Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt

Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt Công thức kỳ diệu chinh phục thị trường chứng khoán joel greenblatt

LỜI GIỚI THIỆU

(cho bản tiếng Việt)

Cuộc cách mạng k thuật trong thế k 19 đã mở ra nh ng tiềm năngmới cho phát triển kinh tế, t đó thúc đẩy s gia tăng đột biến c aThị trường Ch ng khoán và trong nh ng năm 1920, Thị trường

ch ng khoán bắt đầu sôi động ở M Không nằm ngoài quy luậtkhách quan, TTCK ở Việt Nam đã đư c hình thành và phát triển vớiviệc thành lập UBCKNN năm 1996 Mặc dù mới ra mắt chưa lâu,nhưng thị trường ch ng khoán Việt Nam với s c hấp dẫn khó

cư ng về mặt l i nhuận, đã thu hút không ít người chơi ở mọi thànhphần, l a tuổi Không quá khi nói rằng: chơi ch ng khoán đã, đang

và sẽ trở thành niềm đam mê c a rất nhiều người t trẻ đến giàtrong nhiều năm n a Tuy nhiên, đâu là nh ng k năng và hiểu biếttối thiểu để có thể tham gia và chinh ph c thị trường ch ng khoán làbăn khoăn c a rất nhiều nhà đầu tư, nhất là nh ng người mới nhậpcuộc chơi

Th c tế, ch ng khoán đang là một đề tài “hot” không chỉ trong cáccuộc “trà dư t u hậu”, mà ngay cả trên các phương tiện thông tin đạichúng Thị trường sách thời gian qua cũng xuất hiện rất nhiều cuốnsách về đề tài này Tuy nhiên, để tìm đư c một cuốn sách dễ đọc,

dễ hiểu, dễ áp d ng không phải là chuyện đơn giản Để giải quyếtkhó khăn đó và đáp ng nhu cầu c a bạn đọc, Công ty Sách Alpha

và Công ty Cổ phần Đường Biên Hòa (đơn vị duy nhất trong ngànhsản xuất đường đạt danh hiệu “Hàng Việt Nam chất lư ng cao”trong 11 năm liền, chính th c giao dịch tại Trung tâm giao dịch

Ch ng khoán TP HCM ngày 20/12/2006) đã phối h p xuất bản cuốn

sách “Công th c kỳ diệu chinh ph c thị trường ch ng khoán” nhằmcung cấp cho người đọc hầu hết các tri th c căn bản, quan trọngnhất để hiểu đư c thị trường ch ng khoán, các quy tắc vận hành,đánh giá giá trị c a cổ phiếu trên thị trường và đưa ra nh ng quyếtđịnh sáng suốt, đem lại l i nhuận cao Đặc biệt, không như nhiềucuốn sách về lĩnh v c này - vốn đầy rẫy nh ng thuật ng , khái niệmchuyên ngành, cao siêu và có phần khó hiểu - cuốn sách - với nhã ý

c a tác giả là để dành tặng cho nh ng nhà đầu tư trẻ, nhằm giúp họ

có thể t kiếm đư c tiền t kinh doanh ch ng khoán - rất sinhđộng, hấp dẫn và dễ hiểu

Với nh ng nhà đầu tư có kinh nghiệm, “Công th c kỳ diệu chinh

ph c thị trường ch ng khoán” có thể đư c coi như một cuốn cẩmnang, mà nếu làm theo nh ng lời khuyên c a nó bạn sẽ chiến thắng

đư c nhiều nhà đầu tư khác và thu đư c nh ng l i nhuận đáng kể

Đó cũng là lý do để cuốn sách này đư c xếp vào danh m c “Mộttrong nh ng cuốn sách về đầu tư quan trọng nhất trong 50 năm qua”tại M

Nằm trong trong bộ sách Giàu t ch ng khoán c a Công ty sáchAlpha, cuốn “Công th c kỳ diệu chinh ph c thị trường ch ng khoán”

th c s x ng đáng là cuốn sách không thể thiếu cho mỗi ngườimuốn tham gia và thành công trong đầu tư ch ng khoán

Xin trân trọng giới thiệu cùng độc giả

Ông NGUYỄN XUÂN TRÌNH

Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần

Đường Biên Hoà

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin g i lời cảm ơn tới nh ng người bạn, nh ng đồng nghiệp văgia đình tôi - nh ng người đê có nh ng đóng góp quan trọng giúp tôihoăn thănh cuốn sâch năy Tôi muốn băy tỏ s cảm ơn đặc biệt c amình tới nh ng cộng s c a tôi ở qu Gotham Capital, qu RobGoldstein vă qu John Petry - nh ng người đê cùng tôi nghiín c u

vă tìm ra Công th c kỳ diệu S đóng góp c a họ đối với cuốn sâchnăy lă vô cùng to lớn vă có lẽ ngay bản thđn họ cũng không nhận ravai trò to lớn ấy Tôi cũng xin đư c g i lời cảm ơn đặc biệt đếnEdward Ramsden ở qu Caburn Capital vì nh ng g i ý, nhận xĩtsđu sắc vă phần biín tập c a ông cho cuốn sâch, tới Norbert Lou ở

qu Punchcard Capital bởi nh ng g i ý vă khuyến khích đặc biệt mẵng dănh cho tôi ở Chương 9; tới Patrick Ede ở qu Gotham Capital

vì s đóng góp lớn lao c a ông cho việc nghiín c u vă tìm ra Công

th c kỳ diệu, cũng như nh ng đânh giâ vă khả năng biín tập tuyệtvời c a ông Vă tôi cũng xin g i lời cảm ơn đến anh trai tôi, RichardGreenblatt ở qu America Capital vì đê đóng một vai trò quan trọngtrong quâ trình biín tập toăn bộ cuốn sâch, cho nh ng ý tưởng rấthay, cho s đóng góp to lớn c a anh đối với t ng chương trongcuốn sâch vă đặc biệt lă cho s khuyến khích, động viín c a anhcho quâ trình nghiín c u năy vă trong suốt cuộc đời tôi

Tôi cũng xin cảm ơn nh ng đóng góp nhiệt tình vă s động viínkhuyến khích c a Chuyín gia Sharon Curhan (chị gâi c a tôi văcũng lă người nghệ sĩ mă tôi yíu mến), Chuyín gia Gary Curhan,Joshua Curhan, Justin Curhan, Linda Greenblatt Gordon ở quSaddle Rock Partners, Michael Gordon, Bryan Bindery ở qu Caxton

Teebor (nh ng cộng s tuyệt vời c a tôi), Chuyên gia George vàCecile Teebor (bố mẹ v c a tôi), Ezra Merki ở qu Gabriel Capital,Rod Moskowitz, John Scully, Marc Silbert, David Rabinowitzy ở quKirkwood Capital, Larry Balaban, Rabbi Label Lam, Eric Rosenfeldy

ở qu Crescendo Partners, Robert Kushel (anh trai c a SmithBarney), Dan Niry ở qu Gracie Newberg (người đã khuyến khích tôibắt đầu viết cuốn sách này), Matthew Newberg và Rich Pzena ởCông ty quản lý qu Pzena Tôi cũng xin g i lời cảm ơn đặc biệt tớiDavid Pugh, là biên tập viên c a tôi ở nhà xuất bản John Wiley và tổ

ch c Sandra Dijikstra, đại diện giới văn học vì s khuyến khích và

s ng hộ nhiệt tình cho cuốn sách này Tôi xin g i lời cảm ơn tớingười bạn tốt c a tôi, anh Andrew Tobias vì đã viết lời t a đặc biệtcho cuốn sách này

Tôi cũng xin cảm ơn hai đ a con lớn c a mình, Matthew vàRebecca Greenblatt vì luôn sẵn lòng trở thành nh ng độc giả và

nh ng học trò nhiệt tình c a tôi Cảm ơn ba đ a trẻ nhỏ c a tôi vì

s khuyến khích động viên c a chúng Xin cảm ơn bọn trẻ đã đemlại cho tôi s vui vẻ mỗi ngày Và tôi cũng xin g i lời cảm ơn tớiJulie, người v xinh đẹp c a tôi, vì đã đưa ra nh ng lời khuyên quýbáu cho cuốn sách này, cho cuộc sống c a tôi và vì tình yêu, s ng

hộ c a cô ấy dành cho tôi mỗi ngày

LỜI TỰA

Điều thú vị nhất về cuốn sách này - điều mà tôi định sẽ lấy trộm cholần xuất bản tiếp theo c a cuốn “The Only Investment Guide You’llEver Need” (Chỉ dẫn đầu tư duy nhất mà bạn cần biết) - đó là hầuhết mọi người sẽ không tin vào nó Hoặc là tin nhưng họ lại không

có đ kiên nhẫn để làm theo nh ng chỉ dẫn c a cuốn sách Điều nàyrất hay bởi vì nếu càng nhiều người biết về một cái gì đó tốt thì chắcchắn giá c a nó đơn giản là sẽ tăng… và tất nhiên, sẽ không baogiờ có giá hời

Không giống như nh ng “hệ thống” khai thác nh ng yếu tố bất bìnhthường trên thị trường, ý tưởng đơn giản c a Joel Greenblatt có thể

ít nhất là duy trì đư c giá trị ngay cả khi nó đư c rất nhiều người s

d ng

Tôi không muốn làm hỏng yếu tố bất ngờ - cuốn sách ngắn mộtcách v a đ như vốn có c a nó Nhiệm v c a tôi đơn giản chỉ làgiới thiệu cho các bạn biết về tác giả c a cuốn sách để các bạn xemmình có thể tin tưởng ông ta đến m c nào

Tôi đã biết Joel trong nhiều năm Ông là người rất nhanh nhẹn,khiêm tốn, có thiện chí và điểm nổi bật nhất là việc ông th c sthành công (tôi xin nhắc lại rằng ông th c s thành công)

Hơn thế n a, thành công c a ông đến t việc đầu tư sắc sảo, khônngoan (ch không phải t việc bán sách)

Ông là người rất hài hước Tôi đọc hai chương đầu c a cuốn sáchcho cậu con trai 11 tuổi c a tôi là Timmy và chúng tôi đều thích

Timmy, đã ng mất khi tôi đọc đến phần cuối cuốn sách, sau đó đãlên lại kế hoạch nghỉ hưu cho mình

Tôi xin phép đư c kể rõ hơn: Ban đầu, có nh ng qu đầu tư tốt,nhưng phí dịch v và các chi phí quá cao Sau đó, nh ng qu khôngtính phí dịch v có chất lư ng tốt hơn ra đời Các qu không tính phídịch v nhưng vẫn tính phí quản lý và vẫn phải chịu nh ng khoảnthuế và các khoản phí giao dịch Sau đó đến qu chỉ số không tínhphí, thuế và các chi phí giao dịch Điều này rất, rất tốt

Điều mà Joel muốn bạn lưu tâm đó là ưu thế c a qu chỉ số, có

đư c t việc bạn chỉ nên đầu tư cổ phiếu vào nh ng công ty tốt có

m c giá bán thấp Và ông ta sẽ đưa ra nh ng phương pháp giúpbạn dễ dàng tìm đư c nh ng công ty như thế này

Tất nhiên về mặt lý thuyết, không ai có thể vư t lên m c lãi trungbình c a thị trường Nhưng tôi cho rằng nh ng người có đ kiênnhẫn làm theo lời khuyên c a Joel sẽ giành chiến thắng Và nếuhàng triệu người áp d ng chiến lư c đầu tư này (nh ng người đitiên phong: xin hãy nhanh chân và tìm ra nh ng qu có m c giáthấp như thế này) thì sẽ có hai điều xảy ra Th nhất, l i thế c aviệc đầu tư theo cách này sẽ mất đi nhưng không biến mất Th hai,việc định giá thị trường cổ phiếu sẽ d a trên lý trí nhiều hơn do đó

nó khiến cho quá trình phân bổ nguồn vốn c a chúng ta trở nên hiệuquả hơn

Đây quả là một kết quả không tồi đối với cuốn sách nhỏ bé mà bạnđang cầm trên tay

- ADREW TOBIAS,

tác giả cuốn Chỉ dẫn Đầu tư Duy nhất mà Bạn Cần Biết.

LỜI GIỚI THIỆU

Cuốn sách này đư c viết ra khởi nguồn t mong ước đư c trao chonăm đ a con c a tôi một món quà Tôi cho rằng nếu tôi có thể dạycho chúng biết làm thế nào để t chúng có thể kiếm đư c tiền thì tôi

đã tặng cho chúng một món quà tuyệt vời - một th mà tôi sẽ tiếp

t c tặng cho chúng Tôi cũng cho rằng nếu tôi có thể giải thích làmthế nào để kiếm đư c tiền theo nh ng thuật ng mà bọn trẻ (họclớp 6 và lớp 8) có thể hiểu thì tôi cũng có thể chỉ cho mọi người biếtcách làm thế nào để trở thành nh ng nhà đầu tư thành công trên thịtrường cổ phiếu

Nh ng khái niệm đư c đề cập đến trong cuốn sách này khá dễ - cóthể chúng quá đơn giản cho nh ng nhà đầu tư nhiều kinh nghiệmnhưng tôi có lý do khi nói đến chúng Hãy làm theo nh ng lờikhuyên trong cuốn sách này và tôi đảm bảo với bạn rằng phầnthưởng cho cả nh ng nhà đầu tư có kinh nghiệm cũng như nh ngngười mới bắt đầu đầu tư sẽ là rất lớn

Sau hơn 25 năm hoạt động chuyên nghiệp trong lĩnh v c đầu tư vàsau 9 năm dạy học tại trường Kinh tế Ivy League, tôi tin tưởng vào ítnhất hai điều:

1 Nếu bạn th c s muốn “vư t lên thị trường” mà hầu hết các nhànghiên c u và các nhà đầu tư chuyên nghiệp không thể giúp bạn

2 Bạn chỉ còn một l a chọn duy nhất: bạn phải t mình làm điều đó.May mắn thay đó không phải là một việc làm quá khó Bạn có thểhọc đư c cách chiến thắng trên thị trường mặc dù điều này có thể

chưa chắc đã xảy ra Cuốn sách này sẽ dạy bạn làm như thế nào cóthể chiến thắng trên thị trường thông qua việc hướng dẫn t ng bướcđơn giản Để giúp bạn hiểu rõ hơn về cuốn sách, tôi sẽ đề cập đếncông th c kỳ diệu Công th c kỳ diệu rất đơn giản nhưng lại có ýnghĩa vô cùng to lớn và với việc áp d ng công th c kỳ diệu, bạn cóthể chiến thắng đư c thị trường, chiến thắng đư c nh ng chuyêngia đầu tư và nh ng người nghiên c u sâu về đầu tư trên một thịtrường rộng lớn Và bạn có thể làm đư c điều này với m c độ r i rothấp Công th c kỳ diệu có tác d ng trong nhiều năm và sẽ tiếp t cphát huy tính hiệu quả c a nó ngay cả khi nếu mọi người đều biếtđến nó Mặc dù rất dễ s d ng công th c kỳ diệu và bạn cũngkhông mất nhiều thời gian để áp d ng nó nhưng nó chỉ phát huyhiệu quả nếu bạn cố gắng hiểu rõ tại sao nó lại có tác d ng

Đọc cuốn sách này bạn sẽ học đư c:

• Cách để xem xét thị trường cổ phiếu,

• Tại sao thành công lại không hề dễ dàng đối với tất cả các nhà đầu

tư chuyên nghiệp và các nhà đầu tư cá nhân,

• Làm cách nào để có thể tìm đư c nh ng công ty tốt với m c giáhời,

• Làm cách nào bạn có thể t mình đánh bại đư c thị trường

Cuốn sách cũng bao gồm phần Ph l c dành cho nh ng người cótrình độ cao hơn về tài chính nhưng đó là phần mà mọi người khôngnhất thiết phải đọc hoặc phải hiểu để có thể áp d ng nh ng phươngpháp đư c đề cập đến trong cuốn sách này S thật là bạn khôngcần phải là c nhân quản trị kinh doanh để có thể giành đư c chiến

thắng trên thị trường Biết nhiều công th c ph c tạp hay nh ngthuật ng tài chính cũng không phải là điều làm nên s khác biệt màđiều tạo nên s thành công trên thị trường cổ phiếu chính là hiểu

nh ng khái niệm đơn giản trong cuốn sách này

Hãy yêu thích món quà này Chúc cho nh ng v đầu tư nhỏ sẽ giúpbạn trở nên giàu có trong tương lai

Chúc bạn may mắn!

CHƯƠNG 1

Cậu bé lớp 6, Jason đang có một v kinh doanh thành đạt Hầu nhưngày nào cũng vậy, bố con tôi đều nhìn thấy cậu bé đi tới trường.Kia là Jason, cậu ta đang ngồi ở ghế sau trong chiếc limousine có tài

xế riêng, với bộ cánh sang trọng và cặp kính râm rất sành điệu Ồ,

đó là một cậu bé chỉ mới 11 tuổi, giàu có và sành điệu Đó mới chính

là cuộc sống ch ! Nhưng có lẽ tôi đã đi hơi xa vấn đề Ý tôi là, th c

ra không phải một chiếc limousine, mà là một chiếc xe ga (scooter)thường Và cũng không phải là bộ quần áo sành điệu hay cặp kínhrâm đắt tiền Đúng ra cậu ta mặc quần bò, không đeo kính râm và

đồ ăn sáng vẫn còn vương lại trên mép Nhưng đó không phải làđiều mà tôi quan tâm Điều quan trọng hơn chính là việc Jason đangkinh doanh

Đó là một việc kinh doanh đơn giản nhưng rất phát đạt Jason muabốn đến năm gói kẹo cao su mỗi ngày Mỗi một gói kẹo cao su trị giá

25 xu có 5 thanh kẹo Theo như lời c a con trai tôi thì ở trường học,Jason đã t biến mình thành người hùng Mưa gió, bão tuyết hay

nh ng người giám thị khó tính trông coi phòng ăn c a học sinh cũngkhông làm cho Jason t bỏ việc bán kẹo cao su Tôi cho rằng kháchhàng c a cậu thích mua kẹo c a một người hùng (hoặc có thể ởtrường chúng bị Jason l a bịp) nhưng dù cậu ta có làm gì đi chăng

n a thì kết quả là cậu bé đã bán đư c mỗi một thanh kẹo cao su vớigiá 25 xu (Giả s là tôi chưa bao giờ th c s tận mắt ch ng kiếncảnh Jason thẳng thắn mở một thanh kẹo cao su chìa ra trước mắtkhách hàng và nói luôn miệng: “Cậu muốn một vài thanh nhỉ? Cậu

biết mà” cho đến khi cậu bạn c a mình hoặc là siêu lòng hoặc làđồng ý trả tiền 25 xu.)

Đây là cách mà con trai tôi tính toán, 5 thanh kẹo với giá 25 xu mộtthanh nghĩa là Jason đã kiếm đư c 1,25 đô la cho mỗi thanh kẹocậu bán Với giá 25 xu một gói, Jason lại kiếm đư c 1 đô la tiền lãiròng cho mỗi gói kẹo cậu cố gắng mời mọc khách mua… ý tôi là báncho khách Mà mỗi ngày cậu bán đư c 4 hoặc 5 gói thì rõ ràng đây

là một khoản tiền rất lớn Sau một ngày quan sát Jason, tôi hỏi cậucon trai đang học lớp 6 c a mình: “Gee, con nghĩ là bạn Jason cóthể kiếm đư c tổng cộng bao nhiêu khi bạn ấy học xong trường phổthông?” Con trai tôi - chúng ta sẽ gọi là Ben (mặc dù tên thật c acháu là Matt) bắt đầu vận d ng trí thông minh ngồi tính toán (và s

d ng cả ngón tay trong khi tính) “Bố xem này,” cậu bé đáp “4 phongkẹo cao su một ngày, 5 ngày một tuần, nghĩa là 20 đô la một tuần,

36 tuần học ở trường, nghĩa là tổng cộng 720 đô la một năm NếuJason còn học 6 năm n a sau đó mới tốt nghiệp thì nó sẽ kiếm

đư c trên 4.000 đô la khi kết thúc khóa học phổ thông.”

Không muốn bỏ cơ hội dạy cho con mình một bài học, tôi liền hỏi:

“Ben, nếu Jason đề nghị như ng lại cho con một n a việc kinhdoanh này thì con sẽ định trả cho cậu ta bao nhiêu? Nói theo cáchkhác, bạn ấy muốn chia một n a số tiền bạn ấy kiếm đư c t việcbán kẹo cao su với con trong vòng hơn 6 năm cho đến khi bạn ấyhọc xong, nhưng bạn ấy lại muốn con đưa cho bạn ấy một số tiềnngay bây giờ Vậy thì con sẽ đưa cho bạn ấy bao nhiêu tiền?”

“À, thì…” - Tôi thấy Ben bắt đầu cho rằng khoản tiền đó có thể làmột con số không cố định “Có thể Jason sẽ không bán đư c 4 hoặc

5 phong kẹo cao su một ngày, mà chỉ bán đư c 3 phong kẹo - con

số này dường như th c tế hơn Nghĩa là bạn ấy vẫn kiếm đư c 15

đô la trong 1 tuần có 5 ngày học Mà một năm học có 36 tuần, 36nhân với 15 (lẽ ra tôi nên giúp con trai mình tính toán phép tính này)

là trên 500 đô la một năm Jason còn hơn 6 năm n a mới ra trường,nghĩa là bạn ấy sẽ kiếm đư c 3.000 đô la đến khi tốt nghiệp.”

“Tốt” tôi nói “Bố cho rằng con sẽ trả Jason 1.500 đô la bằng một

“Nhưng th c s Jason là một siêu nhân” Ben nói “Con không chorằng nh ng bạn khác có thể bán đư c nhiều như Jason Vì vậy, conkhông lo ngại điều đó.”

“Bố hiểu ý c a con”, tôi trả lời “Jason có một việc buôn bán tốtnhưng 1.500 đô la là một số tiền quá lớn để chi trả cho việc như nglại một n a công việc kinh doanh Nhưng nếu Jason đề nghị conđưa 1 đô la để có quyền sở h u một n a công việc kinh doanh c acậu ta, con sẽ mua chúng ch ?”

“Tất nhiên rồi bố ạ” Ben cười và trả lời “Bố, bố đang làm một việcngốc đó”.

“Tốt” tôi nói và lờ đi giọng điệu c a Ben trong giây lát “Cái giá h p lýnằm gi a một đô la và 1.500 đô la Chúng ta đang hiểu dần vấn đềrồi nhưng con sẽ trả m c giá bao nhiêu?”

“450 đô la Đó là cái giá con đưa ra ngày hôm nay Nếu con nhận

đư c 1.500 đô la trong vòng hơn 6 năm n a, con nghĩ đó là cái giá

h p lý,” Ben nói với s hài lòng về quyết định c a mình

“Tuyệt vời” tôi đáp “Bây giờ, cuối cùng con đã hiểu bố làm gì đểkiếm sống.”

“Bố, Bố đang nói chuyện gì thế? Con hoàn toàn không hiểu Con cóbao giờ thấy Bố với kẹo cao su đâu!”

“Không, Ben, bố không bán kẹo cao su Bố dành thời gian tính toánxem liệu việc kinh doanh này có đáng giá hay không, cũng giốngnhư chúng ta đang làm với công việc kinh doanh c a Jason Nếu bố

có thể tham gia một v kinh doanh với số tiền ít hơn số tiền bố chorằng nó x ng đáng như thế, bố sẽ tham gia!” ( nếu bố có thể muamột thương v với gía mà bố nghĩ là ít hơn giá trị th c c a nó nhiềuthì bố sẽ mua!”

“Bố đ i một chút” Ben ch t thốt ra “Nghe có vẻ dễ dàng quá Nếu vkinh doanh trị giá 1.000 đô la, tại sao người ta lại bán cho bố với giá

500 đô la?”

Ồ, câu hỏi nghe có vẻ h p lý và hiển nhiên này lại th c s là mộtcâu hỏi kỳ diệu và nó đã khiến cho ý tưởng viết về cuốn sách này ra

đời Tôi nói với Ben rằng nó v a đặt ra một câu hỏi rất tuyệt vời, tinhay không tin tùy nó nhưng luôn có nh ng nơi mà người ta như nglại quyền kinh doanh c a mình với giá bằng n a Tôi sẽ dạy cho nócách t mình tìm kiếm nơi nào có cơ hội đầu tư và làm thế nào đểmua đư c với giá hời như thế Nhưng tất nhiên tôi sẽ nói cho nó biết

sẽ có bẫy cài (mẹo?)

Bẫy cài không nằm trong nh ng v kinh doanh ph c tạp, rắc rối.Không phải thế Phát hiện ra bẫy cài không đòi hỏi bạn phải là tuýpngười thiên tài hay là điệp viên siêu hạng để phát hiện thấy v kinhdoanh trị giá 1.000 đô la đư c bán với giá 500 đô la Bạn không cầnphải là nh ng người như thế Th c tế lý do để tôi quyết định viếtcuốn sách này đó là để Ben và nh ng đ a con khác c a tôi khôngchỉ hiểu tôi đã làm gì để kiếm sống mà còn giúp chúng t mình họccách bắt đầu tìm thấy cơ hội đầu tư vào nh ng v kinh doanh béo

bở Cho dù tương lai chúng có làm nghề gì đi n a (ngay cả nếuchúng làm nh ng nghề không liên quan đến việc quản lý tiền - mộtnghề mà tôi không nhất thiết phải khuyến khích chúng học) thìchúng cũng cần phải biết cách đầu tư khoản tiền mình kiếm ra

Nhưng như tôi đã nói với Ben rằng luôn luôn có bẫy (mẹo?) Vư tqua đư c bẫy đó đòi hỏi bạn phải biết lắng nghe một câu chuyệndài, phải dành thời gian để hiểu câu chuyện và quan trọng nhất bạnphải th c s tin tưởng rằng câu chuyện đó là hoàn toàn có thật

Th c tế có thể câu chuyện kết thúc bằng một công th c thần kỳkhiến cho bạn trở nên giàu có Tôi không đùa đâu Không may lànếu bạn không tin vào công th c kỳ diệu - công th c khiến cho bạntrở nên giàu có thì nó không có tác d ng Ngư c lại, nếu bạn tin vàocâu chuyện tôi đang kể với bạn - ý tôi là tin th c s , th c s tin - thìbạn có thể chọn đư c cách kiếm tiền có thể s d ng hoặc không s

d ng công th c đó (Vận d ng công th c sẽ giúp bạn tốn ít thời gian

và công s c hơn so với khi bạn t “nghiên c u” một mình, và sẽmang lại cho hầu hết mọi người kết quả kinh doanh tốt hơn nhưngbạn có thể l a chọn cách kinh doanh phù h p với mình sau khi đãđọc xong cuốn sách này.)

Đư c rồi, tôi biết bạn đang nghĩ gì Vậy cái niềm tin ấy nói về điềugì? Chúng ta đang nói về một tôn giáo mới chăng, hoặc về chuyện

cổ tích Peter Pan hay The Wizard of Oz? (Tôi thậm chí không đềcập đến nh ng th mang tính bói toán hay nh ng con khỉ bay -

nh ng điều đến nay vẫn khiến cho tôi cảm thấy s hãi - đơn giảnbởi vì nh ng điều này không hề liên quan đến câu chuyện c a tôi.)Thế còn trở nên giàu có nghĩa là sao? Chỉ một cuốn sách có thể

th c s dạy người ta cách trở nên giàu có hay không? Thật khó màtin đư c Nếu đúng là như vậy thì mọi người đều có thể giàu có.Điều này cũng hoàn toàn đúng với cuốn sách có đưa ra nh ng công

th c kỳ diệu Nếu mọi người biết công th c kỳ diệu đó và đều áp

d ng nó mà không thể trở nên giàu có thì công th c đó sẽ nhanhchóng bị loại bỏ

Như tôi đã nói với bạn, đây là một câu chuyện dài Tôi sẽ bắt đầucâu chuyện ngay t lúc mở đầu Đối với nh ng đ a trẻ nhà tôi vàđối với đại đa số bọn trẻ thì hầu hết nh ng điều như thế này đều rấtmới mẻ Đối với nh ng người trưởng thành, ngay cả khi họ biết rất

rõ về việc đầu tư, ngay cả khi họ đã tốt nghiệp nh ng trường chuyênđào tạo về kinh doanh, và ngay cả khi họ rất chuyên nghiệp trongviệc quản lý tiền c a người khác thì hầu hết nh ng gì họ làm đềusai Và họ đã làm sai ngay t nh ng bước ban đầu Rất ít người

th c s tin tưởng câu chuyện tôi sắp kể sau đây Tôi biết điều nàybởi vì nếu họ th c s tin tưởng, nếu họ th c s , th c s tin tưởng

thì hẳn phải có nhiều nhà đầu tư thành công hơn n a Nhưng th c

tế lại không phải như vậy Tôi tin rằng tôi có thể dạy cho bạn (và cho

t ng đ a con c a tôi) trở thành một trong nh ng người thành đạtnhư vậy Nào chúng ta cùng bắt đầu

CHƯƠNG 2

Th c ra bắt đầu một công việc kinh doanh rất khó khăn, vất vả Nóđòi hỏi bạn phải tuân theo rất nhiều nh ng nguyên tắc để có thể tiếtkiệm bất c đồng tiền nào Cho dù bạn có kiếm đư c bao nhiêu tiềnhay có nhận đư c bao nhiêu tiền t người khác đi chăng n a thìviệc tiêu tiền đó như thế nào cũng dễ dàng hơn rất nhiều và tấtnhiên rất quan trọng nếu bạn biết s d ng đúng đắn Khi tôi còn trẻ,tôi quyết định dùng tất cả số tiền c a mình cho Johnson Smith Tấtnhiên tôi sẽ rất vui nếu đư c nói với các bạn rằng Johnson Smith làmột cậu bé mồ côi đang cần s giúp đ Tôi sẽ rất vui m ng nếu

đư c nói với bạn rằng số tiền mà tôi giúp cho Johnson Smith đãkhiến cho cuộc sống c a cậu ta thay đổi Nhưng không đúng nhưvậy Bạn biết đấy, Johnson Smith là một công ty Nhưng không giốngnhư bất kỳ công ty nào khác Đó là một công ty chuyên bán nh ngtấm đệm có trang trí hình vẽ vui nhộn, thuốc chống ng a và thuốcchống nôn cho chó qua thư

Tôi muốn nói là tôi hoàn toàn không hoang phí toàn bộ số tiền c amình Tôi cũng có mua đư c một số vật d ng dành cho học tập Mộtlần, người c a Johnson Smith bán cho tôi một quả khinh khí cầuxem thời tiết có chiều cao 3,1m và chiều rộng 9,14m Tôi không hiểumột quả khinh khí cầu lớn có thể đo đư c thời tiết như thế nàonhưng nghe có vẻ như nó sẽ có ích cho việc học tập Sau khi anhtrai tôi và tôi tính toán đã tìm ra cách nào thổi căng nó bằng cáchđảo ngư c dòng không khí trong máy hút b i thì chúng tôi đã gặpmột rắc rối lớn Quả khinh khí cầu cao 3,1m đã hơi lớn hơn so với

c a ra vào nhà chúng tôi S d ng công th c mà ngay cả đến

Einstein cũng không thể hiểu nổi, chúng tôi quyết định nếu chúng tôiquay ngư c người lại và đẩy thật mạnh thì quả khinh khí cầu khổng

lồ kia có thể bị ép ra ngoài mà không bị v hoặc không làm hỏng

c a (may mắn thay mẹ tôi không có nhà lúc này) Và cuối cùng nó

đã có tác d ng nhưng chúng tôi đã quên mất một điều

Không khí ở phía ngoài lạnh hơn so với không khí trong nhà Điềunày có nghĩa là chúng tôi đã bơm không khí ấm vào trong quả khinhkhí cầu Và mọi người tr anh em tôi đều biết rằng khi bầu khôngkhí nóng lên thì quả khinh khí cầu bắt đầu bay đi Cả hai chúng tôiđều bị t t lại phía sau và phải chạy theo quả khinh khí cầu đang bay

đi khoảng n a dặm trước khi nó mắc vào một cái cây

May mắn là tôi đã rút ra đư c một bài học quý giá t kinh nghiệmnày Mặc dù tôi không nhớ chính xác đó là gì nhưng tôi khá chắc đó

là bài học liên quan đến tầm quan trọng c a việc tiết kiệm tiền đểdành cho nh ng th bạn có thể muốn hoặc cần trong tương lai hơn

là việc tiêu hoang phí tiền mua nh ng quả khinh khí cầu khổng lồ

mà bạn phải đuổi theo nó trong vòng ba hoặc bốn phút

Chúng ta hãy giả định rằng tất cả chúng ta đều đồng ý rằng tiết kiệmtiền là rất quan trọng cho tương lai Hãy giả định rằng bạn có khảnăng cư ng lại đư c lời mời mọc c a nh ng nhân viên c a công tyJohnson Smith và c a hàng ngàn nh ng người c a các công tykhác đang muốn rút tiền t ví c a bạn; hãy giả định rằng bạn (hay

bố mẹ bạn) có khả năng đáp ng đư c các nhu cầu cần thiết trongcuộc sống như th c ăn, quần áo, nơi ở và rằng bạn là người cẩnthận với nh ng khoản chi tiêu c a mình, bạn v a dành d m đư cmột khoản tiền nhỏ Thách th c đối với bạn đó là đặt số tiền đó -

chẳng hạn như 1.000 đô la vào chỗ nào đó có thể giúp cho khoảntiền này ngày càng sinh sôi nảy nở

Nghe có vẻ đơn giản Chắc chắn là bạn có thể để số tiền đó dướichiếu c a bạn hoặc đút trong con l n đất nhưng khi bạn lấy ra, ngay

cả hàng năm trời sau đó thì bạn vẫn chỉ có 1.000 đô la - đúng bằng

số tiền bạn cho vào ban đầu Nó không khiến cho số tiền c a bạntăng lên Nếu giá c a nh ng th bạn định mua với số tiền đó tănglên trong khoảng thời gian số tiền c a bạn vẫn đư c cất giấu dướichiếu (và do vậy số tiền 1.000 đô la c a bạn sẽ mua đư c ít th hơnđáng lẽ ra nó đã mua đư c), số tiền c a bạn th c ra đã bị mất giá

so với thời điểm bạn cất tiền Tóm lại, việc cất tiền dưới chiếu không

có tác d ng

Kế hoạch B có vẻ tốt hơn Và đúng là như vậy Hãy g i 1.000 đô lavào ngân hàng Ngân hàng không chỉ đồng ý gi tiền cho bạn mà họcòn trao cho bạn một số quyền l i n a Hàng năm bạn sẽ nhận

đư c khoản tiền lãi t ngân hàng và thông thường bạn càng g i tiềntrong thời gian lâu thì lãi suất bạn nhận đư c càng lớn Nếu bạnđồng ý g i 1.000 đô la tại ngân hàng với kì hạn 5 năm thì bạn có thểkiếm đư c khoản tiền lãi khoảng 5% mỗi năm Thế nghĩa là trongnăm đầu tiên, bạn kiếm đư c 50 đô la tiền lãi cho khoản tiền g i1.000 đô la ban đầu c a mình và bây giờ bạn đang có 1.050 đô latrong tài khoản ngân hàng để tiếp t c g i cho năm th hai Trongnăm th 2, bạn sẽ nhận đư c 5% tiền lãi n a cho số tiền mới 1.050

đô la hay bạn sẽ kiếm đư c 52,50 đô la tiền lãi và tiếp t c như thếcho đến năm th 5 Sau 5 năm, số tiền 1.000 đô la c a bạn sẽ tănglên thành 1.276 đô la Không quá tồi và chắc chắc là kế hoạch nàytốt hơn rất nhiều so với kế hoạch để tiền trong ngăn kéo

Chúng ta sẽ xem xét kế hoạch C Kế hoạch này đư c gọi là “Ai cầnngân hàng?” Có một cách bỏ qua việc g i tiền vào ngân hàng đó làhãy cho các công ty hoặc một nhóm cá nhân nào đó vay tiền c abạn Thông thường, các công ty vay tiền c a bạn tr c tiếp thông quaviệc bán trái phiếu Các công ty nhỏ ít khi bán nh ng trái phiếu nàynhưng nh ng công ty lớn hơn (với nhiều triệu đô la) nhưMcDonald’s thường áp d ng cách này Ví d nếu bạn mua 1.000 tráiphiếu c a một công ty thì công ty đó có thể đồng ý trả cho bạn 8%mỗi năm và sẽ hoàn trả cho bạn số tiền 1.000 đô la ban đầu c a bạntrong vòng 10 năm Số tiền lãi này hoàn toàn lớn hơn so với số tiềnlãi 5% mà ngân hàng trả cho bạn

Tuy nhiên có một vấn đề nhỏ ở đây: nếu bạn mua trái phiếu c a mộttrong nh ng công ty này và nếu công ty làm ăn không tốt thì bạn cóthể sẽ không đư c nhận lại khoản tiền lãi hay tiền gốc Đó là lý dotại sao các công ty có nhiều r i ro hơn, như House of Flapjacks andPickles chẳng hạn, thường trả lãi nhiều hơn so với nh ng công tyđáng tin cậy và có uy tín hơn Đó là lý do tại sao trái phiếu c a công

ty thường phải đưa ra m c lãi suất lớn hơn so với m c lãi suất c angân hàng Mọi người muốn kiếm đư c số tiền nhiều hơn khi đầu tưvào trái phiếu để bù đắp lại cho nh ng r i ro, vì họ có thể khôngnhận đư c lãi suất như các công ty đã cam kết hay không đư cnhận lại số tiền gốc ban đầu

Tất nhiên, nếu bạn không muốn bất kỳ r i ro nào với số tiền 1.000

đô la c a mình thì bạn có thể mua trái phiếu do chính ph M pháthành Bởi vì không có gì trên thế giới là hoàn toàn không ch a đ ng

nh ng r i ro Do vậy cho chính ph M vay tiền bằng cách mua tráiphiếu là cách mà mọi người áp d ng Nếu bạn muốn cho chính ph

M vay số tiền c a mình trong vòng 10 năm thì chính ph có thể, ví

d , đồng ý trả cho bạn tiền lãi khoảng 6% một năm (nếu bạn cho vayvới thời hạn ngắn hơn - ví d 5 năm thì t lệ này thường thấp hơn,

có thể 4 hoặc 5%)

Trái phiếu mà chính ph M phát hành có kỳ hạn thanh toán tối đa là

10 năm Chúng ta sẽ xem xét trường h p này bởi vì 10 năm là mộtkhoảng thời gian dài Chúng tôi muốn so sánh chúng ta có thể kiếm

đư c số tiền là bao nhiêu t việc mua trái phiếu chính ph M - mộtcách đầu tư rất an toàn với nh ng kiểu đầu tư dài hạn khác c achúng ta Nếu lãi suất hàng năm cho trái phiếu chính ph có thờihạn 10 năm là 6% - điều này có nghĩa là nh ng người muốn cho vaytrong vòng 10 năm nhưng không chấp nhận bất kỳ r i ro nào mất sốtiền gốc hoặc r i ro không nhận đư c m c lãi suất h a hẹn, vẫn cóthể nhận đư c m c 6% mỗi năm trên số tiền c a mình Hay nóicách khác, đối với nh ng người có thể đóng băng số tiền c a mìnhtrong 10 năm thì lãi suất “không có r i ro” là 6% một năm

Hiểu đư c điều này rất quan trọng Điều đó có nghĩa là nếu ai đó hỏivay bạn hoặc muốn bạn cùng đầu tư với họ trong một thời gian dàithì họ nên trả cho bạn số tiền lãi lớn hơn 6% một năm Tại sao? Bởi

vì bạn có thể nhận đư c khoản tiền lãi 6% một năm mà không phảichịu bất kỳ r i ro nào Tất cả nh ng gì bạn phải làm đó là cho chính

ph M vay, và họ sẽ đảm bảo chắc chắn rằng hàng năm bạn sẽ

đư c nhận khoản lãi suất 6% mỗi năm và sẽ nhận lại toàn bộ số tiềnsau 10 năm Nếu Jason muốn bạn đầu tư vào việc kinh doanh kẹovới cậu ta thì bạn phải nhận khoản lãi lớn hơn 6%, nếu không bạnkhông nên nhận lời h p tác Nếu Jason muốn vay tiền c a bạn trongmột thời gian dài thì cũng tương t như vậy, cậu ta phải trả cho bạnkhoản lãi lớn hơn 6% Tóm lại, bạn có thể nhận khoản tiền lãi 6%

mà không s r i ro bằng cách cho chính ph M vay

Vấn đề ở chỗ đó Ở chương này bạn cần nhớ một số điểm sau:

3 Bạn có thể mua trái phiếu do các công ty hoặc một tổ ch c nào

đó phát hành Họ sẽ h a trả cho bạn lãi suất cao hơn so với cáchbạn g i tiền vào ngân hàng hay mua trái phiếu chính ph nhưng bạn

có thể mất một phần hoặc toàn bộ số tiền c a mình Vì vậy, bạn nênnhận đư c khoản tiền đ để bù đắp cho nh ng r i ro này

4 Bạn có thể áp d ng các hình th c khác để đầu tư khoản tiền c amình (Chúng ta sẽ đề cập đến vấn đề này ở chương tiếp theo.)

Và tôi gần như quên mất:

5 Không khí nóng bay lên

Tôi đã th c s học đư c điều gì đó t quả khinh khí cầu đó Cảm

ơn Johnson Smith

Tôi sắp làm cho cuộc sống c a bạn trở nên đơn giản hơn n a Lãi suất c a trái phiếu chính ph

M có thời hạn 10 năm thường thấp hơn 6%

khá nhiều Tuy nhiên, dù trái phiếu chính ph dài hạn thường thấp hơn 6% nhưng chúng ta c giả s rằng con số này 6% Hay nói cách khác,

nh ng phương án đầu tư khác c a chúng ta ít nhất cũng phải hơn 6% cho dù trái phiếu chính

ph M dài hạn có thấp đến đâu chăng n a Điều quan trọng đó là chúng ta muốn đảm bảo rằng chúng ta sẽ kiếm đư c số tiền lãi nhiều hơn t nh ng việc đầu tư khác so với cách đầu

tư vào trái phiếu Chính ph - một hình th c đầu

tư không ch a đ ng r i ro Rõ ràng là nếu lãi suất mà chính ph M ấn định cho nh ng trái phiếu dài hạn tăng lên 7% hoặc cao hơn thì chúng ta sẽ s d ng con số 7% hoặc một con

số cao hơn Vấn đề nằm ở chỗ đó

CHƯƠNG 3

Rất tốt Bạn còn có thể làm gì n a với khoản tiền c a mình? Hãynhìn xem: Việc g i tiền vào ngân hàng hay cho chính ph vay đềukhông thú vị Tôi biết còn có một cách khác Tại sao chúng ta không

đi đến đường đua và cá tất cả số tiền mình có vào một con ng a

Th c ra tôi đã cố gắng đầu tư tiền theo cách này nhưng nó khôngđạt kết quả tốt Tôi cũng đã đặt tiền vào nh ng cuộc thi chó Đó làcuộc đua mà một đàn chó săn chạy xung quanh một vòng tròn đểđuổi bắt một con thỏ chạy bằng máy Xem cuộc đua này rất vui vàbạn có thể kết bạn đư c với rất nhiều người thú vị Một số còn là

nh ng người có quyền l c

Tuy nhiên, khi nghĩ đi nghĩ lại thì đây không phải là một cách đầu tưtốt Ngay sau khi con chó c a tôi th c s bắt đư c con thỏ thì tôihầu như nhận ra rằng đó không phải là cách thích h p với tôi Ở

lư t đầu tiên thì con chó nhỏ bé c a tôi đã bị nh ng con chó khácchạy giẫm đè lên Sau đó, nó đ ng dậy và bắt đầu chạy nhầmđường Không may là con thỏ chạy bằng máy kia chạy rất nhanhxung quanh đường đua với tốc độ khoảng 96 km một giờ và khi conchó c a tôi - con chó mà tôi đặt niềm tin và tiền bạc vào - đã nhảychồm lên khi trông thấy con thỏ đang lao nhanh về phía mình… thậtkhông ra sao cả (Bạn có thể quan tâm xem chi tiết như thế nào?Con chó đã đâm sầm vào con thỏ khi con thỏ đang chạy với tốc độ

là 96 km một giờ, nó đã bay lên cao 9,14 m và đã phạm luật Trời ơi,điều đó có nghĩa là tôi đã mất toàn bộ số tiền c a mình.)

Chúng ta v a mới khám phá hầu hết các phương th c đầu tư tiền(mặc dù tôi biết có một số cách đặt cư c khác ở một số nơi mà tôi

chưa phát hiện ra), chúng ta hãy cùng tìm ra một cách th c đầu tưkhác Thế còn việc đầu tư vào một công ty thì sao? Việc kinh doanh

c a Jason đến một lúc nào đó sẽ lớn mạnh lên Có thể cậu ta sẽ mởmột c a hàng kẹo riêng cho mình Khá hơn thì cậu có thể mở mộtloạt c a hàng bán kẹo (thường đư c gọi là “chuỗi” c a hàng) dướimột cái tên dễ nhớ như C a hàng Kẹo cao su c a Jason

Hãy giả định rằng chính Jason sẽ đào tạo tất cả nhân viên kinhdoanh c a mình bán hàng và rằng chuỗi c a hàng c a cậu thànhcông r c r (có thể điều này sẽ xảy ra) Bây giờ Jason đến chỗ bạn

và muốn như ng lại một n a việc kinh doanh c a cậu ta cho bạn(cậu ta muốn mua một cặp kính mới, một chiếc xe xịn và có thể làmột ngôi nhà cho bản thân cậu với phu nhân Jason may mắn nàođó) Và cậu ta đang muốn một số tiền lớn Chúng ta cần phải tínhtoán k lư ng trước khi quyết định xem liệu có nên chấp nhận lời đềnghị c a cậu ta không

Việc kinh doanh c a Jason đã tiến triển hơn một chút so với ngàycậu còn đẩy xe đi bán kẹo xung quanh thị trấn và bây giờ cậu tamuốn như ng lại một n a quyền sở h u kinh doanh c a mình vớigiá là 6 triệu đô la Tất nhiên, 6 triệu đô la là số tiền mà hầu hếtchúng ta không thể chi trả đư c nhưng may mắn thay Jason khôngmuốn bán một n a quyền sở h u kinh doanh c a mình cho mộtngười Th c tế, Jason đã quyết định chia quyền sở h u công tymình thành một triệu phần bằng nhau, hay người ta gọi là cổ phần(như người ta hay nói đến ở Phố Wall) Kế hoạch c a Jason là sẽ

gi 500.000 cổ phần và bán 500.000 cổ phần còn lại với giá mỗi cổphần là 12 đô la và như thế tổng cộng 500.000 cổ phần sẽ là 60triệu đô la Nh ng ai quan tâm muốn mua một phần công ty c aJason với giá đã cho thì có thể mua một cổ phần với giá là 12 đô la,

100 cổ phần với giá là 1.200 đô la, 1.000 cổ phần với giá là 12.000

đô la hoặc bất kỳ số cổ phần nào mà họ muốn

Nếu bạn mua, ví d 10.000 cổ phần trị giá 12.000 đô la, thì bạn sẽnắm gi 1% quyền sở h u c a C a hàng Kẹo cao su Jason (10.000

cổ phần so với tổng số 1 triệu cổ phần.) 1% đó không có nghĩa làbạn sẽ sở h u một phòng chuyên nghiên c u cây bạc hà l c (dùng

để làm gia vị cho kẹo cao su) hay một phần nhỏ c a một trong

nh ng c a hàng c a Jason 10.000 cổ phần c a bạn, hay 1% quyền

sở h u c a chuỗi c a hàng Kẹo cao su Jason nghĩa là bạn sẽ đư chưởng 1% tiền lãi kinh doanh trong tương lai c a công ty này Tấtnhiên bạn biết nh ng gì mình phải làm, đó là tính toán xem việc trả12.000 đô la để đư c hưởng 1% tiền lãi kinh doanh tương lai c aCông ty Jason có phải là một việc nên làm hay không (Đến đây việcphân tích sẽ hơi “dính” một chút; chúng ta phải giỏi nhai kẹo cao su

để không thổi bóng và làm số tiền c a mình bị nhai đi nhai lại rồi bị

“nhè” đi mất!!! Dù sao, bạn cũng đã hiểu đư c vấn đề.)

May mắn thay, Jason lại cung cấp cho chúng ta nhiều thông tin vềtình hình hoạt động c a công ty Do chúng ta biết đư c Jason muốnbán 1 cổ phần với giá là 12 đô la và rằng có tổng cộng 1 triệu cổphần trong C a hàng Kẹo c a Jason, điều này có nghĩa là Jasonnghĩ công ty c a mình trị giá 12 triệu đô la (và do đó cậu ta cho rằngnắm gi 1% quyền sở h u trong công ty có giá là 12.000 đô la nhưchúng ta đã v a nói ở trên.) Ồ, nghe có vẻ hay đó, nhưng vấn đề ởđây là điều gì khiến chúng ta nghĩ là nó đáng giá như vậy Chúng tahãy xem nh ng thông tin khác mà Jason đã cung cấp cho chúng ta Năm ngoái, Jason đã bán đư c tổng cộng 10 triệu đô la t 10 c ahàng trong chuỗi C a hàng Kẹo c a Jason Tất nhiên, số tiền 10

triệu đô la là khoản tiền mà nh ng c a hàng kẹo c a Jason bán,không phải là khoản tiền mà Jason đã kiếm đư c Rõ ràng là các

c a hàng c a Jason phải bỏ ra một số tiền để trang trải cho việckinh doanh c a mình Thông thường số tiền mà Jason bỏ ra chi phí

để mua kẹo bán là 6 triệu đô la Nghĩa là cậu ta còn 4 triệu tiền lãi.Nhưng khoan đã, như thế vẫn chưa hết

Jason còn phải trả tiền thuê địa điểm cho 10 c a hàng; sau đó làkhoản tiền phải trả cho nh ng nhân viên tr c tiếp bán hàng và cho

nh ng người lau chùi quét dọn c a hàng, thêm vào đó là tiền điện,tiền vệ sinh, chi phí hành chính và kế toán (để Jason có thể theo dõi

số tiền c a mình và số kẹo đã tiêu th ở một c a hàng là bao nhiêu)

và nh ng khoản chi phí khác cộng vào Khoản chi phí này chính xác

là 2 triệu đô la Như thế số tiền lãi c a Jason chỉ còn là 2 triệu đô la.Nhưng chúng ta vẫn chưa tính toán xong

Jason phải nộp thuế Chính ph cần tiền để cung cấp nh ng dịch vcông cộng cho công dân c a mình và nh ng công ty hoạt động cólãi phải có nghĩa v nộp thuế Đối với trường h p C a hàng Kẹo c aJason thì tiền thuế phải nộp tương đương với 40% tiền thu nhập(đây là t lệ khá chuẩn đư c áp d ng cho nhiều công ty ở nhiềunước) Do vậy 40% c a 2 triệu tiền lãi mà công ty Jason kinh doanhkiếm đư c sẽ phải nộp cho chính ph thông qua hình th c nộp thuế

Do 40% c a 2 triệu đô la là 800.000 nên lãi ròng c a công ty Jasoncòn lại là 1.2 triệu đô la

Jason đã cung cấp tất cả nh ng thông tin về thu nhập năm ngoái

c a công ty trong một bảng rất ngắn gọn đư c gọi là Bảng báo cáothu nhập (xem Bảng 3.1)

BẢNG 3.1 Bảng thu nhập hàng năm c a Chuỗi c a hàng Kẹo cao

su Jason (cho 12 tháng qua)

Và đây là bảng báo cáo thu nhập c a C a hàng Kẹo cao su Jason.Công ty Jason đã kiếm đư c 1,2 triệu đô la năm ngoái Jason nghĩrằng công ty c a mình trị giá là 12 triệu đô la Cậu ta muốn bán mộtphần quyền sở h u công ty c a mình, tối đa là một n a công ty, vớigiá 12 triệu đô la (ví d , 6 triệu đô la cho một n a, 1,2 triệu đô la cho10% tiền đóng góp, 120.000 đô la cho 1% quyền sở h u công ty vàmột cổ phần trị giá 12 đô la sẽ bằng 1 phần 1 triệu cổ phần c a côngty.) Chúng ta có nên đầu tư vào đó? Để đơn giản, chúng ta hãy quansát xem chúng ta sẽ nhận đư c gì với mỗi cổ phần trị giá 12 đô la

Jason chia công ty c a mình thành 1 triệu cổ phần Điều đó có nghĩa

là nếu cả công ty trị giá 1.200.000 đô la thì mỗi cổ phần sẽ tương

ng với 1 phần 1 triệu số tiền kiếm đư c Do 1.200.000 đô la chia1.000.000 phần bằng nhau sẽ đư c 1.20 đô la, mỗi cổ phần trị giá

12 đô la sẽ đư c hưởng 1.20 đô la tiền lãi Đó có phải là một v kinhdoanh tốt không? Hãy xem xét nó theo hướng này Nếu chúng tađầu tư 12 đô la để có quyền sở h u một phần trong công ty c aJason và chúng ta sẽ kiếm đư c 1,20 đô la tiền lãi trong năm đầutiên và như vậy t suất l i nhuận trên đầu tư c a chúng ta trong nămđầu tiên sẽ là:

1,20 đô la/12 đô la hay 10%

10% tiền lãi trong năm đầu tiên! Nghe có vẻ đư c đó, đúng khôngbạn? Trong Chương 2 chúng ta đã kết luận rằng ít nhất chúng taphải kiếm đư c tiền lãi lớn hơn 6% - là số tiền lãi hàng năm màchính ph M ấn định cho nh ng trái phiếu có thời hạn 10 năm Đó

là bởi vì nh ng trái phiếu này sẽ mang lại cho chúng ta 6% tiền lãi

mà chúng ta lại không phải chịu bất kỳ r i ro nào Kiếm đư c 10%lãi rõ ràng lớn hơn 6% lãi (t bản thân nó đã nói lên điều đó) nhưngliệu việc mua một cổ phần với giá 12 đô la để kiếm đư c 1,20 đô lalãi có phải là một cách đầu tư tốt?

Vâng, cuộc sống không hề đơn giản (chúng ta sẽ ch ng th c điềunày ở nh ng chương tiếp theo) Điểm mấu chốt đó là chúng ta cómột s khởi đầu suôn sẻ nhưng chúng ta phải cân nhắc k lư ngmột số điểm n a trước khi chúng ta đưa ra quyết định c a mình

Trước tiên, 1,20 đô la tính trên một cổ phần là số tiền mà chuỗi C ahàng Kẹo cao su c a Jason kiếm đư c năm ngoái Chúng ta phảiquyết định xem liệu công việc kinh doanh c a công ty này sẽ tiếp t ckiếm đư c 1,20 đô la trong năm tiếp theo không hay là nhiều hơnthế hoặc cũng có thể ít hơn Thu nhập c a năm ngoái có thể là mộtđiểm khởi đầu tốt để ước tính thu nhập c a năm nay nhưng cũng cóthể không phải như vậy Nếu chuỗi c a hàng c a Jason không kiếm

đư c 1,20 đô la năm tới thì việc kinh doanh này sẽ không đem lạicho chúng ta tiền lãi 10% cho mỗi cổ phiếu trị giá 12 đô la mà chúng

ta đã mua - t lệ này có thể cao hơn nhưng có thể thấp hơn

Th hai, khi chúng ta tính toán xem Jason sẽ kiếm đư c bao nhiêutrong năm tới thì chúng ta phải quyết định xem chúng ta tin tưởngvào nh ng d đoán c a mình đến đâu Nếu chúng ta tính toán vu

vơ, không có căn c vì chúng ta không biết liệu doanh số bán kẹocao su có ổn định t năm này sang năm khác hay không, liệu nh ng

c a hàng kẹo c a Jason chỉ tồn tại mang tính nhất thời hay khônghoặc liệu nh ng c a hàng kẹo khác có khả năng cạnh tranh mạnhlàm ảnh hưởng đến l i nhuận c a hàng c a Jason không, do đóchúng ta sẽ nghi ngờ, không tin tưởng vào nh ng d tính c a mình.Nhưng chúng đều có lý Nếu chúng ta không chắc là liệu tiền lãi sẽ

là 1,50 đô la hay 2 đô la một cổ phần thì rõ ràng điều không chắcchắn này hoàn toàn có lý Cả hai con số này đều cho thấy việc kinhdoanh c a Jason kiếm đư c số tiền lãi lớn hơn 10% so với chi phíban đầu chúng ta bỏ ra mua mỗi cổ phần với giá 12 đô la Ngư clại, nếu chúng ta không dám chắc là tiền lãi sẽ là 20 xu một cổ phầnhay sẽ là 1,20 đô la một cổ phần thì t lệ 6% đư c chính ph đảmbảo cho trái phiếu mình mua có lẽ là một cách đầu tư tốt hơn

Một chi tiết nhỏ th ba mà chúng ta vẫn chưa xem xét đó là năm tớichỉ là một năm Ngay cả nếu C a hàng kẹo cao su c a Jason kiếm

đư c 1,20 đô la năm tới (có thể nhiều hơn thế hoặc có thể ít hơnthế) thì nh ng năm tiếp theo sẽ như thế nào? Tiền lãi sẽ tiếp t ctăng lên hàng năm ch ? Có thể mỗi c a hàng trong chuỗi sẽ tiếp t cbán nhiều kẹo cao su hơn hàng năm và tiền lãi sẽ tiếp t c tăng lêntheo đó Hoặc có thể nếu 10 c a hàng có thể kiếm đư c 1,20 đô lacho một cổ phiếu, vậy thì trong một vài năm tới khi công ty tăng lên

20 c a hàng thì 20 c a hàng sẽ kiếm đư c số tiền lãi tăng lên là2,40 đô la một cổ phiếu hoặc thậm chí là lớn hơn con số đó Tấtnhiên, việc kinh doanh kẹo cao su thường trở nên không thuận l i(tôi lấy làm tiếc vì điều này) trong nh ng năm tiếp theo, khiến chotiền lãi vẫn ở m c dưới 1,20 đô la trong một thời gian dài Và vẫncòn nhiều vấn đề n a v.v…

Ồ, bạn bắt đầu hoảng s rồi Tôi có thể cảm nhận thấy điều này.Việc kinh doanh này quả là đau đầu Bạn có thể tính toán hết nh ngđiều có thể xảy ra không? Có ai có khả năng này không? Và ngay cảnếu bạn tính toán tốt nhất đi chăng n a thì tôi có nên trông đ i bạn(và lũ trẻ nhà tôi) “đánh bạc” bằng tiền thật cho nh ng d đoán vàước tính này không? Và, à vâng, chẳng phải có rất nhiều thạc squản trị kinh doanh (MBA), tiến sĩ (PhD), nh ng nhân viên tài chínhlanh l i, nh ng chuyên gia phân tích đầu tư chuyên nghiệp, đấy cònchưa tính đến nh ng nhà quản lý tiền cao cấp, đang cố gắng tìmhiểu nh ng điều tương t ? Liệu bạn có thể cạnh tranh đư c với

nh ng người lanh l i, chăm chỉ và thông minh này không?

Hãy bình tĩnh Chẳng nhẽ tôi lại không thể giúp bạn điều gì? Bạn chỉhơi tin thôi sao? Hãy gi nguyên niềm tin đó Tôi sẽ tổng kết, sẽ chỉcho bạn nh ng điều quan trọng mà bạn cần ghi nhớ và chúng ta sẽtiếp t c thảo luận Bạn à, nếu tôi phải dắt tay bạn cho nh ng chuyệnnhỏ nhặt…

Đây là nh ng điều bạn cần biết:

1 Mua một cổ phần trong một công ty nghĩa là bạn đang mua mộtphần sở h u (hoặc một phần lãi) trong công ty đó Bạn sẽ đư c chiamột phần l i nhuận thu về trong tương lai c a công ty đó

2 Tính toán xem liệu việc kinh doanh/đầu tư đó có tốt không là rấtquan trọng, bao gồm cả việc d tính xem công ty đó sẽ kiếm đư cbao nhiêu trong tương lai

3 Tiền lãi thu về t việc mua cổ phần c a một công ty phải lớn hơntiền lãi bạn sẽ nhận đư c t việc mua trái phiếu chính ph M cóthời hạn 10 năm do bạn không phải chịu r i ro khi mua nh ng tráiphiếu chính ph này (Ghi nhớ: Chương trước chúng ta đã đưa ra

m c lãi tối thiểu bạn phải kiếm đư c là 6%, đó là lãi suất mà chính

ph đưa ra cho trái phiếu c a mình) và

4 Không, tôi không quên công th c thần kỳ Nhưng bạn không

đư c hối thúc tôi về công th c này, đư c không?

CHƯƠNG 4

Cân nhắc xem liệu v kinh doanh đó có đáng để đầu tư hay khôngthật không hề đơn giản chút nào Sau khi d đoán và cân nhắc rấtnhiều lần, kết luận mà bạn đưa ra có thể đúng hoặc cũng có thể sai.Nhưng nếu bạn phải đưa ra quyết định, bạn có thể làm gì? Nhưngnếu bạn có thể tính toán v kinh doanh này th c s đáng giá thìsao? Liệu bạn có thể khai thác đư c nh ng thông tin mà các công tyđưa ra? Liệu có một nơi như tôi đã h a ở chương đầu tiên, nơi màbạn có thể mua đư c một công ty với giá chỉ bằng một n a giá trị

th c c a nó? Nơi mà trị giá c a nó là 1.000 đô la trong khi đó bạnchỉ phải bỏ ra 500 đô la để có quyền sở h u nó? Bạn có thể tin rằng

có nh ng nơi như thế Nhưng trước tiên, hãy dành một chút thờigian tham gia vào một giờ học ở một trường kinh tế

Trong 9 năm qua, tôi đã dạy một khóa học về đầu tư cho một nhómsinh viên khoa kinh doanh c a trường Đại học Ivy League Khôngcần phải nói ra thì hẳn bạn cũng biết đây là một nhóm sinh viên kháthông minh, nhanh nhẹn Hàng năm, trong ngày đầu tiên c a khóahọc, tôi thường bước vào phòng và giở m c tài chính c a một tờbáo Trong đó có rất nhiều trang báo với các bảng in nh ng con số

bé tí tẹo (Nghe có vẻ thú vị, đúng không?) Trong nh ng cột này làdanh sách tên các công ty và bên cạnh t ng tên công ty có ghi

nh ng giá khác nhau

“Hãy chỉ ra cho thầy một công ty lớn và nổi tiếng”, tôi hỏi sinh viên.Các em sinh viên bắt đầu nói về nh ng công ty như GeneralElectric, IBM, General Motors và công ty Abercrombie & Fitch Th c

ra nh ng công ty mà nh ng sinh viên này v a nêu ra không có ý

nghĩa gì cả Câu hỏi c a tôi rất đơn giản bởi vì bất kỳ tên một công

ty nào trong bất kỳ một lĩnh v c, một ngành nghề nào, dù lớn haynhỏ, nổi tiếng hay không nổi tiếng đều đư c cả Nó luôn luôn chokết quả như nhau

Tôi nhìn vào trang báo có viết về công ty General Electric và đọc lên

nh ng con số sau: “Tờ báo viết giá một cổ phần c a GeneralElectric ngày hôm qua là 35 đô la Tờ báo còn cho biết m c giá caonhất mà General Electric t ng bán đư c trong nh ng năm qua là 53

đô la một cổ phiếu Và m c giá thấp nhất đó là 29 đô la một cổphiếu

“Điều này cũng xảy ra tương t như với công ty IBM Các em có thểmua một cổ phiếu c a IBM với giá 85 đô la vào ngày hôm qua.Trong nh ng năm qua m c giá cao nhất mà cổ phiếu c a IBM bán

đư c là 93 đô la và m c giá thấp nhất là 55 đô la.”

“General Motors bán đư c với giá 37 đô la một cổ phiếu ngày hômqua Công ty này bán đư c m c giá t 30 đến 68 đô la một cổ phiếutrong nh ng năm qua Đối với công ty Abercrombie & Fitch thì giámột cổ phiếu ngày hôm qua là 27 đô la và m c giá thấp nhất và caonhất mà công ty đã bán đư c là 15 đô la và 33 đô la một cổ phiếu.”

Sau đó tôi cũng chỉ ra rằng giá cổ phiếu c a nhiều công ty đã thayđổi rất nhiều trong một khoảng thời gian rất ngắn Nếu xem xét giá

c a nh ng cổ phiếu trong khoảng thời gian 2 đến 3 năm thì m c độthay đổi giá còn lớn hơn

Và đây là câu hỏi tôi thường đưa ra cho học sinh c a mình: Làm sao

mà giá c a nh ng cổ phần này lại thay đổi như vậy? Đây là nh ngcông ty lớn và rất nổi tiếng Mỗi một công ty này đều chia quyền sở

h u cổ phiếu có giá trị như nhau thành phần triệu (và đôi khi cònchia thành phần t ), cũng giống như cách mà Jason đã làm với C ahàng Kẹo cao su c a cậu ta Ban đầu các công ty bán cổ phiếu c amình cho công chúng (cho cả các cá nhân và nh ng công ty đầu tưlớn có danh tiếng) Sau đó, nh ng người mua nh ng cổ phiếu này

đư c t do bán cho nh ng người có nhu cầu mua chúng

Mỗi ngày tờ báo liệt kê tên c a hàng nghìn công ty và m c giá màmọi người mua và bán quyền sở h u cổ phiếu c a mỗi công ty

Nh ng phiên giao dịch lặp đi lặp lại để sở h u nh ng cổ phiếu này

đư c th c hiện ở nhiều địa điểm khác nhau và thông qua các mạnglưới máy tính Ch ng nhận nh ng cổ phiếu sở h u này đư c gọi là

cổ phiếu và các hoạt động mua bán chúng đư c diễn ra trên thịtrường cổ phiếu

Một công ty lớn như IBM hay General Motors có thể chia vốn ch sở

h u thành hàng t cổ phiếu bằng nhau Điều đó có nghĩa là nếu tạimột thời điểm trong một năm bạn có thể mua một cổ phiếu c a công

ty General Motors với giá 30 đô la (ví d chúng ta giả định rằngquyền sở h u c a công ty General Motors đư c chia thành 1 tphần bằng nhau hay gọi là 1 t cổ phiếu) thì giá để mua toàn bộcông ty (tất cả 1 t cổ phiếu) sẽ là 30 t đô la Tuy nhiên, nếu tại mộtthời điểm nào đó trong năm, bạn có thể mua với giá 60 đô la một cổphiếu trong General Motors thì cái giá để có thể mua toàn bộ công tynày sẽ là 60 t đô la

Một lần n a tôi lại đặt ra câu hỏi: làm sao mà giá c a nh ng cổphiếu hay cổ phiếu này lại thay đổi như vậy? Giá trị c a GeneralMotors, một công ty ô tô lớn nhất ở Bắc M lại có thể thay đổi nhiềuđến như vậy trong cùng một năm? Một công ty có trị giá 30 t đô la

và sau đó một vài tháng đã có giá trị 60 t đô la? Nh ng công ty này

đã bán đư c gấp đôi số lư ng xe ô tô, kiếm đư c số tiền lãi gấp đôihay tiến hành kinh doanh theo hướng nào đó c c kỳ khác biệt khiếncho có s thay đổi lớn về mặt giá trị như thế này chăng? Tất nhiên

nh ng điều nêu trên đều có thể xảy ra Nhưng thế còn nh ng thayđổi mạnh về giá c a công ty IBM, Abercrombie & Fitch hay GeneralElectric thì sao? Mỗi năm ở hầu hết nh ng công ty này đều xảy ra

s việc nào đó khiến cho giá trị c a chúng thay đổi mạnh đến vậy?

Cần lưu ý rằng hàng năm các kết quả này đều tương t như nhau.Đối với nh ng công ty mà sinh viên c a tôi đã nhắc đến thì s biếnđộng gi a m c giá cao và m c giá thấp trong vòng một năm là rấtlớn Điều này có ý nghĩa không? Để tiết kiệm thời gian trên lớp (dotôi chỉ có khả năng tập trung trong một thời gian rất ngắn) nên tôithường nói luôn câu trả lời Không! Giá trị c a hầu hết các công tyđều không thay đổi nhanh chóng t m c giá thấp lên m c giá caohay ngư c lại t m c giá cao xuống m c giá thấp trong nhiều nămhay trong một năm Ngư c lại, điều hiển nhiên là giá trị c a nh ng

cổ phiếu ở hầu hết các công ty giao động mạnh trong một năm haytrong nhiều năm Tất cả nh ng gì bạn cần làm là hãy nhìn xem

nh ng gì mà báo chí viết có đúng không

Vì vậy, tôi hỏi nh ng sinh viên thông minh, lanh l i c a mình giảithích tại sao lại như vậy Tại sao giá tiền c a nh ng công ty này lạibiến động mạnh như vậy chỉ trong một năm trong khi giá trị c a

nh ng công ty này lại không thay đổi nhiều? Ồ, đó là một câu hỏihay vì thế thường thì tôi sẽ để sinh viên c a mình dành thời gianđưa ra nh ng giả thuyết và lời giải thích ph c tạp

Th c tế thì đây là một câu hỏi hay mà các giáo sư thường d a vào

đó để phát triển việc nghiên c u trong các lĩnh v c xã hội, toán họchay kinh tế và cố gắng giải thích vì sao lại như vậy Thậm chí có mộtđiều tưởng như không thể tin đư c đó là hầu hết nh ng công trìnhnghiên c u tại các trường đại học lại có liên quan đến nh ng giảthuyết như là tại sao nh ng th rõ ràng là không hề có ý nghĩa song

th c ra lại rất có ý nghĩa Bạn phải th c s thông minh mới giải thích

đư c vấn đề này

Tại sao hàng năm giá cổ phiếu lại biến động mạnh đến vậy trong khi

rõ ràng là giá trị c a công ty lại ít thay đổi? Đây là cách mà tôi giảithích cho sinh viên c a mình: Ai biết và ai quan tâm đến vấn đề này?

Có thể có nhiều người quá khờ khạo Có thể là do chúng ta rất khóđoán tiền lãi sau này c a các công ty Có thể là chúng ta rất khóquyết định t lệ lãi là bao nhiêu thì h p lý cho giá mua mà chúng ta

đã bỏ ra Có thể đôi khi do mọi người đang trong tâm trạng hơi thấtvọng một chút nên không muốn mua với số lư ng nhiều Nhưng cóthể ai đó quá phấn khích sẵn sàng trả giá cao Cũng có thể người tađơn giản là hài lòng chấp nhận m c giá cao do họ d tính tiền lãithu về trong tương lai sẽ cao hay đưa ra m c giá thấp do d đoánrằng m c giá c a cổ phiếu đó về sau sẽ thấp

Nhưng như tôi đã nói, có thể có nhiều người quá ngờ nghệch nhưnglại máu mê (đây là nguyên nhân mà tôi thấy đúng nhất) Có một th c

tế là tôi th c s không hiểu tại sao mọi người sẵn sàng mua và bán

cổ phiếu c a hầu hết các công ty với nh ng m c giá chênh lệchnhau rất lớn chỉ trong một thời gian rất ngắn Tôi phải hiểu là họ đãlàm như vậy Tại sao điều này lại có ích? Hãy nghĩ đến trường h pnày

Hãy tưởng tư ng rằng bạn tính toán một công ty (ví d như C ahàng Kẹo cao su c a Jason chẳng hạn) có giá t 10 đến 12 đô lamột cổ phiếu và ở các thời điểm khác nhau trong năm, giá cổ phiếu

c a công ty này có thể ở m c 6 đô la đến 11 đô la Nếu bạn t tinvới nh ng tính toán về giá trị c a công ty này thì khi phải đưa raquyết định có nên mua cổ phiếu khi giá c a nó ở m c gần 11 đô lahay không quả là không dễ chút nào Nhưng khi giá cổ phiếu c acông ty này trong suốt một năm ở m c gần 6 đô la thì việc bạnquyết định có nên mua hay không lại trở nên dễ dàng hơn nhiều Ở

m c giá 6 đô la một cổ phiếu, nếu việc bạn tính toán giá trị c a nógần đúng thì bạn sẽ mua cổ phiếu trong C a hàng Kẹo cao su c aJason chỉ với giá 50 hoặc 60 xu trên một đô la (hay 50% hoặc 60%

so với giá trị th c c a nó.)

Một trong nh ng nhà tư tưởng và chuyên gia về thị trường cổ phiếu

vĩ đại nhất, Benjamin Graham đã nghiên c u theo cách này Hãytưởng tư ng bạn có quyền sở h u một số cổ phiếu c a một công ty

và bạn có đối tác tên là Mr Thị Trường Mr Thị trường thường có xuhướng thay đổi mạnh Hàng ngày, ông ta đề nghị mua cổ phiếu c abạn trong công ty hoặc bán cho bạn cổ phiếu c a ông ta với một

m c giá nào đó Mr Thị trường luôn luôn cho bạn toàn quyền quyếtđịnh và hàng ngày bạn có quyền l a chọn Bạn có thể bán cổ phiếucho Mr Thị trường với giá mà ông ta đưa ra, bạn có thể mua cổphiếu c a ông ta với giá ông ta nêu hoặc bạn không giao dịch gì cả

Mr Thị trường đôi khi trong tâm trạng vui vẻ nên ông ta thường đưa

ra m c giá cao hơn rất nhiều so với giá trị th c c a nó Trong nh ngngày như thế này, bạn có thể bán cho Mr Thị trường cổ phiếu c abạn tại công ty Vào nh ng ngày khác khi ông ta không đư c vui thìông ta chỉ chấp nhận m c giá thấp Vào nh ng ngày này bạn có thể