Bai 10 Bai tho ve tieu doi xe khong kinh

Trọng tâm kiến thức kĩ năng *- Kiến thức: - Những hiểu biết bước đầu về nhà thơ Phạm Tiến Duật - Đặc điểm thơ của Phạm Tiến Duật qua một số sáng tác cụ thể: giầu chất hiện thực và chàn đ[r]

Trang 1

Ngày soạn: 21/10/2017

Ngày giảng: /10/2017

Tiết 47,48 Văn bản: BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH

Phạm Tiến Duật

I- Mục tiêu

1 Mục tiêu chung

- Thấy được vẻ đẹp của hình tượng người chiến sĩ lái xe Trường Sơn những năm

tháng đánh Mĩ ác liệt và chất giọng hóm hỉnh, trẻ trung trong bài thơ

- Giáo dục tinh thần hiên ngang, dũng cảm, ý chí trước khó khăn

2 Trọng tâm kiến thức kĩ năng

*- Kiến thức:

- Những hiểu biết bước đầu về nhà thơ Phạm Tiến Duật

- Đặc điểm thơ của Phạm Tiến Duật qua một số sáng tác cụ thể: giầu chất hiện thực

và chàn đầy cảm hứng lãng mạn

- Hiện thực cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước được phản ánh trong tác phẩm,

vẻ đẹp hiện ngang, dũng mãnh, tràn đầy niềm lạc quan cách mạng của những con người đã làm nên con đường Trường Sơn huyền thoại được khắc họa trong bài thơ

* Kĩ năng:

- Đọc – hiểu một bài thơ hiện đại

- Phân tích được vẻ đẹp của người chiến sĩ lái xe Trường Sơn trong bài thơ

- Cảm nhận được giá trị của ngôn ngữ, hình ảnh độc đáo trong bài thơ

II- Chuẩn bị:

1- GV: Bài hát, hình ảnh, tư liệu lịch sử liên quan đến lịch sử dân tộc trong cuộc kháng chiến chống Mĩ

2- HS: Soạn bài, tìm hiểu một số bài hát về người lính

III- Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Phân tích, nêu vấn đề, gợi mở, thảo luận

nhóm…

III- Tổ chức giờ dạy:

1- Tổ chức: 1’

2- Kiểm tra: 10p

Đề bài: Cho biết ý nghĩa của bt “Đồng chí” của Chính Hữu? Nêu cảm nhận của em về ba câu thơ sau:

Đêm nay rừng hoang sương muối Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới Đầu súng trăng treo

Đáp án:

- Bài thơ ca ngợi tình đồng chí cao đẹp giữa những người chiến sĩ cao đẹp trong thời kì kháng chiến chống thực dân pháp gian khổ (4,0đ)

- Tình đồng chí đã xua tan mọi khắc nghiệt của không gian, thời gian và hiểm nguy.H/a “Đầu súng trăng treo” là sự kết hợp giữa hiện thực và lóng mạn ; người chiến sĩ và người nghệ sĩ Tạo chất thộp , chất trữ tình - biểu tượng đẹp của thơ ca kháng chiến (6,0đ)

3- Bài mới:

Hoạt động của HS và GV Tg Nội dung cơ bản

Trang 2

* Cách tiến hành:

- GV: Cho HS nghe và xem video bài hát

"Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây" (Tích

hợp môn âm nhạc)

H: Bài hát gợi cho em điều gì?

GV: Khái quát -> Liên hệ với bài thơ “bài thơ

về tiểu đội xe không kính”

HĐ2: Hướng dẫn đọc - hiểu văn bản

- Mục tiêu: Đọc to, rõ ràng, nêu được những

nét cơ bản về tác giả , tác phẩm, giải thích

được một số từ khó

- Cách tiến hành:

G/v: Đọc to, rừ ràng truyền cảm, nhấn giọng ở

những từ ngữ thể hiện giọng điệu ngang tàng

 thể hiện sự hiên ngang, bất chấp khó khăn

nguy hiểm của anh lính lái xe trường sơn

G/v: Đọc 1 đoạn

H/s: Đọc nối tiếp

- G/v: Nhận xét đánh giá

GV đưa h/a tg,tp S2

Hỏi: Dựa vào chú thích* sgk Nêu hiểu biết

của em về nhà thơ Phạm Tiến Duật và Nêu

xuất xứ của văn bản?

HS HĐN nhỏ 1p, 1nhóm báo cáo, nx

G/v: nhấn mạnh: thơ ông thường viết về thế

hệ trẻ trong kháng chiến chống Mĩ với giọng

điệu trẻ trung sôi nổi, tinh nghịch và sâu sắc

GV giới thiệu thêm: Bài thơ nằm trong chùm

thơ được giải nhất cuộc thi thơ của báo văn

nghệ 1969

H: TP ra đời vào năm nào? Căn cứ vào

năm bài thơ được sáng tác, em hãy nêu

những hiểu biết của em về lịch sử đất nước

giai đoạn này? (Tích hợp môn lịch sử)

- HS: Thực hiện cá nhân

- GV: cung cấp thông tin cơ bản về lịch sử đất

nước giai thời kì kháng chiến chống Mĩ

Hỏi: Bài thơ thuộc thể thơ nào?

Hs: Tự do

Hỏi: Em hiểu Bếp Hoàng Cầm? từ ‘‘tiểu

đội’’ nghĩa là gì ?

H/s trả lời – G/v chốt S3

* HĐ 3: HDHS tìm hiểu văn bản

- Mục tiêu: Cảm nhận nét độc đáo về những

chiếc xe không kính và h/a người lính lái xe

- Cách tiến hành

8

I Đọc và thảo luận chú thích

* Tác giả: SGK/t132

* Văn bản: SGK/t132

Trang 3

Hs HĐN Lớn (3p)

H*: Nhan đề bài thơ có gì khác lạ? Vì sao

có thể nói hình ảnh những chiếc xe không

kính là độc đáo?

H/s: TL

Gv chốt: S4

Hỏi: Ngoài h/a chiếc xe ,em thấy bài thơ

nổi bật lên hình ảnh nào nữa ?

HS: Hình ảnh:

+ Những chiếc xe không kính

+ Những chiến sĩ lái xe

G/v: Chúng ta lần lượt đi tìm hiểu hai hình

ảnh nổi bật trong bài thơ

GV chiếu S5

Hỏi: Tìm những chi tiết miêu tả h/a những

chiếc xe?

H/s trả lời

GV ghi bảng động: Xe không: kính, đèn, mui

Hỏi: lí do nào khiến chiếc xe như vậy?

HS: vì bom giật, bom rung

Hỏi: Em có nhận xét gì về nghệ thuật ,

giọng điệu của tg khi viết về những chiếc

xe? Tác dụng của cách dùng đó?

H/s: Tl

GV chốt ->

Xưa nay hình ảnh những chiếc xe đi vào thơ

ca thường được mĩ lệ hoá hoặc mang tính chất

tượng trưng ước lệ , hình ảnh chiếc xe trong

bài Trường Sơn Đông - Trường Sơn Tây

"Anh lên xe trời đổ cơn mưa

Cái gạt nước xua đi nỗi nhớ"

 Một chiếc xe hoàn thiện có kính chắn mưa

gió, có cần gạt nước trên kính khi trời mưa

- Còn chiếc xe ở đây, không có kính, không

đèn, không mui - trần trụi có thực bởi chiến

tranh bắn phá nó - Vậy mà đi vào thơ ca của

Phạm Tiến Duật - rất gần với câu tinh nghịch

khác lạ khác người

H: Qua hinh ảnh những chiếc xe đó nói lên

tình hình chiến sự của đất nước lúc bấy giờ

như thế nào (Tích hợp lịch sử)

- HS: Thực hiện cá nhân

20

II Tìm hiểu văn bản.

1 Hình ảnh những chiếc xe.

Với nghệ thuật miêu tả, điệp ngữ, liệt kê, lời thơ mang tính khẩu ngữ tg đã khắc họa đoàn xe trần trụi, biến dạng

Gợi sự tàn phá khốc liệt của hiện thực chiến tranh

Trang 4

- GV: cung cấp kiến thức qua hình ảnh lịch sử

Hỏi: từ h/a những chiếc xe em có nhận xét

gì về tính chất của cuộc chiến tranh và hậu

quả của chiến tranh?

HS TL

GV chốt

G/v tích hợp môi trường: Sự tàn phá của

chiến tranh là vô cùng khốc liệt, không chỉ

tốn kém về tiền của, đẩy nhân loại vào vòng

lầm than chết chóc, thương tật mà còn ảnh

hướng lớn đến môi trường sống của chúng ta

…môi trường đất, không khí bị ô nhiễm, cây

cối bị tàn phá

G/v: Hình ảnh những chiếc xe không kính đã

làm nổi rõ hình ảnh người chiến sĩ lái xe

Trường sơn Thiếu những phương tiện vật

chất tối thiểu lại là hoàn cảnh để người lái xe

bộc lộ những phẩm chất cao đẹp

Tiết 2

HĐ 1: Khởi động

H: nhận xét gì về h/a những chiếc xe không

kính? H/a những chiếc xe gắn liền với h/a

nào?

HS TL- GV dẫn vào bài

HĐ 2: HDHS tìm hiểu vb.

- Mục tiêu: Cảm nhận được những phẩm chất

của những người lính lái xe

- Cách tiến hành.

H: Những chiến sĩ lái xe được tác giả đề

cập đến trên những phương diện nào?

HSHĐCN: Trả lời.

T thế; tinh thần, thái độ; tình đồng chí, đồng

đội và ý chí chiến đấu giải phóng miền Nam

H: Ngồi trên những chiếc xe không kính là

những ngừời chiến sĩ lái xe, họ có tư thế

như thế nào?

GV: Ghi chi tiết

"Ung dung buồng lái ta ngồi

Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng”

H: Em hiểu thế nào là ung dung ?

- Ung dung: dáng điệu, cử chỉ tỏ ra bình tĩnh,

khụng hề lo lắng hay bận rộn Đặt vào hoàn

cảnh chiến tranh ác liệt thì tư thế này là sự

hiên ngang thể hiện lòng dũng cảm

5

30

2 Hình ảnh những chiến sĩ lái xe trường sơn

a Tư thế

Trang 5

H*: Cái nhìn của họ có gì đặc biệt? Tại sao

lại " nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng" em hiểu ý

nghĩa câu thơ này ntn?

- Do không có kính chắn gió nên người lái xe

tiếp xúc trực tiếp với thế giới bên ngoài: nhìn

đất, nhìn trời Nhìn thẳng: cái nhìn tự tin,

không hề né tránh, dám nhìn vào gian khổ,

vào hi sinh

H: T/g đã s/d NT gì?

- NT: Từ láy, đảo ngữ, điệp từ

H: Khi lái những chiếc xe không kính các

chiến sĩ đã nhìn thấy gì ?

GV: ghi chi tiết

Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng

Nhìn thấy con đờng chạy thẳng vào tim

Thấy sao trời và đột ngột cánh chim, Như sa,

như ùa vào buồng lái

H: Em hiểu thế nào là như sa, như ùa vào

buồng lái? Đoạn thơ diễn tả cảm giác gì của

ngời chiến sĩ lái xe?

- Câu thơ diễn tả những cảm giác khi ngồi sau

tay lái của những chiếc xe không kính Đó là

cảm giác tất cả từ bụi, từ gió, rồi sao trời,

cánh chim như sa như ùa vào buồng lái.

Cái cảm giác mạnh và đột ngột Câu thơ

không chỉ nói nên hiện thực gian khổ mà còn

có chút thú vị của người lính: nhờ những

chiếc xe không kính mà các chiến sĩ như được

giao hoà, giao cảm với thiên nhiên -> chất

hiện thực nhưng cũng không kém phần lãng

mạn

H: Nhận xét NT miêu tả trong những câu

thơ trên? Qua đó em cảm nhận được điều

gì về tư thế của những chiến sĩ lái xe ?

GV chốt

- Với NT tả thực, từ láy, đảo ngữ, điệp từ, nhân hoá cho thấy tư thế chủ động, ung dung, hiên ngang, trong bom đạn vẫn ngẩng cao đầu, hoà mình cùng thiên nhiên, vũ

Trang 6

HS: Chú ý khổ thơ 3,4

H: Người lính đã gặp phải những gian khổ

gì khi lái những chiếc xe không kính?

GV: Ghi chi tiết

- Không có kính ừ thì có bụi

Bụi phun tóc trắng nhưng người già

- Không có kính ừ thì ớt áo

Mưa tuôn, mưa xối nh ngoài trời"

- Bụi và mưa; Trong những ngày nắng đờng

T.Sơn ngập trong bụi "Bụi T.Sơn nhòa trong

trời lửa" (Nguyễn Đình Thi)

H: Thế nhưng những người lính lái xe chấp

nhận hiện thực đó với thái độ ntn ? Tìm

hình ảnh thơ diễn tả điều đó ?

ừ thì có bụi/ chả cần rửa…ha ha

ừ thì ớt áo/ cha cần thay … thôi

- Nụ cười, thái độ bất cần, không quan tâm,

chấp nhận thực tế gian khổ ở chiến trờng 1

cách bình thản

H: N/x về NT và giọng điệu những câu thơ

nh trên? Qua đó em hình dung tinh thần,

thái độ của họ ntn trước những khó khăn,

gian khổ?

Gv chốt

GV bình: Với cách lặp cấu trúc, h/ảnh gợi tả

-> thái độ của ngời chiến sĩ: dù bụi phun tóc

trắng, mặt lấm lem, ma tuôn xối như ngoài

trời nhưng người chiến sĩ vẫn chấp nhận thử

thách như một tất yếu, bình thản, vô tư, dường

như những gian khổ nguy hiểm của chiến

tranh không mảy may làm ảnh hưởng đến tinh

thần của họ Họ xem đó là một dịp thử thách

sức mạnh ý chí của mình

HS: Đọc thầm khổ 5, 6

H: Tình đồng chí đồng đội của họ đợc thể

hiện rõ nhất qua những hình ảnh nào ?

trụ của những chiến sĩ lái

xe

b Tinh thần, thái độ

- NT điệp từ, lặp cấu trúc câu, ngôn ngữ đời thường, giọng điệu thản nhiên, ngang tàng thể hiện thái độ bất chấp khó khăn, coi thường hiểm nguy, gian khổ; tinh thần dũng cảm, sẵn sàng vựợt qua thử thách; nét hồn nhiên, sôi nổi, vẻ lạc quan, yêu đời đậm chất lính

c Tình đồng chí, đồng đội

Trang 7

Những chiếc xe từ trong bom rơi

Đã về đây họp thành tiểu đội.

Gặp bạn bè suốt dọc đờng đi tới

Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi

Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời

Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy

H: Em hiểu gì về mối quan hệ của họ qua

những từ ngữ "bạn bè, bắt tay qua cửa

kính, chung bát đũa nghĩa là gia đình

đấy"?

- Cùng chung nhiệm vụ chiến đấu, cùng chịu

đựng nguy hiểm, khó khăn, đoàn kết, tâm hồn

cởi mở thân thiện

H: Điệp ngữ “ lại đi, lại đi” cho em biết

mục đích chính của các chiến sĩ lái xe là gì?

HSHĐCN? Qua đó em thấy nét đẹp nào

trong tình đồng đội của họ?

GV chốt

H: Theo dõi khổ thơ cuối có sự đối lập giữa

cái không và cái có Hãy cho biết sự đối lập

này?

"Không có kính…

Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trớc

Chỉ cần trong xe có một trái tim"

+ Không: của xe

+ Có: của con ngời - trái tim

H: Em hiểu như thế nào về hình ảnh "một

trái tim" trong câu kết? Tác giả sử dụng

nghệ thuật gì? Khổ thơ cuối giúp em hiểu

thêm điều gì về phẩm chất cao đẹp của

người chiến sĩ lái xe?

HS: HĐ nhóm- 3’ (KT động não)- Báo cáo

KQ'

GV: NX, KL

- NT: Kêt cấu đối lập, hình ảnh hoán dụ

GV: Sự đối lập giữa hai phơng diện vật chất

và tinh thần Chiếc xe dù có bị hư hỏng vẫn

- Tình đồng chí, đồng đội gắn bó, thân mật, keo sơn, cảm động yêu thương như trong một gia đình

d Ý chí chiến đấu

- Với kết cấu đối lập, hình ảnh hoán dụ thể hiện quyết tâm cao độ, niềm tin sắt đá,

ý chí chiến đấu vì miền Nam

Trang 8

băng ra chiến trờng Bởi vì trong xe có những

con người mang trái tim yêu thương và căm

giận, trái tim sục sôi chiến đấu Trái tim lí

tưởng chính là ngọn đuốc soi đường cho sự

nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất

nớc

Câu thơ vang lên nh một lời thề, gian khổ

của cuộc chiến đấu không ngăn đợc ý chí

quyết tâm của người lính vì miền Nam ruột

thịt Họ có lý tưởng sống cao đẹp, có lòng yêu

nước nồng nàn, mang tầm vóc thời đại Họ

chính là đại diện của một dân tộc kiên cường,

bất khuất

GV: HD HS xây dựng sơ đồ tư duy

H* : qua việc pt em hãy cho biết ý nghĩa

của văn bản?

GV: khái quát theo chuẩn kiến thức: Bài thơ

ca ngợi người chiến sĩ lái xe trường sơn, dũng

cảm, hiên ngang, tràn đầy niềm tin chiến

thắng

HĐ3: Hướng dẫn rút ra ghi nhớ

Mục tiêu: Trình bày được những nét chính

về nội dung và nghệ thuật văn bản

Cách tiến hành

H: Em có nhận xét gì về ngôn ngữ giọng

điệu bài thơ?

GV: Chốt theo ghi nhớ

H: Qua các NT kể trên tác giả muốn gửi tới

người đọc nội dung gì?

GV: chốt.

Ca ngợi những người chiến sĩ lái xe, hiên

5 thân yêu

III Ghi nhớ ( sgk 133)

- ND

- NT

Trang 9

ngang dũng cảm tất cả vì giải phóng miền

Nam

H/s: Đọc ghi nhớ.

H*: Cảm nghĩ của em về thế hệ trẻ thời

kháng chiến chống Mĩ qua hình ảnh người

lính trong bài thơ như thế nào?

GV bổ sung: Thế hệ trẻ VN thời đánh Mĩ, là

một thế hệ thanh niên anh hùng, sống đẹp, họ

ý thức sâu sắc về trách nhiệm của tuổi trẻ

trước vận mệnh đất nước, trong gian khổ hi

sinh vẫn phơi phới niềm tin

HĐ4: HDHS Luyện tập

* Mục tiêu: Thuộc lòng bài thơ Cảm nhận

được cảm giác của người lính khi ngồi trong

xe qua khổ thơ T2

* Cách tiến hành:

- GV: HD

- HS: Thực hiện ở nhà

2

IV- Luyện tập

4- Củng cố 4’

H: So sánh h/ả người lính trong bài thơ này với bài thơ “đồng chí”?(Giống và khác nhau)

- HS: Thực hiện cá nhân

- GV: + G: nét dẹp chung của người lính cụ Hồ…

+ K: ở bài “ĐC” những người nông dân mặc áo lính giản dị, chân thành chất phác ở bài này t/g’ mtả những c/ sĩ trẻ hồn nhiên hóm hỉnh, tươi tắn trẻ trung

- HS: Đọc

- GV: Khái quát

5- HDHT 2’ : - Đọc thuộc lòng bài thơ

- Nắm được nội dung nghệ thuật của bài thơ

- Chuẩn bị: “ Tổng kết từ vựng” theo nội dung câu hỏi trong SGK

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	40,72 KB