4/ Đổi mới phương pháp tổ chức dạy học phân môn tập đọc lớp 5 Đổi mới phương pháp dạy học được coi là yếu tố vô cùng quan trọng mà giáo viên phải hết sức quan tâm khi dạy môn tập đọc ở l[r]
Trang 1PHÒNG GD&ĐT HUYỆN PHƯỚC LONG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG TIỂU HỌC C VĨNH PHÚ TÂY Độc lập – Tự do –Hạnh phúc
Vĩnh Phú Tây, ngày tháng năm 2016
CHUYÊN ĐỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC
PHÂN MÔN TẬP ĐỌC LỚP 5
I.ĐẶT VẤN ĐỀ
1/Vị trí tầm quan trọng của môn Tiếng Việt ở Tiểu học
Trên đất nước ta, mỗi dân tộc điều có truyền thống văn hóa riêng, tiếng nói riêng Trong đó Tiếng Việt là tiếng phổ biến và hoàn thiện nhất, có khả năng đáp ứng được mọi yêu cầu giao tiếp và thẩm mỹ giao tiếp của xã hội, là tiếng nói phổ thông của cả nước, có vai trò quan trọng trong cộng đồng dân tộc Việt Nam
Môn Tiếng Việt ở phổ thông có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh Năng lực hoạt động ngôn ngữ thể hiện trong bốn dạng hoạt động, tương ứng bonns kĩ năng:nghe, nói, đọc, viết
Thông qua việc dạy học Tiếng Việt góp phần rèn cho học sinh thao tác tư duy chủ động linh hoạt
Cung cấp ho học sinh những kiến thức sơ giản về Tiếng Việt và hình thành thói quen giữ gìn trong sáng, giàu đẹp của Tiếng Việt
Bồi dưỡng cho học sinh tình yêu Tiếng Việt và hình thành thói quen giữ gìn tong sáng, giàu đẹp của Tiếng Việt
2/Vị trí tầm quan trọng của phân môn Tập đọc
Trang 2Tập đọc là một phân phân nôm Tiếng Việt trong bậc Tiểu học Đây là một phân môn có vị trí đặc biệt quan trọng đối với học sinh ở bậc Tiểu học đầu tiên trong trong trường phổ thông
Phân môn tập đọc đã góp phần bồi dưỡng cho học sinh tình yêu cái đẹp,cái thiện, tính trung thực, lòng tốt, lẽ phải và sự công bằng của xã hội, góp phần hình thành nhân cách của con người Việt Nam
Tập đọc là phân môn đảm nhiệm sự hình thành và phát triển cho học sinh kĩ năng đọc, một kĩ năng quan trọng hằng đầu của của học sinh Tiểu học, giúp học sinh chiếm lĩnh được ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp học tập Đồng thời cũng èn cho học sinh kĩ năng nghe, hiểu, cảm thụ cái hay, vẻ đẹp của Tiếng Việt, tạo cho học sinh ý thức vượt khó trong học tập, có niềm tin với kết quả của mình
3/Nhiệm vụ của dạy môn tập đọc tiểu học.
Tập đọc là phân môn thực hành Nhiệm vụ quan trọng nhất của nó là hình thành năng lực đọc cho học sinh Năng lực đọc tạo lên từ bốn kĩ năng cũng là bốn yêu cầu về chất lượng của đọc: đọc đúng, đọc nhanh, đọc lưu loát, đọc trôi chảy, đọc thông hiểu được nội dung những điều mình hiểu và đọc diễn cảm Bốn kĩ năng này được hình thành từ hai hình thức đọc: đọc thành tiếng và đọc thầm Chúng được
hổ trợ và bổ sung cho nhau Sự hoàn thiện trong bốn kĩ năng này sẽ tác động tích cực đến kĩ năng khác
VD: Đọc đúng là tiền đề của đọc nhanh cũng như cho phép hiểu thông văn bản Ngược lại nếu khôn hiểu mình đang đọc thì không thể đọc nhanh và đọc diễn cảm được
Trang 3Nhiệm vụ thứ hai của dạy đọc là giáo viên giáo dục học sinh lòng ham đọc sách, hình thành phương pháp và thói quen làm việc với văn bản, làm việc với sách cho học sinh Làm cho sách trở thành món ăn tinh thần trong trường học, đó là trong những điều kiện để trường học trở thành trung tâm văn hóa Nói cách khác thông qua việc dạy đọc, phải làm cho học sinh thích thú đọc và thấy được khả năng đọc là
có lợi cho các em trong cả cuộc đời, là một trong những con đường đặc biệt để tạo cho mình cuộc sống trí tuệ đầy đủ và phát triển
Bên cạnh nhiệm vụ rèn kĩ năng đọc, giáo dục long yêu sách, phân môn tập đọc còn có nhiệm vụ:
-Làm giàu kiến thức về ngôn ngữ đời sống và kiến thức văn học cho học sinh -Phát triển ngôn ngữ tư duy cho học sinh
-Giáo dục tư tưởng đạo đức tình cảm, thị hiếu thẩm mĩ cho học sinh
4/Thực trạng của việc dạy học môn tập đọc:
*Về học sinh:
Đa số các em biết cách đọc, đọc khá đúng, rõ ràng, đảm bảo tốc độ đọc chung, ngắt nghỉ hơi đúng chỗ, biết cách đọc thầm, hiểu ý nghĩa một số từ ngữ trong bài, nắm khá tốt nội dung câu, đoạn, bài
Bên cạnh đó còn một số em mắc hạn chế nhất định khi đọc phân môn tập đọc như:
-Đọc chư chuẩn
-Ngắt nghỉ hơi chưa phù hợp
-Giọng đọc còn ê a,lí nhí
Trang 4-Đọc chậm, đọc thêm bớt từ, thêm bớt dấu thanh, đọc ngọng
-Chưa biết cách đọc thầm tìm hiểu nội dung bà-Đọc nguyên văn bản( chưa biết cách tóm ý, diễn đạt)
-Chưa tích cực trong quá trình tìm hiểu bài
-Tìm ý đoạn nội dung bài rất chậm
*Về giáo viên:
-Phát âm chư chuẩn ( do ảnh hưởng phương ngữ của địa phương)
-Ngắt nghỉ hơi một số câu văn chư phù hợp chưa quan tâm nhiều đến rèn đọc diễn cảm
-Chưa phát huy tốt đa việc hoạt động nhóm
Nguyên nhân:
Kĩ năng vận dụng, phối hợp các phương pháp, biện pháp và hình thức tổ chức dạy dạy học trên lớp của một số giáo viên còn hạn chế, chưa đổi mới phương pháp dạy học hoặc đổi mới còn mang tính hình thức
Trước thực trạng trên đòi hỏi giáo viên phải tích cực đổi mới phương pháp dạy học Đó là phương pháp lấy học sinh làm trung tâm, trong đó giáo viên đóng vai trò tổ chức các hoạt động của học sinh Làm thế nào mỗi học sinh đều được hoạt động bộ lộ mình và phát triển Đó là lí do tập thể khối 5 chọn chuyên đề “ Nâng cao chất lượng dạy và học môn tập đọc”
II.ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
1/ Khái niệm phương pháp dạy học
Trang 5Phương pháp chính là cách thức làm việc của một chủ thể, cách thức này tùy thuộc vào nội dung vì “ Phương pháp là sự vận động bên trong của nội dung”.Phương pháp dạy học là hệ thống những kiến thức hoạt động ( bao gồm hành động và thao tác ) của giáo viên và học sinh nhằm thực hiện tốt mục đích và nhiệm
vụ dạy học
Phương pháp dạy là phương pháp tổ chức nhận thức, phương pháp điều kiện các hoạt động trí tuệ và thực hành, phương pháp giáo dục ý thức và thái độ đúng đắn cho học sinh
Phương pháp học là phương pháp pháp nhận thức và rèn luyện để thực hành
hệ thống tri thức và kĩ năng thực hành, hình thành nhân cách người học
2/ Thế nào là đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học ?
Đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học là đổi mới cách phát triển các phương pháp, đổi mới phương tiện và hình thức triển khai phương pháp trên cơ sở khai thác triệt để các ưu điểm của phương pháp cũ và vận dụng linh hoạt một số phương pháp mới nhằm pháp huy tính tích cực , chủ động và sáng tạo của học sinh
Vậy mục đích của đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học là làm cho học sinh sinh thực sự tích cực chủ động tự giác, luôn chăn trở tìm tòi, suy nghĩ sáng tạo trong quá trình lĩnh hội và cách thức để có được tri thức nhằm pháp triển nhân cách mình
Có thể hiểu đổi mới phương pháp dạy học (PHDH) là đổi mới cách thực hiện PPDH Như vậy, đổi mới phương pháp dạy học không phải là sự thay thế các phương pháp quen thuộc hiện có bằng phương pháp mới lạ Thực chất phải sử dụng
Trang 6dụng phù hợp các phương pháp dạy học và linh hoạt sáng tạo ở những tình huống hoàn cảnh khác nhau để phương pháp dạy học có tác động tích cực đến người học
3/ Vì sao phải đổi mới phương pháp dạy học?
Vì sự pháp triển của Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa đất nước đòi hỏi con người mới năng động, sáng tạo, tự lực, tự cường có năng lực giải quyết vấn đề
Thế giới chuyển sang thời kì kinh tế tri thức, cho nên việc đầu tư vào chất xám là cách đầu tư hiệu quả nhất cho sự hưng thịch của mỗi quốc gia
Mục tiêu, nội dung chương trình Giáo dục tiểu học và cách đánh giá theo thông tư 30 của BG ĐT ban hành vào tháng 10 năm 2014, chúng ta phải đánh giá đổi mới các môn học ở tiểu học để học sinh bắt nhịp vào cuộc sống ngày càng phát triển của xã hội
4/ Đổi mới phương pháp tổ chức dạy học phân môn tập đọc lớp 5
Đổi mới phương pháp dạy học được coi là yếu tố vô cùng quan trọng mà giáo viên phải hết sức quan tâm khi dạy môn tập đọc ở lớp 5, cụ thể khi dạy, giáo viên cần chú ý:
Vận dụng linh hoạt hoạt nhiều phương pháp, nhiều hình thức tổ chức dạy học nhằm pháp huy tính tích cực, chủ động học tập của hoc sinh là một những đặc điểm lớn nhất của phương pháp dạy học nói chung Đổi mới phương pháp dạy học môn này là ở chỗ biết kết hợp và sử dụng đúng lúc, đúng chỗ các hình thức thức tổ chức lớp học và các phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa các hoạt động của học sinh
Trang 7Những phương pháp đặc biện chú ý khi giảng dạy môn tập đọc là: giáo viên cần nghiên cứu tài liệu, khi tham khảo sách giáo khoa ,…để xác mục tiêu ( kiến thức , kĩ năng, thái độ) cho đúng và phù hợp với đối tượng của học sinh theo yêu cầu của việc nâng cao chất lượng giảng dạy Lựa chọn phương pháp tổ chức tiến hành giờ giảng dạy trên lớp bám sát quy trình đặc điểm của tiết dạy, chuẩn bị đồ dùng thao tác thành thạo Phân nhóm học tập ( thảo luận nhóm) thay đổi thành viên trong nhóm đảm bảo các nhóm đều có từ 2 đối tượng học sinh trở lên
Chuẩn bị trước bài ở nhà căn cứ vào thời khóa biểu hằng ngày để các em chuẩn bị bài cho chu đáo
Hình thức chuẩn bị: Các em xem trước bài , sưu tầm tài liệu, tranh ảnh …( tất
cả các học sinh điều chuẩn bị )
Điều kiện về cơ sở vật chất ( bàn học, phòng học, các phương tiện hỗ trợ…)
để lựa chọn pương pháp, hình thức tổ chức dạy học phù hợp
III CÁC BIỆN PHÁP DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC 5:
1 Điều kiện cơ sở vật chất :
- Phòng học phải được trang bị đầy đủ ánh sáng, bàn ghế đúng quy cách, đặc biệt hỗ trợ đầy đủ sách giáo khoa cho học sinh
- Thiết bị dạy học, tranh ảnh Thư viện phải cung cấp đầy đủ, thường xuyên để giáo viên khi lên lớp có đủ phương tiện, giúp cho tiết học được sinh động và học sinh ham thích hơn
- Cán bộ Thư viện phải cung cấp sách, truyện… để các em được đọc nhiều hơn
Trang 82 Nắm vững các yêu cầu của phân môn tập đọc 5 :
a Tổ chức dạy đọc thành tiếng:
* Công việc chuẩn bị
* Các biện pháp dạy đọc thành tiếng:
Các biện pháp dạy đọc thành tiếng:
- Đọc mẫu : Việc đọc mẫu ở các lớp dưới thường do GV đảm nhận Đến lớp 5
kỹ năng đọc của học sinh được nâng cao, nhiều học sinh có thể đạt tới trình độ chuẩn trong những trường hợp nhất định.Do vậy, tùy trường hợp cụ thể, GV có thể chỉ định một số HS khá giỏi đọc làm mẫu trước.GV chỉ nên đọc mẫu toàn bài khi cả lớp đã hoàn thành các bước đọc trơn, trước khi tìm hiểu bài và chuyển sang bước luyện đọc diễn cảm
* Các biện pháp dạy đọc thành tiếng:
- Dùng lời nói kết hợp chữ viết, ký hiệu và đồ dùng dạy học, hướng dẫn học
sinh cách nghỉ hơi, tốc độ đọc, giọng đọc thích hợp
- Tổ chức đọc cho HS đọc cá nhân ( đọc trong nhóm, đọc trước lớp ), đọc đồng thanh ( cả nhóm, cả tổ, cả lớp ); nhận xét cách đọc của HS, sửa lỗi phát âm hoặc lỗi thể hiện nội dung qua giọng đọc cho HS
b Tổ chức dạy đọc thầm:
- Các biện pháp áp dụng để hướng dẫn đọc thầm là :
+ Giao nhiệm vụ để định hướng rỗ yêu cầu đọc thầm cho HS ( Đọc câu nào, đoạn nào; đọc để trả lời câu hỏi hay để ghi nhớ, thuộc lòng; đọc để trả lời cho câu hỏi nào ,…)
Trang 9+ Giáo viên cần kiểm soát quá trình đọc thầm của học sinh bằng cách quy định thời gian đọc thầm cho từng đoạn và bài Học sinh đọc xong báo cáo cho giáo viên biết, từ đó giáo viên điều chỉnh tốc độ đọc thầm
c Tổ chức hướng dẫn tìm hiểu bài:
* Giúp học sinh hiểu nghĩa của từ mới
- Đối với những từ ngữ đã được chú thích trong SGK: GV không nhất thiết phải yêu cầu HS trình bày tất cả các từ ngữ này mà có thể chọn một số từ ngữ khó để giải thích cho rõ.Biện pháp thực hiện là tổ chức cho HS đọc thầm nội dung chú thích trong SGK rồi trình bày lại
Đối với những từ ngữ đã được chú thích trong SGK mà HS vẫn chưa nắm chắc nghĩa hoặc những từ ngữ khác trong bài còn khó hiểu, GV có thể hướng dẫn học sinh giải thích bằng các biện pháp sau :
+ Dùng các từ cùng nghĩa, trái nghĩa hoặc từ ngữ thông dụng ở địa phương để giải thích từ ngữ đó
+ Đặt câu với từ ngữ đó
+ Miêu tả sự vật, hoạt động, trạng thái, đặc điểm hoặc tính chất được gọi tên bằng từ ngữ đó
+ Cho học sinh đọc thầm câu hỏi rồi trình bài lại
+ GV có thể giải thích thêm cho rõ nội dung nếu các em chưa hiểu
+ Tách câu hỏi, bài tập
Trang 10+ Tổ chức cho HS trả lời hay thực hiện làm mẫu một phần câu hỏi để học sinh nắm vững yêu cầu
+Tổ chức cho học sinh làm việc cá nhân hoặc theo cặp, theo nhóm để trả lời câu hỏi hoặc thực hiện bài tập
+ Tổ chức cho học sinh báo cáo kết quả bằng nhiều hình thức khác nhau
+ Trao đổi với học sinh, sửa lỗi cho HS hoặc tổ chức để HS giải đáp thắc mắc cho nhau, đánh giá cho nhau trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tìm hiểu bài
+ Sơ kết, tổng kết ý kiến HS; Ghi bảng nếu cần thiết
3 Tổ chức thực hiện tốt các tiết dạy :
Yêu cầu giáo viên phải nắm vững phương pháp dạy phân môn tập đọc lớp 4&5
-Tổ chức nhiều hình thức học tập để học sinh không bị nhàm chán
- Sử dụng tốt tranh ảnh, phương tiện dạy học để kích thích lòng ham học, ham đọc sách của các em
- Thực hiện tốt quy trình dạy 01 tiết tập đọc, cụ thể :
QUY TRÌNH DẠY TẬP ĐỌC LỚP 5
Gồm các hoạt động sau:
1/.Ổn định:
2/.Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra kỹ năng đọc diễn cảm.
- Kỹ năng đọc - hiểu
3/.Bài mới:
Trang 11• Hoạt động 1: Giới thiệu bài
• Hoạt động 2: Luyện đọc
Hoạt động 2 : Luyện đọc
- 1 HS khá,giỏi đọc toàn bài.
- GV chia đoạn.
- Cho HS đọc nối tiếp đoạn
+ Lượt 1: Đọc kết hợp khai thác từ cần luyện đọc và luyện đọc từ khó đọc
+ Lượt 2 : Đọc kết hợp giải nghĩa từ khó
+ Lượt 3 : Đọc kết hợp nhận xét
- GV đọc mẫu
* Hoạt động 3 : Tìm hiểu bài
- Yêu cầu HS đọc ( thầm hoặc thành tiếng ) đoạn trả lời câu hỏi dưới nhiều hình thức như : Cá nhân , nhóm đôi , nhóm ( tùy theo nội dung câu hỏi )
- Rút nội dung chính bài.( HS ghi vở )
- GV đọc mẫu đoạn văn cần luyện đọc.
- Hướng dẫn cách đọc.
- Đọc theo nhóm đôi.
- Tổ chức thi đọc.
4/.Củng cố,dặn dò
- Cho HS đọc lại bài,kết hợp hỏi lại nội dung ( nếu còn thời gian )
- Dặn dò
Trang 12- Nhận xét tiết học.
IV KẾT QUẢ :
-Thống kê kết quả các kỳ kiểm tra ở khối 5 của đơn vị trong năm hoc 2014 -2015 đạt được như sau :
Cuối kỳ 1 170
V Ý KIẾN ĐỀ XUẤT :
1 Đối với các đơn vị trường :
- Nên nhân rộng những tiết hội giảng (môn Tập đọc) đạt kết quả cao để giáo viên học tập
- Nên trang bị thêm sách tham khảo
- Nên tổ chức các hoạt động nhằm rèn kỹ năng của phân môn Tập đọc như thi
kể chuyện, đọc thơ…
2 Đối với Phòng giáo dục :
- Các cấp quản lý giáo dục cần quan tâm hơn nữa vấn đề về cung cấp các trang thiết bị đồ dùng dạy học để phục vụ cho việc đổi mới phương pháp dạy học
- Nên mở nhiều buổi chuyên đề, hội thảo về phân môn tập Tập đọc Nên nhân rộng những tiết hội giảng (môn Tập đọc) đạt kết quả cao để giáo viên khác học tập