Tiểu luận môn Luật Hiến pháp nước ngoài Chế định Tổng thống Philipines

- Philippines và Việt Nam đã ký thỏa thuận đối tác chiến lược vào ngày 17/11/2015, do đó việc hiểu được quy định của Hiến pháp 1987 của nước bạn về nguyên thủ quốc gia, sẽ giúp ta có các

KHOA LUẬT

BÀI TIỂU LUẬN MÔN LUẬT HIẾN PHÁP NƯỚC NGOÀI

Đề tài: Chế định Nguyên thủ quốc gia

Philippines Tổng thống Philippines đương nhiệm theo

hiến định và thực tiễn

TPHCM,Ngày 28 tháng 03 năm 2018

MỤC LỤC

I.Lý do chọn đề tài - Mục tiêu nghiên cứu 3

1.1 Lý do chọn đề tài 3

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 3

II Khái quát về hoàn cảnh ra đời của Hiến pháp Philippines 1987 3

III.Quy định của Hiến pháp 1987 về Chế định nguyên thủ quốc gia 4

3.1 Vị trí, vai trò của Tổng thống Philippines 4

3.2 Quyền hạn của Tổng thống Philippines 4

3.2.1 Quyền hạn trong việc thực hiện chức năng đại diện trong lĩnh vực đối ngoại 4

3.2.2 Quyền hạn trong lĩnh vực quản lý nhà nước 5

3.2.3 Quyền hạn trong lĩnh vực lập pháp 5

3.2.4 Quyền hạn trong lĩnh vực tư pháp 6

3.2.5 Quyền hạn đặc biệt 6

3.3 Các nguyên tắc hạn chế quyền lực, xử lý vi phạm đối với Tổng thống Philippines 6

3.4 Cách thức bầu ra Tổng thống Philippines 7

IV.Tổng thống đương nhiệm Philippines 7

V.Kết luận 7

VI.TÀI LIỆU THAM KHẢO và TRÍCH DẪN 8

6.1 Trích dẫn 8

6.2 Tài liệu tham khảo 9

I.Lý do ch n đ tài - M c tiêu nghiên c u ọn đề tài - Mục tiêu nghiên cứu ề tài - Mục tiêu nghiên cứu ục tiêu nghiên cứu ứu

1.1 Lý do chọn đề tài

- Philippines là 1 trong số ít các quốc gia ở ĐNÁ theo hình thức chính thể Cộng Hòa Tổng thống

- Philippines có nền kinh tế vượt trội trong khu vực ĐNÁ tính tới thời điểm hiện tại, với tư cách là người đứng đầu Chính phủ, Tổng thống Philippines có vai trò như thế nào đối với sự phát triển của đất nước

- Philippines và Việt Nam đã ký thỏa thuận đối tác chiến lược vào ngày 17/11/2015, do

đó việc hiểu được quy định của Hiến pháp 1987 của nước bạn về nguyên thủ quốc gia, sẽ giúp ta có cách nhìn đúng đắn về thẩm quyền của Tổng thống Philippines trong việc ký kết các điều ước quốc tế song phương, đa phương mà Việt Nam là thành viên

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

- Hiểu được quy định của Hiến pháp Philippines 1987 đối với chế định nguyên thủ Quốc gia

- Chỉ ra được vị trí, vai trò, quyền hạn của Tổng thống Philippines đối với đất nước này

II Khái quát v hoàn c nh ra đ i c a Hi n pháp Philippines 1987 ề tài - Mục tiêu nghiên cứu ảnh ra đời của Hiến pháp Philippines 1987 ời của Hiến pháp Philippines 1987 ủa Hiến pháp Philippines 1987 ến pháp Philippines 1987

“Năm 1986, sau cuộc Cách mạng Sức mạnh Nhân dân lật đổ Tổng thống Ferdinand Marcos, Corazon C Aquino - Tổng thống đương nhiệm thời điểm đó đã ban hành Tuyên ngôn 3, tuyên bố một chính sách quốc gia thực hiện các cải cách ủy thác bởi nhân dân, bảo vệ các quyền cơ bản của họ, thông qua một hiến pháp tạm thời, và cung cấp cho một quá trình chuyển đổi có trật tự để một chính phủ theo một hiến pháp mới Sau đó, Tổng thống Aquino

đã ban hành Tuyên ngôn No9, tạo ra một Ủy ban Hiến pháp (thường được viết tắt "ConCom"

ở Philippines) vào khung điều lệ mới để thay thế hiến pháp thời Marcos thời 1973” (1)

Hiến pháp Philippines (tiếng Philippines: Saligang Batas ng Pilipinas) là bộ luật tối cao của nước Cộng hòa Philippines Hiến pháp hiện đang có hiệu lực đã được ban hành vào năm 1987

III.Quy đ nh c a Hi n pháp 1987 v Ch đ nh nguyên th qu c gia ịnh của Hiến pháp 1987 về Chế định nguyên thủ quốc gia ủa Hiến pháp Philippines 1987 ến pháp Philippines 1987 ề tài - Mục tiêu nghiên cứu ến pháp Philippines 1987 ịnh của Hiến pháp 1987 về Chế định nguyên thủ quốc gia ủa Hiến pháp Philippines 1987 ốc gia

3.1 V trí, vai trò c a T ng th ng Philippines ịnh của Hiến pháp 1987 về Chế định nguyên thủ quốc gia ủa Hiến pháp Philippines 1987 ổng thống Philippines ốc gia

Tổng thống Philippines là người đứng đầu nhà nước, có quyền thay mặt nhà nước về mặt đối nội và đối ngoại, đồng thời là người đứng đầu chính phủ, hoàn toàn nắm giữa quyền

pháp Việc thực thi quyền hành pháp của Tổng thống được giúp việc bởi Phó tổng thống, các phòng ban trực thuộc sự lãnh đạo của Tổng trong nhánh cơ quan Hành pháp

Vai trò của Tổng thống Philippines ở nhánh quyền Hành pháp thể hiện khá rõ ràng qua các quyền hạn được phân tích tại mục 3.2 sau đây.Tổng thống chính là quyền Hành pháp và quyền hành pháp được trao cho cá nhân Tổng thống

Tuy nhiên, Tổng thống nắm trong tay toàn bộ quyền hành pháp còn có thể gây ảnh hưởng đến hai nhánh quyền tư pháp và lập pháp Thực tiễn đã chứng minh như sau: Tổng thống đương nhiệm của Philippines - Rodrigo Duterte đã phát động chiến dịch “cuộc chiến chống ma túy” với biện pháp “ tìm và diệt” ,khuyến khích bạo lực tự phát và chỉ hai tháng sau khi nhậm chức, chiến dịch diệt tội phạm ma túy của Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte

đã khiến hơn 1.800 người thiệt mạng Việc giết người tự phát không qua xét xử có thể là mục tiêu của các cuộc lùng diệt người vô tội Hậu quả phát sinh là sự bùng nổ của bạo lực tự phát

mà không qua 1 cơ quan xét xử nào Khi Nghị viện lại phải đối mặt với “ đám đông không còn thượng tôn pháp luật” bởi họ được Tổng thống nước mình khuyến khích sử dụng bạo lực

tự phát

Do đó quyền hành pháp của Tổng thống cũng cần phải được giới hạn trong khuôn khổ nhất định, và có cơ chế bảo đảm thực hiện đúng theo quy định của Hiến pháp và pháp luật

3.2 Quyền hạn của Tổng thống Philippines

3.2.1 Quy n h n trong vi c th c hi n ch c năng đ i di n trong lĩnh v c đ i ngo i ề tài - Mục tiêu nghiên cứu ệc thực hiện chức năng đại diện trong lĩnh vực đối ngoại ực hiện chức năng đại diện trong lĩnh vực đối ngoại ệc thực hiện chức năng đại diện trong lĩnh vực đối ngoại ứu ệc thực hiện chức năng đại diện trong lĩnh vực đối ngoại ực hiện chức năng đại diện trong lĩnh vực đối ngoại ốc gia

Tổng thống Philippines thay mặt quốc gia ký kết các điều ước quốc tế, tuyên bố tình trạng khẩn cấp, bổ nhiệm đại sứ tại nước ngoài và tiếp nhận đại sứ nước ngoài.Đố với việc ký kết điều ước quốc tế, Tổng thống Philippines khi ký kết các điều ước quốc tế hoặc thỏa thuận quốc tế phải có sự đồng thuận của ít nhất 2/3 tổng số Thượng nghị sĩ (4)

Tuy có quyền tự mình nhân danh quốc gia ký kết điều ước quốc tế, nhưng Tổng thống Philippines chịu sử giám sát và phải có sự đồng ý từ Nghị viện Quy định này nhằm đảm bảo Nghị viện có quyền phê duyệt việc ký kết của Tổng thống Philippines Từ đó đảm bảo việc ký kết điều ước quốc tế phù hợp với pháp luật quốc gia, và không mang lại những hậu quả pháp

lý bất lợi cho quốc gia mình

3.2.2 Quy n h n trong lĩnh v c qu n lý nhà n ề tài - Mục tiêu nghiên cứu ực hiện chức năng đại diện trong lĩnh vực đối ngoại ảnh ra đời của Hiến pháp Philippines 1987 ước c

Tổng thống Philippines vừa là người đứng đầu nhà nước vừa là người đứng đầu chính phủ - người đứng đầu cơ quan hành pháp Vì vậy tổng thống Philippines có quyền hạn trong lĩnh vực quản lý nhà nước rất rộng

Về cơ quan hành pháp tổng cộng có 22 bộ và 4 cơ quan ngang bộ trong các lĩnh vực cụ thể, đứng đầu là Nội các đặt dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Philippines.(5) Tổ chức bộ máy hành chính theo nguyên tắc phân quyền và tản quyền

Tổng thống có quyền chỉ định và bổ nhiệm thủ trưởng các cơ quan hành pháp, với sự đồng ý của Nghị viện.Tổng thống còn có quyền bổ nhiệm các đại sứ đặc mệnh toàn quyền, các đại sứ, các bộ trưởng công cộng khác hoặc các viên chức của lực lượng vũ trang theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.(6)

3.2.3 Quy n h n trong lĩnh v c l p pháp ề tài - Mục tiêu nghiên cứu ực hiện chức năng đại diện trong lĩnh vực đối ngoại ập pháp

Tổng thống Philippines có quyền phủ quyết đối với các dự luật đã được cơ quan lập thông qua.Quyền phủ quyết của tổng thống Philippines mang tính truyền thống

Tổng thống có thể phủ quyết các dự luật đã được Nghị viện thông qua bằng cách từ chối công bố dự luật đó và gửi trả lại Nghị viện Hai viện của Nghị viện sẽ tiến hành xem xét lại dự luật và nếu có từ 2/3 tổng số thành viên của mỗi viện đều cùng thông qua dự luật trong lần xem xét lại thì dự luật đó sẽ trở thành luật cho dù Tổng thống Philippines có đồng ý hay không.(7)

Quy định của Hiến pháp Philippines, về quyền hành trong lĩnh vực lập pháp của Tổng thống đã hạn chế được sự đồng nhất của hành pháp và lập pháp trong nhà nước Philippines.Cho dù có quyền lực lớn thế nào thì Tổng thống không có quyền giải tán cơ quan lập pháp.Việc quy định như vậy sẽ hạn chế quyền lực của Tổng thống trong lĩnh vực lập pháp theo khuôn khổ, tránh tình trạng lạm quyền Vì nếu Tổng thống có trong tay cả 2 quyền lập pháp và hành pháp, thì sẽ dẫn đến tình trạng “ tự mình làm ra luật, tự mình thực hiện luật”, trong trường hợp vì lợi ích cá nhân hoặc lợi ích của một nhóm khác mà Tổng thống ban hành đồng thời thực thi những quy định không phù hợp với lợi ích, ý chí của người dân, sẽ dẫn đến tình trạng xung đột về ý chí giữa nhà nước với nhân dân

Như vậy, Tổng thống Philippines chỉ có vai trò kiểm tra chứ không thực sự quyết định công tác lập pháp, quyền phủ quyết của Tổng thống Philippines đối với các dự luật là quyền phủ quyết tương đối

3.2.4 Quy n h n trong lĩnh v c t pháp ề tài - Mục tiêu nghiên cứu ực hiện chức năng đại diện trong lĩnh vực đối ngoại ư

Philippines là nhà nước Cộng hòa Tổng thống, có sự độc lập của quyền tư pháp đối với quyền lập pháp và hành pháp.Tuy nhiên Tổng thống Philippines vẫn có quyền lực có thể gây ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thống cơ quan tư pháp

Tổng thống có quyền hoãn án, giảm án, tha bổng, xóa các hình phạt tiền và hình phạt

làm giảm sự hà khắc của pháp luật hoặc khắc phục các sai lầm trong quá trình thực thi công

lý.(9)

3.2.5 Quy n h n đ c bi t ề tài - Mục tiêu nghiên cứu ặc biệt ệc thực hiện chức năng đại diện trong lĩnh vực đối ngoại

Tổng thống được trao các quyền về quốc phòng vì đó là Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Điều này củng cố nguyên tắc hiến định “quyền lực dân sự luôn cao hơn quyền lực quân sự”.(10) Khi quy định Tổng thống là Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang, Hiến pháp làm giảm nguy cơ giới quân sự giành chính quyền xâm hại tính chất cộng hòa.(11)

Quyền lực quân sự của Tổng thống gồm:(i) chỉ huy mọi lực lượng vũ trang của Philippines; (ii) đình chỉ hiệu lực lệnh của tòa án về việc giải phóng ngay lập tức người bị bắt giữ bất hợp pháp (the writ of habeas corpus); (iii) tuyên bố thiết quân luật Đây là những quyền khủng khiếp Việc thực thi chúng sẽ hạn chế các quyền dân sự và chính trị của người dân (12)

3.3 Các nguyên t c h n ch quy n l c, x lý vi ph m đ i v i T ng th ng ắc hạn chế quyền lực, xử lý vi phạm đối với Tổng thống ến pháp Philippines 1987 ề tài - Mục tiêu nghiên cứu ực hiện chức năng đại diện trong lĩnh vực đối ngoại ử lý vi phạm đối với Tổng thống ốc gia ớc ổng thống Philippines ốc gia

Philippines

Vị trí tổng thống có thể bị cách chức qua thủ tục đàn hạch ( impeachment procedures )

do các cơ quan có thẩm quyền tiến hành

Tổng thống Philippines có thể bị đàn hạch và bãi nhiệm nếu vi phạm Hiến pháp, phản bội tổ quốc, nhận hối lộ, đưa hối lộ, tham nhũng, đã phạm vào các tội phạm nguy hiểm khác hoặc đã phản bội lại lòng tin của công chúng Hạ nghị viện, với tối thiểu 1/3 tổng số Hạ nghị

sĩ, là cơ quan có thẩm quyền khỏi xướng thủ tục đàn hạch Cơ quan có thẩm quyền đàn hạch Tổng thống chính là Thượng nghị viện Số phiếu tối thiểu để Thượng nghị viện đàn hạch và bãi nhiệm Tổng thống là 2/3 tổng số thành viên Thượng nghị viện (13)

Bên cạnh thủ tục đàn hạch, Hiến pháp Philippines còn có những quy định đặc thù mang tính phòng ngừa nguy cơ Tổng thống tham nhũng hoặc lạm quyền Tổng thống được yêu cầu tuyệt đối tránh trường hợp xung đột lợi ích khi thực thi nhiệm vụ của mình Hơn nữa vợ/chồng, họ hàng ruột thịt hoặc thân thuộc trong phạm vi 4 đời của Tổng thống không được

bổ nhiệm làm cách thành viên của các ủy ban hiến hiện hoặc các cơ quan Thanh tra, Bộ trưởng, Thứ trưởng, lãnh đạo các cơ quan, kể các các công ty thuộc thành phần kinh tế nhà nước (14)

3.4 Cách th c b u ra T ng th ng Philippines ứu ầu ra Tổng thống Philippines ổng thống Philippines ốc gia

Tổng thống Philippines do cử tri trực tiếp bầu ra trong cuộc bầu cử Tổng thống toàn quốc, nhiệm kỳ không quá 06 năm và không được tái bầu.Điều kiện để trở thành ứng cử viên Tổng thống là phải là cử tri đăng ký, không dưới 40 tuổi và phải cư trú ở Philippines ít nhất

10 năm trước khi diễn ra cuộc bầu cử Tuy nhiên không có quy định bắt buộc ứng cử viên Tổng thống phải tranh cử theo Đảng phái (15)

IV.T ng th ng đ ổng thống Philippines ốc gia ương nhiệm Philippines ng nhi m Philippines ệc thực hiện chức năng đại diện trong lĩnh vực đối ngoại

Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đắc cử vào năm 2016 đã có những chiến dịch thể hiện mạnh mẽ quyền hành pháp của mình Cụ thể là chiến dịch “ thanh trừng tội phạm

Ma túy” đã giết hơn 1800 người trong vòng 2 tháng Tuy nhiên, chiến dịch này được LHQ nhận định là xâm phậm đến quyền sống của con người và gây bất đồng cho người dân nước này Tổng thống Rodrigo Duterte cũng đã thừa nhận lạm quyền trong chiến dịch này

“Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte ngày 21/8 thừa nhận có thể có tình trạng lạm quyền trong cuộc chiến chống ma túy”(16)

Thêm vào đó việc tuyên bố sẽ sửa đổi Hiến pháp của vị Tổng thống này cho thấy vi phạm nghiêm trọng trong nguyên tắc phân chia quyền lực hành pháp, lập pháp và tư pháp.”Trả lời trước báo giới vào sáng ngày 10/5, ông Peter Lavina, một đại diện của chiến dịch tranh cử của ông Duterte cho biết, kế hoạch của tân Tổng thống “sẽ cần sự đồng thuận của người dân trên toàn quốc, nhưng trước tiên phải là kêu gọi Quốc hội tổ chức một cuộc họp lớn Nhất định hiến pháp Philippines sẽ được sửa đổi”(17)

V.K t lu n ến pháp Philippines 1987 ập pháp

Philippines là một quốc gia theo chế độ Cộng hòa tổng thống vì vậy quyền lực và cơ chế thực hiện quyền hành pháp của Tổng thống thể hiện rõ rệt Trong một số trường hợp cụ thể nó còn có thể ảnh hưởng đến nhánh quyền lập pháp và tư pháp

Tổng thống Philippines có vai trò hết sức quan trọng trong việc đại diện nhà nước tham gia các quan hệ quốc tế Việc phát ngôn bừa bãi về các chủ thể khác của Luật quốc tế, cũng như các tuyên bố ly khai đối với các hiệp ước và tổ chức quốc tế liên chính phủ mà

Philippines là thành viên có thể dẫn đến việc trừng phạt phi vũ trang đối với đất nước này

Việc có toàn quyền Hành pháp giúp Tổng thống xử lý độc lâp việc thực thi pháp luật một cách độc lập với Nghị viện và Tóa án.Tránh khỏi tình trạng xử lý chồng chéo, xung đột giữa các cơ quan trong bộ máy nhà nước

Hiến pháp Philippines 1987 được xây dựng trong thời kỳ vừa mới lật đổ chế độ độc tài của Tổng thống Ferdinand Marcos , tuy nhiên nó vẫn chưa quy định chi tiết về việc hạn chế các hoạt động hành pháp trong trường hợp gây ảnh hưởng đến tư pháp, lập pháp, các mối

Tuy quy định của Hiến pháp đã giới hạn quyền lực hành pháp của Tổng thống trong phạm vi khuôn khổ nhất định, nhưng trên thực tế vẫn xảy ra tình trạng lạm quyền và cách hành vi vi phạm đến quyền con người của người dân nước này tính tời thời điểm hiện tại

VI.TÀI LI U THAM KH O và TRÍCH D N ỆU THAM KHẢO và TRÍCH DẪN ẢO và TRÍCH DẪN ẪN

6.1 Trích d n ẫn

1 Clauspeter Hill & Jorf Menzel: Constutionalism in Southeast Asia; Asean Law Association: Legal system in Philippines, 2005, chapter 1

2 Điều 2 Hiến pháp Philippines

3 Khoản 17-20 Điều 2, Điều 10 - Điều 14 Hiến pháp Philippines

4 https://en.wikipedia.org/wiki/Executive_departments_of_the_Philippines

5 Khoản 16 Điều 7 Hiến pháp Philippines

6 Khoản 27 Điều 6 Hiến pháp Philippines

7 Khoản 19 Điều 7 Hiến pháp Philippines

8 Cruz, Phil Political Law 93 ed.,trang 211

9 Khoản 18 Điều 7 Hiến pháp Philippines

10 Cruz, Phil Political Law 93 ed., trang 201

11 duthao.online.quochoi.vn “Philippines-control-of-power-VN”

12 Khoản 2, 3 Điều 11 Hiến pháp Philippines

13 Khoản 12 Điều 2 Hiến pháp Philippines

14 Khoản 1, 2, 3 Điều 2 Hiến pháp Philippines

15 https://www.theguardian.com/world/2016/sep/05/philippines-president-rodrigo-duterte-barack-obama-son-whore

16 VOV.vn

6.2 Tài li u tham kh o ệc thực hiện chức năng đại diện trong lĩnh vực đối ngoại ảnh ra đời của Hiến pháp Philippines 1987

1 Hiến pháp Philippines 1987

2 Giáo trình Luật Hiến pháp nước ngoài Trường Đại học Luật Hà Nội, NXB Công An Nhân Dân

3 Nghiên cứu so sánh Hiến Pháp các quốc gia ASEAN, Đại học Luật Hà Nội, TS Tô Văn Hòa, NXB Chính trị quốc gia

4 duthao.online.quochoi.vn

5 Clauspeter Hill & Jorf Menzel: Constutionalism in Southeast Asia; Asean Law Association: Legal system in Philippines

7 Cruz, Phil Political Law