Bài giảng Sinh lý học thực vật: Chương 2 - TS. Trần Thế Hùng

Bài giảng Sinh lý học thực vật: Chương 2 Nước và thực vật, cung cấp cho người học những kiến thức như: Các khái niệm; Vận chuyển chủ động; Nước và vai trò với cây; Vận chuyển nước trong cây; Nguyên lý hút nước của cây; Quá trình vận chuyển nước trong cây; Các dạng nước trong cây; Hiện tượng thoát hơi nước qua cutin;...Mời các bạn cùng tham khảo!

CHƯƠNG II-NƯỚC VÀ THỰ

C VẬT

Các khái niệm

Nước

2 Thẩm thấu (Osmosis)

• Semipermeable?

• Lớp màng mà các chất khác nhau khuếch tán qua với tỷ lệ khác nh

au gọi là màng bán thấm.

• Trong tế bào thực vật, thẩm thấu

về bản chất là sự khuếch tán của nước qua một màng bán thấm từ một vùng nước có nồng độ cao đ

ến vùng có nồng độ thấp hơn.

• Thẩm thấu chấm dứt nếu nồng độ nước trên cả hai mặt của màng tế bào trở nên bằng.

• Osmotic potential: là áp lực cần thiết để ngăn ngừa thẩm thấu

ển chống lại thành tế bào (không cho nướ

c vào tế bào)

giữa osmotic potential and pressure potential

tential khác nhau Điều gì sẽ xảy ra?

o rễ lên thân lá?

A A turgid cell Water has entered the cell by

osmosis, and turgor pressure is pushing the cell contents against

the cell walls B Water has left the cell, and turgor pressure has

dropped, leaving the cell flaccid The vacuole has disappeared.

×200.

• Plasmolysis: là sự mất nước của tế bào đi cùng với sự so rút của nguyên sinh chất r

ời khỏi màng tế bào

A portion of a leaf of the water weed

Elodea A Normal cells B Plasmolyzed cells ×100.

• Imbibition: là hiện tượng hấp thụ nư

ớc bằng sự phân cực trong tế bào thực vật (không bằ

ng thẩm thấu)

y mầm hạt giống

3 Vận chuyển chủ động

hống lại gradient khuếch tán (hoặc điện) v

ới hao phí năng lượng

hữu cơ hòa tan có

nồng độ cao

muối dư thừa

Nước và vai trò với cây

g được sử dụng để tổng hợp các chất hữu

cơ, còn lại

hơn 90% bay hơi qua khí khổng, hơn 5% qua biểu bì

kg gỗ

750 đến hơn 3.785 lít mỗi ngày trong mùa sinh trưởng

• Trong tế bào: 30% tổng số nước dự trữ trong không bào, 70% trong chất nguyên si

nh và thành tế bào

ước cao hơn so với các cơ quan sinh sản

• Trong thành tế bào, chất nguyên sinh và dịch bào nước ở trạng thái lỏng Trong các khoảng gian bào nước ở trạng thái hơi.

môi trường và sự phát triển cá thể của thự

c vật

   Tên th c v t và c  quanự ậ ơ Hàm lượng nước (%)

Tại sao tế bào cần nhiều nước?

ng lượng tươi ở tế bào trẻ

oạt động hóa học khác xảy ra trong nước,

kể cả quang hợp

cho cây thân thảo

cơ thể thực vật, tránh nắng gắt

III Vận chuyển nước trong cây

ặc lớn hơn bên dưới mặt đất và sau đó lê

n thân, lá trên cùng của một cây là có thể cao 90 mét?

các tế bào xung quanh mạch chất gỗ (xilem) và tracheids thực hiện một hoạt động bơm

đẩy nước

thân cây chết?

• Marcello Malpighi: hoạt động mao dẫn di chuyển nước.

ủa rễ Nhưng đến ngọn cây?

Lý thuyết lực dính-lực căng

ay hơi nước từ lá và thân cây

ng tế bào và dính vào nhau tạo nên một lượng áp lực căng nhất định

Nguyên lý hút nước của cây

a ngoài qua khí khổng, các tế bào này có sức trương tế bào (water potential) thấp h

ơn các tế bào liền kề Nước sẽ từ các tế b

ào liền kề này vào các tế bào đã thoát hơi nước ra ngoài bằng cách thẩm thấu Điều này tiếp tục qua hàng loạt tế bào thịt cho đ

• Lực kéo hoặc căng khi cây thoát hơi nước kéo các phân tử nước

c tới bất kỳ vị trí nào của cây

• Các phân tử nước di chuyển:

ế bào,

các trung tâm của các tế bào chết

Quá trình vận chuyển nước tron

g cây

bì tế bào nhu mô mạch dẫn của rễ

của lá

tế bào biểu bì khí khổng ra không khí

Sự vận chuyển nước gần

hóa cho vận chuyển nước

h tế bào, hệ thống chất nguyên sinh, hệ thống không bào

ế bào mạch dẫn của rễ và lá

• In most plants, the xylem constitutes

Các dạng nước trong cây

Phân bố nước trong cây

Ảnh hưởng của các điều kiện

Thoát hơi nước

c?

bào bảo vệ và lỗ thoát ở

giữa (khí khổng), chiếm

1% hoặc hơn bề mặt lá

y không đều

Cơ chế thoát hơi hước

• Khi quang hợp xảy ra trong các tế bào bảo vệ, n

ó hao phí năng lượng để có được các ion kali từ các tế bào biểu bì lân cận vào, dẫn đến việc mở cửa khí khổng Khi quang không xảy ra trong cá

c tế bào bảo vệ, kali ion rời khỏi, và đóng các kh

í khổng

ào bảo vệ được hạ xuống và thẩm thấu diễn ra, nước vào tế bào và làm cho các tế bào trương l

ên

làm cho các tế bào co lại và

đóng khí khổng lại

• Các loài thực vật sa mạc:

Hiện tượng ứ giọt?

Hiện tượng thoát hơi nước qua

cutin

Các chỉ tiêu đánh giá

Cơ sở sinh lý của tưới tiêu

Vận chuyển chất dinh dưỡng