Kiểm tra bài cũ: 3p - Kể tên một số bài thơ tám chữ mà em đã được học trong chương trình Ngữ văn 8.. - Hãy đọc một đoạn hoặc bài thơ ấy mà em yêu thích.[r]
Trang 1Ngày soạn : 12.11.2017
Ngày giảng : 14.11.2017
Giáo viên : Nguyễn Tiến Sự Đơn vị : THCS Nghĩa Phương
Ngữ văn 9
Tiết 55 TẬP LÀM THƠ TÁM CHỮ
A MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp học sinh:
- Nắm được đặc điểm, cấu trúc, khả năng miêu tả, biểu hiện phong phú của thể thơ tám chữ
- Từ hoạt động làm thơ tám chữ, phát huy tinh thần sang tạo, sự hứng thú học tập, rèn luyện thêm năng lực cảm thụ thơ ca
1 Kiến thức: Đặc điểm của thơ tám chữ.
2 Kĩ năng: Nhận biết thơ tám chữ Tạo đối, vần, nhịp trong thể thơ tám chữ.
3 Thái độ: Biết cảm nhận và có hứng thú tập làm thơ tám chữ.
B CHUẨN BỊ:
GV: Máy chiếu, bảng phụ, bài soạn và tài liệu có liên quan
HS: Soạn bài, ôn lại các bài thơ tám chữ đã học Tìm hiểu, trả lời câu hỏi và bài tập SGK
C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
* Hoạt động 1: Khởi động:
1 Tổ chức lớp: (1p)
2 Kiểm tra bài cũ: (3p)
- Kể tên một số bài thơ tám chữ mà em đã được học trong chương trình Ngữ văn 8.
- Hãy đọc một đoạn hoặc bài thơ ấy mà em yêu thích
3 Bµi míi: (1p) Giới thiệu bài: GV nhận xét, cho điểm và dẫn vào bài
* Hoạt động 2: Bài mới
Trang 2Gọi Hs đọc các đoạn thơ (a,b,c)
SGK
GV nhận xét HS đọc
HDHS nhận xét, trả lời câu hỏi
? Nhận xét về số chữ trong mỗi
dòng ở các đoạn thơ trên
? Tìm những chữ có chức năng
gieo vần ở mỗi đoạn ?
? Nhận xét về cách gieo vần ?
=>a Gieo vần chân liên tiếp
theo từng cặp
b Gieo vần chân liên tiếp
theo từng cặp
c Gieo vần chân gián cách
? Cách ngắt nhịp ở mỗi đoạn
thơ ?
- GV gọi HS xác định, trả lời
(HS trả lời, nhận xét, bổ sung)
- GV chốt
(Trình chiếu trên máy)
10p I Nhận diện thể thơ tám chữ
1 Ví dụ
(SGK Tr 148, 149)
2 Nhận xét
- Số chữ trong mỗi dòng thơ : 8
- Những chữ có chức năng gieo vần
(Máy chiếu)
a, Đoạn thơ (a)
- Gieo vần các từ : tan – ngàn; mới - gội; bừng - rừng; gắt - mật
- Cách ngắt nhịp:
c1: 2 / 3 / 3 c2: 3 / 2 / 3 c3: 3 / 3 /2 c4: 3 / 3 / 2 …
b, Đoạn thơ (b)
- Gieo vần các từ : về - nghe; học - nhọc; bà
- xa
- Cách ngắt nhịp:
c1: 3 / 3 / 2 c2: 4 / 2 / 2 c3: 4 / 4 c4: 3 / 3 / 2 …
c, Đoạn (c)
- Gieo vần các từ : ngát - hát; non - son; đứng - dựng; tiên - nhiên
Trang 3? Qua các đoạn thơ vừa được
tìm hiểu trên đây, hãy rút ra đặc
điểm của thể thơ tám chữ ?
(Gọi HS nhận xét, bổ sung)
GV chốt, trình chiếu bảng tổng
hợp trên máy và đưa ra kết luận
HS quan sát, ghi bài
(Gọi HS đọc ghi nhớ)
GV chuyển ý
- HD H/s làm bài tập phần luyện
tập (II/SGK)
(Tùy vào thời gian để có thể cho
HS làm từng đơn vị bài hoặc
chia nhóm tổ để làm 3 BT cùng
đơn vị thời gian)
Gọi HS trình bày kết quả
Tiến hành nhận xét, sủa chữa
GV nhận xét, chốt
10’
- Ngắt nhịp:
c1: 3 / 3 / 2 c2: 3 / 2 / 3 c3: 3 / 3 / 2 c4: 3 / 2 / 3 …
*Ghi nhớ: (SGK/150)
Đặc điểm của thể thơ tám chữ:
+ Mỗi dòng có tám chữ + Cách ngắt nhịp đa dạng + Có thể gồm nhiều đoạn dài (không hạn định số câu)
+ Có thể chia thành các khổ (4 câu 1 khổ)
+ Phổ biến là cách gieo vần chân (được gieo liên tiếp hoặc gián cách)
II Luyện tập nhận diện thể thơ 8 chữ:
1-Bài 1: Điền từ thích hợp vào chỗ trống
c1 ca hát c2 ngày qua c3 bát ngát
c4 muôn hoa
2-Bài 2: Điền từ thích hợp vào chỗ trống
c1 cũng mất c2 tuần hoàn c3 đất trời
3-Bài 3: Đoạn thơ trong bài "Tựu trường"
- Sai ở câu thơ thứ 3
Trang 4BT 4
Gọi HS trình bày phần đã chuẩn
bị và HDHS nhận xét, đánh giá
GV nhận xét, chốt
GV đưa một số bài của HS
GV chuyển ý sang phần III
Gọi HS đọc BT (1)
Tiến hành chữa
GV nhận xét, chốt theo gợi ý:
“Trời trong biếc không qua
mây gợn trắng
Gió nồm nam lộng thổi cánh
diều xa
Hoa lựu nở đầy một vườn đỏ
nắng
Lũ bướm vàng lơ đãng lướt bay
qua”
Gọi HS đọc BT (2)
HDHS làm BT
Còn nhớ mãi những kỉ niệm
mến thương
Hoặc: Nghe thân thương ôi
những buổi đến trường
15’
- Vì: Lẽ ra âm tiết cuối của câu thơ này phải mang thanh bằng và hiệp vần với từ gương
ở cuối câu thơ trên
- Chép đúng: cuối câu thứ 3 là từ: vào trường
4-Bài 4:
Trình bày bài thơ, đoạn thơ tự làm
* (VD mở rộng tham khảo)
III Thực hành làm thơ tám chữ:
1-Bài tập 1:
Tìm những từ đúng thanh đúng vần để điền vào chỗ trống trong khổ thơ sau:
Gợi ý:
- Từ điền vào chỗ trống ở câu 3: phải là thanh bằng (B)
- Ở câu thứ 4 phải có khuôn âm a để hiệp với chữ xa ở cuối dòng thứ 2 và mang thanh (B)
2-Bài tập 2:
Làm thêm một câu thơ cho phù hợp với nội dung cảm xúc và đúng vần của các câu thơ trước
- Gợi ý:
Câu thơ này phải có tám chữ và chữ cuối
Trang 5Hoặc : Của một thời áo trắng
những tơ vương
HDHS thực hành (BT 3/III)
- GV hướng dẫn H/s các bước
thực hiện
(Chiếu các bài thơ của HS)
Nhận xét
phải có âm ương mang thanh bằng
3-Bài tập 3:
Đại diện tổ, nhóm đọc và bình trước lớp bài thơ đã chuẩn bị
- Trao đổi nhóm để chọn một bài đăc sắc hơn cả
- Trình bày trước lớp
- Cả lớp tham gia nhận xét, đánh giá
*Hoạt động 3: Luyện tập (5p)
Bài tập: Làm một bài thơ tám chữ với nội dung tự chọn.
GV giới thiệu bài thơ tám chữ hay : “Nhớ ơn Thầy !”
*Hoạt động 4: Củng cố, dặn dò
- Học thuộc lòng ghi nhớ SGK trang 150
- Tập làm một bài thơ tám chữ về chủ đề Quê hương, mái trường, thầy cô … để
hưởng ứng, tri ân thầy cô nhân ngày 20/11
- Sưu tầm bài thơ hay thể tám chữ
- Soạn bài tiếp theo "Khúc hát ru "