Bai 38 Cac nhan to anh huong den sinh truong va phat trien o dong vat

Nguyên nhân tuyến yên sản xuất ra quá ít hoặc quá nhiều hoocmôn sinh trưởng lại gây ra hậu quả như vậy - Hoocmôn sinh trưởng quá nhiều  tăng cường phân chia, số lượng và kích thước tế b[r]

SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN

I NHÂN TỐ BÊN TRONG: HOOCMÔN

1 Các hoocmôn ảnh hưởng đến sinh trưởng và

phát triển của động vật có xương sống.

2 Các hoocmôn ảnh hưởng đến sinh trưởng và

phát triển của động vật không xương sống.

NỘI DUNG

I NHÂN TỐ BÊN TRONG

- Hoocmôn là nhân tố bên trong ảnh hưởng đến sinh

trưởng và phát triển của động vật

1 Các hoocmôn ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát

triển của động vật có xương sống.

Hoocmôn Sinh trưởng Tirôxin

Ơstrôgen (Ở nữ)

Testostêrôn (Ở nam)

Các hoocmôn ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật.

Tên các hoocmôn ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật có xương sống.

 Các hoocmôn ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát

triển của động vật có xương sống là:

- Hoocmôn sinh trưởng (GH)

- Hoocmôn Tiroxin

- Hoocmôn Ơstrogen và Testosteron

Các hooc môn đó do các tuyến nội tiết nào tiết ra?

=> - Hoocmôn sinh trưởng (GH) do tuyến yên tiết ra

- Hoocmôn Tiroxin do tuyến giáp tiết ra

- Hoocmôn Ơstrogen do buồng trứng tiết ra và testosteron

do tinh hoàn tiết ra

- Thừa ở giai đoạn trẻ em

- Thừa: gây bệnh bướu bazơđô.

- Kích thích phân chia tế bào và tăng kích thước của tế bào qua tăng tổng hợp prôtêin.

- Kích thích phát triển xương (xương dài ra và

to lên).

- Kích thích chuyển hoá ở

tế bào.

- Kích thích quá trình sinh trưởng và phát triển bình thường của cơ thể.

Tuyến giáp

Tên

hoocmôn

Nơi Sản xuất

Tác dụng sinh lí Hậu quả do

rối loạn hoocmôn

- Riêng đối với lưỡng cư, tirôxin gây biến thái từ nòng nọc thành ếch Thiếu tirôxin, nòng nọc không biến thành ếch được.

Có tirôxin Không có Tirôxin

Công thức cấu tạo của Tirôxin

- Kích thích sinh trưởng và phát triển mạnh ở giai đoạn dậy thì nhờ:

+ Tăng phát triển xương.

+ Kích thích phân hoá tế bào để hình thành các đặc điểm sinh dục phụ thứ cấp.

- Riêng testosteron còn làm tăng mạnh tổng hợp

prôtêin, phát triển cơ bắp.

Ơstrogen

Testosteron

Buồng trứng

Tinh hoàn

- Nếu cắt buồng trứng hoặc tinh hoàn của con cái hoặc con đực  Các tính

trạng sinh dục biểu hiện không bình thường và mất bản năng sinh dục.

Nơi Sản xuất Tên

hoocmôn Tác dụng sinh lí rối loạn hoocmôn Hậu quả do

<> Minh họa 3 người:

Người bình thường, người bé nhỏ và người khổng lồ.

(Với chiều cao 2,57m, Leonid Stadnik người Ukraine hiện là

người đàn ông cao nhất TG)

(Và đây là cậu bé người Nepal 14 tuổi Khagendra Thapa

nhất thế giới, với chiều cao chỉ 50,8 cm.)

(Jyoti Amge được mệnh danh là thiếu nữ nhỏ nhất TG theo sách kỉ lục của Ấn Độ 15 tuổi nhưng chỉ cao 58cm, em thậm

chí còn thấp hơn đứa trẻ 13 tháng tuổi của nhà hàng xóm.)

(Cũng với chiều cao không thua kém, He PingPing 19 tuổi, chỉ cao 73cm, đang nộp đơn xin ghi tên vào sách kỉ lục

Guinness với danh hiệu người thấp nhất thế giới.)

Các trường hợp do tuyến yên sản xuất ra quá ít hoặc nhiều hoocmôn sinh trưởng vào giai đoạn trẻ em?

-Người bình thường: Do tuyến yên tiết ra lượng hoocmôn sinh trưởng vừa phải vào giai đoạn trẻ em

-Người bé nhỏ: Do tuyến yên tiết ra lượng hoocmôn sinh trưởng quá ít vào giai đoạn trẻ em

- Người khổng lồ: Do tuyến yên tiết ra lượng hoocmôn sinh trưởng quá nhiều vào giai đoạn trẻ em

Giải pháp cho người khổng lồ

• Bệnh khổng lồ được điều trị bằng cách kiểm soát lượng

hormone, khiến cho chúng càng gần với mức độ bình thường càng tốt Một số phương pháp điều trị bệnh khổng lồ bao

gồm:

Thuốc Bác sĩ sẽ kê đơn thuốc để kiểm soát lượng hormone tăng trưởng Những loại thuốc này có thể kích thích các loại hormone khác trong cơ thể và giảm thiểu sản xuất lượng

hormone tăng trưởng Thuốc có thể dưới dạng viên hoặc tiêm như: octreotide, lanreotide, bromocriptine, cabergoline,

pegvisomant;

• Phẫu thuật Nếu bệnh khổng lồ gây ra do khối u, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật để loại bỏ khối u đó;

• Liệu pháp phóng xạ Quá trình này sẽ từ từ làm giảm kích

thước khối u bằng cách sử dụng tia phóng xạ mà không làm tổn hại đến các tế bào khác ;

+Sử dụng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ

để kiểm soát lượng Hoocmôn

+Nếu do khối u có thể theo chỉ định của bác sĩ để cắt bỏ khối u.

+Liệu phóng xạ dần làm giảm kích

thước khối u.

+Có thể tiêm GH để khắc phục bệnh lùn trước khi dậy thì (giai đoạn trẻ em).

Giải pháp cho người bé nhỏ

Nguyên nhân tuyến yên sản xuất ra quá ít hoặc quá

nhiều hoocmôn sinh trưởng lại gây ra hậu quả như vậy

- Hoocmôn sinh trưởng quá nhiều  tăng cường phân

chia, số lượng và kích thước tế bào, xương phát triển

mạnh  Người khổng lồ

- Hoocmôn sinh trưởng quá ít  phân chia, giảm số

lượng và kích thước tế bào, xương kém phát triển  Trẻ

em chậm lớn

Trong thức ăn và nước uống thiếu iôt thì trẻ em sẽ

chậm lớn (hoặc ngừng lớn), chịu lạnh kém, não ít nếp nhăn, trí tuệ thấp.

=> Iôt là 1 trong 2 thành phần cấu tạo nên Tirôxin nên

thiếu Iôt -> thiếu Tirôxin Thiếu Tirôxin làm giảm quá

trình chuyển hoá và giảm sinh nhiệt ở tế bào nên động vật

và người chịu lạnh kém Thiếu tirôxin còn làm giảm quá trình phân chia và lớn lên của tế bào, hậu quả là trẻ em và động vật non chậm lớn hoặc ngừng lớn, não ít nếp nhăn,

số lượng tế bào não giảm, dẫn đến trí tuệ thấp

Gà trống con sau khi bị cất bỏ tinh hoàn thì phát triển không hình thường: mào nhỏ, không có cựa, không

biết gáy và mất bản năng sinh dục, ?

=> Hoocmôn testostêrôn do tinh hoàn tiết ra kích thích quá trình sinh trưởng và hình thành các đặc điểm sinh dục thứ cấp (phát triển mào, cựa, thanh quản…) ở động vật Vì vậy, thiếu hoocmôn testrostêrôn (sau khi cắt bỏ tinh hoàn) sẽ

gây ra hậu quẳ gà trống con phát triển không hình thường

I NHÂN TỐ BÊN TRONG

- Hai hooc môn chủ yếu ảnh hưởng đến sinh trưởng và

phát triển của côn trùng là ecdison và juvenin.

2 Các hoocmôn ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát

triển của động vật không xương sống.

+ Gây lột xác ở sâu bướm.

+ Kích thích sâu biến thành nhộng và bướm.

+ Phối hợp với ecđisơn gây lột xác ở sâu bướm.

+ Ức chế quá trình biến đổi sâu thành nhộng và bướm.

Ecđisơn

Juvenin

Tuyến trước ngực

Thể allata

Tên hoocmôn Nơi

sản xuất Tác dụng sinh lí

Hình 38.3: Sơ đồ ảnh hưởng của hooc môn đến biến thái ở bướm.

Về tác dụng sinh lí của Ecđisơn và juvenin, nguyên

nhân lột xác ở sâu bướm và nguyên nhân sâu bướm

biến thành nhộng và bướm

 Sâu bướm có thể lột xác nhiều lần là do tác dụng của ecđixơn, nhưng không thể biến đổi thành nhộng và bướm được là do tác dụng ức chế của juvenin Khi nồng độ

juvenin giảm (thể hiện bằng vạch đen mảnh dần ở trên hình 38.3) đến mức không còn gây tác dụng ức chế nữa, thì ecđixơn biến sâu thành nhộng và nhộng thành bướm

III- Một số biện pháp điều khiển sinh trưởng và phát

triển ở động vật và người

3 Cải thiện chất lượng dân số

Chất lượng dân số là vấn đề sức khỏe thể chất ( chiều cao, cân nặng, không mắc dị tật ) của người dân

Cải thiện chất lượng dân số là cải thiện hình dáng cơ thể,

sức khỏe, trí tuệ của người dân

Nâng cao đời sống, cải thiện chế độ dinh dưỡng, luyện tập

thể dục thể thao, tư vấn di truyền, phát hiện sớm các đột

biến trong phát triển phôi thai, giảm ô nhiễm môi trường,

chống sử dụng các chất ma túy, thuốc lá, rượu bia…