TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG HỒ CHÍ MINHKHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ ĐỀ THI KẾT THÚC HỌC PHẦN TIỂU LUẬN MÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Chủ đề: Vận dụng giá trị văn hóa của Hồ Chí Minh, hãy đề xuất nhữn
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG HỒ CHÍ MINH
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
ĐỀ THI KẾT THÚC HỌC PHẦN
TIỂU LUẬN MÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Chủ đề: Vận dụng giá trị văn hóa của Hồ Chí Minh, hãy đề xuất
những giải pháp xây dựng giá trị văn hóa ứng xử của giới trẻ thời đại cách mạng 4.0.
Họ và tên sinh viên : Bùi Thúy Nga
Mã số sinh viên : 030435190120
Lớp, hệ đào tạo : D03, Hệ Chính quy
CHẤM ĐIỂM Bằng số Bằng chữ
TP.HỒ CHÍ MINH - NĂM 2021
Trang 2MỤC LỤC
A LỜI MỞ ĐẦU……….………3
1 Lý do chọn đề tài……….……….….3
2 Mục đích và nhiệm vụ của tiểu luận……….…4
2.1 Mục đích……….……4
2.2 Nhiệm vụ………4
3 Đối tượng nghiên cứu………4
4 Phạm vi nghiên cứu ………4
5 Phương pháp nghiên cứu…….……… 5
B NỘI DUNG 1 Những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về văn hóa 1.1 Khái niệm văn hóa……….…5
1.1 Quan điểm Hồ Chí Minh về các vấn đề chung của văn hóa… … ……… 5
1.2 Nội dung văn hóa ứng xử trong tư tưởng Hồ Chí Minh ……… ……6
1.2.1 Khái niệm văn hóa ứng xử ……… ……… ……6
1.2.2 Văn hóa ứng xử trong tư tưởng Hồ Chí Minh……… ….… 7
2 Thực trạng nền văn hóa ứng xử của giới trẻ Việt Nam…… ……….…….….8
2.1 Những ưu điểm về văn hóa ứng xử của thanh niên Việt Nam hiện nay… 8
2.2 Những hạn chế trong văn hóa ứng xử của thanh niên Việt Nam hiện nay….9 2.3 Nguyên nhân của những hạn chế trên……… ………10
3 Các giải pháp nâng cao giá trị văn hóa ứng xử của giới trẻ thời đại cách mạng nhờ vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa……… ………… 12
4 Liên hệ bản thân ……….15
C KẾT LUẬN…….……….………….… ……… 16
TÀI LIỆU THAM KHẢO……… ……… 16
Trang 3A LỜI MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà tư tưởng, nhà lý luận thiên tài của cách mạng Việt Nam Toàn bộ di sản tư tưởng của Người là một kho báu văn hoá của dân tộc, hàm chứa nhiều lĩnh vực rộng lớn và phong phú, đặc sắc và sáng tạo Trong toàn bộ hệ thống tư tưởng của Người thì tư tưởng về văn hoá chiếm một vị trí quan trọng Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá là một hệ thống các quan điểm lý luận mang tính khoa học và cách mạng về văn hoá và xây dựng nền văn hoá Việt Nam Nó chắt lọc, tổng hợp và kết tinh những giá trị văn hoá phương Đông
và phương Tây, truyền thống và hiện đại, dân tộc và quốc tế, trong đó cốt lõi là
sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lênin với tinh hoa và bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam
Cụ thể, đối với nước ta hiện nay, phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn dân, song đó phải là sự phát triển bền vững, hài hoà giữa kinh tế và văn hoá Xây dựng con người Việt Nam không thể coi nhẹ việc xây dựng văn hóa đời sống Sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa ở nước ta theo định hướng xã hội chủ nghĩa đã và đang đặt ra yêu cầu cho các trường, đặc biệt là các trường đại học, cao đẳng hiện nay là phải đào tạo nguồn nhân lực trẻ có kiến thức chuyên môn cao, có tư tưởng chính trị vững vàng, có năng lực tư duy độc lập để giải quyết những vấn đề khoa học kĩ thuật, sản xuất, văn hóa, giáo dục,… đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp ấy Tuy vậy, trong những năm gần đây, thực trạng văn hóa đời sống ứng xử của giới trẻ hiện nay đang nổi lên một số vấn đề đáng lo ngại Cũng là sinh viên, để phát huy tính tích cực và góp điều chỉnh những lệch lạc trong suy nghĩ sinh viên nói riêng và giới trẻ nói chung, tôi quyết định chọn đề tài: “Vận dụng giá trị văn hóa của Hồ Chí Minh hãy đề xuất những giải pháp xây dựng giá trị văn hóa ứng xử của giới trẻ thời đại cách mạng 4.0 ”
2 Mục đích và nhiệm vụ của tiểu luận
2.1 Mục đích
Trang 4- Tìm hiểu, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa vào việc xây dựng văn hóa ứng xử
- Từ thực trạng nền văn hóa ứng xử của giới trẻ hiện nay, tiểu luận đề xuất một
số giải pháp nhằm góp phần vào việc nâng cao giá trị văn hóa ứng xử của giới trẻ thời đại cách mạng 4.0
2.2 Nhiệm vụ
Để đạt được mục đích nêu trên, tiểu luận cần tập trung giải quyết các nhiệm vụ chủ yếu sau:
- Trình bày một cách có hệ thống một số nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá Đặc biệt trong đó luận văn tập trung chủ yếu vào quan diểm của Hồ Chí Minh về văn hóa ứng xử
- Phân tích, đánh giá thực trạng thực trạng nền văn hóa ứng xử của giới trẻ trong giai đoạn hiện nay
- Đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm giải pháp nhằm góp phần vào việc nâng cao giá trị văn hóa ứng xử của giới trẻ thời đại cách mạng 4.0
3 Đối tượng nghiên cứu
- Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá trong đó chủ yếu tập trung vào quan điểm của Hồ Chí Minh về quan diểm của Hồ Chí Minh về văn hóa ứng xử
- Thực trạng văn hoá ứng xử của bộ phận giới trẻ thời đại cách mạng 4.0
4 Phạm vi nghiên cứu
- Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá có phạm vi rất rộng, tiểu luận này chủ yếu tập trung nghiên cứu quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa ứng xử
- Văn hóa ứng xử của giới trẻ ngày nay
5 Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác Lê-Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối văn hóa của Đảng để làm rõ vấn đề vấn hóa ứng xử và thực trạng văn hóa ứng xử của thanh niên Việt Nam hiện nay
Trang 5Phương pháp nghiên cứu sử dụng các phương pháp: Phương pháp phân tích và tổng hợp; Phương pháp đôi chiếu và so sánh; Phương pháp logic và lịch sử
B NỘI DUNG
1 Những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về văn hóa
1.1 Khái niệm văn hóa
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu nguồn gốc và khái niệm về văn hóa: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá Văn hoá
là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”
Với định nghĩa này, Hồ Chí Minh đã khắc phục được quan niệm phiến diện về văn hoá trong lịch sử và hiện tại, hoặc chỉ đề cập đến lĩnh vực tinh thần, trong văn học nghệ thuật, hoặc chỉ đề cập đến lĩnh vực giáo dục, phản ánh trình độ học vấn Trên thực tế, văn hoá bao gồm toàn bộ những giá trị vật chất và những giá trị tinh thần mà loài người đã sáng tạo ra, nhằm đáp ứng sự sinh tồn và cũng
là mục đích cuộc sống của loài người
1.2 Quan điểm Hồ Chí Minh về các vấn đề chung của văn hóa
Cùng với định nghĩa về văn hóa, Hồ Chí Minh còn đưa ra Năm điểm lớn định hướng cho việc xây dựng nền văn hóa dân tộc , bao gồm: xây dựng tâm lý, luân lý, xã hội, chính trị và kinh tế Như vậy, ngay từ rất sớm, Hồ Chí Minh đã quan tâm đến văn hóa, đã thấy rõ vai trò, vị trí của văn hóa trong đời sống xã hội
Vì thế, ngay khi giành được độc lập, Hồ Chí Minh đã bắt tay vào việc xây dựng, kiến tạo một nền văn hóa mới ở Việt Nam trên tất cả mọi lĩnh vực, từ kinh
tế, chính trị, xã hội, đạo đức đến tâm lý con người, đã sớm đưa văn hóa vào chiến lược phát triển đất nước
Trang 6Vị trí và vai trò của văn hóa cũng được Hồ Chí Minh xác định rõ trong quan điểm của mình Thứ nhất, văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội, thuộc kiến trúc thượng tầng Văn hóa được đặt ngang hàng với chính trị, kinh tế, xã hội Chính trị, xã hội có được giải phóng thì văn hóa mới được giải phóng, chính trị giải phóng sẽ mở đường cho văn hóa phát triển Theo Người: “Xã hội thế nào, văn hóa thế ấy Dưới chế độ thực dân và phong kiến, nhân dân ta bị nô lệ, thì văn hóa cũng bị nô lệ, bị tồi tàn, không thể phát triển được” Người cho rằng, văn hóa có tính tích cực, chủ động, đóng vai trò to lớn như một động lực thúc đẩy sự phát triển của kinh tế và chính trị Văn hóa phải tham gia thực hiện những nhiệm vụ chính trị, thúc đẩy xây dựng và phát triển kinh tế Bên cạnh đó, kinh tế và chính trị cũng phải có tính văn hóa, điều mà chủ nghĩa xã hội và thời đại đang đòi hỏi
Nền văn hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh bao hàm ba tính chất: tính dân tộc, tính khoa học và tính đại chúng Điều đó có nghĩa là: văn hóa mỗi dân tộc đều có bản sắc đặc trưng riêng, giúp phân biệt, không nhầm lẫn với văn hóa của các dân tộc khác Đồng thời, phải có tính hiện đại, tiên tiến, thuận với trào lưu tiến hóa của thời đại Và nên văn hóa ấy phải phục vụ nhân dân và do nhân dân xây dựng nên Theo Hồ Chí Minh, văn hóa có ba chức năng Một là, bồi dưỡng lý tưởng, tư tưởng đúng đắn, tình cảm cao đẹp Hai là, mở rộng hiểu biết, nâng cao dân trí
Ba là, bồi dưỡng những phẩm chất, phong cách và lối sống tốt đẹp, lành mạnh, hướng con người tới cái chân, thiện, mỹ để hoàn thiện bản thân Hồ Chí Minh chia văn hóa làm ba lĩnh vực: văn hóa giáo dục, văn hóa văn nghệ và văn hóa đời sống
1.3 Nội dung văn hóa ứng xử trong tư tưởng Hồ Chí Minh
1.3.1 Khái niệm văn hóa ứng xử
Hành vi ứng xử văn hóa là những biểu hiện hoạt động bên ngoài của con người, được thể hiện ở lối sống, nếp sống, suy nghĩ và cách ứng xử của con người đối với bản thân, với những người chung quanh, trong công việc và môi trường hoạt động hằng ngày Tuy nhiên hành vi ứng xử văn hóa của mỗi cá nhân
Trang 7là khác nhau, nó được hình thành qua quá trình học tập, rèn luyện và trưởng thành của mỗi cá nhân trong xã hội
1.3.2 Văn hóa ứng xử trong tư tưởng Hồ Chí Minh
Tính nhân văn, nhân bản trong Văn hóa ứng xử Hồ Chí Minh biểu hiện ở
sự nhạy cảm, mẫn cảm sâu sắc của trái tim yêu nước, thương dân, thương nhân loại khổ đau luôn quan tâm đến những số phận con người và tranh đấu giải phóng con người và loài người ra khỏi xiềng xích nô lệ – đó là tư tưởng đã kết tinh thành những giá trị, sẵn sàng hành động hiến dâng, hy sinh; hóa thân trọn vẹn và toàn vẹn bản thân mình vào dân tộc và nhân loại Hồ Chí Minh – một con người mà bất cứ lúc nào và ở đâu Người cũng bền bỉ thực hành lời nói đi đôi với việc làm, trau dồi đức tính cần kiệm, liêm chính, chí công, vô tư; nghiêm khắc với mình, rộng lòng khoan dung với người; luôn kiên trì “Giữ chủ nghĩa cho vững” và “ít lòng ham muốn về vật chất”; chí tâm, đoàn kết và thanh khiết Văn hóa ứng xử Hồ Chí Minh là sự kết hợp giáo dục bằng ngôn ngữ với thực hành bằng công việc thực tế hàng ngày và bằng sự nêu gương Tất cả những điều đó phải xuất phát từ tấm lòng chân thành, khiêm tốn, giản dị và nhân ái vị tha Đó là sức mạnh bền bỉ để con người vượt qua mọi khó khăn, giữ vững được niềm tin làm chủ chính mình và hoàn cảnh để đi tới mục đích của cuộc sống và cuộc đời
Do vậy, xuyên suốt cuộc đời Hồ Chí Minh luôn chú trọng giáo dục cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân mà đặc biệt là thế hệ trẻ mà Người rất mực yêu thương về phương pháp và dùng phương pháp để thực hành chân lý, dùng những tấm gương trong thực tế và tự mình nêu gương để giáo dục con người trở thành tốt đẹp Phương châm mà Người nêu lên và căn dặn chúng ta là: Bất cứ việc gì,
dù to hay nhỏ, muốn thực hiện được, muốn mọi người cùng làm thì phải có phương pháp cho đúng và dùng phương pháp cho khéo Đó chính là bản chất cốt cách Văn hóa ứng xử Hồ Chí Minh
Trang 82 Thực trạng nền văn hóa ứng xử của giới trẻ Việt Nam trong thời đại cách mạng 4.0
2.1 Những ưu điểm về văn hóa ứng xử của thanh niên Việt Nam hiện nay:
Quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, những giá trị văn hóa tốt đẹp đã và đang hình thành cùng với công cuộc đổi mới của Đảng, là nguồn động lực quan trọng của công cuộc
phát triển đất nước Đó là lối sống vừa phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, như: lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái, khoan dung, trọng tình nghĩa, sự tinh tế trong ứng
xử, tính giản dị trong lối sống với những yêu cầu mới, những nội dung mới do đòi hỏi của dân tộc và thời đại
Nhờ đó, phần lớn giới trẻ ngày nay vẫn giữ được lối sống nghĩa tình, biết kế thừa và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, có lối sống lành mạnh, trung thực, đoàn kết, nhân ái và có tinh thần cộng đồng; có động cơ học tập nghiêm túc và tích cực, chủ động trong học tập, nghiên cứu khoa học, tích lũy kiến thức, rèn luyện kĩ năng nghề nghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư hiện nay
Trong học tập, công tác, tuổi trẻ ngày nay không ngừng vươn lên để đạt được những thành công Trong nhiều kỳ thi Ô-lim-pích các môn học, những giải thi đấu thể thao khu vực và quốc tế, nhiều bạn trẻ Việt Nam đã nỗ lực vươn lên mang vinh quang về cho đất nước Gần đây nhất, tại kỳ thi Ô-lim-pích Toán học quốc tế International Mathematical Olympiad lần thứ 50 được tổ chức tại Ðức, Ðoàn học sinh Việt Nam có sáu thành viên đều giành huy chương, trong đó có hai vàng, hai bạc và hai đồng Ðây chỉ là một trong số những cuộc thi mà giới trẻ của chúng ta tham gia và đạt được thành tích cao Bên cạnh đó, ngay ở trong nước, tuổi trẻ không ngừng vươn lên để đạt được những thành tích đáng kể Tóm lại, theo em thấy rằng tuổi trẻ ngày nay phần đông là những con người năng động, có kiến thức rộng, sống có hoài bão và lý tưởng, đồng thời không
Trang 9ngừng học hỏi vươn lên để dựng xây đất nước Nhìn chung họ có những cách ứng xử tích cực, phù hợp với truyền thống, đạo lý dân tộc Giới trẻ ngày nay phần đông đã thể hiện trách nhiệm với xã hội, với chính bản thân mình, không ngừng học hỏi, vươn lên, sống có hoài bão, lý tưởng rõ ràng
2.2 Những hạn chế trong văn hóa ứng xử của thanh niên Việt Nam hiện nay
Tuy nhiên, dưới tác động của mặt trái kinh tế thị trường, sự bùng phát của lối sống thực dụng, đã dẫn đến những tiêu cực trong xã hội có dấu hiệu gia tăng
Sự ảnh hưởng của văn hóa, đạo đức, lối sống nước ngoài, đặc biệt là lối sống phương Tây đối với nhiều người là tương đối rõ ràng Tư tưởng “sùng ngoại” vô hình trung dẫn đến thái độ tự coi thường những giá trị của bản thân, của dân tộc Những tiêu cực đó đã tác động không nhỏ đến tâm tư, tình cảm, lối sống của giới trẻ hiện nay, dẫn đến phai nhạt niềm tin, lí tưởng, chạy theo lối sống thực dụng, sống dựa dẫm, thiếu trách nhiệm, thờ ơ với gia đình và xã hội, sa vào nghiện ngập; thiếu trung thực, gian lận trong thi cử; hiện tượng “sống thử” trong giới trẻ, trong đó có sinh viên Ðối với bản thân họ không có ý chí phấn đấu, sống buông thả, sa đà vào các tệ nạn xã hội: cờ bạc, ma túy, mại dâm
Cụ thể, trên xe bus vẫn không ít trường hợp móc túi, càng không ít những trường hợp những bạn trẻ không có ý thức nhường người lớn tuổi, nhường trẻ nhỏ, phụ nữ có con Còn những cuộc cười nói vô duyên những lời quát tháo của phụ xe, của bác tài xế…
Trong công viên vẫn còn những người đi vệ sinh không đúng nơi quy định, nhổ nước miếng vô tội vạ, còn những cuộc tranh cãi không hồi kết, còn những lần giới trẻ ngắt hoa bẻ cành, rồi thì thả chó, vứt rác linh tinh…
Đến nơi trang nghiêm như đền, chùa, miếu, nhiều người vô tư “diễn” những bộ trang phục hở hang Những địa điểm vui chơi công cộng như công viên, sân vận động…, có không ít cảnh chen lấn, xô đẩy Sau những buổi tụ họp tham dự sự kiện là vỏ lon nước ngọt, túi đựng đồ ăn vương vãi khắp nơi Trong rạp chiếu phim hay hàng quán vỉa hè, không thiếu hình ảnh người trẻ gác chân lên ghế, vẩy tàn thuốc tứ tung… bất chấp sự khó chịu của những người chứng kiến
Trang 10Bên cạnh đó, thậm chí là học sinh cấp trung học phổ thông không thèm chào hỏi
ai, không những vậy còn có tình trạng bắt nạt, hạnh họe và tị nạnh nhau, văng tục, chửi thề; ngang nhiên vi phạm luật lệ giao thông; có thái độ không đúng mực với người già; hành động thiếu văn hóa nơi công cộng còn khá phổ biến Những biểu hiện trong lối sống nêu trên hoàn toàn là những biểu hiện của nếp sống xa lạ, sai trái, đi ngược với truyền thống văn hóa dân tộc
Tiếp theo, có thể nói, giới trẻ hiện nay có điều kiện tiếp xúc với công nghệ từ khá sớm, độ tuổi để sở hữu các sản phẩm công nghệ, nhất là công nghệ liên quan đến Internet ngày càng trẻ hơn và không ít gia đình chủ động cho con cái
họ tiếp cận với công nghệ ngày càng sớm Thế nhưng, hiện nay, có nhiều người
sử dụng mạng xã hội để bôi xấu hình ảnh, thậm chí xúc phạm danh dự của cá nhân, tổ chức nào đó với những lời lẽ thiếu văn hóa, thô tục Các "anh hùng bàn phím" với ý nghĩa tiêu cực xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội…Và vô tình giới trẻ hay thậm chí là trẻ em đã tiếp xúc với những những thông tin xấu, độc, gây hại cho cộng đồng
Vì vậy, trong bối cảnh xã hội hiện nay chúng ta cần có sự nhìn nhận nghiêm túc
về vấn đề này Việc giáo dục hành vi ứng xử văn hóa cho giới trẻ cần được quan tâm đúng mức Chúng ta cần có những biện pháp thích hợp nhân rộng, tuyên dương những hành vi ứng xử đẹp tuân theo các chuẩn mực, vừa phù hợp với văn hóa, đạo đức truyền thống của Việt Nam, vừa phù hợp với các chuẩn mực của
xã hội hiện đại
2.3 Nguyên nhân của những hạn chế trên
Thứ nhất, do ảnh hưởng của nền văn hóa mạng trong xu thế hội nhập toàn
cầu đang diễn ra mạnh mẽ khiến thanh niên đề cao cái tôi cá nhân một cách khập khiễng, chỉ quan tâm đến sở thích của mình và thể hiện nó một cách lệch lạc Cuộc sống tự do là cơ hội để các bạn thể hiện mình, nhưng một số bạn lại chọn cách thể hiện mình một cách lệch lạc như: tụ tập bạn bè nhậu nhẹt, hút thuốc lá, nói tục, chửi thề, và có những hành vi không phù hợp với thuần phong
mỹ tục của Việt Nam