TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƯỚC CỦA NHÂN DÂN, DO NHÂN DÂN, VÌ NHÂN DÂN VẬN DỤNG VÀO CÔNG TÁC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC

Tuy nhiên, bên cạnh đó, những hệ lụy của việc xây dựng nhà nước không tuân theo Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân cũng không tránh khỏi, đặc biệt

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ - TIN HỌC

THÀNH PHỒ HỒ CHÍ MINH

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN HỌC KỲ II

NĂM HỌC 2020 - 2021

MÔN THI: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH CHỦ ĐỀ: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƯỚC CỦA NHÂN DÂN, DO NHÂN DÂN, VÌ NHÂN DÂN VẬN DỤNG VÀO CÔNG TÁC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC

Giảng viên hướng dẫn: ThS. Phan Thị Lệ Hương

Sinh viên thực hiện: 

1 Họ và tên: Cao Minh Tiến    MSSV: 19DH480850

2 Họ và tên: Trần Thị Thùy Ngân  MSSV: 19DH480594

3 Họ và tên: Nguyễn Cẩm Tiên     MSSV: 19DH480823

4 Họ và tên: Võ Tú Nhi     MSSV: 19DH480087

5 Họ và tên: Lê Huỳnh Mỹ Duyên     MSSV: 19DH700463

Thứ học trong tuần; tiết học; phòng học:

       Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2021

Mục lục

1.MỞ ĐẦU 1

1.1. Tính cấp thiết, lý do chọn đề tài nghiên cứu 1

1.2. Nhiệm vụ nghiên cứu 2

1.3. Kết cấu của tiểu luận 3

2 NỘI DUNG 3

2.1. Cơ sở lí luận 3

2.2 Cơ Sở Thực Tiễn 11

3 KẾT LUẬN 13

4 TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

1 Họ và tên: Cao Minh Tiến     MSSV: 19DH480850

2 Họ và tên: Trần Thị Thùy Ngân   MSSV: 19DH480594

3 Họ và tên: Nguyễn Cẩm Tiên    MSSV: 19DH480823

4 Họ và tên: Võ Tú Nhi        MSSV: 19DH480087

5 Họ và tên: Lê Huỳnh Mỹ Duyên    MSSV: 19DH700463

1.MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết, lý do chọn đề tài nghiên cứu

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một tư tưởng triết học về chính trị, được xây dựng dựa trên chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tư tưởng Hồ Chí Minh được Đảng Cộng sản Việt Nam phát triển, tổng hợp và hệ thống hóa, sau đó chính thức hóa vào năm 1991. Thuật ngữ này được dùng để chỉ các lý thuyết liên quan tới chính trị, và được coi như là đại diện cho một hình thức của chủ nghĩa Mác - Lênin đã được điều chỉnh để phù hợp với hoàn cảnh và lịch sử Việt Nam. Hệ tư tưởng trong Tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm những quan điểm

về những vấn đề cơ bản của Cách mạng Việt Nam, cụ thể là sự phát triển và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện vật chất của Việt Nam. Tuy hệ tư tưởng này được đặt theo tên của nhà cách mạng Việt Nam là Chủ tịch nước Hồ Chí Minh, nhưng Tư tưởng Hồ Chí Minh không nhất thiết chỉ là phản ánh tư tưởng cá nhân của Chủ tịch, mà Tư tưởng Hồ Chí Minh còn vươn xa hơn thế, đó là hệ tư tưởng chính thống của Đảng Cộng sản Việt Nam

Một trong những tư tưởng nổi bật trong hệ thống Tư tưởng Hồ Chí Minh, không thể không kể đến Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của nhân dân, do nhân dân

và vì nhân dân. Tư tưởng này đề cao giá trị của nhân dân trong sự phát triển của xã hội, của quốc gia, đặt nhân dân ở vị trí trọng yếu cần quan tâm hàng đầu. Theo đó,

hữu của nhân dân, do nhân dân tạo nên và vì những lợi ích của nhân dân, đặt lợi ích và quyền lợi của người dân lên làm điều tôn chỉ trong mọi hoạt động, chính sách phát triển kinh tế xã hội của quốc gia

Trong suốt những giai đoạn của lịch sử nước nhà, Tư tưởng Hồ Chí Minh luôn là

tư tưởng dẫn đường cho các hoạt động của Nhà nước, các cơ quan hữu quan để đem đến những chính sách hỗ trợ tốt nhất cho sự phát triển của nước nhà. Đặc biệt, công tác xây dựng nhà nước ở Việt Nam ta, từ trước đến nay luôn tuân theo

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Công tác xây dựng nhà nước luôn đặt mục tiêu phát huy quyền của nhân dân, vì lợi ích tối đa dành cho nhân dân và thiết kế các nội dung xây dựng nhà nước cũng

do nhân dân làm nên. Nhờ đó, nhà nước Việt Nam luôn là Nhà nước nhận được sự yêu thương, tôn trọng đặc biệt từ nhân dân trong và ngoài nước

Tuy nhiên, bên cạnh đó, những hệ lụy của việc xây dựng nhà nước không tuân theo Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân cũng không tránh khỏi, đặc biệt là từ những thành phần có tư tưởng không tốt,

đi sai định hướng và đi sai Tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng và phát triển đất nước. Theo đó, việc nắm rõ về Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của nhân dân,

do nhân dân và vì nhân dân đóng vai trò quan trọng trong bất cứ giai đoạn nào, nó giúp xây dựng nhà nước đúng định hướng và đạt hiệu quả, đạt mục tiêu và đi đúng định hướng của nhà nước ta

Xuất phát từ nhận thức về vai trò, tầm quan trọng, nội dung cũng như đặc điểm của Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, mong muốn nhìn nhận rõ hơn về công tác xây dựng nhà nước ta hiện nay dựa trên Tư tưởng này, từ đó đề xuất những kiến nghị liên quan, báo cáo này đã được xây dựng với mục tiêu nghiên cứu tập trung vào công tác xây dựng nhà nước Việt Nam theo Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân

Thứ nhất, trình bày khái quát, tổng hợp và hệ thống hóa các vấn đề cơ sở lý luận liên quan đến Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của nhân dân, do nhân dân và

vì nhân dân

Thứ hai, phân tích và nhận định về công tác xây dựng nhà nước Việt Nam hiện nay theo Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Chỉ ra giá trị, sự vận dụng những tư tưởng đó vào công tác xây dựng nhà nước Việt Nam hiện nay

Thứ ba, đề xuất những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng nhà nước Việt Nam trong giai đoạn tới, trên cơ sở áp dụng hiệu quả Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân vào thực tiễn

1.3 Kết cấu của tiểu luận

Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài bao gồm 2 nội dung chính: 

 Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước thể hiện quyền của nhân dân

 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước làm chủ của nhân  dân trong công cuộc đổi mới hiện nay. 

2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lí luận

Quan điểm của Hồ Chí Minh về nhà nước của nhân dân, do nhân dân, về nhân dân Dân là chủ: xác định vị thế của dân

Dân làm chủ: đề cập năng lực và trách nhiệm của dân

Quan niệm đó của Hồ Chí Minh phản ánh đứng nội dung về bản chất về dân chủ Quyền hành và lực lượng đều thuộc về nhân dân. Xã hội nào bảo đảm cho điều đó được thực thi thì đó là một xã hội thực sự dân chủ

Dân chủ trong các lĩnh vực của đời sống xã hội

Dân chủ thể hiện ở việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân

Dân chủ được thể hiện trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội… Trong đó, dân chủ thể hiện trên lĩnh vực chính trị là quan trọng nhất, được biểu hiện tập trung trong các hoạt động của Nhà nước

Dân chủ, bình đẳng trong mọi tổ chức quốc tế, là nguyên tắc ứng xử trong các quan hệ quốc tế

Hồ Chí Minh khẳng định: Nhà nước ta là nhà nước dân chủ, nhà nước của dân do dân vì dân, “Chính quyền của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là Nhà nước dân chủ, nhà nước của dân, do dân, vì dân. Cơ sở xã hội của Nhà nước là toàn dân tộc. Nền tảng của Nhà nước là liên minh công nhân, nông dân, lao động trí óc dưới

sự lãnh đạo của giai cấp công nhân”

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân thể hiện trình độ kết hợp nhuần nhuyễn quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin với việc kế thừa, tiếp thu có chọn lọc kho tàng tri thức, kinh nghiệm của nhân loại, vận dụng sáng tạo vào điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thể của Việt Nam

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Bác Hồ với những nghiên cứu, khảo sát cùng thực tiễn tổ chức, hoạt động đã có những cống hiến to lớn trong việc đặt nền móng xây dựng một nhà nước kiểu mới trong lịch sử dân tộc ta: nhà nước của dân, do dân, vì dân. Quan điểm nhất quán đó đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Chính quyền từ xã đến Chính phủ trung ương do dân cử ra Ðoàn thể từ Trung ương đến xã do dân tổ chức nên. Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân"

Nhà nước của nhân dân: Tất cả mọi quyền lực trong Nhà nước và trong xã hội đều thuộc về nhân dân. HCM khẳng định: “Trong Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà của chúng ta, tất cả mọi quyền lực đều là của nhân dân "

Hiểu một cách tổng quát, quan điểm một nhà nước của dân, do dân, vì dân trong tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm những nội dung sau:

- Nhà nước của dân tức là “dân là chủ " - “dân là chủ “: địa vị chủ thể tối cao của mọi quyền lực là nhân dân

Nhà nước của nhân dân: Tất cả mọi quyền lực trong Nhà nước và trong xã hội đều thuộc về nhân dân. Nhân dân thực thi quyền lực thông qua hai hình thức dân chủ trực tiếp và dân chủ gián tiếp

- Dân chủ trực tiếp: Nhân dân trực tiếp quyết định mọi vấn đề liên quan đến vận mệnh quốc gia, dân tộc và quyền lợi của dân chủ

- Dân chủ gián tiếp hay dân chủ đại diện: Nhân dân thực thi quyền lực của mình thông qua các đại diện mà họ lựa chọn, bầu ra và những thiết chế quyền lực mà họ lập nên

Trong dân chủ gián tiếp:

+ Quyền lực Nhà nước là " thừa ủy quyền” của nhân dân

+ Nhân dân có quyền kiểm soát, phê bình Nhà nước, có quyền bãi miễn những đại biểu mà họ đã lựa chọn, bầu ra và có quyền giải tán những thiết chế quyền lực mà

họ đã lập nên

Trong nhà nước ta, dân là chủ thể của quyền lực nhà nước, do đó người cầm quyền, cán bộ công chức nhà nước chỉ là người được dân ủy quyền có điều kiện và

có thời hạn để gánh vác, giải quyết những công việc chung của đất nước, do đó theo Hồ Chí Minh cán bộ công chức nhà nước là công bộc, đầy tớ của dân. Và vì vậy bất cứ việc gì đều phải bàn bạc với dân, hỏi ý kiến và kinh nghiệm của dân Làm công bộc, đầy tớ của dân là một trách nhiệm rất vẻ vang, nhưng cũng rất khó khăn, nặng nề. Muốn vậy người cầm quyền cần phải gần dân, sát dân, hiểu dân, tin dân và phải biết sử dụng sức mạnh to lớn của nhân dân, tác phong của người cầm quyền phải: “óc nghĩ, mắt thấy, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm chứ không

Từ quan niệm về vị thế của người cầm quyền, Hồ Chí Minh tự ý thức vị trí của mình trước nhân dân, người nói ở nước ta, từ Hồ Chủ tịch trở xuống là đầy tớ của dân, dân đặt ở đâu thì làm ở đó, người làm Chủ tịch nước cũng là nhờ sự trao quyền ủy thác của dân và khẳng định “khi nào đồng bào bảo tôi lui thì tôi vui lòng lui”

2.1.2 Nhà nước do nhân dân

Nhà nước do dân lập nên, do dân ủng hộ, dân làm chủ. Chính vì vậy Hồ Chí Minh thường nhấn mạnh nhiệm vụ của những người cách mạng là phải làm cho dân hiểu, làm cho dân giác ngộ để nâng cao được trách nhiệm làm chủ, nâng cao được ý thức trách nhiệm chăm

lo xây dựng Nhà nước của mình

  Nhà nước do dân lập nên, do dân ủng hộ, dân làm chủ. Chính vì vậy Hồ Chí Minh thường nhấn mạnh nhiệm vụ của những người cách mạng là phải làm cho dân hiểu, làm cho dân giác ngộ để nâng cao được trách nhiệm làm chủ, nâng cao được ý thức trách nhiệm chăm lo xây dựng Nhà nước của mình. Hồ Chí Minh khẳng định: Việc nước là việc chung, mỗi người đều phải có trách nhiệm "ghé vai gánh vác một phần". Quyền lợi, quyền hạn bao giờ cũng đi đôi với trách nhiệm, nghĩa vụ

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước Việt Nam mới, nhân dân có

đủ điều kiện, cả về pháp luật và thực tế, để tham gia quản lý nhà nước. Người nêu

rõ quyền của dân, Nhà nước do dân tạo ra và nhân dân tham gia quản lý là ở chỗ:

-  Toàn bộ công dân bầu ra Quốc hội. - cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước,

cơ quan duy nhất có quyền lập pháp

-   Quốc hội bầu ra Chủ tịch nước, ủy ban Thường vụ Quốc hội và Hội đồng Chính phủ nay gọi là Chính phủ)

-  Hội đồng Chính phủ là cơ quan hành chính cao nhất của Nhà nước, thực hiện các nghị quyết của Quốc hội và chấp hành pháp luật

- Mọi công việc của bộ máy nhà nước trong việc quản lý xã hội đều thực hiện ý chí của dân (thông qua Quốc hội do dân bầu ra)

đủ điều kiện, cả về pháp luật và thực tế, để tham gia quản lý nhà nước. Người nêu

rõ quyền của dân, Nhà nước do dân tạo ra và nhân dân tham gia quản lý là ở chỗ:

-  Toàn bộ công dân bầu ra Quốc hội. - cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước,

cơ quan duy nhất có quyền lập pháp

-   Quốc hội bầu ra Chủ tịch nước, ủy ban Thường vụ Quốc hội và Hội đồng Chính phủ nay gọi là Chính phủ)

-  Hội đồng Chính phủ là cơ quan hành chính cao nhất của Nhà nước, thực hiện các nghị quyết của Quốc hội và chấp hành pháp luật

- Mọi công việc của bộ máy nhà nước trong việc quản lý xã hội đều thực hiện ý chí của dân (thông qua Quốc hội do dân bầu ra)

Xây dựng một nhà nước do nhân dân lao động làm chủ là tư tưởng nhất quán trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh. Đây cũng là một kết luận mà Người rút ra khi khảo sát các cuộc cách mạng Mỹ, Pháp, Nga. Nhà nước Việt Nam kiểu mới thể hiện khối đại đoàn kết dân tộc trong đó công, nông là gốc và trí thức ngày càng có vị trí quan trọng đặc biệt khi đất nước bước vào thời kỳ xây dựng Tất cả mọi người dân Việt Nam, không phân biệt gái trai, giàu nghèo, nòi giống, dân tộc, tôn giáo  đều là người chủ của Nhà nước, có trách nhiệm xây dựng Nhà nước. Ngay từ những ngày đầu mới thành lập, Hồ Chí Minh khẳng định: Tất cả quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam. “Nước ta là nước dân chủ. Bao nhiêu quyền hạn đều của dân” (2)

Tính chất dân chủ nhân dân là đặc trưng nổi bật của chính quyền nhà nước kiểu mới. Trong nước ta, nhân dân là người nắm giữ mọi quyền lực, còn các cơ quan nhà nước do nhân dân tổ chức ra, nhân viên nhà nước là người được ủy quyền, thực hiện ý chí nguyện vọng của nhân dân, trở thành công bộc của nhân dân. Thể chế dân chủ cộng hòa đã làm thay đổi tận gốc quan hệ quyền lực chính trị và thực

Nhà nước dân chủ nhân dân do nhân dân trực tiếp tổ chức, xây dựng thông qua tổng tuyển cử phổ thông đầu phiếu. Hồ Chí Minh nhận thức tổng tuyển cử là một quyền chính trị mà  

nhân dân giành được qua đấu tranh cách mạng, là hình thức dân chủ, thể hiện năng lực thực hành dân chủ của nhân dân. “Tổng tuyển cử là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức để gánh vác công việc nước nhà Trong cuộc Tổng tuyển cử, hễ là những người muốn lo việc nước thì đều có quyền

ra ứng cử; hễ là công dân thì đều có quyền đi bầu cử  Do tổng tuyển cử mà toàn dân bầu ra Quốc hội. Quốc hội sẽ cử ra Chính phủ. Chính phủ đó thật là chính phủ của toàn dân” (3). Thông qua việc bầu Quốc hội và Chính phủ, nhân dân thực hiện quyền lực của mình bằng hình thức dân chủ trực tiếp và đại diện

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, quyền lực tối cao của nhân dân không chỉ thể hiện ở việc bầu cử Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp, mà còn ở quyền bãi miễn, kiểm soát, giám sát hoạt động của các đại biểu. Cơ chế dân chủ này nhằm làm cho Quốc hội được trong sạch, giữ được phẩm chất, năng lực hoạt động. Hồ Chí Minh nêu rõ: “Nhân dân có quyền bãi miễn đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân nếu những đại biểu ấy tỏ ra không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân” (4).  Với vai trò làm chủ nhà nước, thực hiện sự ủy quyền của nhân dân, các đại biểu được bầu ra phải có trách nhiệm gần gũi, sâu sát để hiểu dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân với tinh thần trách nhiệm bàn và giải quyết những vấn đề thiết thực cho quốc kế dân sinh. Theo quan điểm Hồ Chí Minh, để thể hiện nhân dân lao động làm chủ Nhà nước thì đại biểu do dân bầu ra phải có mối liên hệ thường xuyên với nhân dân; thoát ly mối liên hệ này, Nhà nước rất dễ rơi vào quan liêu, trì trệ, đứng trên đầu nhân dân, trái với bản chất dân chủ đích thực vốn có của Nhà nước kiểu mới

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà nước của dân, do nhân dân làm chủ còn bao hàm một nội dung quan trọng khác đó là nhân dân có quyền kiểm soát Nhà nước

Hồ Chí Minh viết: “Chính phủ ta là chính phủ của nhân dân, chỉ có một mục đích

là phụng sự cho lợi ích của nhân dân. Chính phủ rất mong đồng bào giúp đỡ, đôn đốc, kiểm soát và phê bình để làm tròn nhiệm vụ của mình là người đầy tớ trung thành tận tụy của nhân dân” (5) 

Là người làm chủ Nhà nước, nhân dân có quyền, thông qua cơ chế dân chủ thực thi quyền lực, nhưng đồng thời nhân dân phải có nghĩa vụ xây dựng và bảo vệ Nhà nước, làm cho Nhà nước ngày càng hoàn thiện, trong sạch, vững mạnh. Hồ Chí Minh luôn đòi hỏi với tư cách là chủ nhân của một nước độc lập, tự do, quyền và nghĩa vụ công dân gắn bó chặt chẽ với nhau

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà nước của dân, do dân là Nhà nước dân chủ, thể hiện quyền lực của giai cấp công nhân, đồng thời cũng là bảo đảm thực thi quyền lực của nhân dân lao động. Quan điểm này của Hồ Chí Minh là sợi chỉ đỏ xuyên suốt tất cả các quá trình xây dựng Nhà nước kiểu mới ở Việt Nam. Các bản Hiến Pháp 1946, 1959, 1980 và 1992 đều thể hiện điều đó. Trong công cuộc đổi mới, xây dựng Nhà nước do nhân dân lao động làm chủ là một nội dung trọng yếu của việc kiện toàn, đổi mới tổ chức, hoạt động của Nhà nước ta

2.1.3 Nhà nước vì dân

- Nhà nước vì dân là Nhà nước lấy lợi ích chính đáng, nguyện vọng của nhân dân làm mục tiêu và nhiệm vụ để hoàn thành, không vì lợi ích nào khác, tất cả lợi ích đều vì  

nhân dân phục vụ. Đó là một Nhà nước trong sạch, không đặc quyền đặc lợi, cần kiệm liêm chính

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: mọi đường lối, chính sách của Đảng phải nhắm vào quyền lợi cho dân, bất cứ việc gì cũng phải cố gắng làm vì dân cho dù