Tài liệu Tài liệu tham khảo:kinh tế phát triển pdf

KINH TẾ HỌC PHÁT TRIỂN Thời gian: 45 tiết  Nội dung: Chương I : Những vấn đề chung về tăng trưởng và phát triển kinh tế Chương II: Các lý thuyết và mô hình tăng trưởng và phát triển C

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HCM

TÀI LIỆU THAM KHẢO KINH TẾ PHÁT TRIỂN

Biên soạn: Th.s Hạ Thị Thiều Dao

1

MỤC LỤC

TÀI LIỆU THAM KHẢO 0

KINH TẾ PHÁT TRIỂN 0

Năm học 2003-2004 0

KINH TẾ HỌC PHÁT TRIỂN 2

Chương I : Những vấn đề chung về tăng trưởng và phát triển kinh tế 2

MỘT SỐ ĐỊA CHỈ CẦN THIẾT 3

Hướng dẫn tìm kiếm thông tin trên mạng 3

TÓM TẮT MỘT SỐ BẢNG BIỂU VÀ CÔNG THỨC 5

Quốc gia 7

CHƯƠNG II 9

CÁC LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH TĂNG TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ 9

CHƯƠNG III 17

CÁC NGUỒN LỰC PHÁT TRIỂN KINH TẾ 17

Dạng 17

Thất nghiệp 17

CHƯƠNG IV 23

NÔNG NGHIỆP ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ 23

III 23

Sản lương no đầu người 23

Nam Á 24

CHƯƠNG V 26

CÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ 26

Năm 26

Nước 26

G 26

Albania 26

Nước giàu 27

Nước nghèo 28

Các điều kiện công nghiệp hoá thành công 28

CO2 28

Úc 28

Đan mạch 28

Estonia 28

Nga 28

Nauy 28

CHƯƠNG VI 29

2

NGOẠI THƯƠNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ 29

Nước 29

- Sản phẩm thơ và sơ chế 29

o Sản phẩm nơng nghiệp: 29

 Thực phẩm, nước uống; thuốc lá; mỡ, dầu; hạt cĩ dầu 29

 Nguyên liệu thơ: da, cao su; bột giấy; nguyên liệu vãi (bơng, đay,gai ) 29

o Sản phẩm khai thác mỏ: 29

 Quặng và các loại khống vật khác: phân bĩn thơ, khống chất, quặng sắt, kim loại vụn 29

Nước 31

Đơn vị tiền tệ 31

Argentina 31

BÀI TẬP: TĂNG TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ 33

BÀI TẬP: CÁC LÝ THUYẾT TĂNG TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ 34

BÀI TẬP :CÁC NGUỒN LỰC ĐỐI VỚI TĂNG TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ 36

Bài 16 36

Bài 17 36

Bài 18 36

Lợi nhuận giảm dần trong nơng nghiệp 36

Bài 19 36

Bài 21 37

Bạn nghĩ gì về chương trình phát triển xí nghiệp hương trấn ở Trung quốc? 37

BÀI TẬP: NGOẠI THƯƠNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ 37

Bài 23 37

Cĩ phải đẩy mạnh xuất khẩu hàng cơng nghiệp sẽ giải quyết được những khĩ khăn mà các nước đang phát triển đang đối mặt 37

Bài 24 37

Lập luận nào bảo vệ quan điểm bảo hộ các ngành cơng nghiệp và dịch vụ ở các nước đang phát triển cĩ thể chấp nhận được 37

Bài 25 37

Giữa các nước đã phát triển và các nước đang phát triển nước nào được lợi hơn từ quan hệ tự do hĩa thương mại 37

Bài 26 37

Cĩ chứng cứ thực tiễn nào ủng hộ chiến lược phát triển hướng ngoại khơng? 37

Bài 27 37

3

Chính sách thương mại nào thích hợp với các nước đang phát triển? 37 Bài 28 37

Để sản xuất ra một kg bột giặt siêu sạch cần chi các khoản sau đây: (Đơn vị: ngàn đồng) 37

4

KINH TẾ HỌC PHÁT TRIỂN

 Thời gian: 45 tiết

 Nội dung:

Chương I : Những vấn đề chung về tăng trưởng và phát triển kinh tế

Chương II: Các lý thuyết và mô hình tăng trưởng và phát triển

Chương III: Các nguồn lực phát triển kinh tế

Chương IV: Nông nghiệp và phát triển kinh tế

Chương V: Công nghiệp và phát triển kinh tế

Chương VI: Ngoại thương và phát triển kinh tế

 Kiểm tra:

 Cách thức kiểm tra:

 Kiểm tra trong lớp: 2 bài kiểm tra thực hiện tại lớp dưới dạng trắc nghiệm

có báo trước (điểm mỗi bài là 1) có thể có một bài thảo luận nhóm hoặc bàitập nhóm (điểm 1) Điểm này giữ nguyên cho lần thi thứ hai

 Kiểm tra cuối kỳ: Lý thuyết dạng trắc nghiệm (4 điểm) và bài tập (4 điểm)

 Tài liệu tham khảo:

- Kinh tế học của sự phát triển, Malcom Gillis và các tác giả, Viện nghiên cứuquản lý kinh tế trung ương

- Kinh tế học cho thế giới thứ ba, M P Todaro, Nhà xuất bản giáo dục

- Các giáo trình kinh tế học phát triển của trường Đại học kinh tế và các trường đạihọc khác

- Các báo cáo phát triển kinh tế thế giới trong thư viện, trên báo chí hoặc trên cácweb site

- Các đĩa CD như Compton's Encyclopedia, Microsoft Encarta Interactive WorldAtlas phiên bản mới nhất

- Các địa chỉ website được giới thiệu phần một số địa chỉ website cần biết

- Tài liệu tham khảo khác sẽ được chuyển bổ sung qua email của lớp (nếu có)

- Khi cần trao đổi liên hệ: hadao07@yahoo.com

/tmp/jodconverter_fe28ceca-0ee1-4740-ad12-0996550ec04e/tempfile_9808.doc 23 January 2024 5

Chúc các anh chị thành công!

phát triển (Finance and Development) một ấn phẩm hợp tác phát hành giữa ngân

hàng thế giới và quỹ tiền tệ quốc tế:

 Trang web của Viện nghiên cứu về phát triển quốc tế Harvard:www.hiid.harvard.edu/pub Phần lớn những ấn phẩm và các bài nghiên cứu trongphần này được tải xuống miễn phí

 Trang web của chương trình phát triển liên hợp quốc (The United Nations'Development Program) www.undp.org chứa đựng rất nhiều thông tin về kinh tếphát triển đặc biệt là thông tin về các nước đang phát triển

 Cục nghiên cứu kinh tế quốc gia (The National Bureau of Economic Research):www.nber.org cung cấp các bài nghiên cứu được viết bởi các nhà kinh tế chuyênnghiệp tuy nhiên việc tải tài liệu có phần hạn chế

 Ngân hàng thế giới cũng đưa ra một diễn đàn phát triển nơi có thể trao đổi thôngtin về các vấn đề kinh tế phát triển đa dạng ở địa chỉ:www.worldbank.org/devforum/

 Ngoài ra có thể kể các trang web của các tổ chức quốc tế khác như:

Hướng dẫn tìm kiếm thông tin trên mạng

LƯU Ý: Để tìm tài liệu bằng tiếng Việt, bạn phải thiết lập chế độ điều khiển bộ gõ(keyboard driver) tiếng Việt (Vietkey, VNI, Vietware, ABC, v.v.) sao cho có thể đánhđược Font chữ VNI-Times

Bạn có thể sử dụng thể thức tra cứu tự do để tìm kiếm các tài liệu/văn bản bằng cáchđưa ra các (cụm) từ mà bạn quan tâm Chương trình sẽ tìm kiếm nội dung của tất cả cácvăn bản có trong CSDL, và một khi tìm thấy văn bản nào có chứa (cụm) từ bạn yêu cầu,chương trình sẽ hiển thị tựa đề của văn bản hoặc tên tập tin (nếu văn bản không cóthông tin về tựa đề), kèm theo nội dung tóm tắt (abstract) được tự động tạo ra để bạn

6

tham khảo mộtcách tiện lợi hơn Bạn có thể truy tìm tài liệu mà bạn quan tâm theo rấtnhiều cách khác nhau bằng cách kết hợp các điều kiện tìm kiếm cùng một lúc, được nốivới nhau bằng một hoặc nhiều liên từ lô gích Sau đây là một vài ví dụ của việc dùngcác liên từ lô gích trong để đặt điều kiện tìm kiếm.

Cách sử dụng các liên từ logic AND, OR, NOT, *

Liên từ AND (và): Ví dụ bạn muốn tìm một tài liệu mà nội dung có đề cập đến vấn đề

thuế nông nghiệp, nếu bạn đưa ra điều kiện tìm kiếm là thuế nông nghiệp thì chỉ cónhững tài liệu nào có chính xác cụm từ nay trong nội dung mới được tìm thấy Nhưngnếu bạn đưa ra điều kiện là thuế AND nông nghiệp thì tất cả những tài liệu có chứa từ

"thuế" và từ "nông nghiệp", không cần phải đứng cạnh nhau, đều được tìm thấy Vì thế,tùy theo ý định của bạn, bạn phải quyết định xem mình nên tìm theo cả cụm từ haydùng liên từ AND để kết hợp các từ/cụm từ đơn lẻ

Liên từ OR (hoặc): Chẳng hạn bạn muốn tìm các tài liệu nói về nông nghiệp hoặc vấn

đề đất đai, bạn có thể đưa ra điều kiện tìm kiếm là nông nghiệp OR đất đai Theo quyước, bạn có thể dùng dấu phẩy (,) để biểu diễn điều kiện OR Ví dụ: nông nghiệp, đấtđai, thuế Với điều kiện này, những tài liệu nào có từ nông nghiệp hoặc đất đai hoặcthuế đều được tìm thấy

Nếu trong điều kiện của bạn có cả AND và OR, thì thứ tự ưu tiên dành cho liên từAND Ví dụ bạn đưa ra điều kiện nông nghiệp AND thuế OR doanh thu, thì những tàiliệu có chứa các cụm từ nông nghiệp và thuế (không cần phải đứng cạnh nhau), hoặccác tài liệu có chứa cụm từ doanh thu sẽ được tìm thấy Ðể xác định trật tự lô gích mộtcách tường minh, các bạn nên dùng ngoặc đơn để biểu diễn điều kiện lô gích của mìnhkhi kết hợp nhiều liên từ với nhau Ví dụ bạn đưa ra điều kiện (thuế OR doanh thu)AND nông nghiệp, bạn sẽ tìm được những tài liệu nói về thuế và nông nghiệp hoặcdoanh thu và nông nghiệp

Liên từ NOT (loại trừ): Nếu bạn muốn tìm một tài liệu nào đó nhưng lại không muốn có

những tài liệu mà mình không quan tâm, bạn có thể dùng phép loại trừ bằng liên từNOT Ví dụ bạn đưa ra điều kiện nông nghiệp NOT thuế Với điều kiện này, bạn sẽ tìmthấy tất cả những tài liệu nói về nông nghiệp trừ các tài liệu có đề cập đến vấn đề thuế

Ký hiệu đại diện * (dấu sao): Bạn có thể dùng ký hiệu đại diện * đi kèm với một từ hay

một thuật ngữ nào đó để diễn tả sự bắt đầu hay kết thúc không xác định khi đưa ra điềukiện tìm kiếm Ví dụ, nếu bạn đưa điều kiện tìm kiếm là nông *, máy tính sẽ tìm thấytất cả những tài liệu mà nội dung có chứa các cụm từ bắt đầu bằng chữ nông như: nôngnghiệp, nông thôn, nông dân v.v Bạn hãy chú ý vị trí của ký hiệu * khi đi kèm vớitừ/cụm từ khác Nếu ký hiệu * dính liền với từ trước hoặc sau nó, điều đó có nghĩa làbạn cần tìm thành phần còn lại của từ/cụm từ đó Ví dụ bạn có thể tìm các từ bắt đầubằng chữ đ bằng cách gõ đ*; hoặc bạn có thể tìm tất cả những từ kết thúc bằng chữ ngbằng cách gõ *ng Nói chung vì tiếng Việt là ngôn ngữ đơn âm, do đó cách tìm này có

lẽ chỉ thích hợp với các ngôn ngữ đa âm như tiếng Anh Ví dụ bạn cần tìm tất cả những

gì có liên quan đến đô thị, bạn có thể gõ urban* để tìm từ urban, urbanization, urbanismv.v Khi tìm các văn bản tiếng Việt, có lẽ bạn chỉ nên dùng ký hiệu * có kèm theo mộtdấu trống (space) ở trước hoặc sau nó Ví dụ nông * để tìm tất cả các cụm từ bắt đầubằng từ nông, hoặc * nghiệp để tìm tất cả các cụm từ kết thúc bằng chữ nghiệp (nôngnghiệp, công nghiệp, sự nghiệp v.v )

7

(TD sưu tầm từ www.fetp.edu.vn)

TÓM TẮT MỘT SỐ BẢNG BIỂU VÀ CÔNG THỨC

Bảng 1 : Phân nhóm các nước theo thu nhập bình quân đầu người

Năm Thu nhập

Thu nhậpthấp

<=480 <=695 <=755

Trung bình(C)

481-1940 696-2785 756-2995

Trung bình(T)

5999

1941-8625

2786-9265

Bảng 2 : So sánh giữa các nhóm nước đã phát triển và đang phát triển

Chỉ tiêu

Thu nhập cao(I)

Phần còn lại (III)

So sánh (I/III)

Bảng 3 : Một số chỉ tiêu so sánh về chăm sóc sức khỏe

Nền kinh tế Chi tiêu cho

sức khỏe (%GDP)

Tuổi thọ bình quân

Tỷ lệ chết của trẻ sơ sinh

Bảng 4 : So sánh giữa GNP và GNP đầu người

Tên nước GNP (tỷ đô la) Dân số (triệu người) GNP đầu người

9

Bảng 5 : Một số thực phẩm và mức cung cấp năng lượng – Một số hoạt động và mức tiêu

hao năng lượng

TL đến trường

GDP đầu người

Nhóm lý thuyết các giai đoạn tuyến tính

Giới thiệu sơ lược

Quá trình tăng trưởng và phát triển kinh tế là quá trình trong đó các giai đoạn tăngtrưởng kinh tế nối tiếp nhau một cách tuần tự từ thấp lên cao

- Theo hình thức trao đổi: H-H H –T- H  thương mại điện tử (e_commerce)

- Theo mức độ đóng góp của các khu vực trong nền kinh tế như lý thuyết củaColin Clark: Trình độ phát triển càng tăng gắn liền với vai trò của khu vực I, khu vực

II, khu vực III một cách tuần tự

…

Lý thuyết cất cánh (take off) của W.W Rostow

Giai đoạn

Dựa vào phân tích kết cấu đầu tư, sự phát triển của các ngành then chốt, biến động dân

số, lao động và mức độ áp dụng khoa học kỹ thuật mà Rostow chia lịch sử tăng trưởngcủa các nước thành 5 giai đoạn

- Giai đoạn 1: Xã hội truyền thống (Traditional Society)

- Giai đoạn 2: Tiền cất cánh (Preconditions for Take - off)

- Giai đoạn 3: Cất cánh (Take - off)

- Giai đoạn 4:Tiến tới trưởng thành về mặt công nghệ (Drive to Maturity)

- Giai đoạn 5: Thời đại tiêu dùng cao (The Age of Mass Consumption)

*Vượt quá nhu cầu tiêu dùng (Beyond Consumption)

Bảng 8:Đặc điểm chính của các giai đoạn tăng trưởng kinh tế

12

Chiến thắngcủa nhữngngười chịu đổimới

và thể chế có thể thôi thúc phát triển

Từ nội dung nêu trên hãy tìm tài liệu để có thể trả lời đựơc các câu hỏi:

- Liệu đảm bảo tỷ lệ I/NNP sẽ dẫn đến tăng trưởng kinh tế?

- Liệu có thể dùng lý thuyết này cho các nước đang phát triển không? Tại sao?

- Lý thuyết này có giải thích được tại sao cất cánh xảy ra ở nước này mà không xảy

ra ở nước khác?

- Lý thuyết này còn một số hạn chế, những hạn chế đó là gì? Tại sao lý thuyết này

lại có các hạn chế đó?

- Việt nam có thể vận dụng lý thuyết trên như thế nào?

Nhóm lý thuyết thay đổi cơ cấu kinh tế và diễn trình phát triển

Diễn trình phát triển của Hollis B Chenery

Lý thuyết này nghiên cứu quá trình thay đổi cơ cấu ngành theo thu nhập bình quân đầungười của ba nhóm nước (nhóm quốc gia rất đông – hơn 50 triệu dân; nhóm quốc giađông vừa – từ 15 đến 50 triệu dân và nhóm quốc gia ít dân – dưới 15 triệu dân) Hồiquy cho thấy đối với cả ba nhóm nước tỷ trọng nông nghiệp giảm dần khi thu nhập bình

13

quân đầu người tăng và tỷ trọng công nghiệp tăng dần khi thu nhập bình quân đầungười tăng.

Mô hình dư thừa lao động hai khu vực cổ điển của Arthur Lewis

Mô hình này được đưa ra năm 1954 và đoạt giải Nobel năm 1979 Còn có tên gọi khác:

Mô hình dư thừa lao động hai khu vực cổ điển vì sử dụng cách phân tích của trừơngphái cổ điển

Tư tưởng cơ bản của Lewis: “Ở các nước đang phát triển tồn tại trạng thái nhị nguyên

về kinh tế” Khu vực nông nghiệp truyền thống năng suất thấp, lao động dư thừa, khuvực công nghiệp hiện đại năng suất cao có thể thu hút lao động nông nghiệp dư thừakhông giới hạn từ nông nghiệp sang Lý lẽ đó được minh chứng bằng mô hình:

14

LA A

M

LA

L

TP W

W

động lao cầu Đường MP

SLlà đường cung lao động

Ta thấy tổng giá trị sản phẩm mà doanh nghiệp sản xuất ra:

Lợi nhuận này được đầu tư tồn bộ trở lại cho khu vực cơng nghiệp Đường biểu diễnhàm sản xuất sẽ dịch lên trên, thành TPM(KM2) Tương ứng với đường TPM(KM2) làđường cầu D2

Quá trình như vậy cứ tiếp tục mãi mãi

15

Từ nội dung của mô hình dư thừa lao động hai khu vực cổ điển hãy xem xét các câu hỏi sau:

như mô hình Lewis mô tả?

nghiệp không giới hạn?

tốc độ tích lũy từ khu vực công nghiệp?

Mô hình dư thừa lao động hai khu vực tân cổ điển

Mô hình này còn có tên là mô hình điểm chuyển tập quán (The turning point model)được xây dựng dựa trên mô hình của Lewis và được bổ sung bởi John Fei và GustaRanis Những điểm bổ sung có thể kể:

- Nhấn mạnh khả năng đổi mới và áp dụng tiến bộ công nghệ trong nông nghiệp cóthể dẫn đến đẩy hàm sản xuất nông nghiệp đi lên và nâng cao sản lượng Họ cũng nhấnmạnh tầm quan trọng của gia tăng sản xuất nông nghiệp ngay cả khi quá trình chuyểndịch lao động dư thừa sang công nghiệp đã hoàn tất

- Quá trình chuyển lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp không diễn ra liêntục mà dừng ở giới hạn mà năng suất lao động biên trong nông nghiệp bắt đầu lớn hơnkhông Tương ứng tên đồ thị hàm sản xuất lúc sản lượng nông nghiệp bắt đầu sụt giảm

và tiền lương ở khu vực thành thị bắt đầu có xu hướng tăng lên

- Không phải lao động nông nghiệp lúc nào cũng dư thừa mà tồn tại đồng thời tìnhtrạng thừa, thiếu Thiếu lao động kỹ năng, thừa lao động phổ thông Thiếu lao độngtrong mùa vụ căng thẳng, thừa lao động khi nông nhàn Hoặc tồn tại thất nghiệp

Để hạn chế việc giảm sản lượng trong khi vẫn muốn rút thêm lao động thì phải đầu tưvào nông nghiệp và kết luận vãng phát triển kinh tế mà chỉ dựa vào bản thân côngnghiệp sẽ gặp khó khăn

Mô hình Gustar Ranis và John Fei đã trở thành lý thuyết tổng quát về quá trình pháttriển trên ở các quốc gia đang phát triển với lao động dư thừa trong thập kỷ 60 - 70, gópphần hình thành tư tưởng phát triển tổng hợp nông nghiệp và nông thôn (IntergratedRural Development: hạ tầng cơ sở, tín dụng, khuyến nông, thị trường, thể chế)

Tác động thực tiển của mô hình này thể hiện qua việc thay đổi chính sách: từ đẩy mạnhtốc độ di dân từ nông thôn sang thành thị chuyển sang ủng hộ phát triển nó theo nghĩarộng nhất

16

Lý thuyết về quan hệ phụ thuộc quốc tế trong diễn trình phát triển

Theo Furtado – nhà kinh tế học người Brazil, từ thế kỷ 18 những thay đổi về nhu cầudiễn ra trên phương diện toàn cầu đã dẫn đến sự phản công quốc tế mới về lao động,trong đó nổi bật có hai nhóm Một nhóm là các nước ngoại vi (pheriphery) chủ yếu làcác nước Châu Á, Châu Phi và Châu Mỹ Latinh Các nước này chuyên môn hóa trongviệc sản xuất những sản phẩm sơ chế Nhóm thứ hai là những nước trung tâm thông quacác phát kiến về địa lý và nhu cầu mở rộng thị trường đã tiến hành xâm lược các nướcngoại vi Nhóm nước này nắm quyền kiểm soát nền kinh tế của các nước ngoại vi.,buộc các nước ngoại vi phải mua hàng tiêu dùng do các nước này sản xuất

Những chèn ép về mặt kinh tế cộng với những khó khăn mà các nước đang phát triểngặp phải trong quá trình xúc tiến phát triển kinh tế trong nước sau khi dành được chủquyền đã làm nảy sinh ý tưởng cho rằng thuộc địa đã để lại di sản xấu cho sự phát triểnkinh tế

Cụ thể, có ba luồng tư tưởng chính: mô hình phụ thuộc tân thuộc địa, mô hình mẫu sai

và giả định về sự phát triển đối ngẫu

Mô hình phụ thuộc tân thuộc địa (Neo Colonial dependence) là kết quả gián tiếp từ suynghĩ Marxist Mô hình này cho rằng sự tồn tại kém phát triển dai dẳng ở các quốc giađang phát triển là do có chính sách bất bình đẳng giữa ngoại vi và trung tâm, có sự lanrộng của nhóm thiếu số giữ địa vị thống trị trong xã hội

Mô hình mẫu sai (false- paradigm) cho rằng một trong những nguyên nhân dẫn đến sựkém phát triển của các quốc gia của thế giới thứ ba là do sự cố vấn sai, không phù hợpcủa các chuyên gia nước ngoài

Mô hình đối ngẫu (dualistic development thesis) lại cho rằng tồn tại sự hiện hữu daidẳng của quá trình phân hóa ngày càng gia tăng giữa nước giàu và nước nghèo, ngườigiàu và người nghèo Tính đối ngẫu này thể hiện trong bốn yếu tố chủ yếu:

Có sự phụ thuộc đối lập trong một không gian cho sẵn giữa nước giàu, nước nghèo.Trong đó có một số thuộc nhóm cấp cao và một số thuộc nhóm cấp thấp có thể cùng tồntại trong một không gian cho sẵn Điển hình cho đặc điểm này là sự cùng tồn tại củanhững nhóm thiểu số thống trị giàu có được giáo dục đến nơi đến chốn đôi khi ở nướcngoài, và đại đa số người nghèo mù chữ và ý niệm sự phụ thuộc với ý nghĩa sự đồngtồn tại của các quốc gia giàu có và quyền lực với xã hội các nước nghèo, bần cùng hóatrong nền kinh tế thế giới, do sự xâm nhập của các nước tư bản hiện đại vào các nước

có nền kinh tế cổ xưa

Sự tồn tại này dai dẳng chứ không phải là tạm thời (quá độ) Đây không chỉ đơn thuần

là một hiện tượng tạm thời mà thời gian có thể xóa nhoà đi ranh giới giữa sự nghèo khó

17

và sung túc Nói cách khác, sự tồn tại có tính chất quốc tế (trên toàn cầu) của sự giàu có

và nghèo khổ không chỉ đơn thuần là một hiện tượng lịch sử mà nó ngày càng mở rộngdần theo thời gian

Mức độ bất bình đẳng ngày càng tăng lên Thuộc tính này gần như cố hữu, mức độchênh lệch giữa cấp thấp và cấp tiến Chênh lệch năng suất giữa công nhân nước pháttriển và đang phát triển ngày càng gia tăng trong thời gian qua

Không có nổ lực giảm bớt những bất bình đẳng đó từ phía nước giàu Sau thời gian dàidậm chân trong chế độ thuộc địa, các quốc gia đang phát triển được gì Các vùng kémphát triển nhất ngày nay là những vùng có ràng buộc chặt chẽ nhất với chủ nghĩa tư bảnphương Tây trước đây Đó là những vùng chuyên xuất khẩu sản phẩm sơ chế cho cácnước đã phát triển Các nước này từng là nơi cung cấp nhân công rẻ mạt, tài nguyêngiàu có và cơ hội cũng bị lãng quên hay rũ bỏ khi kinh doanh không có hiệu quả

Đó là nội dung của lý thuyết phụ thuộc nhìn từ các khảo hướng chính Mặc dù diễn đạtqua các cách khác nhau, mạnh hơn, gay gắt hơn hay nhẹ nhàng hơn Tuy nhiên cùng thểhiện tình trạng phụ thuộc giai dẳng giữa các nước phát triển và các nước kém phát triển,phụ thuộc dẫn đến hay đồng nghĩa với kém phát triển, một nhóm người giữ địa vị thốngtrị trong xã hội và phải thoát khỏi tình trạng phụ thuộc

Hãy đánh giá một cách khách quan về lý thuyết sự phụ thụôc quốc tế (những điểm hợp lý và chưa hợp lý của lý thuyết này.

Lý thuyết phi tân cổ điển (Neoclassical Counter Revolution)

Vào cuối thập niên 70 khi lý thuyêt về sự phụ thuộc quốc tế vẫn còn đang thu hút sựquan tâm của nhiều học giả phương Tây thì lý thuyết phi tân cổ điển đã bắt đầu nổi lên

và cuối cùng thống trị phương Tây (và cả ở các nước đang phát triển ở mức độ thấphơn) trong suốt thập kỹ từ 70 đến 90

Trào lưu này thể hiện qua các lý thuyết kinh tế và các chính sách phát triển phương Tây(Hoa kỳ, Anh, Canađa, Đức) Ơû các nước phát triển trào lưu này kêu gọi tư nhân hóacác công ty quốc doanh Ơû các nước đang phát triển họ kêu gọi giải thể sở hữu côngcộng, kế hoạch hóa các hàng rào thuế, xóa bỏ bảo hộ trong hoạt động kinh tế

Sở dĩ có tác động mạnh mẽ lên khắp thế giới là vì các nhà kinh tế thuộc trường phái nàyhầu hết là những người nắm trọng trách ở hai tổ chức quyền lực nhất (Ngân hàng thếgiới và quỹ tiền tệ quốc tế) Trong khi đó các tổ chức đại diện cho quyền lợi của cácnước đang phát triển như ILO ( tổ chức lao động quốc tế), chương trình phát triển LiênHợp Quốc (UNDP), và hội nghị liên hợp quốc về thương mại và phát triển (UNTAD)lại không có quyền lực bằng

Theo các nhà kinh tế thuộc trường phái phi tân cổ điển, sự kém phát triển ở các nướcđang phát triển là do sự phân bố tài nguyên không hiệu quả, chính sách bóp méo giá cả

và do sự can thiệp quá mức của chính phủ vào hoạt động kinh tế của các nước đang

Do vậy họ khuyến khích phân bố lại tài nguyên bằng cách tư nhân hóa xí nghiệp quốcdoanh, loại trừ những quy định phức tạp làm sai lệch giá thị trường và hạn chế kiểmsóat ngoại thương, đẩy mạnh xuất khẩu và buôn bán tự do, chào đón đầu tư nước ngoài.

Hãy đánh giá xem liệu một thị trường tự do, một chính sách bàn tay vô hình faire) có thích hợp cho một nứơc đang phát triển hay không?

(laiser-19

CHƯƠNG III

CÁC NGUỒN LỰC PHÁT TRIỂN KINH TẾ

Bảng 9 : Một số chỉ tiêu so sánh về dân số và lao động (%)

Bảng 11: Hệ số ICOR của một số nước (1970-1981)

Bảng 12: Cơ cấu tài sản quốc gia

Tài nguyên thiên nhiên

Tài sản đươc

sản xuất ra

Tài sảnsản xuất

Tài sản

cố định

 Công xưởng, nhà máy

 Trụ sở cơ quan, trang thiết bị vănphòng

 Máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải

 Cơ sở hạ tầng

 Tồn kho hàng hóaTài sản phi

Nguồn tiết kiệm trong nước

20

h p g

d S S S

Nguồn tiết kiệm ngoài nước (FDI, ODA, Porfolio, NGOs)

fd fp fn fo

f S S S S

21