VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG LIÊN QUAN ĐẾN CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TẠI THỊ TRẤN TRẠM TRÔI – HUYỆN HOÀI ĐỨC – THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Hàng năm, tỷ lệ dân số ngày một gia tăng, nhu cầu của con người cũng ngày một tăng cao vì vậy lượng chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) cũng theo đó tăng lên. Theo báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia năm 2018, lượng CTRSH phát sinh tại thành phố Hà Nội là khoảng 7000 tấnngày, trong đó tỷ lệ được thu gom, xử lý tại khu vực ngoại thành và khu vực nông thôn chỉ khoảng 4055%. Dự báo với tốc độ phát triển như hiện nay, CTRSH sẽ tăng lên đến 11.300 tấnngày vào năm 2030 và 15.900 tấn ngày vào năm 2050 1. Huyện Hoài Đức địa phương trực thuộc thành phố Hà Nội là khu vực có hoạt động sản xuất tiểu thủ công nghiệp phát triển với 5254 làng nghề chế biến, sản xuất kinh doanh. Hoạt động sản xuất nơi đây thu hút lượng lớn lao động từ khắp nơi đổ về. Dân số tăng nhanh dẫn đến nhu cầu hàng hóa tăng theo; quy mô kinh doanh, dịch vụ tự phát (siêu thị, chợ, cửa hàng,…) cũng được mở rộng và lượng CTRSH cũng tăng mạnh theo từng năm. Mặc dù vậy nhưng mô hình quản lý chất thải rắn trên địa bàn huyện vẫn chưa được tối ưu và còn nhiều hạn chế khi tỷ lệ thu gom rác thải tại nhiều xã trong huyện điển hình là thị trấn Trạm Trôi chỉ đặt được 85% vào năm 2019 2. Thiếu kinh phí đầu tư, nhận thức chưa đầy đủ của người dân dẫn đến hiện trạng thu gom, phân loại vận chuyển chất thải rắn chưa đạt hiệu quả cao, phát sinh nhiều bãi rác lộ thiên tự phát gây ô nhiễm môi trường, mất mỹ quan và ảnh hưởng tới sức khỏe cộng đồng.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA MÔI TRƯỜNG

KỲ THI KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC KỲ II NĂM HỌC 2021

Đề tài bài tập lớn: Đề số 4

Đề tài đã chọn:

VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG LIÊN QUAN ĐẾN CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TẠI THỊ TRẤN TRẠM TRÔI – HUYỆN HOÀI ĐỨC – THÀNH

PHỐ HÀ NỘI

Họ và tên học viên/sinh viên: Nguyễn Hoàng Anh

Mã học viên/sinh viên: 1811101625

Lớp: ĐH8QM3

Tên học phần: Quy hoạch môi trường

Giáo viên hướng dẫn: Lê Đắc Trường

Hà Nội, ngày 30 tháng 9 năm 2021

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ

Hàng năm, tỷ lệ dân số ngày một gia tăng, nhu cầu của con người cũng ngày một tăng cao vì vậy lượng chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) cũng theo đó tăng lên Theo báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia năm 2018, lượng CTRSH phát sinh tại thành phố Hà Nội là khoảng 7000 tấn/ngày, trong đó tỷ lệ được thu gom, xử lý tại khu vực ngoại thành và khu vực nông thôn chỉ khoảng 40-55% Dự báo với tốc độ phát triển như hiện nay, CTRSH sẽ tăng lên đến 11.300 tấn/ngày vào năm 2030 và 15.900 tấn/ ngày vào năm 2050 [1]

Huyện Hoài Đức - địa phương trực thuộc thành phố Hà Nội là khu vực có hoạt động sản xuất tiểu thủ công nghiệp phát triển với 52/54 làng nghề chế biến, sản xuất kinh doanh Hoạt động sản xuất nơi đây thu hút lượng lớn lao động từ khắp nơi đổ về Dân số tăng nhanh dẫn đến nhu cầu hàng hóa tăng theo; quy

mô kinh doanh, dịch vụ tự phát (siêu thị, chợ, cửa hàng,…) cũng được mở rộng và lượng CTRSH cũng tăng mạnh theo từng năm Mặc dù vậy nhưng mô hình quản lý chất thải rắn trên địa bàn huyện vẫn chưa được tối ưu và còn nhiều hạn chế khi tỷ lệ thu gom rác thải tại nhiều xã trong huyện điển hình là thị trấn Trạm Trôi chỉ đặt được 85% vào năm 2019 [2] Thiếu kinh phí đầu tư, nhận thức chưa đầy đủ của người dân dẫn đến hiện trạng thu gom, phân loại vận chuyển chất thải rắn chưa đạt hiệu quả cao, phát sinh nhiều bãi rác lộ thiên tự phát gây ô nhiễm môi trường, mất mỹ quan và ảnh hưởng tới sức khỏe cộng đồng

Chính vì vậy, nhận rõ tầm quan trọng ảnh hưởng CTRSH tới môi trường, hướng tới nghiên cứu tìm ra giải pháp quy hoạch CTRSH của thị trấn phù hợp với phát triển kinh tế - xã hội gắn

liền bảo vệ môi trường trên địa bàn thị trấn Trạm Trôi, huyện

Hoài Đức, quyết định tiến hành thực hiện đề tài “PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG LIÊN QUAN ĐẾN CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TẠI THỊ TRẤN TRẠM TRÔI – HUYỆN HOÀI ĐỨC – THÀNH PHỐ HÀ NỘI”.

CHƯƠNG 2: NỘI DUNG BÀI TẬP

2.1 TỔNG QUAN VỀ THỊ TRẤN TRẠM TRÔI HUYỆN HOÀI ĐỨC-HÀ NỘI

2.1.1 TỔNG QUAN VỀ TỰ NHIÊN

a

Vị trí địa lý

Huyện Hoài Đức nằm ở vị trí trung tâm “Hà Nội mới” và nằm

về phía Tây trung tâm thành phố Hà Nội, có vị trí từ 21o02' đến 21o04' vĩ độ Bắc và 105o26' đến 105o43' kinh độ Đông

Hoài Đức có 20 đơn vị hành chính trực thuộc gồm thị trấn Trạm Trôi và 19 xã: An Khánh, An Thượng, Cát Quế, Đắc Sờ, Di Trạch, Đông La, Đức Giang, Đức Thượng, Dương Liễu, Kim Chung, La Phù, Lại Yên, Minh Khai, Sơn Đồng, Song Phương, Tiền Yên, Vân Canh, Vân Côn, Yên Sở

Trong đó, Trị trấn Trạm Trôi nằm ở phía Bắc của huyện Hoài Đức, có vị trí địa lý:

- Phía Đông giáp xã Kim Chung

- Phía Tây giáp xã Đức Thượng

- Phía Nam giáp xã Đức Giang

- Phía Bắc giáp xã Tân Lập, huyện Đan Phượng

Thị trấn Trạm Trôi có diện tích 122,4 ha, có tuyến giao thông lớn (quốc lộ 32) chạy qua Đây cũng là trung tâm chính trị, văn hoá, kinh tế xã hội của huyện Hoài Đức, TP Hà Nội

b

Địa hình địa mạo

Hoài Đức nằm trong khu vực châu thổ sông Hồng và sông Đáy, địa hình nghiêng từ Bắc xuống Nam và Tây sang Đông, được phân làm 2 vùng tự nhiên rõ rệt là vùng bãi ven sông Đáy

và vùng nội đồng bởi đê Tả sông Đáy

c

Khí hậu

Hoài Đức nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa đặc trưng khá

rõ nét:

- Nhiệt độ không khí: Nhiệt độ trung bình năm từ 21,3oC -23,5oC, chia làm 2 mùa Mùa nóng từ tháng 4 đến tháng 10 Mùa Đông lạnh kéo dài từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau, nhiệt

độ trung bình tháng từ 15,7-21,4

- Lượng mưa: Lượng mưa trung bình năm là 1.600-1.800mm, phân bố trong năm không đều Độ ẩm không khí trung bình năm là 83%-85%

- Hướng gió thịnh hành về mùa khô là hướng gió Đông Bắc

từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau

2.1.2 TỔNG QUAN VỀ KINH TẾ XÃ HỘI

a

Dân số và nguồn lao động

Dân số toàn huyện tính đến thời điểm hiện nay lên tới 262.943 người, trong đó thị trấn Trạm Trôi và xã Kim Chung có dân số lần lượt là 6.059 và 12.935 người, chiếm khoảng 2.3% -5% dân số toàn huyện

Số lao động nữ chiếm tỷ lệ tương đối cao 53,4%, số lao động trong nông nghiệp chiếm tỷ lệ 14,5% Lao động công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp chiếm tỷ lệ 41,9% Lao động thương mại, dịch vụ chiếm tỷ lệ 58%

b

Kinh tế

- Hoài Đức là huyện nằm trong vùng quy hoạch phát triển, nổi danh với những làng nghề truyền thống như nghề tạc tượng ở Sơn Đồng, chế biến nông sản thực phẩm ở Dương Liễu,… Đây là điều kiện đầu tiên cho huyện Hoài Đức phát triển mạnh ngành kinh tế mũi nhọn công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp Tốc độ tăng trưởng ngành công nghiệp bình quân đạt 15,2%/ năm

Năm 2019, giá trị sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp đạt 6.279 tỷ đổng, tăng 9,03% so với cùng kỳ

- Ngành thương mại dịch vụ đã có mức tăng trưởng khá cao, đặc biệt trong năm 2019 vừa qua, kinh tế của huyện tiếp tục phát triển trên các lĩnh vực đảm bảo tăng trưởng khá (10,65%) Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn ước thực hiện 2.215 tỷ đồng, đạt 142,7% dự toán thành phố giao Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng: Thương mại – Dịch vụ 51,51%; công nghiệp – xây dựng 42,69%; nông nghiệp 5,8%

- Về nông nghiệp đã có bước chuyển dịch tích cực theo hướng tăng dần tỷ trọng ngành chăn nuôi, giảm dần tỷ trọng ngành trồng trọt

c

Giao thông

Hoài Đức có đại lộ Thăng Long, quốc lộ 32, tỉnh lộ 422 chạy qua, Đường Đê Tả Đáy được bê tông hóa với 2 làn đường riêng biệt, mỗi làng rộng 4m, nhiều đường đô thị trong toàn thể hệ thống đô thị Hiện nay, huyện Hoài Đức đang được triển khai xây dựng các tuyến đường vành đai như: vành đai 3.5, vành đai

4, dự án nâng cấp mở rộng mặt đê tả đáy lên thành đường giao thông cấp IV rộng 9m và các dự án đường sắt đô thị đi qua địa bàn huyện

2.2 VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG LIÊN QUAN ĐẾN CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TẠI THỊ TRẤN TRẠM TRÔI HUYỆN HOÀI

ĐỨC-HÀ NỘI

2.2.1 Nguồn phát sinh chất thải rắn sinh hoạt trong khu vực

Sau quá trình thu thập nghiên cứu thông tin, tài liệu về huyện Hoài Đức nói chung và thị trấn Trạm Trôi nói riêng, kết quả cho thấy: Nguồn phát sinh CTRSH trên địa bàn huyện Hoài

Đức đa dạng, chủ yếu là từ các khu dân cư, trường học, trạm y tế, :

Khu dân cư (hộ gia đình); thành phần chủ yếu là các chất hữu cơ dễ phân hủy như: Thực phẩm, vỏ hoa quả,…Chất thải từ

đồ gỗ, thủy tinh, chai lọ, giấy bìa cát carton, kim loại,…Chất thải nguy hại: thiết bị điện, pin, ác quy,…

Khu làng nghề (hộ gia đình làm nghề tự phát) thành phần chủ yếu là các chất hữu cơ: Bột, vỏ, bã sắn, dong, bã mía,… từ làng nghề chế biến nông sản thực phẩm, chất thải từ vụn gỗ, giấy bìa carton, kim loại,… từ làng nghề điêu khắc mỹ nghệ, chất thải từ kim loại, sắt thép, mạ kẽm,… từ làng nghề cơ khí, chất thải từ hàng dệt may, chỉ, vải vụn,… từ làng nghề dệt may, chất thải từ vỏ túi nilon, vỏ bánh kẹo, vỏ chai lọ,… từ làng nghề bánh kẹo – thực phẩm,…

Dịch vụ buôn bán (Khu chợ, quán ăn, tiệm tạp hóa,…): vỏ túi nilon, vỏ chai lọ, thực phẩm thừa, hộp giấy,…

Trường học, cơ quan, văn phòng: Giấy, chai lọ, túi nilon, thực phẩm thừa, mực, bóng đèn,…

Trạm y tế: CTRSH của bệnh nhân: Thực phẩm thừa, túi nilon, vỏ chai nhựa,… Chất thải rắn ý tế (CTRYT): Kim tiêm, dược phẩm thải, trang thiết bị y tế (gang tay, mũ,…), bao bì thuốc,…

Giao thông, xây dựng: Bụi, sắt, thép, bê tông, gỗ, gạch,…

Rác công cộng: Lá cây, thực phẩm thừa, nilon, chai lọ,… (các bãi rác tự phát lộ thiên)

2.2.2 Vấn đề môi trường dưới tác động của chất thải rắn sinh hoạt của khu vực

a. Ảnh hưởng của chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) đến môi trường đất [3]

Các chất thải rắn được tích lũy trong đất theo thời gian dài, gây ran guy cơ tiềm ẩn đối với môi trường, đặc biệt là các kim loại nặng như chì, kẽm, đồng, niken, cadimi tích tụ trong đất và gây hiệu ứng tích lũy theo thời gian, xâm nhập vào cơ thể con người qua các chuỗi thức ăn Các chất thải ô nhiễm đất ở mức

độ lớn là các chất tẩy rửa, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc nhuộm, công nghiệp hóa chất của các ngành công nghiệp

Trong thành phần chất thải có chứa chất độc thâm nhập vào đất sẽ tiêu diệt nhiều loài sinh vật hữu ích cho đất, làm thay đổi

độ pH của đất; chất thải còn là nơi sinh sống của các loài côn trùng, vi khuẩn, nấm mốc,… có khả năng mang lại mầm bệnh cho cộng đồng Nhiều loại chất thải như xỉ than, vôi, vữa làm đất bị cứng, giảm khả năng thấm nước, đất bị thoái hóa

b. Ảnh hưởng của CTRSH đến môi trường nước [3]

Trong điều kiện thời tiết nắng nóng, rác thải sẽ dễ phân hủy

và tạo ra những mùi rất khó chịu gây ô nhiễm môi trường Khi trời mưa, rác thải sẽ theo dòng chảy, chảy đi gây ô nhiễm bề mặt nước Thông thường rác thải sẽ mang các loại vi sinh vật, chất hữu cơ, kim loại nặng đưa vào môi trường gây ô nhiễm Một điều đáng chú ý là những chất này sẽ ngấm vào nước sinh hoạt hoặc nước canh tác, từ đó sẽ tích lũy dần và gây nhiều bệnh nguy hiểm cho con người và động vật Sử dụng nguồn nước đã bị ô nhiễm lâu dần sẽ gây hại cho sức khỏe và từ đó những căn bệnh nguy hiểm sẽ tìm đến con người, điều đó giải thích vì sao những làng ung thư xuất hiện ngày càng nhiều hơn, nguyên nhân chủ yếu cũng là do sử dụng nước không đảm bảo chất lượng

c. Ảnh hưởng CTRSH đến môi trường không khí [3]

Tại nhiều khu chôn lấp, đặc biệt là bãi chôn lấp lộ thiên đã

và đang diễn ra hoạt động đốt chất thải tùy tiện gây ảnh hưởng đến chất lượng môi trường không khí Các loại chất thải tại các bãi tập kết (giấy, cao su, nilon, nhựa,…) khi bị đốt thải ra môi trường thì các chất khí chủ yếu như: NOx, CH4, CO2, Sox, CO, HCL, HF,… Lượng khí phát thải tăng khi nhiệt độ tăng Đối với các bãi chôn lấp, ướng tính khoảng 30% các chất khí phát sinh trong quá trình phân hủy chất thải gây mùi khó chịu có thể thoát lên mặt đất mà không cần một sự tác động nào

d. Ảnh hưởng CTRSH đối với sức khỏe cộng đồng [3]

Trong rác thải sinh hoạt, thường hàm lượng hữu cơ chiếm tỷ

lệ lớn Các loại rác hữu cơ dễ phân hủy gây hôi thối, phát triển

vi khuẩn gây hại làm ô nhiễm, mất vệ sinh môi trường và ảnh hưởng tới sức khỏe Khu tập trung rác là nơi thu hút, phát sinh

và phát triển chuột, ruồi, muỗi, gián, các loại vi trùng gây nhiều chứng bệnh truyền nhiễm cho con người, vật nuôi trong gia đình Những người sống gần bãi rác hoặc tiếp xúc thường xuyên với rác dễ mắc các bệnh như viêm phổi, sốt rét, các bệnh về mắt, tai mũi họng,… Đặc biệt các bãi rác công cộng còn là nguồn mang dịch bệnh Một số bệnh điển hình như: chuột truyền bệnh dịch hạch, bệnh sốt, vàng da do xoắn trùng,…

2.2.3 Nguyên nhân của các vấn đề môi trường tại thị trấn Trạm Trôi

a Nguyên nhân ảnh hưởng của CTRSH đến môi trường đất

- Tại các bãi rác, bãi chôn lấp CTR không hợp vệ sinh quanh thị trấn Trạm Trôi, không có hệ thống xử lý nước rác đạt tiêu chuẩn, hóa chất và vi sinh vật từ CTR

dễ dàng thâm nhập gây ô nhiễm đất Nghiên cứu cho thấy các mẫu đất xét nghiệm tại bãi rác quanh thị trấn đều bị ô nhiễm trứng giun và Coliform

- CTR đặc biệt là chất thải nguy hại từ các làng nghề chế biến và các hộ gia đình làm nghề gia truyền tại thị trấn, chứa nhiều độc tố như hóa chất, kim loại nặng, phóng xạ, thủy tinh, thiết bị điện, pin, ác quy,… Nếu không được xử lý đúng cách, chỉ chôn lấp như rác thải thông thường thì nguy cơ gây ô nhiễm môi trường đất rất cao

b Nguyên nhân ảnh hưởng của CTRSH đến môi trường nước

- CTR không được thu gom, các sản phẩm từ sinh hoạt người dân và các khu làng nghề chế xuất thải trực tiếp vào kênh rạch, ao, sông qua các nhiều lần trong ngày quanh khu vực thị trấn Trạm Trôi gây ô nhiễm môi trường nước, làm tắc nghẽn đường nước lưu thông trên diện rộng của thị trấn nhiều lần trong tháng, làm giảm diện tích tiếp xúc của nước với không khí dẫn tới giảm DO trong nước tác động mạnh đến sinh vật trong nước Chất thải rắn hữu cơ phân hủy trong nước gây mùi hôi thối mỗi khi đi qua các đoạn sông, ao, kênh rãnh quanh thị trấn, gây phú dưỡng nguồn nước làm cho thủy sinh vật trong nguồn nước mặt bị suy thoái CTR phân huỷ và các chất ô nhiễm khác biến đổi màu của nước thành màu đen, có mùi khó chịu

- Thông thường các bãi chôn lấp chất thải đúng kỹ thuật có hệ thống đường ống, kênh rạch thu gom nước thải và các bể chứa nước rác để xử lý trước khi thải ra môi trường Tuy nhiên, phần lớn các bãi chôn lấp của thị trấn đều không được xây dựng đúng kỹ thuật vệ sinh và đang trong tình trạng quá tải, nước rò rỉ từ bãi rác được thải trực tiếp ra ao, hồ gây ô nhiễm môi trường nước Sự xuất hiện của các bãi rác lộ thiên ở khu dân cư khu chợ tự dựng hay tự phát trước mỗi nhà dân cũng là một nguồn gây ô nhiễm nguồn nước đáng kể

- Tại các bãi chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt của thị trấn, nước rỉ rác chủ yếu là các chất hữu cơ: do trong rác có phân súc vật, các thức ăn thừa, đồ thừa thối sau phiên chợ ; và các chất thải độc hại: từ bao bì đựng phân bón, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, mỹ phẩm, sản phẩm ăn uống hóa học cao, bao bì nilon đồ ăn Không được thu gom xử lý và thâm nhập vào nguồn nước dưới đất gây ô nhiễm

môi trường nước gây cho nước đục ngàu và hôi thối diện rộng trong thời gian dài

c Nguyên nhân ảnh hưởng của CTRSH đến môi trường không khí

- Hoạt động đốt cháy CTRSH tại các bãi rác của thị trấn tuy đã có biện pháp giảm thiểu, nhưng chưa triệt để, người dân hàng ngày vẫn phàn nàn về vấn đề này mùi cháy khét khói bụi vẫn luôn lơ lửng trong bầu không khí khu vực khiến mọi người rất khó chịu, nhất là vào khoảng khung giờ chiều tối thời gian mọi người đi làm và đi học về

- Vào những ngày nhiệt độ tăng cao hay những ngày ẩm thấp, các bãi rác lộ thiên của thị trấn CTR hữu cơ bị phân hủy và sản sinh ra các chất khí CH4 -63.8%, CO2 - 33.6%, và một số khí khác; khối lượng CTRSH tại các bãi được tích tụ lâu ngày khiến cho quá trình phân hủy do khí hậu thời tiết càng tăng nhanh, vào mùa khô nhiệt độ cao thể hiện được sự bốc mùi cao hơn đối với mùa mưa

- Qúa trình thu gom và vận chuyển của các bác lao công cũng là một nguyên nhân lớn dẫn đến ô nhiễm, trong thời gian luân chuyển CTRSH từ các hộ nhân của thị trấn, các khu sản xuất chế biến, chợ búa hay khu sản xuất công nghiệp khu vực huyện Hoài Đức luôn mang theo các khí phát sinh từ quá trình phân hủy chất hữu cơ trong CTR: Amoni có mùi khai, phân có mùi hôi, Hydrosunfur mùi trứng thối, Sunfur hữu cơ mùi bắp cải thối rữa, Mecaptan hôi nồng, Amin mùi cá ươn, Diamin mùi thịt thối, Cl2 hôi nồng, Phenol mùi ốc đặc trưng trên các xe rác

d Nguyên nhân ảnh hưởng của CTRSH đối với sức khỏe cộng đồng

- Trong rác thải luôn mang theo những mầm bệnh tiềm ẩn sau quá trình phân hủy chất thải; số lượng bãi rác tập trung bãi rác tự phát tại thị trấn lại đang ngày càng gia tăng, một phấn lớn là do mật độ dân đông đúc và nhu cầu của người dân tăng cao

- Người dân sống quanh khu vực bãi thải CTRSH luôn phải lo toan về các mầm