Quản trị công ty gia đình: Kinh nghiệp của "đại gia" –phần2 Có rất nhiều công ty gia đình thành công và lọt vào Fortune 500.. Công ty gia đình là công ty trong đó các thành viên trong
Trang 1Quản trị công ty gia đình: Kinh nghiệp
của "đại gia" –phần2
Có rất nhiều công ty gia đình thành công và lọt vào Fortune
500 Tuy nhiên, theo số liệu điều tra, đại đa số (95%) các
công ty gia đình đã suy giảm mạnh sau thế hệ thứ ba Bí quyết của 5% doanh nghiệp thành công còn lại là gì? Câu trả lời là “hệ thống quản trị công ty tốt”.
Công ty gia đình là công ty trong
đó các thành viên trong một gia đình nắm mức sở hữu đủ để quyết định cơ cấu thành viên hội đồng quản trị
Thông thường, ở công ty gia đình, đại diện của gia đình sẽ nắm giữ chức vụ Chủ tịch Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng thành
Trang 2viên hoặc Giám đốc và Tổng giám đốc Các thành viên của gia đình vừa là chủ sở hữa, vừa là cổ đông, vừa người quản lý, điều hành công ty
Một tỷ lệ lớn các doanh nghiệp tư nhân thành công của Việt Nam
là các doanh nghiệp gia đình Điều này không phải là ngoại lệ trên thế giới Ở những nền kinh tế đang phát triển, nhiều công ty thành công cũng có nguồn gốc từ các doanh nghiệp gia đình, điển hình là Wal-Mart, Bertelsmann và Bombardier ở Bắc Mỹ và châu Âu; các “chaebol” ở Hàn Quốc và “grupo” ở châu Mỹ La Tinh
Khi gia đình ông Trần Kim Thành ra định cư ở nước ngoài, để lại
cơ sở buôn bán bánh kẹo Đô Thành, ông và em trai là Trần Lệ Nguyên, mỗi người có một tiệm bánh đã góp lại lập ra Công ty TNHH Xây dựng và chế biến thực phẩm Kinh Đô
Trang 3
Bắt đầu từ ngày 01/10/2002, Công ty chuyển sang hình thức công ty cổ phần do ông Trần Kim Thành là Chủ tịch Hội đồng quản trị, em trai ông là Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Năm 2007, doanh thu của Kinh Đô đạt
1238 tỷ đồng
Ưu điểm về mặt quản trị của các công ty gia đình
- Vì quyền sở hữu nằm trong tay một hoặc một vài thành viên trong gia đình, nên công ty gia đình có xu hướng "cá nhân hoá", thống nhất quyền lực vào tay người chủ gia đình Quyền lực này cho phép công ty gia đình có thể thực thi một tầm nhìn dài hạn, tập trung đầu tư tạo ra những ưu thế cạnh tranh dài hạn mà những công ty chỉ chạy theo kết quả ngắn hạn trên thị trường chứng khoán không thể đạt được
- Giám sát, kiểm soát nội bộ không chỉ thông qua cơ chế "quyền
sở hữu", mà còn thông qua hàng loạt các quy tắc xã hội khác,
Trang 4nhất là huyết thống, truyền thống, quan niệm về trật tự gia đình, dòng họ Quản trị công ty gia đình tạo thuận lợi cho việc ra quyết định, làm giảm chi phí quản lý, tập trung vào phối hợp giữa các
bộ phận trong hệ thống
- Các công ty gia đình có thể xây dựng một chiến lược phát triển độc đáo, không theo cách tư duy tầm thường; nhanh chóng vượt qua những đối kháng của quản trị công ty thông thường do không phải phải lo thiết lập các ranh giới và phân chia quyền ra quyết định
- Các công ty gia đình thường có xu hướng tiết kiệm và cẩn trọng trong chi tiêu Sự thống nhất giữa quyền sở hữu và quyền quản lý làm giảm nhẹ quy mô và mức độ của vấn đề đại đại diện
Tóm lại, điểm mạnh của công ty gia đình là quan hệ “hợp tác” giữa các thành viên chủ chốt
Trang 5
Tuy nhiên, khi quyền sở hữu công ty gia đình được truyền lại qua các thế hệ sau, những người thừa kế phải chia sẻ quyền sở hữu công ty trên tinh thần quan hệ “đối tác” Họ phải cùng nhau quyết định cách thức quản trị và điều hành công ty như tài sản chung
Và đó là lúc các vấn đề quản trị công ty nảy sinh Đại đa số các công ty gia đình sẽ thất bại trong việc giải quyết vấn đề quản trị này
Công ty gia đình – khó có thể phát triển vượt qua thế hệ thứ 3?
Nhưng những công ty gia đình phải đối mặt với một thực tế hết sức không vui, đó là số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ thành công dài hạn của các công ty gia đình là rất thấp
Theo điều tra của McKinsey , chỉ có 5% các doanh nghiệp gia đình quy mô lớn tiếp tục phát triển tốt sau thế hệ thứ ba
Trang 6Hầu hết các công ty gia đình bắt đầu với một người đặt nền móng
- sáng lập kiêm luôn việc quản trị, là chủ sở hữu toàn quyền và là người điều hành doanh nghiệp Sáng lập viên của công ty gia đình thường giữ toàn quyền ra quyết định mọi vấn đề của công
ty
Nhìn chung, khi một công ty gia đình thành công rơi vào quyền kiểm soát của con cháu của người sáng lập công ty thì cũng là lúc công ty gia đình đi xuống Tới thời điểm thế hệ thứ ba tiếp quản công ty, bối cảnh doanh nghiệp đã được đặt sẵn cho những
vụ cãi lộn giữa các thành viên trong gia đình Thay vì tập trung vào điều hành doanh nghiệp, họ sẽ tranh giành các phần chia lợi nhuận và các vị trí của ban lãnh đạo công ty
Mặt khác, các công ty gia đình do số ít người kiểm soát, không phải chịu sức ép từ bên ngoài và thiếu cơ chế phản biện hợp lý
có nguy cơ trì trệ về mặt tổ chức, nguy cơ đưa ra chiến lược kinh
Trang 7doanh không phù hợp thực tiễn thị trường
Một công ty gia đình phát triển sẽ ngày càng trở nên phức tạp, đòi hỏi phải có cơ cấu tổ chức và quản trị chuẩn mực hơn Khi doanh nghiệp gia đình trở thành một công ty cổ phần, nảy sinh nhu cầu cần phải có một hội đồng quản trị chuyên nghiệp có thể hoạch định chiến lược và kiểm soát có hiệu quả hoạt động của bộ máy điều hành công ty