-Ảnh hưởng của chủ nghĩa Mác-Lênin đã tác động trực tiếp đến phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, đưa đến sự ra đời của rất nhiều Đảng Cộng sản ở các nước trên thế giới.. -Chủ nghĩa
Trang 1Chương 1:Vai trò của Nguyễn Ái Quốc trong việc thành lập Đảng và cương lĩnh đúng đắn đầu tiên của Đảng: Phần 1:Vai trò của Nguyễn Ái Quốc trong việc thành lập Đảng.
Sự thất bại của phong trào yêu nước chống thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX đã chứng tỏ con đường cứu nước theo hệ tư tưởng phong kiến và hệ tư tưởng tư sản đã bế tắc.Cách mạng Việt Nam lâm vào tình trạng khủng hoảng sâu sắc về đường lối, về giai cấp lãnh đạo Nhiệm vụ lịch sử đặt ra là phải tìm một con đường cách mạng mới,với một giai cấp có đủ tư cách đại biểu cho quyền lợi của dân tộc, của nhân dân, có đủ uy tín và năng lực để lãnh đạo cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ dẫn đến thành công
Việc thành lập Đảng là một bước ngoặc
vô cùng quan trọng trong lịch sử Cách mạng Việt Nam , nó chứng tỏ rằng giai cấp vô sản của ta đã trưởng thành và đủ sức lãnh đạo cách mạng Sự ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam gắn liền với vai trò của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc – người trực tiếp chuẩn bị về mặt tổ chức, chính trị tư tưởng cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời chủ trì hội nghị thành lập Đảng
1.Hoàn cảnh ra đời của Đảng Cộng Sản Việt Nam.
1.Hoàn cảnh quốc tế cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX:
a.Sự chuyển biến của CNTB và hậu quả của nó:
-Cuối thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, các nước đế quốc đã tăng cường bốc lột nhân dân lao động trong nước và nhân dân các nước thuộc địa
=>Chính sách thôn tính thuộc địa của các nước đế quốc đã đẩy đến mâu thuẫn giữa các nước thuộc địa với các nước đế quốc ngày càng gay gắt, phong trào đấu
Trang 2tranh chống xâm lược diễn ra mạnh mẽ nhưng không dành được thắng lợi do chưa có đường lối lãnh đạo đúng đắn
-1/8/1914, chiến tranh thế giới lần thứ nhất bùng nổ, gây ra những hậu quả đau thương cho các nước đế quốc, làm suy yếu lực lượng của CNTB và làm tăng thêm mâu thuẫn giữa các nước đế quốc
-Ở Châu Á và Đông Nam Á, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc diễn ra sôi nổi
=>Tình hình trên đã tạo điều kiện cho phong trào đấu tranh của các nước thuộc địa nói chung và ở Việt Nam nói riêng phát triển mạnh mẽ
b.Chủ nghĩa Mác-Lênin:
-Yêu cầu bức thiết cho
phong trào đấu tranh
của giai cấp công nhân
là phải có hệ thống lý
luận khoa học làm vũ
khí tư tưởng để chống
lại CNTB.Trong bối
cảnh đó, chủ nghĩa
Mác đã ra đời và sau
này, được Lênin phát
triển thành chủ nghĩa
Mác-Lênin
-Ảnh hưởng của chủ
nghĩa Mác-Lênin đã tác động trực tiếp đến phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, đưa đến sự ra đời của rất nhiều Đảng Cộng sản ở các nước trên thế giới -Chủ nghĩa Mác-Lênin đã có ảnh hưởng rất lớn đến phong trào đấu tranh của nhân dân Việt Nam dẫn đến sự ra đời của các tổ chức Cộng sản ở nước ta trong
đó phải kể đến vai trò quan trọng của Nguyễn Ái Quốc
c.CM tháng Mười Nga (1917)và Quốc tế Cộng sản:
-Thắng lợi của cách mạng Tháng Mười đã đưa chủ nghĩa Mác-Lênin từ lý luận trở thành hiện thực;đồng thời cổ vũ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân
và nhân dân ở các dân tộc thuộc địa, đưa đến sự ra đời của các Đảng Cộng sản
Trang 3-Cách mạng Tháng Mười Nga đã thức tỉnh nhân dân các nước Châu Á và toàn thể nhân dân Việt Nam trọng cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của mình
-Tháng 3 năm 1919, Quốc tế Cộng sản(Quốc tế III) được thành lập:
+Đánh dấu giai đoạn mới của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế
+Đồng thời có vai trò quan trọng trong việc truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin và thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Kết luận: Hoàn cảnh quốc tế và đặc điểm của thời đại trên đã tác động, ảnh hưởng tới quan điểm, lập trường của Nguyễn Ái Quốc trong việc lựa chọn con đường giải phóng dân tộc, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng Việt Nam
2.Hoàn cảnh Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX:
a.Xã hội Việt Nam dưới sự thống trị của thực dân Pháp:
*Chính sách cai trị thuộc địa của thực dân Pháp
Sau khi hoàn thành xâm lược nước ta(1884), thực dân Pháp từng bước thiết lập bộ máy cai trị ở Việt Nam trên tất cả các lĩnh vực
-Về chính trị:thực dân Pháp tước bỏ quyền lực của triều đình phong kiến nhà Nguyễn, lợi dụng bộ máy cai trị cũ để phục vụ cho việc áp bức nhân dân Việt Nam
+Chia Việt Nam thành 3 xứ: Bắc Kỳ, Trung Kỳ, Nam Kỳ ở mỗi kỳ thực hiện một chế độ chính trị riêng
+Tăng cường hợp tác với giai cấp địa chủ phong kiến, biến giai cấp này thành tay sai đắc lực của chúng
+Dùng sức mạnh quân sự đàn áp dã man các phong trào đấu tranh giành độc lập dân tộc của nhân dân ta
=>Xã hội Việt Nam từ xã hội phong kiến trở thành xã hội thuộc địa nữa phong kiến
-Về kinh tế:qua hai cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất (1897-1914) và lần thứ hai(1919-1929), thực dân Pháp một mặt duy trì phương thức sản xuất phong kiến, một mặt du nhập hạn chế phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa vào Việt Nam
Trang 4=>Nền kinh tế Việt Nam bị lệ thuộc vào tư bản Pháp và bị kìm hãm trong vòng lạc hậu, phát triển què quặt
-Về văn hóa:thực hiện chính sách văn hóa giáo dục mạng tính thực dân, duy trì các hủ tục lạc hậu, đầu độc nhân dân ta bằng thuốc phiện, rượu cồn…,hủy hoại các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc ta
*Tình hình giai cấp và mâu thuẫn cơ bản trong xã hội Việt Nam
Dưới chính sách cai trị và khai thác thuộc địa của thực dân Pháp, xã hội Việt Nam có sự phân hóa sâu sắc về xã hội và giai cấp, ngoài các giai cấp cũ,xuất hiện thêm các giai cấp và tầng lớp xã hội mới
-Giai cấp địa chủ Việt Nam:
+Được Pháp duy trì làm cơ sở cho chế độ thuộc địa
+Giai cấp địa chủ cũng có sự phân hóa: một bộ phận có lòng yêu nước và căm ghét chế độ thực dân đã tham gia đấu tranh chống Pháp và tay sai
-Giai cấp nông dân:
+Chiếm khoảng 90% dân số và phải chịu hai tầng áp bức là thực dân và phong kiến
+Họ bị bần cùng hóa và phân hóa làm ba tầng lớp:bần nông, trung nông
và cố nông
=>Tình hình bần cùng và khốn khổ của giai cấp nông dân Việt Nam đã làm tăng thêm lòng căm thù và ý chí cách mạng của họ trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, giành ruộng đất cho dân cày.Song do vị trí địa lý,chính trị,xã hội quy định, giai cấp nông dân không thể tự giải phóng cho mình mà phải tập hợp dưới ngọn cờ cách mạng của giai cấp công nhân
-Giai cấp công nhân Việt Nam:
+Đa phần xuất thân từ giai cấp nông dân nên dễ dàng liên minh với giai cấp nông dân song trình độ nói chung còn thấp
+Ra đời trước giai cấp tư sản dân tộc, là con đẻ của hai cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp, chịu sự áp bức của cả thực dân, phong kiến
+Chịu sự ảnh hưởng của bối cảnh thời đại nên sớm được tiếp thu chủ nghĩa Mác-Lênin
Trang 5=>Giai cấp công nhân sớm có sự thống nhất về tư tưởng, tổ chức, tinh thần cách mạng triệt để trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù của dân tộc và giai cấp Điều đó giúp giai cấp công nhân Việt Nam giành được địa vị là người lãnh đạo cách mạng Việt Nam
-Tầng lớp tiểu tư sản:
+Thành phần:học sinh, trí thức, tiểu thương, thợ thủ công, viên chức, người làm nghề tự do,…
+Đời sống bấp bênh và thường xuyên thất nghiệp, một bộ phận trở thành
vô sản Do vậy,họ có lòng yêu nước và căm thù đế quốc, thực dân
+Chịu ảnh hưởng của những tư tưởng tiến bộ bên ngoài truyền vào nên là một lực lượng có tinh thần cách mạng cao
Kết luận:Chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp làm xã hội Việt Nam chuyển biến về mọi mặt:đó là sự ra đời của hai giai cấp mới là giai cấp công nhân và giai cấp tư sản Việt Nam; làm tăng mâu thuẫn vốn có trong lòng xã hội Việt Nam giữa nông dân và địa chủ phong kiến; đồng thời làm nảy sinh thêm mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược
-Xã hội Việt Nam đứng trước hai nhiệm vụ:đánh đuổi thực dân Pháp và xoá bỏ chế độ phong kiến đã lỗi thời Trong đó,nhiệm vụ giải phóng dân tộc được đặt lên hàng đầu
c.Phong trào yêu nước theo khuynh hướng phong kiến và tư sản cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX
-Phong trào yêu nước theo khuynh hướng phong kiến
+Phong trào Cần Vương(1885-1896)
` +Khởi nghĩa Yên Thế(1884)
=>Các phong trào đấu tranh đều thất bại Điều đó chứng tỏ hệ tư tưởng phong kiến không còn phù hợp với yêu cầu của cách mạng Việt Nam lúc đó -Đầu thế kỷ XX, các phong tròa diễn ra theo khuynh hướng dân chủ tư sản và do các sĩ phu tiến bộ lãnh đạo
+Một bộ phận đi theo khuynh hướng bạo động(đại biểu là Phan Bội Châu),chủ trương dùng bạo động để đánh đuổi thực dân Pháp ,cầu viện Nhật
Trang 6+Một bộ phận theo hướng cải cách(Phan Châu Trinh):vận động cải cách văn hóa
xã hội, động viên lòng yêu nước của nhân dân, đề xướng tư tưởng dân chủ tư sản với phương châm Khai dân trí,chấn dân khí,hậu dân sinh và cầu viện vào nước ngoài nhưng cũng thất bại
Kết luận:Các phong trào đấu tranh thời kỳ này diễn ra sôi nổi và mạnh mẽ nhằm giành độc lập cho dân tộc nhưng theo nhiều trào lưu tư tưởng khác nhau và đều thất bại
-Sự thất bại do nhiều nguyên nhân: hạn chế về giai cấp,về đường lối chính trị,hệ thống tổ chức,về năng lực tập hợp lực lượng trước yêu cầu của cuộc đấu tranh của dân tộc, phản ánh sự khủng hoảng về đường lối và giai cấp lãnh đạo cách mạng Việt Nam lúc này
-Các phong trào đã cỗ vũ tinh thần yêu nước và đấu tranh kiên cường của nhân dân ta, tạo cơ sở cho việc tiếp thu, truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin, quan điểm cách mạng Hồ Chí Minh vào Việt Nam
2.Vai trò của Nguyễn Ái Quốc trong việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
-6/1911,giữa lúc dân tộc ta đứng trước cuộc khủng hoảng về đường lối cứu nước, nhiều nhà yêu nước đương thời tiếp tục con đường theo lối cũ,thì đồng chí Nguyễn Ái Quốc, bằng trí tuệ và nhãn quan chính trị sắc bén đã ra đi tìm đường cứu nước theo phương hướng mới.Trong quá trình tìm đường cứu nước, Người
đã tìm hiểu rất kỹ các cuộc cách mạng của Mỹ(1776), cách mạng Pháp(1789)
Trang 7Đặc biệt, cách mạng tháng 10 Nga(1917) được Người hết sức quan tâm.
Và dưới ánh sáng Cách mạng tháng Mười, Đề cương về vấn đề dân tộc
và thuộc địa của Lênin và ảnh hưởng của cuộc đấu tranh thành lập Đảng Cộng sản Pháp…, chủ nghĩa Mác-Lênin, chân lý cách mạng của thời đại đã sớm được khẳng định trong nhận thức tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc Người xác định con đường giải phóng đúng đắn của dân tộc Việt Nam là: giải phóng giai cấp vô sản mới thực sự giải phóng được dân tộc; cả hai cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự
nghiệp của chủ nghĩa cộng sản và của cách mạng thế giới
1911-1920, khảo sát các nước thuộc địa và các nước chính quốc trên thế giới, tham gia những phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân, gửi bản yêu sách 8 điểm đến Hội nghị Vécxai
1920-1930, Người cũng đồng thời chuẩn bị những điều kiện cần thiết cho cách mạng Việt Nam, đặc biệt là sự ra đời của Đảng Cộng Sản Việt Nam
7/1920:Nguyễn Ái Quốc đọc bản sơ thảo
Trang 8lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin
và tìm thấy trong luận cương của Lênin con đường cách mạng vô sản là con đường cứu nước, giải phóng dân tộc Việt Nam Nguyễn Ái Quốc đã đến với chủ nghĩa Mác-Lênin Từ sau sự
Nguyễn Ái Quốc tham gia sáng lập
Đảng Cộng sản Pháp(12/1920)
kiện Nguyễn Ái Quốc bỏ phiếu tán thành việc gia nhập Quốc tế Cộng sản và tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp;Người xúc tiến công việc truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào Việt Nam thong qua các tờ báo “Người cùng khổ”, “Nhân đạo”, “Đời sống công nhân”, “Bản án chế độ thực dân Pháp”…(12/1920), cùng với việc thực hiện nhiệm vụ đối với phong trào cộng sản Quốc tế, Nguyễn Ái Quốc tích cực truyền bá Chủ nghĩa Mác-Lênin, vạch phương hướng chiến lược Cách mạng Việt Nam,chuẩn bị điều kiện để thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Người cùng khổ Bản án chế độ thực dân Pháp
3.Vai trò của Nguyễn Ái Quốc đối với việc chuẩn bị những điều kiện
về chính trị tư tưởng, tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.
3.1:Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị về mặt chính trị tư tưởng
+Về chính trị: sau khi tìm được con đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc tích cực tham gia hội nghị, diễn đàn, viết báo, tham gia phong trào công nhân để tuyên truyền về vấn đề dân tộc, thuộc địa; đồng thời tiếp tục nghiên cứu về chủ nghĩa Mác-Lênin
Trang 9Năm 1923-1924: Nguyễn Ái Quốc sang Liên Xô tham dự một số hội nghị như Hội nghị Quốc tế nông dân, Đại hội Quốc tế cộng sản, Đại hội của Công hội Đỏ,
…
Nguyễn Ái Quốc còn tham gia viết bài cho báo Sự thật và tạp chí Thư tín quốc tế
+Về tư tưởng:
Thứ nhất,Nguyễn Ái Quốc tố cáo tội ác của thực dân Pháp đối với nhân dân các nước thuộc địa.Người viết nhiều bài đăng trên các báo,đặc biệt là năm
1925 Người viết tác phẩm “bản án chế độ thực dân Pháp” đã gây tiếng vang và ảnh hưởng lớn đến các phong trào yêu nước ở trong nước và các nước thuộc địa…
Bản án chế độ thực dân Pháp là tác phẩm lí luận đầu tiên của cách mạng nước ta, góp phần truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào Việt Nam
Thứ hai,Nguyễn Ái Quốc phác thảo đường lối cứu nước,thể hiện tập trung trong tác phẩm “Đường kách mệnh” Đầu năm 1927, cuốn Đường kách mệnh gồm những bài giảng của Người trong các lớp đào tạo cán bộ ở Quảng Châu, được
Bộ tuyên truyền của Hội liên hiệp các dân tộc bị áp bức ở Á-Đông xuất bản.Nguyễn Ái Quốc khẳng định : “Muốn thắng lợi thì Cách mạng phải có một lãnh đạo,Đảng có vững mạnh, cách mạng mới thành công ,các dân tộc thuộc địa muốn giải phóng dân tộc phải đi theo con đường cách mạng vô sản”.Tác phẩm
Trang 10này có giá trị lý luận và thực tiễn to lớn đối với cách mạng Việt Nam.
3.2:Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị về mặt tổ chức
Năm 1921,Nguyễn Ái Quốc cùng với một số chiến sĩ cách mạng ở các nước Angiêri,Xênêgan,Tuynidi,Marốc…sáng lập ra Hội liên hiệp thuộc địa ở Pari, nhằm chuẩn bị lực lượng chống chủ nghĩa thực dân
Tháng 6 năm 1923,Nguyễn Ái Quốc rời nước Pháp đến Mátxcơva để tham dự Hội nghị nông dân quốc tế lần thứ nhất (10/1923); trực tiếp học tập,nghiên cứu kinh nghiệm Cách mạng tháng Mười Nga và chủ nghĩa Mác-Lênin
17-6-1924,Nguyễn Ái Quốc tham gia Đại hội lần thứ V Quốc tế Cộng sản.Sau đó tham gia các đại hội Quốc tế Công hội đỏ, Quốc tế phụ nữ, Quốc tế thanh niên, Quốc tế cứu tế đỏ.Tại các Đại hội Quốc tế nói trên,
Trang 11Nguyễn Ái Quốc tiếp tục làm rõ những quan điểm của mình về vai trò lịch sử của giai cấp vô sản thuộc địa, về mối quan hệ giữa phong trào cách mạng ở thuộc địa với cách mạng vô sản ở chính quốc và nêu rõ sự cần thiết phải thủ tiêu
hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc trước khi xóa bỏ chế độ thối nát này trên toàn thế giới
Ngày 11-11-1924,Nguyễn Ái Quốc tới Quảng Châu.Người đã cùng những nhà lãnh đạo cách mạng Trung Quốc ,Triều Tiên, Ấn Độ, Thái Lan, Inđônêxia thành lập Hội liên hiệp các dân tộc bị áp bức ở Á đông
Tháng 6/1925,Nguyễn Ái Quốc thành lập hội Việt Nam cách mạng thanh niên, trong đó Cộng sản đoàn làm hạt nhân để trực tiếp truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào Việt Nam.Người đã trực tiếp mở nhiều lớp huấn luyện, đào tạo được hơn 200 cán bộ cách mạng.Người cho ra tờ báo thanh niên làm cơ quan tuyên truyền của Hội
Phần 2:Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng.
1.Vai trò của Nguyễn Ái Quốc:
Nguyễn Ái Quốc đã soạn thảo Chính cương vắn tắt-Sách lược vắn tắt và điều lệ tóm tắt của Đảng.Những văn kiện này đã chính thức được thông qua tại Đại hội thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam(3/2/1930) và trở thành cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng ta.Với sự ra đời của Đảng và cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng đứng đầu là lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc –Hồ Chí Minh đã lãnh đạo cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, mà tiêu biểu là thắng lợi của cách mạng tháng 8/1945,lập ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa(2/9/1945)
=>Như vậy,vai trò quyết định của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc –Hồ Chí Minh đối với sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam(3/2/1930),đặc biệt là những sự chuẩn bị về tư tưởng chính trị và tổ chức của Người trong những năm 20 của thế
kỷ XX cho sự ra đời của Đảng.Nguyễn Ái Quốc –Hồ Chí Minh là vị anh hùng dân tộc ,danh nhân văn hóa thế giới,người lãnh tụ của Đảng,của phong trào công nhân và của cả dân tộc Việt Nam
2.Nội dung cương lĩnh:
*Phương hướng chiến lược “Tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách
mạng để đi tới xã hội cộng sản”.Trước tiên làm cách mạng tư sản dân quyền, tiếp theo là cách mạng xã hội chủ nghĩa
