Developing library and information center collections - Saponaro Margaret Zarnosky, Evans G. Edward - 2000

Ảnh và các ấn nhẩm cũng có thể bị hồng, do thuốc ảnh và một số bột màu bị phai đi; * Một cuốn sách tỉnh cờ bị để mở íp mặt xuống tay phế tựa lay trên mái bàn cũng bị yếu đi và cuối cù

*~

BẢO QUẢN TÀI LIỆU,

LOI GIOF THIEU

Bảo quản an toàn tài liệu lưu trữ quốc gia là một nhiệm vụ quan trọng

của cán bộ lưu trữ Đay là một công việc khoa học - kỹ thuật rất phức tạp

Cục lưu Jjgữ Nhà nước được sự hỗ trợ của quỹ Judy Segal 'Trust của lưu

trữ quốc gia Anh tổ chức lớp tập huấn bảo quản tài liệu lưu trữ do ngài

Jonathan Rhys - Lewis, trưởng phòng bảo quản sở lưu trữ Berkshic, Chủ

tịch nhóm báo quản của Hội những người lưu trữ khối liên hiệp Anh giảng

dạy

Ngai Jonathan Rhys - Lewis đã gửi tập tài liệu này cho Cục lưu trữ

Nhà nước để làm tài liệu tham khảo cho các học viên dự khoá tập huấn Đây

tà đề cương các bài giảng về những vấn đề bảo quản tài liệu lưu trữ và thư

viện do cơ quan bảo quản, thư viện và lưu trữ Anh quốc biên soạn

Trung tâm nghiên cứu Khoa học Lưu trữ tổ chức dịch từ tiếng Anh ra

tiếng Việt và nhân bản để làm tài liệu tham khảo, học tập của các học viên

Day là [nh vực kỹ thuật cho nên việc dịch thuật và nhân bản các tài liệu

nay chic chắn còn sai sót Chũng tôi mong được sự góp ý của bạn đọc

Trung tam NCKH Lưu trữ

THƯ VIỆN ANH QUỐC

———_———>——=m==

CƠ QUAN BẢO QUẢN QUỐC GIA

Sự tập trung quốc g1a Vào công tác bao quan va an ninh

trong các thư viện

Cơ quan bảo quản Quốc gia, Thư viện Anh quốc

Great Russell, London WC 1B 3DG

Felephone 071-323 7612

Công tóc 0d0 quản tài liệu trong các (hur viện là công tac rat quan

trọng (ở? với ngành thư viện Bảo quản không chỉ đơn giản là giữ mét so

cuốn séck néo dé an todn cho cde thé hé sau; hon thé, cong tac bdo quin dé

cập đến mọi khía cạnh công việc của người giữ thư viện Liệu những ciủữn

sách ma ici có trách nhiệm giữ gìn có được an toàn, không mất trộn và

không bị rách nát? Nhữmg gì tôi có trách nhiệm phải giữ gìn, những gì cần

loại bô? Những cuốn sách đã được lưu giữ tất chưa? Liệu những nhân viên

va nhữmg người sử dụng có biết cách cẩm sách, photocopy và lun chuyển

sách không? Liệu những bản sao thu nhỏ trong các cuốn sách có bị thiểu

hụt không?

Cơ quan Bảo quản Quốc gia được thành lập năm 1984, nhằm giúp đỡ

các nhân viên thư viện và những người có liên quan đến việc bảo quản sách,

đồng thời tập trung vào vấn dé bao quần quốc gia

Cơ quan này được Thư viện Anh quốc tài trợ, nhưng lại hoạt động độc

lập dưới sự chỉ đạo của Uỷ ban Tư vấn về Bảo quản Quốc gia Uy ban này bao

gồm các chuyên gia từ các Văn phòng lưu trữ tài liệu quốc gia, các trung tAm

tư liệu và các thư viện công, các cơ quan tư vấn như SCONUL (Hội nghi

thường trực của các thư viện quốc gia và các thư viện các trường đại học),

LISC (Library and Information Services Council - Hội đồng dịch vụ thư viện và

thông tin), và Hiệp hội thư viện Cơ quan này ngoài ra còn được hỗ trợ bởi mội

Hội đồng tư vấn, cung cấp tư vấn về tất cả các vấn đề xử lý và lưu trữ, và mội

Ban Chuyên gia Giáo dục, để ra các phương pháp tổng hợp các vấn đề về bảo

quan trong cấc chương trình đào tạo thư viện chuyên nghiệp và các chương

trình giáo dục liên tiếp

Ban này đồng thời cũng trông cậy nhiều vào chính Ban giám đốc Sưu lập

va Bao Quan của Thư viện Anh Quốc, những người theo đuổi một chương

trình tích cực nhằm gìn giữ những bộ sưu tập nổi tiếng thế giới của chính thư

viện minh

Mot trung tam trừ rđn ao, "

Bất cứ ai cũng có thể viết thư hay điện thoại đến Văn phòng này để nghị

_ tư vấn hay hỗ trợ miễn phí về bất kỳ vấn để gì liên quan đến công tác bảo quan

và an ninh đối với các bộ sưu tập Văn phòng có các thông tin chi tiết về các

nhà bảo quản, các nhà cung cấp và các cuộc hội thảo Nếu Văn phòng không

trả lời được câu hỏi của bạn, họ nhất định biết được ai là người có thể

Nhà xuát bản

Văn phòng xuất bản những tập sách hướng dẫn chung miễn phí và cũng

sản xuất sách báo, pa-nô áp phích và băng video Danh sách các mục xuất bản

Ion được cung cấp thco yêu cầu

Một cơ quan điều hành chương trình

Văn phòng là mội cơ quan điều hành lý tưởng các chương trình bảo quản

trong cả nước, như Du an Vị phim Mellon, một chương trình vi phim hop tac

giữa các thư viện của Anh quốc

Một trung tâm hội thứo tà đào tạo

Văn phòng này tổ chức ít nhất mỗi năm mot hoi thao lớn về vấn đề bảo

quản Nó đồng thời cũng tổ chức các chương trinh đào tạo khác theo yêu cầu

Một lực lượng vận động

Văn phòng này cam kết duy trì và phát triển những hoạt động bao quan

và an ninh tốt Nó kêu gọi sử dụng giấy tốt khi xuất bản, kêu gọi nhận thức

chuyên môn của các nhà bảo quản và bảo vệ sách, kêu gọi những chuẩn mực

cao trong san xuất bản sao thu nhỏ

VĂN PHÒNG BAO QUAN QUOC GIA

CAC HUGNG DAN BAO QUAN

Một cuôn sách bắt đầu hư hỏng kể từ khi nó được in ra Do sách duge

làm bằng chất liệu hít cơ, tự thân nó đã mang trong mình các yếu tố tự

thân huỷ hoại cuối cùng Quá trình này có thể bị thúc đẩy nhanh bởi môi

trường, bổi các cuộc tấn công của các loại côn trùng hay nấm moc,

và - có lẽ hơn tất cả - bởi sự bảo quản cẩu thả của con người

Cơ quan Bảo quản Quốc gia, Thư viện Anh quốc,

Phố Great Russell, London WC1B 3DG

Điện thoại 071-323 7612

QUAN TAM ĐẾN SÁCH VÀ CÁC 'FÀI LIỆU

Công tac hảo quan các bộ sưu lập thư viện và các tài liệu lưu trữ thường

được coi là một bộ phận tốn kém của quản lý sưu lập Điều này không nhất

thiết phải như vậy, Có nhiều nhiệm vụ (hường xuyên và các quy tắc đơn giản

mà, nếu lồng phép vào các thủ tục quy định việc bảo quản và lưu kho các hạng

muc, sé gop nhần bảo quân những hạng mục đó Cuốn Hướng dẫn này đề xuất

những cách thực hiện mà có thể tránh được hư hỏng đối với các bộ sưu tận và

nêu ra một số hướng dẫn tiến hành một số sửa chữa đơn giản mà nếu có quan

tâm và đủ vật liệu thích hợp thì có thể làm ngay được tại nhà Đồng thời cuốn

sách này cũng bao gốm một phần giới thiệu thư mục sách cần đọc và các chỉ

tiết về bên cung ứng là những người cung cấp vật liệu cho việc bảo quản, xếp

lên piá và theo đối và kiểm soát môi trường

HAO MÒN

Hao mon là một quá trình chậm chạp Thường thì nó tiến triển chậm chap, it

một, những hành động võ thức, và chỉ được nhận ra một khi sự hư hỏng đã quá

TỔ:

*# Những cuốn sách hiện đại bị bỏ mặc phơi mặt ra nắng có thể bị hư

hỏng nhanh chóng vì chất lượng giấy xấu được dùng phổ biến ngàynay:

bao chi thi lại càng dễ bị ngả màu vàng và don xốp nếu như để phơi ra

nắng mạnh Ảnh và các ấn nhẩm cũng có thể bị hồng, do thuốc ảnh và

một số bột màu bị phai đi;

* Một cuốn sách tỉnh cờ bị để mở íp mặt xuống tay phế tựa lay trên mái

bàn cũng bị yếu đi và cuối cùng thì có thể bi hỏng tại chỗ gây sách cho

dù các trang giấy không bị hỏng đi nữa Thậm chí còn nguy hại hơn nữa

nếu như đem đi in chụp một cách cẩu thả do ấn quá mạnh vào gầy sách

để có ảnh ïn chụp tốt hơn đối với phần văn bản phía lễ bên trong;

* Việc xếp lên giá cầu thả khiến cho sách nhô ra thụt vào một mức dộ -

nào đó, và việc thiết kế giá sách kém với các mép sắc cạnh có thể gây

tổn hại cho tài liệu và cả cho người nữa Các giá sách quá chật, mà vì thế

sách bị tũm vào đầu gây sách để lấy ra, thì có thể gay ra những tốn hai

cho sách sau một thời gian

Rất nhiều hao mòn kiểu này có thể giảm thiểu được, miễn là để ý một

chút Ví dụ, có thể tránh được nhiều tổn hại tới phần chỉ khâu nối sách nếu như

sách mới hay sách mới được đóng đọc "trãi hết ra" trước khi sách được đem

dùng lần đầu: không nên mở ra ở phần giữa sách, mà nên từ từ, đi lần lượi

phần, đi từ đầu sách trước sau đó đến cuối sách, cho đến khi đến được chỗ piữa

sách Dùng một giá đỡ sách khi đọc sẽ đỡ thèm cho phần chỉ khâu nối sách Có

các bước đơn giản cần tiến hành để bảo đảm cho các tài liệu trong thư viện của

bạn tồn tại lâu dài tối đa

NHIỆT ĐỘ VÀ ẨM ĐỘ

Nói chung sách và các tài liệu lưu trữ cần có một nhiệt độ ổn định là từ

16° C - !8° C và ẩm độ tương đối (thước đo ẩm độ trong khí quyển) từ 50%

đến 60% đảm bảo sao cho cả giấy và chỉ khâu nối (phần lớn những thứ này đều

chứa nhiều nước) đều không bị quá ẩm khiến cho kích thích nấm mốc ăn thủng

hay, thái cực ngược lại thì lại bị khô đòn Các bức ảnh lại cần lạnh hon va am

độ thấp hơn; báo chí, giấy làm bằng thủ công hay giây pơ-luya tốt hơn hết nên

để tách ra

Đáng tiếc là không thể có được một nhiệt độ ổn định trong hầu hết các

toà nhà, mà những toà nhà này thường thì thiếu các hệ thống kiểm soái hay có

hệ thống lò sưởi trung lâm hẹn giờ hoặc các phương pháp sưởi khác, và VIỆC

điều hoà không khí hoạ hoằn mới bù đắp được cho việc ẩm độ lăng đội ngội

Nếu như bạn muốn kiểm tra nhiệt độ và ẩm độ thì có một số dụng cụ kể từ

nhiệt kế đơn giản (giá 2 bảng Anh) và các thể đo ẩm độ (giá 10 bảng Anh mội

gói I0 chiếc) hay 4m do ké loai 10 bang Anh cho tới loại đa kế vừa đo nhiệt độ

lân âm độ (giá 20-30 bằng Anh) và loại đo được cá ẩm độ lẫn nhiệt độ phí lại

,

đưới dạng đồ thị (giá 250-300 bằng Anh) Loại sau cùng này cần phải có mội

thiết bị riêng (giá 30 bảng Anh) để vi chỉnh thuờng xuyên

Đối với hầu hết mọi người, tuy nhiên, đơn giản chỉ là vấn đề nhớ cho là

glấy bị hỏng rất nhanh trong điều kiện nhiệt độ và ẩm độ cao Vĩ vậy những

thứ lưu kho cần phải cách càng xa càng tốt các nguồn phát nhiệt như lò sưởi,

nồi hơi và các đường ống nóngvà cách xa những nơi nước ngưng tụ Cần phat

tránhviệc lưu kho trực tiếp những hạng mục ngay trên sàn xi mãng Không khí

lưu thông cũng rất quan trọng: thường xuyên mở cửa sổ là một cách đơn giản

và hiệu quả để tránh không khí tù đọng Nếu như sách hay tài liệu lưu trữ

không thường xuyên dùng để tra cứu thì có thể cất giữ ở nơi tránh ánh nắng

trực tiếp, hoặc thậm chí trong bóng tối, như vậy sẽ gitip dam bao kéo dài tuổi

thọ hơn.Các bức rèm hay các tấm che sẽ giẩm bớt thiệt hại do ánh nắng gay ra,

hoặc các tấm lọc tia cực tím gắn phía bên trong các cửa sổ, những hòm đựng

sách phía trước có gắn thuỷ tỉnh, và đèn huỳnh quang, tị cũng rất tấc dụng

Đối từng hạng mục, một chiếc bìa hay một hộp chế từ thứ giấy lưu trữ hay các

tông cũng là một cách hay Nó sẽ có tác dụng như mot dụng cụ bảo vệ chống

ánh sáng, bụi bặm, sử dụng ẩu hoặc trong khi vận chuyển Nếu như mội tài liệu

lưu trữ thường xuyên được dùng, thì nên sử dụng một tấm bao bọc bằng chất

polyestcr trong suối Khi bảo quản cất giữ ảnh hay các con em cũng nên dùng

loạt bao bọc này

VỆ SINH SẠCH SE

Bụt bản là những kẻ thù giấu mặt của sách và tài liệu lưu trữ Ngoàt tác

dụng bào mòn mà thường thì không thấy rõ, chúng có chứa các chất hoá học

pây hư hỏng và cấc mầm nấm mốc

Thường xuyên phúi bụi sách và giá sách khiến cho các kẻ thù bị đây lui

MộI trong những mục đích loại bỏ bui bẩn bám khong chai 1a để ngăn ngừa

chong cho phân phối lại Không dé gi ma lam sạch các cuốn sách; bụi bặm có

hể lọt vào giữa các trang sách và có thể Bây thêm tốn hại Một cuốn sách tốt

Trung tam NCKH Lan trữ - C48 - Cảng Vị - la Đình - Ha Nạt, Tết: 014 - 141571

phải là một cuốn sách có thể được làm sạch môi cách an loàn, Có thể đũng môi

loại máy hút bụi chuyên dụng có đầu quét mềm để loại bỏ bụi bặm không bám

chặt trên bê mặt sách, hoặc có thể dùng một khăn lau bụi nhưng phải nhớ là

mỗi lần phải dùng một tấm vải sạch và luôn luôn nhớ phải lau sạch phân gáy

sách Cũng có thể dùng một số loại bàn chải mềm như bần chải mềm cạo râu,

bàn chải lông sóc, bàn chải đồ thợ kim hoàn và thợ đồng hồ và bút lông vẽ

NAM MOC VA VET BAN

Đôi khi các vết nấm mốc và vết bẩn làm xấu cuốn sách và tàiliệu lưu trữ

Các vết nấm mốc ăn thủng do có ẩm độ quá cao trong khí quyển và nếu giấy

vẫn còn ướt hay mới bị nấm mốc, không được đem hơ sách, tài liệu lưu trữ trên

một bếp lò hay một luồng khí nóng, mà phải cách lý hoàn toàn ra khối các tài

liệu không bị nấm mốc, mở hết ra và hong khô trong một căn phòng thông khí

tốt Nếu như những trang giấy đã khô kỹ thì có thể dùng bàn chải chải sạch

những vết nấm mốc Khi chải các chỗ nấm mốc cần tiến hành bên ngoài, và

nếu có thể thì nên dùng loại bút lông vẽ để chải, và những cuốn sách hay các

trang giấy bị nấm mốc chỉ được để lại chỗ cũ sau khi đã dọn sạch những chỗ

đó Không nên tự ý tìm cách tẩy sạch các vết bẩn mà không tham khảo ý kiến

chuyên môn

HOA HOAN VA LUT LOI

Cần lắp đặt hệ thống phát hiện hoả hoạn và báo động cứu hoá Đối với

những cuốn sách bị muội khói làm hư hỏng, chải sạch một cách kỹ lưỡng có

thể khôi phục lại được sách ở tình trạng dùng được Đối với những hạng mục

ngập nước, cần kiên nhẫn là điều quan trọng: cuốn sách ưới ngập cần được lan

sạch bằng một tấm bông gòn Ẩm trước khi lần lượt mở các trang giấy và hong

khô một cách nhẹ nhàng bằng một luống khí mát Để cuốn sách dựng đứng,

sác trang sách mở xoè Không nên dựng đứng cuốn sách trên pấy sách hay mép

bìa phía đối xứng Không nên cố mở các trang giấy trong khi còn mới sững,

|0

+ HƯỚNG wearer ivecansa @Agne dri > Le OR VES Ere - Đế (VỐt, Tết? (I4 ‹ 1.1871

mặc dù đổi với những cuốn sách chứa đựng các tranh minh hoạ về nghệ thuật,

hay giấy có mạ ngoài, có thể lồng mot tm mong polyester vao giữa hai lrang

pidy trong khi sách hãy còn ướt, vì một khí sách đã khô thì íl cô cơ hội gỡ được

các trang giấy nghệ thuật mà đã dính chặt với nhau, và các trang giấy khác

cũng vậy Cần kiểm tra sách hàng ngày trong khi đang hong khô để phát hiện -

xcm có đấu hiệu nấm mốc mọc lên hay không Cần lau rửa sạch sẽ các giá sách

trước khi đặt lại sách vào đó

TỰ GIẢI QUYẾT: NHỮNG ĐIỂU CƠ BẢN NEN LAM VA KHONG NEN LAM

Có thể ngăn ngừa được nhiều hư hỏng đối với sách nếu như bảo quản

cẩn thận, thông qua việc chú ý không kéo soạt cuốn sách ra khỏi gid sách bằng

cách nắm lấy đầu gấy sách, bằng cách dở các trang sách nhẹ nhàng tránh rách

nát, bằng việc nhớ là tay bẩn, tách cả phê hay một đồ uống nào đó đều làm

hỏng sách vô hình Tuy nhiên, nếu như sách hay các trang giấy đã hị hư hỏng

rồi thỉ có một số điều cơ bản nên làm và không nên làm có thể giúp tránh được

các hư hỏng thêm

Quy luật là các băng dân, phim dập, kẹp giấy bằng kim loại, phim gam,

và các dây cao su sẽ gây hư hỏng nghiêm trọng lâu đài, tương tự các loại hồ

dân keo dẫn thông thường đều gây tai hại cả do có chứa hàm lượng a-xít Biện

pháp thay thế sẽ phụ thuộc vào giá trị (tình cẩm hay vật chất) mà bạn gan cho

vật nhẩm đó

Giấy bị rách có thể được dán lại bằng các sợi băng dán (ai liệu lưu trữ,

hay bằng các sợi băng giấy Nhật bản (cô bán ở các cửa hàng nghệ thuật) môi

đầu có phết hồ bột mỹ đơn thuần Tuy nhiên tốt hơn nên tham khảo ý kiến của

chuyên gia bảo quản Một chiếc hộp có thể bảo vệ được một cuốn sách đã hư

hồng Một sợi băng làm bằng sợi tự nhiên (ví dụ vải lanh) có thể buộc lại các

tấm vỡ và các tập văn bản thành khối dể ngăn không cho hư hồng thêm Các

sợi giấy chuyên dụng lưu trữ có thể giúp bảo vệ và đỡ cho các trang piấy ròn

khỏi rách hay dùng đề tách từng thứ làm bằng các chất liệu giấy khác nhau ra

Tf

- khôi nhau, Do chất a-xít trong loại giấy chất lượng kém có thể lây lan nên

dung céc lẤm chắn ngăn cách để bảo vệ ngắn hạn

Có các khoá đào tạo về bảo quản lưu trữ, học toàn phần hay bẫn phần

chuyên môn nghiệp vụ từ các văn phòng lưu trữ quốc gia với các cơ sở bảo

quản, từ một số bảo tầng và phòng trưng bày tranh Luân đôn, từ một số thư

viện lớn của khu vực, và từ các chuyên gia bảo quản tư nhân Cũng có một số

cơ quan chuyên môn về lĩnh vực bảo quản

Cơ quan Bao quản Quốc gia vui lòng cùng cấp thêm thông tin về bất cứ

một đề tài nào được bao quát trong cưốn sách này, và chỗ nào cơ quan này

không tự mình giải quyết được vấn để thì nó cô thể để xuất các nguồn có thể

giúp đỡ được Rất dễ quên đi điểm yếu của sách và giấy hiện đang vây quanh

ta, và cũng rất dễ xử lý chúng cấu thả, đặc biệt khi chúng đã bị hư hỏng rồi

Chớ có toan tính sửa chữa mà không hỏi ý kiến của các chuyên gia giỏi nhất

12

NAM MOC

Việc phát hiện ra năm mốc trong các bộ sưu tập sách hoặc các tập tài

liệu lim trữ thường khiến cho những người chịu trách nhiệm giữ sách an

toàn phải hoảng sợ Biết cách loại trừ nằm mốc cũng quan trọng như việc

phát hiện ra nó vậy Càng ngày người (a càng thấy rõ ràng rằng những

phương pháp cũ cùng lắm chỉ khắc phục tạm thỏi, và trong trường hợp tôi tệ

nhất, còn đem lạt sự nguy hiểm, va đối khi phá huỷ

Phần này giới thiệu một số sự việc, giải trình một số những qui trình

thông dụng nhái (liên quan đến những vấn để về nấm mốc) và ưa ra nội số

biện pháp để các bạn lua chon

CO QUAN BAO QUAN QUỐC GIÁ

43

CÁC SỰ KIÊN -

* Nấm mốc và nấm mốc trắng là những thuật ngữ mà những người không

có chuyên môn thường dùng để chỉ các loại nấm vi sinh "Fungi" là thuật ngữ

chính xác nhất Nhưng thuật ngữ "Fungi" còn bao hàm nhiều loại bào tứ nấm

hay nhiều loại nấm khác

* Nhìn chung, nấm mốc thường có khả năng xuất hiện khi độ Ẩm trên 65%

và nhiệt độ cao hơn 22”c Thoại tiên, mục đích của nó là tạo ra mội môi trường

ổn định, nơi mà giấy tờ và tài liệu của chúng ta được lưu trữ Bất kỳ những

thay đổi nào của môi trường cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sách vở và tài

liệu Nên giữ độ ẩm tương đối từ 50 đến 55%,

Độ âm tương đốt là cách đo độ ưới hoặc độ khô của không khí Lượng

nước không khí có thể lưu giữ phụ thuộc vào nhiệt độ của nó Độ Ẩm tương đối

do lượng nước trong một khoảng không khí nhất định so với lượng nước tối đa

khoảng không khí đó có thể lưu giữ được ở nhiệt độ đó

Có rất nhiều công cụ đo độ ẩm tương đối từ những công cụ thô sơ nhất

đến những công cụ phức tạp nhất:

Nói chung, sự kháng cự của các sách vở, tài liệu trong thư viện, lưu trữ

chống lại sự phá huỷ của vi sinh vật được xác định bởi thành phân hoá học và

vị sinh học phối hợp với nhau khi chúng được sẩn xuất Màu của các chấm

nấm mốc phụ thuộc vào một số yếu tố:

* Tính chất của các chất màu của các thực vật siêu nhỏ này

* pH (dơn vị do a-xit và kiểm) của chất liệu giấy mà các tế bào nấm mốc

sinh sống

* Sự cùng tồn tại của các loại nấm mốc

* Loại giấy và qui trình hoá học để sẵn xuất giấy, lượng đồng và sắt còn

lat trong pidy

Những loại giấy có lượng alpha xe lu xen cao, lượng “đồng và sắt ít, pÏ1

trong khoảng 5,5 đến 6,0 là loại piấy có thể kháng nấm mốc mạnh nhất

Yat ca các phương pháp xư lý piấy nhiễm vi khuẩn nấm mốc mà chúng

ta đã biết đều gây ra một số tác hại cho giấy hoặc làm cho tuổi thọ của piấy

_ kém đi

Một chất hoá học sát khuẩn tốt, cần phải bay hơi tốt để lao ra su tap

trung chất độc, do đó hơi nước sẽ bay ra Irong một khoảng không bị khép kín

Bất kỳ một chất sát khuẩn nào được sử dụng cũng sẽ mất đi lrong vòng

một hay hai ngày, không để lại một lớp đệm nào cả Do đó phương phấp này

chỉ mang lại khả năng miễn dịch trong một thời gian ngắn, và sau đó giấy đã

được sát khuẩn không có khẩ năng tấn công nấm mốc như Irước nữa, nếu nó

được lưu giữ trong điều kiện không tốt

Những bằng chứng hiện tại cho thấy nơi nào chất kháng khuẩn được sử

dụng thành công (và rất khó khẳng định thế nào là thành công bởi vĩ chúng ta

không thể nhìn thấy được những đấu hiệu sau khi sử dụng chất kháng khuẩn),

đó là những nơi người ta phát hiện ra những loại nấm mốc nào đó, rất dễ phần

ứng với một loại chất kháng khuẩn nào đó Bản thân nấm mốc cũng có khả

năng kháng cự khác nhau đối với các chất kháng khuẩn Do đó những loại chất

kháng khuẩn được công nhận không phải có thể diệt được bất kỹ loại nẤm mốc:

nảo

Trở lại những phương pháp diệt nấm mốc hiện nay

ở Anh quốc, người ta sử dụng một số chất hoá học để điệt trừ nẤm mốc

Ba trong số những chất hoá học thông đựng nhất là:

* Methyl bromide

* Ethylene 6-xit

* Thymol!

15

Mỗi một chất hoá học này đều đã được sử dụng trong nhiều năm và đem

lại kết quả tối Không may, rất nhiều bằng chứng cho thấy những chất hoá học

này không những không hiệu quả, mã trong một số lrường hợp, chúng lại

khuyến khích nấm mốc tăng trưởng do tạo ra những điều kiện vô trừng, thúc

a re ^ 121

đây nấm mốc sinh sản trong tương lai

Việc sử dụng những chất hoá học này đôi hỏi phải có những thiết bị

chuyên dụng, rất đất đó Điều này đặc biệt đúng với các chất như methyl

bromide va ethylene ô-xiI

Sức khoẻ và tính an toàn là hai khía cạnh quan trọng & day Ca methyl

bromide và cthyline ô-xit đều nguy hiểm Methyline bromides có thể gây nôn

nao, mờ mắt, co giật Nông độ cao cô thể pây ngất xỉu Ethyline ô-xitL có thể

gây ung thư, thần kinh cho người sử dụng Ngày nay người ta cho rằng thymol

nguy hiểm hơn trước đây người ta nhận xét rất nhiều Việc sử dụng bất kỳ chất

hoá học nào cũng đều nguy hiểm

Thymol có những bất lợi thế mà người tà đã nhận thấy từ nhiều năm nay

* Nó kém hiệu quá hơn những chất sất khuẩn khác

* Giấy sử dụng thymol sẽ bị vầug và mất mầu khi đưa ra ánh sáng

* Làm mềm dầu, xăng, chất dẻo như PVC

Từ tháng 10 năm 1989, những yêu cầu hạn chế chất độc nơi công sở bất

đầu có hiệu lực Những qui định chỉ tiết về quần lý chất độc nguy hiểm cho sức

khoẻ con người năm 1988 (COSIILPD) được phố biến rộng rãi trong tất cả các

Văn phòng thực hiện chăm sóc sức khoẻ và an toàn

V16

Những hành động khuyến nghị:

Nấm niếc ít có khả năng xuất hiện nếu môi trường trung tính; trong giấy

và giấy da Nên để dộ am lương doi từ 50 đến 55% Độ Ẩm tương đối cao sẽ

thúc đây sự tăng trưởng của nấm mốc, độ ẩn tương đối thấp có thể gây giòn

giấy hoặc những vấn dé tương tự khác

Về việc phat hiện ra sự phá hoại của nấm mốc:

* Tham khảo ý kiến của một nhà bảo quần hay một nhà vi sinh học

* Tim ra nguyên nhân của vấn đề

*Phụ thuộc vào mức độ của vấn đề, loại bỏ hay cách ly phần bị nhiễm

nãm mốc

* Vứt bỏ tất cả các đồ bảo vệ bị nhiễm nấm không cần thiết như các hộp,

phong bị, bao gói

* Cung cấp thiết bị bảo vệ cho các nhân viên phải tiếp xúc với các chất

liệu bị nhiễm nấm Nên dùng một chiếc mặt nạ có đầu lọc cé kha ning

loại trừ những nấm bào khỏi không khí được hít thở qua mũi, và mội đôi

ping lay cao su

* Nhanh chóng phơi khô những phần ngấm thuốc Dùng vi khô hoặc

một chiếc chối mềm lau khi chất liệu đã khô Thực hiện các thao tác này

trong một môi trường đễ bay hơi hay trong mội lò sấy, mặc quần áo bảo

hộ

* Chuyển đổi các tài liệu trên giá sách khi nguyên nhân nấm mốc đã

được phát hiện và tiêu diệt

CÁC CHÍNH SÁCH BẢO QUẦN

ĐÓNG HỘP

Đồng hộp là một tên chung dùng để đề cận đến một loạt phương pháp CHHỰ

cấp các bao bọc bảo quản cho các tư liệu thư viện trong một chương trình

bdo quản Đóng hộp cùng cấp một sự bảo quản đổi với các tr liệu của thư

Viện mà không hề can thiệp vào chính bản thân các tư liệu được bảo quản

CG QUAN BẢO QUẦN QUOC GIA

Tài liệu nay do Riley Dunn & Wilson bao tro

4

Trung tâm ÀXC NHI LH trữ - CRÑ - Công Vị - lì Đình - Hà Náit Tei: D4 - 434 71

Một chương trrình đóng hộn cần phải hết sức lình hoạt

No sé bao gém nhiing noi dung sau:

* Cac loat hop, phong bi va bia kẹp hồ sơ thuộc các kiểu mẫu và kích cỡ

khác nhau được cung cấp dưới hình thức thương mại

“ Các loại hộp chế lạo tại chỗ nhanh và rẻ tiền, đáp ứng như cầu cho

từng loại hạng mục cụ thê

* Cac loại hộp bọc vải đất tiền hơn được thiết kế riêng và thiết kế bên

trong đáp ứng được các yêu cầu cụ thể của từng hạng mục

Một giải pháp duy nhất?

Phương pháp đóng hộp không phải là một giải pháp duy nhất cho các

vấn để bảo quản Nó chỉ là một bộ phận của nỗ lực bảo tần, bao quan tổng thể

Đóng hộp không phải chỉ là phương pháp bảo quản duy nhất mà không ảnh

hưởng gì tới vật phẩm bên trong "Bao bọc" và "đóng bìa" có thể và sẽ được sử

dụng di đôi với đóng hộp với tư cách là một bộ phận của toần bộ thủ tục

Sao phải đồng hộp?

Đóng hộp nhằm bảo vệ hiện trạng của một hạng mục khỏi bị hư hỏng

vật chất và đông thời cũng đưa ra một loại giẩm bới tác hại của các điều kiện

môi trưởng thông qua việc cung cấp mội môi trường vi mô phù hợp hơn xung

quanh một hạng mục

Việc sử dụng gây hư hỏng vật chất đối với các bản thảo, sách và giấy lờ,

đặc biệt khi những thứ đó vì một lý do nào đó không bền vững Đóng hộp củng

cấp bảo vệ chống lại những hư hỏng như vậy

Bui bản cũng gây hư hỏng và lao ra một môi trường tuận lợi cho nấm

a

mốc phát triển Sạch sẽ là một nhân tố quan trọng trong bất kỳ một chường

19

PPG TSC AL 1u Trữ - CÀ - Cảng VÍ - la Hình - là Nát, Tếi - T4 - 1421671

trình bảo quản nào Công việc này có thể được hỗ trợ tốt nhờ vic dong hap

Luôn lau chùi sạch một vật phâm trước khi đem đóng hộp

^ + z ^ + ` ` “ ,

Hu hong do anh sang gây ra thường hay bị coi nhẹ và bỏ qua khi cân

nhắc đến các diều kiện môi trường Đóng hộp có thể bảo quan được tài liệu

khỏi bị hư hỏng thuộc loại này

Đóng hộp cũng giúp bao quan chống vice fan truyén a-xit tir mal vat

phâm này sang một vật phẩm khác trên các giá sách của thư viện lưu trữ

Đóng hộp có thể giúp bảo quan trong trường hợp có các tai hoa nhỏ như

lụt lội hay hoá hoạn nho

Tạm thời và lâu đài

Việc đóng hộp có thể được coi là lâu dài (tức là với dự dinh duy tri tinh

trạng hiện có của vật phẩm trong một khoảng tương lai cụ thể) hoặc có tính

chất tạm thời (tức là với dự định duy trì tình trạng cho đến khi có MỘT công ac

bảo quản tiếp theo nào đó) Bản chất của việc phòng ngừa có thể thay đổi sau

khi có một công tác bảo quản như vậy được tiến hành

Chính sách đài hạn

Trước khi bắt tay vào một chương trình đóng hộp một thư viện hoặc lưu

trữ cần phai biết rõ các lý do duy trì kho của mình và biết rõ các hoàn cảnh của

việc duy trì đó Trong bao nhiêu lâu? Trong những hoàn cảnh nào?

Việc đóng hộp không thích hợp với một thư viện cho mượn sách nhện

nhịp, nó cũng không phù hợp với những giá sách để ngỏ của môi thư viện tham

khảo lớn Nó có thể có một số rủi ro tại đó khó có thê đảm bảo biện pháp giám

sat thích hợp Nêu như nội dung văn bản là lý do duy nhất để giữ lại, thi tốt

20

gò HƯỚẶ TRUY 21C TRO HA =ÁẦg < CHỆ tị < 1MB f21N1N Hed Vi Tếì: U14 - 14.1671

hơn nên chụp ví phim để bảo quản, mặc dù thế rồi cần thiết phat ap dung mot

chương trình đóng hộp cho bản thân các cuộn phim đó!

Lựa chọn giữa đóng hộp và đóng gói không đơn giản Cả hai biện pháp

đều đóng vai trò trong chương trình bảo quản tổng thể Ban đầu mà nói thì

đóng hộp đỡ tốn kém hơn so với đóng gói thế nhưng có thể nô lại không phải

là giải pháp đúng đắn cho những hoàn cảnh cụ thể trong một thư viện cụ thể,

hay thậm chí trong một số bộ phận của thư viện Đóng hộp có thể tập trung bộ

sưu tầm một chỗ thế nhưng nếu việc giữ lại lâu đài trong những điều kiện hiện

tai LA cần thiết, thì nó có thể lại là một phương pháp tiết kiêm và là cách tối

nhất xét theo quan điểm bảo quần mà nói

Các vấn đề khác

Bản chất của chương trình đóng hộp sẽ phụ thuộc vào các điều kiện vật

chất khác mà thư viện có thể có hay không có

Các hộp loại thương mại cần phải được bảo quản trong kho và có thể

chiếm nhiều diện tích Nếu như được mưa về dưới dạng “dẹt", thì phải cần có

người và thiết bị để chuẩn bị sửa soạn những hộp đó trước khi đem dùng

Những hộp lầm tại chỗ hay những hộp được sửa khác thì lại cần phải có xưởng

tại hiện trường đi kèm một số thiết bị Những hộp sửa có thể được cùng cấp từ

một nơi khác thông qua mội hoại động thương mại mà có thể đòi hỏi hoặc là

mang vật phẩm đi chỗ khác hoặc là đơn giản đến tại hiện trường để đo đạc

Bên trong hộp

Một chương trình đóng hộp phải được tiến hành di đôi với một cuộc

khảo sát tình trạng của các vật phẩm liên quan Điều quan trọng là phải có một

biên bản phí chép tình trạng của các vật phẩm đang được đóng hộp và các vat

phẩm đó phải được khiểm tra thường xuyên FIết sức bổ ích nếu như có moat he

2I

Trung tdtlXC KHÍ EM trữ «CN - Cang kĩ - fee Pad - la Vúi, Tel: 014-.141671

thống nêu rõ ngay trên chính các hộp liệu các vật nhẩm là "mới" "tốt" hay “bi

hư hỏng” vào thời điểm dong hop, va trong trường hợp tài liệu đóng hộp là tài

liệu bị hư hỏng thì cần phải có một biên bản phí chép kỹ hơn tại một chỗ khác

Cần phái lên một chương trình bảo tổn để xử lý các vật phu bị hự hỏng Cũng

rat dé bi rot cai bay "xa mat thi cach lòng”

22

HỆ THỐNG HỒ TRỢ BẢO QUẢN

RIDLEY DUNN va WILSON cung cấp một hệ thống hỗ trợ bảo quản hoàn hảo

Khảo sát bảo quản

Tiểu đồ thị, bao bọc và bảo quản giấy

Cách dự trữ cải tiến, hiệu quả chỉ phí xây dựng bởi các nhà lưu trữ và

-

cho cdc nha leu trữ

Luu trit va boc sach

Lập kế hoạch kiểm soát rủi ro và báo quản trong trường hợp cáp hách

Bảo đảm việc thu thập và phân phát trong phạm vỉ quốc gia

Nin lién hé, va tham quan

“3

Trung tâm XCRH] lướt trữ - C88 - Căng Vị - Ea dinh - Ha Nại Tel: (014 - 143671

RILEY DUNN & WILSON

Có thể hỗ trợ - rất chuyên nghiệp

Riley Dunn & Wilson

CONSERVATORS & BOCKBINDERS GLASGOW ROAD, FALKIRK, SCOTLAND, FK1 4HP TEL: 0324 21591 TELEX: 774841 FAX: 0324 611508

CAC CHINH SACH BAO QUAN

Công tác bao bọc là một ký thuật hiện đạt nhằm tạo ra sự bảo vệ cho các tài liệu giấy,

sách giáo khoa, và tranh ảnh

CO QUAM BAO QUAN QUOC GIA

To roi nay do Riley Dunn & Wilson tài trợ

24

C

Quá trình bao bọc có thể được mô tả bằng việc bọc một cuốn sách giữa

hai tờ giấy làm bằng chất liệu trợ (polycstcr), được dong dau hay dính chặt

quanh mép Bao bọc phù hợp với việc bảo vệ các trang giấy và các bức ảnh,

nhưng không phù hợp các bức tranh vẽ bằng chỉ màu, than hoặc những chất

liệu tương tự, những chất liệu mà các phân tử không liên kết chặt trên bề mặt

có thể đính vào fim polyester

Bao bọc khác với những cách thức bảo vệ sách truyền thống khác như ép

plastic, ở chỗ sách vở không bị dính hay bị gắn liền vào chất liệu bao bọc bằng

bất cứ cách nào Phương pháp này chỉ đơn giản định vị sách vở giữa hai chất

liệu bọc, tạo ra một lớp vỏ bảo vệ chống lại những va đập bên ngoài có khả

năng làm hỏng sách Lớp vỏ bọc bằng polycstcr rất cứng và hiệu quả chống lại

những tác động khi cầm sách hay cọ sát Nó không ngấm nước, nhưng hơi

nước lâu ngày có thể ngấm qua Bằng cách này, không khí lâu ngày có thể

ngầm hơi nước qua, nhưng những thay đổi nhất thời của môi trường không có

khả năng ảnh hưởng đến những nội dung được bao bọc bên trong

Tất cả các mép sách đều được bọc kín hoặc chỉ để một kẽ nhỏ ở các gốc

để không khí trao đổi Công trình nghiên cứu của Hội Thư viện chỉ ra rằng sự

trao đổi không khí ngày càng tăng sẽ góp phần làm giảm tốc độ phá huy,

nhưng sự chênh lệch này rất nhỏ Flơn nữa, có những bất lợi của phương pháp

này, tức là cho phép sự trao đổi của một loại khí gây hại nào đó khiến cho võ

bảo vệ giảm tuổi thọ, tài liệu sẽ bị phá huy

Khi phương pháp bao bọc bằng một tờ giấy đang rất phổ biến, phương

pháp dùng nhiều giấy bao bọc có thể được dùng cho các tài liệu dày như sách

Phong bi din một đầu hoặc hai đâu có thể được sử dụng làm vỏ bảo vệ

tạm thời khi một tài liệu đang được nghiên cứu

25

Trung tâm (VCÁ FÍ Lưu trừ «+ CAI - Cảng VỊ - la định ‹ Ha Nôi, Tết 04 - 141474

Lợi thế của phương pháp bao bọc là:

* Tạo ra một lớp bảo vệ tuyệt vời nhưng ảnh hưởng rất ít đến nội dung

bên trong

* Không gây khó khăn hoặc không làm khó xem khi tra cứu các bài

viết hay văn bản bên trong

* Những tài liệu dùng nhiều hay dễ hồng có thể được tra cứu mà không

SỢ bị rách nát

* Bao bọc có thể được thay đổi thường xuyên và hoàn toàn

* “Tài liệu vẫn đảm báo không bị phân chia

* Bao bọc bảo vệ sách vở trong những trường hợp dễ bị phá huỷ, đặc

biệt khi pặp nước

Nhữmg bát lợi của phương pháp này là:

* Lam tài liệu dày thêm, cần có thêm khoảng không để lưu trữ tài liệu

*# Polycster là một chất liệu nặng, và mộ! số hệ thống lưu trữ, như ngăn

kéo, sẽ trở nên quá nặng không mở được nếu chật cứng

* Việc nghiên cứu một số những tài liệu tra cứu đôi khí không được thực

hiện

* Bề mặt chất liệu polyestcr đễ bị mòn và xước, do đó những tài liệu

được dùng nhiều hay không được giữ gìn cẩn thận phải bao bọc lại

thường xuyên

Các chát liệu

Một điều quan trọng cần phí nhớ là chỉ sử dụng mức dO polyester vita

phải, thì mới có thể tránh được những phá huỷ hoá học đối với lớp bìa tài liệu

như phai mầu, dính polycstcr Nhiều fim polycstcr được bọc ngoài và nó có

những tính chất khác, rất khó phát hiện Phim được bao bọc không phù hợp cho

công tắc lưu trữ

26

Có nhiều loại phím phù hợp với công tác lưu trữ Chúng có thể khác

nhau rất nhiều về tính "phân tách" Một chất có tính phân tách cao có nghĩa là

hai manh polyester cé thé dé dang chập vào nhau, phẳng và khong bi phan

tách, Mội số polyester có tính phân tách thấp rất phẳng, nhưng rất khó cầm, và

khi hai bề mặt liên kết tạo ra một bề ngoài rất xấu

Fìm polyester được sẵn xuất bởi hai công ty, hai công 1y này đều sẵn

xuất ra rất nhiều phim phù hợp cho công tác lưu trữ Những fim này được liệt

kê dưới đây, với chỉ số về tính phân tách

MYLAR (do céng ty Dupont san xudt)

MYLAR loạiD phan tach cao (frong)

loai B phan tách thấp (rong)

loai A phan tách cao (hơi mờ)

MELLINEX (do ICI sản xuất?)

MELLINEX loại 516 phân tách cao (rong)

loại Ö phân tách thấp (/rong)

loại S phân tách cao (hơi mờ)

Tất cả các loại phim này đều lưu trữ an toàn Sự lựa chọn lý tưởng là

MYLAR loại D hay MELLINEX loại 516, bởi vị tính phân tách cao và độ

trong của nó MYLAR loại A và MELLINEX loại S hơi mờ vì độ phân tách cao

được xử lý bằng một phương pháp khác

Phim có nhiều loại độ day khác nhau, nhưng người ta hay sử dụng nhất

là phim có độ dày 50, 75 và 100 micron Cũng cô những lợi thế rõ ràng về độ

dày và trọng lượng đối với loại phim dày 50 micron, nhưng loại phím này

- » , ~ cố ¬ we ce

không thể cung cấp cho những cuốn sách có bề mặt rông

27

Trong quá trình gắn hai mặt lại với nhau, piấy polyestcr liên kết lại với

nhau theo một đường mỏng, do vệt nóng lam chay chat polyester khi hai bé

mặt kết với nhau, Polyestcr đòi hỏi nhiệt độ rất cao mới có thể chảy, bởi vi khi

gắn, đòi hỏi phải có một vệt nông đủ nhiệt độ thì mới cho kết quả tối việc gắn

phải được tiến hành bằng các thiết bị siêu âm hay thiết bị điện tử từ Cả hai

phương pháp đều đem lại những vết gắn như ý muốn

Trong quá trình gắn điện tử từ, mép vỏ bọc được gấn với nhau bang tia

phóng xạ điện tử từ Hai riểm của vỗ bọc được cắt sạch sẽ, thẳng được đưa vào

miệng thiết bị và đơn giản được đưa lại gần tầm tỉa phóng xạ trong vài giây và

hai riểm được dính với nhau Phương pháp này sẽ cho ta mốt hàn đẹp nhưng

chỉ được dùng cho hai đầu tận cùng của vỏ bọc,

Quá trình hàn bằng siêu âm sử dụng việc phân chia phân tử để tạo ra

nhiệt độ cao Một máy phát chuyển đòng điện chuẩn 50 vòng/giây thành

40.000 vong/gidy Mach điện này được chuyển sang mot tin sé giao dong cc

học thông qua một máy, mây này mội đầu gan véi vd polyester, di chuyén doc

theo đường thẳng cần hàn Thiết bị này có khả năng hàn ở nhiều vị trí khác

nhau, kể cả hàn một điểm

28

Trường trìn XCN HĨ Lưu trữ - CR4 - Căng Vì - Pa đình - Hà VI Tư: 014 141471

Băng hai mặt

Các riểm của vỏ bọc polyestcr có thể được gắn với nhau bằng băng dính

hai mặt có độ dính cao Băng dính polycster dùng trong công tác bao bọc được

sản xuất bởi 3M (Mã số 415M) Phương pháp này có Tợi khong doi hoi mua

thiết bị, nhưng bất lợi thế của nó là ở chỗ mất rất nhiều thời gian Hơn nữa và

cũng quan trọng hơn rất nhiều, phương pháp này thường bị các nhà bảo quản

lên ấn vi chất dính trong băng dính chấy ra ngoài qua thời gian su dung Mot

phần vi tác động có hại của chất dính lên giấy hoặc những chất liệu khác, còn

có một nguy cơ chảy chất dính, riểm của những cuốn sách mỏng sẽ bị dính với

riểm băng dính, làm hồng sách

Nếu sử dụng băng dính hai mặt, it nhất phải cách riểm sách vở với riểm

băng dính ft inch tất cả các phía, và phải kiểm tra thường xuyên, xem những

chất dính trong băng đính có đi động không Nếu có phái hién gi thi lap tức

phải thay băng dính mới ngày

Khaéu

Riém polyester c6 thể được khâu lại với nhau, dùng máy khâu kim thang

hay kim dích dắc Sử dụng băng dính hai mặt ngoài những chỗ được khâu để

vỏ polvester không xế dịch, khâu một đường quanh diềm sách, sau đó các riểm

được xén tỉa để đường khâu trông gọn ging Phuong phap nay tạo ra mội võ

bọc an toàn, rất đẹp mắt nếu khâu cẩn thận, nhưng nó cũng có những bất lợi

khi nhiều cuốn sách được xếp chồng lên nhau, các điểm khâu sẽ dày lên

Những phương pháp thích hợp là những phương pháp dân gắn an toàn

Nếu bất buộc phải sử dụng băng dính, phải định kỳ kiểm tra để xem tài liệu có

an toàn hay khong

Sư dụng hất kỳ phương pháp nào cũng không được để không khí lọi vào

giữa hai mánh polyestcr trước khi dan gan các diễm mép trang piãv, Một điều

rât quan trọng là phải cố pắng én định các trang giấy về mặt hoá học Khi nào

29

Prong tdi XCNTÍ Lưu trừ - C84 Cảng Vị - la định - HÀ XKI Tei I4- 141671

cần thiết thi phải tiến hành khử a-xit vì mội Trang pHấy nhiễm a-xit sẽ phá huy

vỏ bọc Chỗ nào mà bề mặt in hay bề mặt viết của mội trang piấy cho phép,

một loại giấy làm bằng chất kiểm, thường là lớn hơn vật phẩm đó cũng có thể

được đóng kèm vào tổ hợp này để tạo ra lớp đệm chống lại sự ăn mòn a - xi

Trong trường hợp các tấm ảnh chỉ nên bổ sung vào mội tấm giấy trung

tính và chỉ khi cần bố sung thêm mà thôi Các lấm ảnh cần được bảo vệ chống

a-xIf và kiểm

Nếu được sử dụng đúng qui cách kỹ thuật báo bọc bằng lớp giấy

polyestcr có thể tạo ra lớp bảo vệ tuyệt vời cho các vật phẩm dễ hỏng và sử

dụng nhiều, trong khi vẫn đấp ứng được tất cả các yêu cầu bảo quần, can thiệp

tối thiểu và thay thế vỏ bọc toàn bộ nhanh chóng

30)

Co quan hao quan Anh quốc

BAO QUAN TAL LIkU ANH

BAI VICT CUA SUSIE CLARK QUAN THU, CONG TY HULTON PICTURE

Cơ quan bảo quản quốc gia, Thư viện Anh quốc

Great Russell, London WCIB3DG

Tel : 01-323 7612

31

Trưng tâm NCKH Tem trữ - CRR - Căng Vi - Ila Đình - Hà Nội, Tel: 014 - 343673

'LỜI GIỚI THIẾU

Tài liệu ảnh thì được bảo quân trong hầu hết các kho thư viện và lưu trữ

trên thế giới, nhưng việc bảo quần tài liệu ảnh còn là vấn đề mới mẻ, đặc biệt

trong lĩnh vực xử lý hóa học Vấn để này thường xuyên xây ra kéo dài trong quá

trình tồn tại của từng tấm ảnh phụ thuộc vào việc sở mó khi sử dụng ảnh và thực

tế bảo quản, bởi điều kiện kho tàng bảo quản

Tài liệu này dùng hướng dẫn kỹ thuật bảo quần ảnh trong kho và khi sử

dụng ảnh

Sử dụng ảnh bằng tay :

Lý tưởng nhất là không cầm tay các bức ảnh Tất nhiên điều này sẽ không

làm được vì mục dich cua tai liệu lưu trữ như nguồn tài nguyên phẩi được sử

dụng, nhưng nó tất nhiên phải giữ mức tối thiểu việc sử dụng ảnh bằng tay và

khi sử dụng thì phải rất cẩn thận

Lời khuyên

- Thông thường dùng tay sạch để xem xét kiểm tra các bức ảnh và tỏi nhat

là đco păng tay vải bông mịn, tránh để lại những vết bấn ïn ngón tay lên các bức

anh

- Thông thường công việc được thực hiện trên chỗ sạch sẽ Nếu cần thiết

thì trùm lên bàn tờ giấy rẻ tiền như tờ giấy báo mới và tờ báo đó có thể thay thế

nếu nó bị bẩn

- Nếu cần thì dùng hai tay cẩm ảnh đối với những ảnh dễ gấy hoặc dòn, Ẻ

nhưng phải sử dụng tấm các cứng và mong bằng chất liệu đặc biệt Cần tránh

xây xước mặt ngoài ảnh

- Đưa các tấm phim vào phong bì và không được tùy tiện di chuyển Nếu

bức ảnh xuất: hiện vết thủng thì không đụng vào nó

- Không sắp đống bừa bãi các phim lẫn kim loại hoặc đồ thủy tình -

không bao giờ để vật gì đẻ lên ảnh

- Nên làm các anbom ảnh cấu tạo như cuốn sách để anbom thuận tiện mơ

to từng trang

32

Trung tâm NCEN Eưu trữ - C88 - Cống VỊ - Ba Đình - Hà Nội Tel: 014 - 343673

- Không cho phép để thực phẩm và thức uống trong các chỗ gần với các

tranh ảnh piá trị, Điều đó không sớm thỉ muộn sẽ xây ra tai biến Tuyệt đết cấm

hút thuốc lá Ngay cả với thời gian ngắn nhất nicôtin có thể pây nên vết mâu trên

ảnh

- Cấm sử dụng mực, bút dạ viết lên ảnh Nếu các bức ảnh gặp nơi Ẩm ướt

thì mực có thể lây lan thấm vào trong ảnh và đầu đề trên ảnh trở nên khó đọc,

gây tổn thất cho bản chính của bức ảnh Chỉ được sử dụng bút chỉ mềm

- Không được dùng những chất dính, phim, giấy kim loại để kẹp hoặc

- Trong mọi trường hợp , giúp đỡ khách hàng in ảnh bằng vật liệu chính phẩm để

làm giảm thiệt hại đối với bản chính Đa số ảnthh ư viện và một số ảnh lưu trữ

xuất bản phục vụ cho việc sao lục được coi như một dịch vụ [lãy khuyên bao

các khách hàng không cầm tay lên ảnh, không đưa bẩn phím chính ra mm cấi mới

Việc quản lý :

Công việc quan trọng của việc quản lý tốt là thường phải nhìn nhận tổng

quát, nhưng đây là cách đơn giản và rẻ nhất của công tác báo quản

Lời khuyên :

- Việc bảo quản tài liệu khi nghiên cứu và trong vùng kho có ánh sắng

Từ những vết bẩn bên ngoài có thể dân dần tạo nên các vết trên tài liệu lưu trữ

và sẽ lao nên những gạch và vết xước trên nhim khi in ra

- Việc kiểm tra nhiệt độ và độ ẩm phải thường xuyên Thông thưởng kiếm

tra đối với các đấu hiệu của sự hư hỏng như mốc, côn trùng hoặc sự phá hoại của

loai gam nhấm Khi phát hiện những hiện tượng trên phải chuyên tài liệu đó tách

ra đưa đi bảo quan

- Cấm để tài liệu lưu trữ trong các tầng hầm

33

Trung tầm NC KII Em trữ - CRR - Cổng Ví - Ra Đình - Hà Nội Te1: f4 ‹ 141673

ˆ : as > a a 1 a AA FTA( Tlry c1

- Không bao giờ để kho ảnh gần nguồn nhiệt, như ong dan nhiệt” lò sưới,

Khong được để ảnh trực tiếp với ảnh sáng mặt trời

- Máy sao cũng là yếu tố cần chứ ý tác động đến bảo quản Chất ôzôn

được tạo ra bằng máy sao bằng điện cũng làm giảm tuổi thọ tài liệu,

- Không cho phép các ảnh và kho chứa ảnh liên quan với nơi chứa

amoniac hoiic clorin

Nha kho: `

Nhiều vấn đề bắt gặp trong các kho lưu trữ tài liệu ảnh là kết quả của kho

lưu trữ xấu Các tấm ảnh là những vật thể tổng hợp và kho lưu trữ tồi tệ có thể

là nguyên nhân tác động dẫn đến những thành phần khác nhau của ảnh

Nhà cửa :

Một lý do chung của sự làm hư hỏng các bức ảnh là ngôi nhà chứa tài

liệu Đáng tiếc, nhiều giấy tờ gốc để xây dựng ngôi nhà bảo quản anh thi khac

xa tư tưởng của nó Ở đâu chất lượng kho bảo quan tốt tủ tài liệu có giá trị; tài

liệu này được bỏ vào trong hộp giấy hoặc ép plastic

,

Giây :

1 Loại giấy tỷ lệ xen luy lô cao (khoảng 87%)

2 Loại giấy có độ pHl là 6,5 - 7,5

3 Loại piấy giảm chất sunplua

4 Loại giấy có thể tự đo các chất linin, độ pH, độ kim loại, axÍL, pcroxIt,

Giấy ảnh có thành phần từ 100% sợi bông là đặc biệt thích hợp cho VIỆC

bảo quản Loại giấy này được phát triển trong sự giải đấp thích ứng của nhưng

người chuyên bảo quần ảnh

Các giấy bằng chất dẻo sẽ có mác từ chất tổng hợp như Melinex hode

Mylas_, lớp phủ bằng polyethylcn hoặc bằng xcnluylô Các chất dẻo sẽ không bị

đẻo hóa, đồng thời sẽ uốn được và bể mặt ảnh sẽ không bi che phủ Tờ giấy

clorinat, chất clori tổng hợp (°VÓ) sẽ không được sử dụng -

Nhiều giấy tờ kèm thco thì có piá trị cho kho tài liệu ảnh và phím và tách

nó ra một sưu tập riêng biệt Những phím kính được bảo vệ tốt hơn khi để đứng

kèm trong tờ giấy trung tính gói lại, tốt nhất là để trong bìa bằng vật liệu kha

34

Irung tâm NCRIT Bare tri C88 - Cong Vi- Da Dinh - Ila Nei Pel: O14 - 34.4673

chứa axíi, chất này sẽ dược phụ thêm axÍ1-Trong môi sinh, Các phím mẫu và

phim den trắng khác, và những loại trong suốt ti báo quản tốt nhất trong túi

chất deo đề trong hộp để ảnh, hoặc để trong hệ thống hồ sơ của hộp kmn loại

Nhiều phim màu, phim den trắng thí bảo quản tốt nhất là để trong các túi

chất đẻo cùng với tấm bïa bảo quản ảnh như là tấm bảo vệ Các phim, :ỉnh này sẽ

được để trong hộp bảo vệ hoặc hồ sơ Trường hợp ngoại lệ là những bản in với

những loại dễ vỡ như kính hoặc chất màu sang thi phai do người bảo quản ảnh

xem Xét

Những anbom ảnh trước đây thì thông thường được bảo quân trong điều

kiện xấu và dùng cách bao gói trong tờ giấy bảo quản ảnh, giấy kơ-ráp và để

trong các hộp bảo quần ảnh cũ thì hầu như không thích hợp cho kho bảo quan ›

anh

Tat ca các tủ đựng hổ sơ có thế làm băng kim loại trắng mcn Trong khi

loại gỗ cũ có thể tốt thì loại gỗ mới phải cấm, đặc biệt nêu như loại gỗ đó có

mầu trắng hoặc mới sơn

Lời khuyên :

Những phim ni-tơ-rát xenlulô được sản xuất giai đoạn giữa 1889 đến 1939

(một số sản xuất đến 1950) thì có thể rất nguy hiểm Những phim ni-tơ-rất này

có thể tách riêng thành một sưu tập và chuyển đến chỗ thoáng mát, khô ráo

thông gió, nó có thể được sao lại, Những phim ni-tơ-rất xen-lu-lô thi dé chay va

có thể tự bốc lửa trong điều kiện nào đó Trường hợp gặp rủi ro lớn thì chủ yếu

là nơi chứa nhiều phim cũ đóng, gói không tốt Trưởng hợp này nhiệt độ có thể

lên đến 48 ° c và fim có thể không để cạnh các nguồn hơi nóng

Khí ni-tơ-rát xen-lu-lô bất đầu cháy, nó sinh ra sẵn phẩm thể khí sản

phẩm này được phân hủy mạnh và ảnh hưởng tới những vật liệu chung quanh,

Khí này có thể lại tiếp tục cháy trong nước hoặc chất dioxít các bon, Các loại

khói có độc tố cao như khói thuốc 14 và hơi nông được Tạo ra rất nhanh, Nêu nhà

kho lưu trữ hoặc các loại chứa bên trong đã được bảo hiểm thỉ những độc !ố trên

cũng tính vào giá trị bảo hiểm, có thể cấm kho phim ni-tơ-rất xen-lu-lô

Môi trường :

Có những yếu tố môi trường tác động đến việc bảo quản ảnh là : nhiệt độ,

độ âm không khí và anh sang

35

[rung tầm NGKH L.ữm trừ - C8 - Công Vị - la Thnh - Hà Nội Tel: 141 - 11671

Nhiệt độ :

Nói chưng, vật liệu lam anh doi hỏi trong kho nhi do thấp Nếu

nhiệt độ tăng lên 10 ”c tỷ lệ phần ứng, hóa học tăng lên 2 tần Trất lại, nhiệt độ

trong kho hạ thap thi lam giảm | nhiều tỷ lệ hư hồng tài liệu ảnh Nhiệt độ có sức

phá hủy đặc biệt, bởi vì nó gây ra sự mở rộng và sự co lại của phim, Trong lớp

phủ khác nhau của bức ảnh, tạo nên kiểu khác nhau vì tỉnh trạng vật lý của bức

ảnh Hiện nay quy luật chúng nhiệt độ trong kho 4” c Sự biến thiên nhiệt đ

hàng không quá 4° c và nhiệt độ trong kho không quá 2[ ” c Nhiệt độ trong kho

10 - 15” c là tố-nhất cho tài liệu phim và ảnh màu khác Tài liệu ảnh màu yêu

cầu nhiệt độ thấp hơn 2” c so với ảnh đen trắng Điều này có thể thực tế so với

những tài liệu giá trị Dù sao đi nữa, sự tiếp xúc gắn với thực tế là cần thiết, nhiệt

độ có thể duy trì tối thiểu cần thiết thuận tiện cho con người Sự thay đổi nhanh

chóng về nhiệt độ khi (ai liệu đưa từ kho lạnh ra chỗ ấm sẽ lầm hong tài liệu

a xv

Độ ẩm :

Độ ẩm thì chắc chắn là yếu tố môi trường rất quan trọng đối với việc bảo

quần ảnh Nó cũng giống như nhiệt độ Độ ẩm thấp có thể là nguyên nhân dẫn

đến những vấn để như bông tuyết và tróc lừng mang pIấy trên tấm inh, nhưng

khi do ẩm cao lại gây ra nhiều vấn để hơn Độ âm cao thì có thể tạo điều kiện

cho sự hư hồng như già hóa giấy sự sinh trưởng của mốc và sự bám dính cua

lớp gelatin trên các bức ảnh Những thứ đó gây hư hại cho ảnh rất nghiêm trọng

Độ ẩm 35 - 40 % thủ thích hợp cho việc bảo quản tài liệu ảnh Độ ẩm không bao

giờ được tăng lên 65%, bởi vì như thế mốc sẽ lại phát triển

Không khí trong sạch :

- Thành phần hóa học có trong không khí có kha ning làm oxi hóa trắng

các tấm ảnh, Các chất này có chứa chất peroxit, ozon, sunpua (ầm ling axil

sunpua và hydrosunphaU) và axit nitrogen Ta ca những chất này đều có tác

động đến môi trường Giới hạn tối đa để tạo nên sự ô nhiễm không khí là không

qua 10 Mem3 đối với chất dioxi sunpua va dioxit nitrogen, trong khi dé chat

ozon sc giam các vết nếu giới hạn ở mức (0,2 Mgm )

ĐỂ bảo đấm tốt những điểu kiện này thí hiệu quả hơn hết là dùng hệ thông

điều hòa không khí

36