I.Cấu tạo của xương II.Sự to ra và dài ra của xương III.Thành phần hoá học và tính chất của xương Thí nghiệm1: Lấy một xương đùi ếch trưởng thành .Ngâm trong cốc đựng dung dịch axit cloh[r]
Trang 1Gi¸o viªn : Trương Thế Thảo
PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO THỊ XÃ AN NHƠN
TRƯỜNG THCS NHƠN HẬU
MÔN: SINH HỌC 8
Trang 2Tiết 8: Bài 8: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
I Cấu tạo của xương:
1 Cấu tạo xương dài:
Trang 311 12
Em hãy xác định các bộ phận của 1 xương dài qua hình vẽ sau?
Trang 4Tiết 8: Bài 8: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
I Cấu tạo của xương:
1 Cấu tạo xương dài:
Màng x ơng Mô x ơng cứng Khoang x ơng
→ giảm ma sát trong khớp xương
→phân tán lực tỏc động, tạo cỏc ụ chứa tuỷ đỏ
→ giúp x ơng phỏt triển to về
bề ngang
→ chịu lực, đảm bảo vững chắc
→ chứa tủy đỏ (trẻ em), tuỷ vàng (ng
ời lớn)
Trang 5Cấu tạo xương hình ống, nan xương ở đầu xương xếp vòng cung có ý nghĩa gì đối với chức năng nâng đỡ của xương?
-Cấu tạo hình ống làm cho xương nhẹ và vững chắc.
-Nan xương xếp vòng cung có tác dụng phân tán lực làm
tăng khả năng chịu lực.
- Người ta vận dụng kiểu cấu tạo hình ống và cấu trúc hình
vòm, các nan xương đan xen vào nhau vào kỉ thuật xây
dựng, thiết kế đảm bảo độ bền vững mà tiết kiệm được
nguyên liệu.
Trang 8Tiết 8: Bài 8: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
I Cấu tạo của xương:
1 Cấu tạo xương dài:
Màng x ơng Mô x ơng cứng Khoang x ơng
→ giảm ma sát trong khớp xương
→phân tán lực tỏc động, tạo cỏc ụ chứa tuỷ đỏ
→ giúp x ơng phỏt triển to về
bề ngang
→ chịu lực, đảm bảo vững chắc
→ chứa tủy đỏ (trẻ em), tuỷ vàng (ng
ời lớn)
2 Cấu tạo xương ngắn và xương dẹt:
Trang 9Trình bày cấu tạo của xương ngắn và xương dẹt?
Trang 10Tiết 8: Bài 8: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
I Cấu tạo của xương:
1 Cấu tạo xương dài:
Màng x ơng Mô x ơng cứng Khoang x ơng
→ giảm ma sát trong khớp xương
→phân tán lực tỏc động, tạo cỏc ụ chứa tuỷ đỏ
→ giúp x ơng phỏt triển to về
bề ngang
→ chịu lực, đảm bảo vững chắc
→ chứa tủy đỏ (trẻ em), tuỷ vàng (ng
ời lớn)
2 Cấu tạo xương ngắn và xương dẹt:
- Khụng cú cấu tạo hỡnh ống
- Ngoài là mụ xương cứng
-Trong là mụ xương xốp gồm nhiều nan xương và hốc nhỏ chứa tuỷ đỏ
Trang 11Tiết 8: Bài 8: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
I Cấu tạo của xương:
1 Cấu tạo xương dài:
2 Cấu tạo xương ngắn và xương dẹt:
- Không có cấu tạo hình ống
- Ngoài là mô xương cứng
- Trong là mô xương xốp gồm nhiều nan xương và hốc nhỏ chứa tuỷ đỏ
II Sự to ra và dài ra của xương:
Dựa vào thông tin SGK em hãy cho biết xương to ra về bề ngang
do đâu ?
- Xương to ra về bề ngang là nhờ các tế bào màng xương phân chia
Trang 12BÀI 8 – TIẾT 8:CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
Hình 8-5: Vai trò của sụn tăng trưởng trong sự dài ra của
xương
Mô tả thí nghiệm chứng
minh vai trò của sụn tăng
trưởng : dùng đinh platin
đóng vào vị trí A, B, C, D ở
xương đùi một con bê B và
C ở phía trong sụn tăng
trưởng A và D ở phía ngoài
sụn tăng trưởng của hai đầu
xương Sau vài tháng được
kết quả như hình vẽ
Trang 13BÀI 8 – TIẾT 8:CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
II.Sự to ra và dài ra của
xương
Hình 8-5: Vai trò của sụn tăng trưởng trong sự dài ra của
Đoạn AB và đoạn CD có sụn tăng
trưởng, còn đoạn BC không có
Trang 14Tiết 8: Bài 8: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
I Cấu tạo của xương:
1 Cấu tạo xương dài:
2 Cấu tạo xương ngắn và xương dẹt:
- Không có cấu tạo hình ống
- Ngoài là mô xương cứng
- Trong là mô xương xốp gồm nhiều nan xương và hốc nhỏ chứa tuỷ đỏ
II Sự to ra và dài ra của xương:
- Xương to ra về bề ngang là nhờ các tế bào màng xương phân chia
-Xương dài ra do sự phân chia của các tế bào ở lớp sụn tăng
trưởng
Trang 15Hình 8-4: Phim chụp sụn tăng
trưởng ở xương trẻ em
BÀI 8 – TIẾT 8:CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
Ở tuổi dậy thì các tế bào
của sụn tăng trưởng phân
chia rất nhanh nên đây là
lứa tuổi có sự thay đổi
nhanh về chiều cao Vì
Trang 16Tiết 8: Bài 8: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
I Cấu tạo của xương:
1 Cấu tạo xương dài:
2 Cấu tạo xương ngắn và xương dẹt:
- Không có cấu tạo hình ống
- Ngoài là mô xương cứng
- Trong là mô xương xốp gồm nhiều nan xương và hốc nhỏ chứa tuỷ đỏ
II Sự to ra và dài ra của xương:
- Xương to ra về bề ngang là nhờ các tế bào màng xương phân chia
-Xương dài ra do sự phân chia của các tế bào ở lớp sụn tăng
trưởng
III Thành phần hóa học và tính chất của xương:
Trang 17BÀI 8 – TIẾT 8:CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
I.Cấu tạo của
Thí nghiệm1: Lấy một xương đùi ếch
trưởng thành Ngâm trong cốc đựng dung
dịch axit clohidric 10% Sau 10-15 phút
lấy ra, thử uốn cong xem xương cứng hay
mềm ?
Khi ngâm xương trong axit
clohidric có hiện tượng gì xảy
ra?Có hiện tượng nổi bọt khí
Trang 18BÀI 8 – TIẾT 8:CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
I.Cấu tạo của
Thí nghiệm1: Lấy một xương đùi ếch
trưởng thành Ngâm trong cốc đựng dung
dịch axit clohidric 10% Sau 10-15 phút
lấy ra ,thử uốn cong xem xương cứng hay
mềm ?Dùng kẹp gắp xương đã ngâm
rửa vào cốc nước lã thử uốn
xem xương cứng hay mềm?
Khí CO 2 → chứng tỏ xương có muối CaCO 3
2HCl + CaCO 3 -> CaCl 2 + CO 2 +H 2 O
- Xương mềm dẻo, uốn cong được.
Dựa vào kiến thức môn hoá
học em hãy cho biết bọt khí
nổi lên khi ngâm xương đó là
khí gì ?
Trang 19BÀI 8 – TIẾT 8:CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
III.Thành phần hoá học và tính chất của
xương
Thí nghiệm 2: Đốt một xương đùi
ếch trên ngọn lửa đèn cồn cho đến khi
xường không cháy nữa, không còn thấy
khói bay lên Bóp nhẹ phần xương đã
đốt Có nhận xét gì?
Khi đốt xương trên ngọn lửa
đèn cồn có hiện tượng gì ?
Xương cháy có mùi khét
Phần nào của xương cháy có
mùi khét?
Cháy chỉ có thể là chất hữu cơ
Trang 20BÀI 8 – TIẾT 8:CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
III.Thành phần hoá học và tính chất của
xương
Thí nghiệm 2: Đốt một xương đùi
ếch trên ngọn lửa đèn cồn cho đến khi
xường không cháy nữa ,không còn thấy
khói bay lên Bóp nhẹ phần xương đã đốt
.Có nhận xét gì ?
Khi xương không còn cháy nữa không còn thấy khói bay lên
Bóp phần đã đốt, nhận xét hiện tượng?
Đốt xương bóp thấy xương vỡ vụn ra
Trang 21BÀI 8 – TIẾT 8:CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
III.Thành phần hoá học và tính chất của
xương
Từ các thí nghiệm trên, em có thể rút ra kết luận gì về thành phần, tính chất của
xương?
Xương gồm 2 thành phần hoá học là:cốt giao và muối khoáng (chủ yếu là canxi ) Sự kết hợp 2 thành phần này làm cho xương
bền chắc và có tính mềm dẻo.
Xương có hai đặc tính cơ bản: mềm dẻo và bền chắc
Nhờ tính mềm dẻo nên xương có thể chống lại tất
cả các lực cơ học tác động vào cơ thể, nhờ tính bền chắc mà bộ xương có thể nâng đỡ cơ thể Độ bền
chắc của xương người trưởng thành có thể gấp 30 lần
so với loại gạch tốt Sở dĩ xương có được hai tính
chất trên là nhờ vào thành phần hóa học Xương
được cấu tạo từ 2 chất chính: một loại chất hữu cơ
gọi là cốt giao và một số chất vô cơ là
các muối can-xi Chất khoáng làm cho xương bền chắc, cốt giao đảm bảo tính mềm dẻo Tỉ lệ cốt giao thay đổi tùy theo tuổi Trong xương người trưởng thành, cốt
giao chiếm 1/3 còn các muối can-xi chiếm khoảng 2/3 Nếu ta đem tách riêng hai chất này thì xương không đạt đủ hai đặc tính trên.
Trang 22BÀI 8 – TIẾT 8:CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
III.Thành phần hoá học và tính chất của
xương
Về tỉ lệ chất cốt giao thay đổi theo lứa tuổi Ở
trẻ em cốt giao nhiều hơn nên xương mềm dẻo
hơn, còn người già cốt giao ít hơn.Tại sao xương người già
giòn ,dễ gãy?
Thành phần cốt giao ít nên giòn dễ gãy
Xương người già dòn dễ gãy và các tế bào xương không còn khả năng phân chia vì thế xương người già khi bị gãy sẽ lâu lành hơn trẻ em Còn xương trẻ em các tế bào còn khả năng phân chia nên
nhanh chóng hình thành các tế bào xương mới vì thế dễ tạo ra các tật ở chỗ bị gãy nếu ta băng bó không cẩn thận
- Xương gồm 2 thành phần hoá học là:cốt giao và muối khoáng (chủ yếu là canxi ) Sự kết hợp 2 thành phần này làm cho xương bền chắc và có tính mềm dẻo
Trang 23Tiết 8: Bài 8: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
I Cấu tạo của xương:
1 Cấu tạo xương dài:
2 Cấu tạo xương ngắn và xương dẹt:
II Sự to ra và dài ra của xương:
- Xương to ra về bề ngang là nhờ các tế bào màng xương phân chia
-Xương dài ra do sự phân chia của các tế bào ở lớp sụn tăng
trưởng
III Thành phần hóa học và tính chất của xương:
Xương gồm 2 thành phần chính là: chất cốt giao (hữu cơ) và muối khoáng.
- Chất hữu cơ giúp xương có tính đàn hồi, mềm dẻo.
- Chất khoáng giúp xương có tính bền chắc
Trang 24BÀI TẬP: Hãy xác định các chức năng tương ứng với các phần của xương:
Xương dài ra.
Trang 25Hướng dẫn học ở nhà
- Học bài cũ
- Vẽ hình 8-1.
- Đọc trước nội dung bài mới:
“Cấu tạo và tính chất của cơ”