Sự đổi mới, phát triển tư duy của Đảng Cộng sản Việt Nam về mô hình chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta xây dựng... Kế thừa và phát huy những quan điểm, lý luận đó trong cương lĩnh xây dựng
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN
KHOA LÂM NGHIỆP
-
-BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN CNXH- KH
Chủ đề:
Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa Sự đổi mới, phát triển tư duy của Đảng Cộng sản Việt Nam về mô hình chủ nghĩa xã hội mà nhân dân
ta xây dựng.
Họ và tên: Triệu Xuân Trường
Mã sinh viên: DTN1953060008 Lớp: K51- Lâm Sinh
Giảng viên: Nguyễn Thị Huyền
Thái Nguyên, 2021
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, em xin chân thành cảm ơn đến cô Nguyễn Thị Huyền Trong quá trình học tập và nghiên cứu môn học Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học đã giúp em hiểu hơn về tầm quan trọng của môn học cũng như cách nhìn và tư duy về thực tế tốt cách sâu sắc Qua đó, trong bài tiểu luận này, em xin trình bày những gì mà mình đã tìm hiểu và làm rõ hơn về chủ đề này
Có lẽ kiến thức là vô hạn mà sự tiếp nhận kiến thức của bản thân mỗi người luôn tồn tại những hạn chế nhất định Do đó, trong quá trình hoàn thiện bài tiểu luận, sẽ
có những thiếu sót Bản thân em mong nhận được những góp ý đến từ cô để bài tiểu luận của em được hoàn thiện tốt hơn
Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 4MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN 1 PHẦN MỞ ĐẦU 3 PHẦN NỘI DUNG 4
1 Tư tưởng, giai đoạn đầu của chủ nghĩa Mác– Lênin về những tư tưởng để vận dụng, sáng tạo vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội nước ta trong thời kỳ đổi mới 4 1.1 Tư tưởng của chủ nghĩa Mác- Lênin để Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng, phát triển lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 4 1.2 Chủ nghĩa xã hội, giai đoạn đầu của hình thái kinh tế- xã hội cộng sản chủ nghĩa 5
2 Những đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa xã hội 5
3 Những đặc trưng của chủ nghĩa xã hội và phương hướng xây dựng chủ nghĩa
xã hội ở Việt Nam hiện nay 8 3.1 Những đặc trưng bản chất của chủ nghĩa xã hội Việt Nam 8 3.2 Phương hướng xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay 9
4 Sự đổi mới, khát vọng đất nước phát triển thịnh vượng và hạnh phúc nhờ có
tư duy đúng đắn của Đảng cộng sản Việt Nam 10 4.1 Khát vọng của đất nước phát triển thịnh vượng và hạnh phúc 10 4.2 Công cuộc đổi mới sáng tạo, động lực thúc đẩy mạnh mẽ công cuộc tiếp tục đổi mới toàn diện của đất nước 11 PHẦN KẾT LUẬN 13 Danh mục tài liệu tham khảo 14
Trang 5PHẦN MỞ ĐẦU
Một cuộc cách cách mạng đổi mới vững mạnh của một đất nước, sự phát triển của chủ nghĩa Mác- Lênin về đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa Kế thừa và phát huy những quan điểm, lý luận đó trong cương lĩnh xây dựng đất nước đã hình thành nên Đảng Cộng sản Việt Nam về mô hình chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta xây dựng ở những đặc trưng trong cương lĩnh xây dựng đất nước, trong đó đã được thể hiện rõ ở các đặc trưng về mục tiêu, bản chất, nội dung của xã hội Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh cung cấp thế giới quan, phương pháp luận khoa học cho sự nghiệp đổi mới của Đảng Vì vậy, đây là học thuyết khoa học, cách mạng và nhân văn duy nhất đề ra mục tiêu để phát triển về mọi lĩnh vựa: kinh tế, chính trị- xã hội, văn hóa tư tưởng, Nền kinh tế Việt Nam đang được xây dựng theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đó là nhờ sự tư duy lãnh đạo đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam
Việt Nam là một nước đang phát triển đi theo con đường xã hội chủ nghĩa, con đường đi lên, đi nhanh, tạo sự kỳ vọng vượt bậc “đi tắt, đón đầu” trong công cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và khát vọng xây dựng đất nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc được thúc đẩy bằng động lực đổi mới sáng tạo, nhất định đất nước
ta sẽ “bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu” Một tinh thần dân tộc và khát vọng vươn lên, niềm tin vào chế độ chủ nghĩa, luôn tin tưởng
và ủng hộ đường lối đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, về tầm quan trọng và cần làm rõ hơn, em đã lựa chọn chủ
đề: “Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa Sự đổi mới, phát triển tư duy của Đảng Cộng sản Việt Nam về mô hình chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta xây dựng”.
PHẦN NỘI DUNG
Trang 61 Tư tưởng, giai đoạn đầu của chủ nghĩa Mác– Lênin về những tư tưởng để vận dụng, sáng tạo vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội nước ta trong thời
kỳ đổi mới
1.1 Tư tưởng của chủ nghĩa Mác- Lênin để Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng, phát triển lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường lên chủ nghĩa xã hội
ở Việt Nam
Kế thừa và phát huy những quan điểm của chủ nghĩa C.Mác- Lênin đã tiếp tục vận dụng và sáng tạo học thuyết Mác nói chung và lý luận về chủ nghĩa xã hội khoa học nói riêng trong thời đại đế quốc chủ nghĩa và có công phát triển lý luận lên một tầm cao mới
Một thời kỳ đổi mới, một đất nước vững mạnh, những đóng góp lớn của C Mác
và Ph Ăngghen trong việc cung cấp những luận điểm đầy thuyết phục nhằm thay đổi chủ nghĩa xã hội từ không tưởng trở thành chủ nghĩa xã hội khoa học Với chủ nghĩa trong triết học Mác- Lênin đã chỉ ra rõ được các quan điểm, luận cứ về thực tiễn nhằm thay đổi từ nhận thức của cá nhân đến thay đổi bộ mặt xã hội, đến cả sự đổi mới của một quốc gia, qua câu nói được hiểu theo hai góc độ, đó là: “Tương lai mỗi người là do nhận thức quyết định tất cả thành người sắc hay hời hợt, người tích cực hay bi quan, người hạnh phúc hay bất hạnh, người chiến thắng hay thất bại, Tất cả khởi nguồn từ nhận thức Nhận thức chính là thước đo sự trưởng thành của một con người Một khi có nhận thức logic, đúng đắn thì mọi thứ sẽ nhẹ nhành hơn Mình biết mình là ai, sử mạng cuộc đời mình là gì, thì sẽ sống một cuộc đời ỹ nghĩa, trọn vẹn, không hối tiếc.”, trích cuốn sách Trên Đường Băng/ Tony Buổi Sáng Câu nói này không chỉ nói về nhận thức của bản thân mỗi người, mà bên cạnh
đó cần hiểu sâu xa và sâu rộng hơn nữa về cả một sứ mệnh về cả một đất nước Quay trở lại về quan điểm lý luận C Mác và Ph Ăng-ghen chỉ ra rằng về vị thế và vai trò của họ trong sự phát triển của lịch sử Trong toàn bộ lý luận của mình, các ông đã phân tích, chứng minh rất rõ rằng, hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa
sẽ không thể đứng vững trước những mâu thuẫn trong chính bản thân nó, tất yếu nó
sẽ bị thay thế bởi hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa Trong lý luận về chủ
Trang 7nghĩa xã hội khoa học C Mác và Ph.Ăngghen cũng chỉ ra rõ những điều đó để nhấn mạnh và làm nổi bật về những quan điểm chính mình đưa ra Vì vậy, V.I Lê-nin đặc biệt nhấn mạnh rằng:“Điều quan trọng nhất trong học thuyết Mác là việc làm sáng tỏ vai trò lịch sử toàn thế giới của giai cấp vô sản với tư cách là người xây dựng, kiến tạo xã hội mới” để vận dụng sáng tạo vào vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội nước ta trong thời kỳ đổi mới
1.2 Chủ nghĩa xã hội, giai đoạn đầu của hình thái kinh tế- xã hội cộng sản chủ nghĩa
Trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội khoa học, C.Mác Ph.Ăngghen khi nghiên cứu lịch sử phát triển của xã hội loài người, nhất là lịch sử xã hội tư bản đã xây dựng nên học thuyết về hình thái kinh tế- xã hội Học thuyết chỉ ra rõ những qui luật, các luận điểm cơ bản của vận động xã hội và phương pháp khoa học để giải thích lịch sử Bên cạnh đó, học thuyết hình thái kinh tế- xã hội của C.Mác không chỉ làm rõ những yếu tố cấu thành hình thái kinh tế- xã hội mà còn xem xét xã hội trong quá trình biến đổi và phát triển không ngừng
Vậy là, về mặt lý luận và thực tiễn, thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản, được hiểu theo hai nghĩa: thứ nhất, những nước chưa trải qua chủ nghĩa tư bản phát triển, cần thiết phải có thời kỳ quá độ khá lâu dài từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội- các nước sẽ gặp rất nhiều những thử thách và khó khăn lâu dài; thứ hai, những nước đã trải qua chủ nghĩa tư bản phát triển, giữa chủ nghĩa
tư bản và chủ nghĩa cộng sản có một thời kỳ quá độ nhất định, là thời kỳ thay đổi cả một cách mạng lớn trong xã hội, đó là chuyển đổi cách mạng từ xã hội này sang xã hội kia, từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản
2 Những đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa xã hội
Khi nghiên cứu về hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa, các nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học rất quan tâm đến những đặc trưng của từng giai đoạn, đặc biệt là giai đoạn đầu của xã hội cộng sản nhằm định hướng phát triển cho phong trào công nhân quốc tế Những đặc trưng cơ bản của giai đoạn đầu, phản ánh đúng được cái bản chất bên trong và tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội từng bước được
Trang 8hiểu sâu vào bên bản chất một cách đầy đủ cùng với quá trình xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa Và có thể khái quát những đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa xã hội như sau:
Một là, chủ nghĩa xã hội giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người, tạo điều kiện để con người phát triển toàn diện
C.Mác và Ph.Ăngghen đã khẳng định: “Thay cho xã hội tư bản cũ, với những giai cấp và đối kháng giai cấp của nó, sẽ xuất hiện một liên hợp, trong đó sự phát triển
tự do của mỗi người là điều kiện phát triển tự do của tất cả mọi người”; khi đó “con người, cuối cùng làm chủ tồn tại xã hội của chính mình, thì cũng do đó làm chủ tự nhiên, làm chủ chính bản thân mình trở thành người tự do” Đây là sự khác biệt về chất giữa hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa so với các hình thái kinh tế
-xã hội ra đời trước, thể hiện ở bản chất nhân văn, nhân đạo, vì sự nghiệp giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người Dĩ nhiên, để đạt được mục tiêu chính, C.Mác và Ph.Ăngghen cho rằng, cách mạng xã hội chủ nghĩa phải tiến hành triệt để, trước hết là giải phóng giai cấp, xóa bỏ tình trạng giai cấp này bóc lột, áp bức giai cấp kia, và một khi tình trạng người áp bức, bóc lột người bị xóa bỏ thì tình trạng dân tộc này đi bóc lột dân tộc khác cũng bị xóa bỏ”
V.I.Lênin còn chỉ rõ trong quá trình phấn đấu để đạt mục đích đó, giai cấp công nhân, chính Đảng Cộng sản phải hoàn thành nhiều nhiệm vụ của các giai đoạn khác nhau, trong đó có mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể của thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội
- tạo ra các điều kiện về cơ sở vật chất - kỹ thuật và đời sống tinh thần đạt được nó Thứ hai, chủ nghĩa xã hội là xã hội do nhân dân lao động làm chủ
Là đặc trưng thể hiện thuộc tính bản chất cốt lõi của chủ nghĩa xã hội, xã hội vì con người và do con người; nhân dân mà nòng cốt là nhân dân lao động là chủ thể của xã hội thực hiện quyền làm chủ ngày càng rộng rãi và đầy đủ trong quá trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới Chủ nghĩa xã hội là một chế độ chính trị dân chủ, là một xã hội “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” là mục tiêu, đích đến của nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam, với hệ thống pháp luật và
Trang 9hệ thống tổ chức ngày càng ngày càng hoàn thiện sẽ quản lý xã hội ngày càng hiệu quả
Thứ ba, chủ nghĩa xã hội có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu
Là đặc trưng về phương diện kinh tế của chủ nghĩa xã hội Mục tiêu cao nhất của chủ nghĩa xã hội là giải phóng con người dựa trên cơ sở điều kiện kinh tế - xã hội phát triển, mà xét đến cùng là trình độ phát triển cao của lực lượng sản xuất Chủ nghĩa xã hội là xã hội có nền kinh tế mạnh mẽ, với lực lượng sản xuất hiện đại, có quan hệ sản xuất dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất
Cùng với việc từng bước xác lập chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, để nâng cao năng suất lao động cần phải tổ chức lao động theo một trình độ cao hơn, tổ chức chặt chẽ và kỷ luật lao động nghiêm., nghĩa là phải tạo ra quan hệ sản xuất tiến bộ, thích ứng với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất V.I Lệnin cho rằng: “thiết lập một chế độ xã hội cao hơn chủ nghĩa tư bản, nghĩa là nâng cao năng suất lao động và do đó phải tổ chức lao động theo một trình độ cao hơn”
Thứ tư, chủ nghĩa xã hội có nhà nước kiểu mới mang bản chất giai cấp công nhân, đại biểu cho lợi ích, quyền lực và ý chí của nhân dân lao động
C.Mác và Ăngghen đã nhấn mạnh và chỉ ra rõ trong thời kỳ chủ nghĩa xã hội phải thiết lập nhà nước chuyên chính vô sản, nhà nước kiểu mới mang bản chất của giai cấp công nhân, đại biểu cho lợi ích, quyền lực và ý chí của nhân dân lao động Có nhà nước kiểu mới do nhân dân làm chủ, cần phải thực thi xóa bỏ chế độ áp bức bóc lột, áp bức nhân dân, , là sự chuyển đổi một cách toàn diện đi lên chủ nghĩa cộng sản Đây là chính là một sự biến đổi lớn được sự đông đảo nhân dân, công nhân và tầng lấp lao động ủng hộ, ngoài ra có sự tham gia của tầng lớp nhân dân tham gia vào bộ máy quản lý nhà nước, quản lý xã hội, tổ chức đời sống xã hội vì con người
do con người
Thứ năm, chủ nghĩa xã hội có nền văn hóa phát triển cao, kế thừa và phát huy những giá trị của văn hóa dân tộc và tinh hoa văn nhân loại
Trang 10Trong chủ nghĩa xã hội, văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, mục tiêu, động lực của phát triển xã hội, trọng tâm là phát triển kinh tế, gìn giữ, phát huy và phát triển bản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, văn hóa hun đúc nên tâm hồn, bản lĩnh con người, biến con người thành con người chân, thiện mỹ Do vậy, quá trình xây dựng nền văn hóa xã hội chủ nghĩa phải biết
kế thừa những giá trị văn hóa dân tộc và tinh hoa văn nhân loại, đồng thời, loại bỏ những tư tưởng, văn hóa phi vô sản, trái với những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc và của loài người, trái với phương hướng đi lên chủ nghĩa xã hội
Thứ sáu, chủ nghĩa xã hội bảo đảm bình đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc và có quan hệ hữu nghị, hợp tác với nhân dân các nước trên thế giới
Sự ưu tiên đối ngoại quan trọng của Việt Nam và quan hệ hữu nghị hợp tác với các nước láng giềng, bạn bè trong ASEAN đã trở thành nền tảng thiết yếu trong quan hệ song phương của Việt Nam
Tính ưu việt, sự ổn định và phát triển của chế độ xã hội chủ nghĩa không chỉ thể hiện ở lĩnh vực kinh tế, chính trị và đã có tính kế thừa những giá trị trong lĩnh vực văn hóa - tinh thần của xã hội Đặc biệt vài năm trở lại đây, ngoài những thành tựu
ở từng mọi lĩnh, nổi bật nhất trong lĩnh vực kinh tế- xã hội, sự kiểm soát dịch bệnh Covid- 19 đầy thành công của nước ta rất được các nước bạn đánh giá cao Đó là một điểm để chúng ta không ngừng cố gắng và hoàn thiện tốt và nâng cao vị thế ở khu vực và trên trường quốc tế
Vấn đề giai cấp và dân tộc, xây dựng một cộng đồng dân tộc, giai cấp bình đẳng, đoàn kết, hợp tác, hữu nghị với nhân dân các nước trên thế giới luôn có vị trí đặc biệt quan trọng trong hoạch định và thực thi chiến lược phát triển của mỗi dân tộc
và mỗi quốc gia
3 Những đặc trưng của chủ nghĩa xã hội và phương hướng xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay
3.1 Những đặc trưng bản chất của chủ nghĩa xã hội Việt Nam
Trong thời kỳ đổi mới, Đảng ta đã vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê-nin cho phù hợp với điều kiện mới của Việt Nam Qua những năm đầy
Trang 11thách thức và đã có sự đổi mới rõ rệt, chúng ta đã có những bài học kinh nghiệm về những luận điểm và lý luận phù hợp nhất để xây dựng nên mô hình chủ nghĩa xã hội
ở nước ta Nhờ có tư duy chiến lược, sự nhận thức đúng đắn và sáng suốt của Đảng
và nhân dân ta về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ngày càng sáng tỏ
Đại hội XI, dựa trên những đúc kết sau 25 đổi mới, Đảng ta đã nhận thức đúng đắn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội đã có bước ngoặt về
tư duy nhanh chóng
Để phát triển mô hình chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta xây dựng, mỗi kỳ Đại hội Đảng cũng có một số điểm nhấn ấn tượng sâu đậm, đặc biệt trong Cương lĩnh xây dựng đất nước Đại hội XI đã chỉ ra tám đặc trưng, trong đó có đặc trưng về mục tiêu phấn đấu “ Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, về bản chất và nội dung và những định hướng phát triển đất nước dựa trên những đúc kết các kinh nghiệm qua từng năm đi vào thực tiễn đổi mới đầy sáng tạo của nhân dân ta xây dựng, đó là sự chuyển biến một cách mạnh mẽ hơn, toàn diện hơn và cả một trình
độ vượt bậc hơn Vì vậy, đó như là một kho báu vàng để chúng ta tiến tới thời đại công nghiệp cách mạng, nắm bắt và tiếp cận sớm nhất xu thế phát triển và những giá trị nhân loại Đó là sự khát vọng một đất nước đang phát triển của chúng ta, một đất nước phồn vinh và thịnh vượng theo hướng chủ nghĩa xã hội
3.2 Phương hướng xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay
Dựa trên cơ sở xác định rõ những mục tiêu, với các đặc trưng của chủ nghĩa xã hội, những nhiệm vụ cấp bách của sự nghiệp xây dựng đất nước trong thời kỳ quá
độ lên chủ nghĩa xã hội, Đảng ta đã xác định tám phương hướng cơ bản, toàn quân
và toàn dân ta cần nêu cao tinh thần cách mạng, kiên định với mục tiêu chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, xây dựng ý chí tự lực tự cường, phát huy mọi tiềm năng
và trí tuệ, biết tận dụng điểm mạnh, thời cơ, vượt qua mọi thách thức để hình thành một đất nước tươi đẹp và thịnh vượng
Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, với những phương hướng trên, Đảng ta yêu cầu phải đặc biệt quan tâm một cách sâc sắc
và giải quyết tốt các nhiệm vụ nhanh chóng trong kỳ Đại hội XII và cả về mối quan