HS: Trong một quần thể lớn, ngẫu phối nếu không có các yếu tố làm thay đổi tần số alen thì thành phần kiểu gen của quần thể sẽ duy trì không đổi từ thế hệ này sang thế hệ khác.. Dấu hiệu[r]
Trang 1Trường
Người soạn: Võ Anh Tuấn
Ngày soạn: 06/10/2017 Tiết:…………
Tuần:…………
Lớp:………
GIÁO ÁN Bài 17: CẤU TRÚC DI TRUYỀN CỦA QUẦN THỂ (tiếp theo) I) Mục tiêu bài học
- Giúp học sinh hiểu được quần thể ngẫu phối là gì ?
- Cấu trúc di truyền của quần thể ngẫu phối
- Trạng thái cân bằng di truyền của quần thể
- Công thức định luật cũng như hướng dẫn bài tập về định luật Hacđi- Vanbec
II) Phương pháp
- Hỏi đáp, tìm tòi
- Trực quan
- Phiếu học tập
- Thảo luận, làm việc nhóm
III) Tiến trình bài giảng
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
Câu 1: Quần thể sinh sản bằng cách tự thụ phấn hoặc giao phối gần sẽ như thế nào?
Trang 2Trả lời: : Quần thể sinh sản bằng cách tự thụ phấn hoặc giao phối gần sẽ có cấu trúc di truyền với tỉ lệ các kiểu gen đồng hợp tử ngày một tăng và tỉ lệ gen dị hợp tử ngày càng giảm
Câu 2: Có 2 alen A và a qui định gen của cây đậu Một quần thể đậu có 1500 cây với 600 cây có kiểu AA, 600 cây có kiểu gen Aa, 300 cây có kiểu gen aa Tổng số alen a trong quần thể là bao nhiêu?
Đáp án: B.0,4 a
Câu 3: Một quần thể ban đầu có tần số kiểu gen dị hợp Aa là 0,8 Sau 3 thế hệ tự thụ phấn thì tần số kiểu gen dị hợp là bao nhiêu?
Đáp án: 0,1 (áp dụng công thức h 1
2n Aa)
3 Đặt vấn đề
- Quần thể người có phải là quần thể tự phối không? Tại sao?
- Giải thích: Quần thể người không phải là quần thể tự phối Vậy nếu không phải là quầ thể tự phối thì ta goi quần thể người là quần thể gì và vì sao gọi như thế thì chúng ta cùng tìm hiểu bài 17: Cấu trúc di truyền của quần thể (tiếp theo)
Quần thể người có thể là ngẫu phối khi chúng ta lựa chọn bạn đời không phụ thuộc nhóm máu, hoặc các chỉ các tiêu sinh hóa bên trong cơ thể Còn nếu như chúng ta chọn lựa bạn
đờ theo các tiêu chí như: học vấn, ngoại hình,… thì ta gọi quần thể người là quần thể giao phối không ngẫu nhiên tức có sự lựa chọn Vì vậy, để nói một quần thể là ngẫu phối thì chúng ta cần xem xét các tính trạng mà chúng ta đang xét là gì
Hoạt động giáo viên và học
sinh
Nội dung
III- Cấu trúc di truyền của
quần thể ngẫu phối
1 Quần thể ngẫu phối
Vậy theo các em ngẫu phối
là gì ? - Ngẫu phối là các cá thể trong quần thể giao phối
Trang 3GV: (Cho xem hình minh
họa)
GV: Quần thể ngẫu phối có
đặc điểm gì nổi bậc?
Vậy một quần thể tự phối
và một quần thể ngẫu phối
khác nhau như thế nào?
Để biết thêm về 2 quần thể
này, sau đây chúng ta sẽ
làm một bảng so sánh của 2
quần thể xét trên 3 phương
diện (độ đa dạng,
alen,thành phần kiểu gen)
một cách tự do không chọn lựa
HS: Trong quần thể ngẫu phối các cá thể có kiểu gen khác nhau kết hợp 1 cách ngẫu nhiên tạo nên một lượng lớn biến dị di truyền( biến dị rất lớn)
à làm nguồn nguyên liệu cho tiến hóa và chọn giống
- Phiếu học tập:
Tự phối
Ngẫu phối
Độ đa dạng về mặt di truyền Tần số alen Thành phần kiểu gen
Trang 4Vậy trước khi bắt đầu làm
phiếu học tập thầy muốn
hỏi các em trong 3 phương
diện thầy vừa mới viết các
em hiểu sao về độ đa dạng
về mặt di truyền?
GV: Ở QT Người: gen quy
định nhóm máu có 3 alen
IA, IB, IO , mỗi tế bào ở
GV: Ví dụ chúng ta có một gen qui định về màu mắt, nhưng trên thực tế chúng ta thấy có rất nhiều màu mắt khác nhau (cho học sinh xem hình) là vì trên gen qui định về màu mắt lại có rất nhiều alen khác nhau qui định màu màu sắc mắt Qua quá trình tổ hợp alen trong quá trình sinh sản nên tạo
ra các kiểu gen mới mang nhiều kiểu hình mới Trong các kiểu gen mới có các kiểu gen dị hợp nếu cho chúng ngẫu phối qua nhiều lần thì sẽ mang đến nhiều kiểu gen mớià kiểu hình mớià
đa dạng cao về mặt di truyền trong quần thể
Tự phối
Ngẫu phối
Độ đa dạng về di
truyền
Giảm
Vì dị hợp giảm
Tăng
Vì dị hợp tăng Tần số
alen
Thành phần kiểu gen
Trang 5người chỉ chứa 2 trong 3
alen nói trên, qua ngẫu phối
tạo ra các kiểu gen trong
quần thể là: IAIA,IAIO,
IBIB,IBIO, IAIB, IOIO Chỉ với
3 loại alen khác nhau trong
quần thể ngẫu phối đã có
tới 6 loại kiểu gen khác
nhau Trên thật tế, một gen
trong quần thể có rất nhiều
alen khác nhau (kết quả của
các quá trình đột biến và
tích lũy các gen đột biến)
nên quần thể ngẫu phối có
rất nhiều biến dị tổ hợp
cung cấp nguồn nguyên lệu
cho quá trình tiến hóa Cho
nên nếu trong quần thể có
nhiều biến dị thì mang đến
sự độ đa dạng về mặt di
truyền
GV:Câu hỏi mở rộng,ngày
xưa các ông vua muốn xác
định thái tử có phải con
mình không thì thường
dùng chậu có nước để lấy
máu rồi trộn lại, nếu dính
nhau là cha con, ngược lại
Theo em cách làm đó có
khoa học hay không?
Kiểu gen
IAI
O,IA
IA
IBIO ,IBI B
I A I B
I O I O
Nhóm máu
B
O
Trang 6GV: Để tìm hiểu và trả lời
được phần tần số alen và
thành phần kiểu gen của tự
phối và ngẫu phối thì chúng
ta cùng tìm hiểu bài tập :
phần bài tập tiếp theo sẽ
tiếp tục giải thích cho 2 ô
cuối cùng
GV: Tiếp theo là bài tập
ngẫu phối để xem tần số
alen và thành phần kiểu gen
sẽ thay đổi như thế nào?
Học sinh trả lời:
- Cách này không thể dùng để nhận biết cha con
Vì nếu người cha và con không cùng nhóm máu thì không thể nhận biết hòa trộn và nhau được
- Cách làm đó chỉ để xác định hai người có cùng nhóm máu
Ví dụ: Tự phối
0,1 AA
0,4 Aa
0, 5 aa
F 1
0,2 AA
0,2A a
0, 6a a
Trang 72
0,2 5A A
0,1A a
0, 65 aa
Kết luận:
- tần số alen không đổi qua nhiều thế hệ tự phối
- thành phần kiểu gen: thay đổi qua các thế hệ tự phối
Bài tập về tần số alen và thành phần kiểu gen của ngẫu phối
Ví dụ: một gen có 2 alen A và a, tỉ lệ của gen ở thế hệ P là: 0.25 AA + 0.5 Aa + 0.25 aa = 1
pA=0.5 pa=0.5
ngẫu phối:
F1:
♂
Trang 82 Trạng thái cân bằng di
truyền quần thể
a Nội dung định luật Hacđi
– Vanbec
GV: Các em cho Thầy biết
nội dung định luật
Hacdi-Venbec được phát bểu như
thế nào?
b Công thức :
♀
0.5 A
0.25A
0.5 a
0.25A
Giải phần bài tập ta thấy F1 giống với P và tương
tự như vậy là F2,F3,F4 … tần số kiểu gen, tần số alen A và alen a không đổi
Kết luận:
- tần số alen không đổi
- thành phần kiểu gen: không thay đổi qua các thế
hệ
Tự phối
Ngẫu phối
Độ đa dạng
về di truyền
Giảm Vì giảm
dị hợp
Tăng
Vì tăng
dị hợp
Tần số alen
Khôn
g đổi
Không đổi Thành
phần
Thay đổi
Không đổi
Trang 9Dấu hiệu để nhận biết QT
cân bằng di truyền
p = √x, q = √y
Nếu (xAA: yAa: zaa) =
(p2AA: 2pqAa: q2aa) (giống
đề)
→ QT là QT cân bằng di
truyền
Xét cấu trúc di truyền của
2 QT sau Hãy cho biết QT
nào cân bằng?
a P là: 0,36 AA: 0,48 Aa +
0,16 aa
b P là: 0,7 AA: 0,2 Aa +
0,1 aa
HS: (làm bài trong 2 phút)
GV: (cho ví dụ về bài tập
kiểu gen
HS: Trong một quần thể lớn, ngẫu phối nếu không có các yếu tố làm thay đổi tần số alen thì thành phần kiểu gen của quần thể sẽ duy trì không đổi từ thế hệ này sang thế hệ khác
p2+2pq+q2=1
p2 là kiểu gen AA
p là tần số alen A
q2 là kiểu gen aa
q là tần số alen a 2pq là kiểu gen Aa
p2+2pq+q2=1 (p+q)2=1
p +q =1
+ TPKG không đổi qua các thế hệ + TPKG thỏa mãn đẳng thức Hacđi-vandec
p2+2pq+q2=1
Trang 10IV Củng cố kiến thức
Câu 1: Đánh dấu vào ô đúng
2:Định luật Hacđi - Vanbec phản ánh điều gì?
ự ph ối
Ngẫu phối
Giảm tỉ lệ thể dị hợp, tăng dần
tỉ lệ thể đồng hợp
+
Tạo trạng thái cân bằng di truyền của quần thể
+
Tần số alen không thay đổi qua các thế hệ
Có cấu trúc p2AA : 2pqAa :
q2aa
+
Thành phần kiểu gen thay đổi qua các thế hệ
+
- Tạo ra nguồn biến dị tổ hợp +
Trang 11A Sự biến động của tần số các alen trong quần thể
B Sự không ổn định của các alen trong quần thể
C Sự cân bằng di truyền trong quần thể giao phối
D Sự biến động của tần số các alen trong quần thể
V Dặn dò
Học bài 16 và 17
Áp dụng công thức đã học vào các bài tập
Chuẩn bị bài 18
VI Rút kinh nghiệm
………
………
………
………