Kinh nghiệm giáo dục kỹ năng sống trong môn Mĩ thuật theo định hướng phát triển năng lực tại trường tiểu học Vinh Hưng 1. Phần I. Lí do chọn đề tài Kĩ năng sống là một trong những khái niệm được nhắc đến nhiều trong giai đoạn hiện nay. Kĩ năng sống được hình thành theo một quá trình, hình thành một cách tự nhiên qua những va chạm, những trải nghiệm trong cuộc sống và qua giáo dục mà có. Có nhiều nhóm kĩ năng sống như: nhóm kĩ năng nhận thức, nhóm kĩ năng xã hội và nhóm kĩ năng quản lí bản thân.... Dù là kĩ năng nào cũng đều rất quan trọng và cần thiết với mỗi con người. Vì vậy, việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là rất quan trọng bởi đây là một chương trình giáo dục hết sức cần thiết đối với học sinh và phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện nay, nhằm đào tạo con người với đầy đủ các mặt (đức, trí, thể, mỹ) để đáp ứng yêu cầu của xã hội.
Trang 1TRƯỜNG TH VINH HƯNG 1
BỘ MÔN MĨ THUẬT
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Vinh Hưng, ngày 25 tháng 6 năm 2020
BÁO CÁO SÁNG KIẾN
- Họ và tên: Hoàng Bảo Quốc Nam
- Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ: Đại học sư phạm Mĩ thuật
- Chức vụ: Tổ trưởng tổ Đặc thù
- Đơn vị công tác: Trường TH Vinh Hưng 1
- Tên đề tài sáng kiến: Kinh nghiệm giáo dục kỹ năng sống trong môn Mĩ thuật theo định hướng phát triển năng lực tại trường tiểu học Vinh Hưng 1
Phần I Lí do chọn đề tài
Kĩ năng sống là một trong những khái niệm được nhắc đến nhiều trong giai đoạn hiện nay Kĩ năng sống được hình thành theo một quá trình, hình thành một cách tự nhiên qua những va chạm, những trải nghiệm trong cuộc sống và qua giáo dục mà có Có nhiều nhóm kĩ năng sống như: nhóm kĩ năng nhận thức, nhóm kĩ năng xã hội và nhóm kĩ năng quản lí bản thân Dù là kĩ năng nào cũng đều rất quan trọng và cần thiết với mỗi con người Vì vậy, việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là rất quan trọng bởi đây là một chương trình giáo dục hết sức cần thiết đối với học sinh và phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện nay, nhằm đào tạo con người với đầy đủ các mặt (đức, trí, thể, mỹ) để đáp ứng yêu cầu của xã
hội.
Môn mĩ thuật trong nhà trường tiểu học là giáo dục thẩm mĩ cho học sinh, tạo điều kiện cho các em tiếp xúc, làm quen và thưởng thức cái đẹp của tự nhiên, của các tác phẩm mĩ thuật; biết cảm nhận và tạo ra cái đẹp qua đó vận dụng những hiểu biết về cái đẹp vào cuộc sống sinh hoạt và học tập hàng ngày
Cung cấp cho các em những kiến thức cơ bản, giúp các em hiểu được cái đẹp của đường nét, hình mảng, màu sắc, đậm nhạt, bố cục…để các em hoàn thành được bài tập lí thuyết và thực hành
Phát triển khả năng quan sát, nhận xét, tư duy, sáng tạo hình thành kỹ năng sống cho học sinh
Góp phần phát hiện học sinh có năng khiếu mĩ thuật, tạo điều kiện cho các em phát triển tài năng của mình
Trang 2Trên cơ sở lý thuyết giáo dục và giảng dạy Mĩ thuật theo định hướng phát triển năng lực, giáo viên sẽ lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh giúp học sinh tự giải quyết được một số vấn đề thiết thực trong cuộc sống hằng ngày như: tự chăm sóc sức khỏe, bảo vệ môi trường và phòng chống các tệ nạn xã hội, để các em chủ động, tự tin không phụ thuộc hoàn toàn vào người lớn mà vẫn có thể tự bảo vệ mình
Là một giáo viên giảng dạy nhiều năm, bản thân tôi luôn suy nghĩ, tìm tòi các biện pháp để lồng ghép giáo dục Kĩ năng sống cho HS trong quá trình học tập Cái gì đổi mới, thời gian đầu cũng sẽ không tránh khỏi khó khăn, điều quan trọng chính là ở chỗ, người giáo viên phải biết lấy học sinh làm trung tâm của quá trình giaos dục, hiểu trình độ từng em, từ đó có những hành động thiết thực
để cải thiện điều kiện học tập và kết quả học tập của các em Với những nỗ lực của bản thân, tôi đã đi sâu vào tìm hiểu và đề ra một số kinh nghiệm giáo dục kỹ năng sống trong môn Mĩ thuật theo định hướng phát triển năng lực tại trường tiểu học Vinh Hưng 1
Phần II Giải quyết vấn đề
I Cơ sở lý luận
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh có thể quan niệm là việc tổ chức các hoạt động giáo dục đa dạng, phong phú nhằm kích thích học sinh tham gia một cách tích cực chủ động vào các quá trình hoạt động, qua đó hình thành hoặc thay đổi hành vi của trẻ theo hướng tích cực nhằm góp phần phát triển nhân cách toàn diện; giúp học sinh có thể sống an toàn, khỏe mạnh và tích cực, chủ động trong cuộc sống hằng ngày
Mục đích, vai trò của việc lồng ghép giáo dục kỹ năng sống trong môn Mĩ thuật theo định hướng phát triển năng lục Giúp học sinh thay đổi suy nghĩ, thói quen, hành vi không tốt, chọn thói quen hành vi tốt, hình thành ở các em phẩm chất của con người lao động mới, đáp ứng được đòi hỏi của một xã hội phát triển ngày càng cao
Thông qua hoạt động giáo dục kỹ năng sống trong môn Mĩ thuật, học sinh
có được các kỹ năng cơ bản sau:
- Kỹ năng trải nghiệm: Cho các em được làm việc với những chủ đề liên quan đến kinh nghiệm đã có của bản thân
- Kỹ năng sáng tạo thông qua các hoạt động : Vẽ cùng nhau, chân dung biểu đạt, vẽ theo nhạc, tạo hình từ vật tìm được, nặn hoặc uốn tạo dáng, xây dựng cốt truyện (xây dựng bối cảnh câu chuyện)
- Kỹ năng biểu đạt: Có nghĩa là học sinh ứng dụng ngôn ngữ mĩ thuật để diễn đạt sự trải nghiệm và thái độ của bản thân
- Kỹ năng phân tích và trình bày: Thông qua các hoạt động trình bày về tác phẩm của mình, tham gia giải thích, phân tích, nhận xét về nghệ thuật, kỹ thuật thể hiện tác phẩm
Trang 3- Kỹ năng giao tiếp và đánh giá: Học sinh tham gia giao tiếp, thảo luận và đánh giá tất cả các hoạt động trong tiết Mĩ thuật, đánh giá những gì đã làm được,
có như mong muốn hay không?
Tóm lại: Tổ chức lồng ghép dạy học, giáo dục kỹ năng sống trong môn Mĩ
thuật cho học sinh là giáo dục cho các em có cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, là xây dựng hoặc thay đổi ở các em các hành vi theo hướng tích cực phù hợp với mục tiêu phát triển toàn diện nhân cách người học trên cơ sở giúp học sinh có tri thức, giá trị, thái độ và kỹ năng phù hợp
II Thực trạng việc tổ chức lồng ghép giáo dục kỹ năng sống trong môn
Mĩ thuật theo định hướng phát triển năng lực tại trường Tiểu học Vinh Hưng I.
1 Thuận lợi:
Thứ nhất là: Giáo viên luôn được sự quan tâm của Ngành cấp trên, đặc biệt là của ban Giám hiệu nhà trường, thường xuyên động viên, khuyến khích giáo viên
áp dụng phương pháp mới vào giảng dạy Ban Giám hiệu luôn cố gắng tạo điều kiện để giáo viên an tâm công tác và thực hiện nhiệm vụ được giao
Thứ hai là: Cơ sở vật chất của nhà trường khang trang, sạch đẹp Điều này giúp cho giáo viên linh động tổ chức lồng ghép dạy học, giáo dục kỹ năng sống trong môn Mĩ thuật
Thứ ba là: Nội dung dạy học Mĩ thuật Tiểu học củ có một số bài không phù hợp vì mang yếu tố đặc thù vùng miền, do đó theo chương trình mới thì giáo viên có thể xây dựng kế hoạch dạy học cho phù hợp với tình hình thực tế địa phương, mà không quá phụ thuộc vào khuôn khổ của chương trình hiện hành Các hoạt động của mỗi chủ đề nối tiếp liền mạch nhau, làm cho học sinh luôn cảm thấy hào hứng khi được khám phá, sáng tạo với nhiều trải nghiệm đầy thú vị
Thứ tư là: Một điểm thuận lợi nữa khi chức lồng ghép dạy học, giáo dục kỹ năng sống trong môn Mĩ thuật học sinh cảm thấy thích thú hơn, có thái độ, hành
vi tốt hơn, hình thành được các kỹ năng phù hợp với lứa tuổi thông qua các hoạt động vẽ tranh theo chủ đề như: An toàn giáo thông, Môi trường quanh em, Gia đình em
2 Khó khăn:
- Về phía giáo viên
+ Chưa được thường xuyên tập huấn các Phương pháp Giáo dục kĩ năng sống trong các môn học cho học sinh
+ Mất nhiều thời gian, kinh phí để sưu tầm tranh ảnh và chuẩn bị đồ dùng dạy học về các đề tài phải đảm bảo các yêu cầu về tính thẩm mĩ, tính khoa học để trong quá trình gợi ý, hướng dẫn cho học sinh lựa chọn được nội dung vẽ làm sao cho thật phù hợp với khả năng và không bị lạc nội dung đề tài của bài học
Trang 4+ Dự kiến các tình huống xử lí nội dung liên quan trong tiết học, hoặc tình huống đột ngột xảy ra trong quá trình giảng dạy của giáo viên chưa chu đáo, thiếu khoa học nên gây nhàm chán cho học sinh và hiệu quả tiết học chưa cao
- Về phía học sinh
+ Xu thế hiện nay, phần lớn các em ít phải tham gia các hoạt động tập thể, công việc nhỏ trong gia đình, các hoạt động trãi nghiệm ngoài nhà trường vì thế việc tái hiện lại những việc làm có thật trong cuộc sống hàng ngày chưa thật cụ thể, chưa sinh động, nên nội dung trong một bài vẽ còn ở mức sơ sài, không đầu
tư về nội dung và cả hình thức, chỉ có một số học sinh tham gia học tập, chú ý
về hình tượng, bố cục, màu sắc, đường nét
+ Vốn về các hình ảnh, màu sắc còn nghèo nên chất lượng bài vẽ chưa cao: nội dung sơ sài, bố cục lỏng lẻo, thiếu tính sáng tạo, thiếu sự hồn nhiên ngây thơ hoặc sao chép một cách máy móc, rập khuôn theo các bài vẽ mẫu và chưa có cảm xúc khi vẽ tranh
Tóm lại: Bất cứ một phương pháp, hình thức tổ chức dạy học nào cũng có hai mặt: tích cực và hạn chế Cái chính là cách chúng ta làm thế nào để phát huy được thế mạnh của nó và loại bỏ dần những hạn chế nảy sinh trong quá trình thực hiện
III Giải pháp tổ chức lồng ghép giáo dục kỹ năng sống trong môn Mĩ thuật theo định hướng phát triển năng lực
Để giúp học sinh tham gia một cách tích cực vào quá trình hình thành kỹ năng sống nói chung và góp phần nâng cao chất lượng giờ học ở Mĩ thuật tiểu học, tôi thực hiện một số giải pháp sau:
1 Hình thành cho học sinh kỹ năng nhận thức
Tự nhận thức là một kĩ năng sống rất cơ bản của con người, là nền tảng để con người giao tiếp, ứng xử phù hợp và hiệu quả với người khác cũng như để có thể cảm thông được với người khác Ngoài ra, có hiểu đúng về mình, con người mới có thể có những quyết định, những sự lựa chọn đúng đắn, phù hợp với khả năng của bản thân, với điều kiện thực tế và yêu cầu xã hội Ngược lại, đánh giá không đúng về bản thân có thể dẫn con người đến những hạn chế, sai lầm, thất bại trong cuộc sống và trong giao tiếp với người khác Để tự nhận thức đúng về bản thân, cần phải được trải nghiệm qua thực tế, đặc biệt là giao tiếp với mọi người
Như chúng ta đã biết trong cuộc sống hàng ngày luôn diễn ra nhiều hoạt động, những hoạt động này được lặp đi lặp lại thường xuyên, đi vào trí nhớ của con người một cách vô thức nếu ta không để ý đến nó như các hoạt động vui chơi, học tập, lao động, giải trí Đề tài vẽ tranh cũng rất phong phú và đa dạng, xảy
ra thường ngày trong cuộc sống, ta quy nó về thành một đề tài lớn để vẽ thành tranh như “Đề tài An toàn giao thông; đề tài Ngày Tết, lễ hội và mùa xuân; đề tài gần gũi với học sinh là đề tài Trường em; đề tài Sinh hoạt (học tập, lao
Trang 5động) những đề tài này bắt buộc học sinh phải quan sát, ghi nhớ hình ảnh xung quanh một cách chọn lọc để thể hiện thành một bức tranh, phản ánh lại thực tế xung quanh, thể hiện được cảm xúc của cá nhân về cái nhìn thu nhỏ riêng trong cuộc sống
Mỗi một đề tài chứa đựng nhiều nội dung riêng, thông qua cái nhìn của mỗi học sinh, khi quan sát nội dung tranh ta kiểm tra được khả năng, cảm xúc của từng em rõ rệt, thể hiện phản ứng đồng tình hay không đồng tình với nội dung của tranh, với việc làm hay hành động không phù hợp vớ sự phát triển của quy luật Qua đó, các em hiểu được nội dung cần thiết khi vẽ tranh như thế nào, khiến người xem tranh sẽ nhận được một thông điệp cụ thể nào đó, có được thiện cảm thực sự Vì thế, cần phải có các yếu tố sau:
- Nội dung có hình tượng mang tính tích cực và tiêu cực
- Tạo được tính giáo dục và sự mới mẻ về hình ảnh, bố cục, màu sắc, đường nét , trong từng bài vẽ, lí thú hấp dẫn, gây ấn tượng mạnh và hứng thú của người xem
Tôi xác định giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở phần quan sát chọn nội dung này, muốn có được sự lựa chọn đúng đắn thì cần phải làm gì? Bắt buộc tôi
phải đặt học sinh vào tình huống có vấn đề để kích thích tính tích cực của các
em, độc lập sáng tạo khi giải quyết tình huống có vấn đề
Dùng hệ thống câu hỏi phù hợp với từng nội dung để học sinh cùng tham gia nhận biết về những việc làm đúng, chưa đúng của mọi người trên ảnh, đâu là môi trường trong sạch, đâu là môi trường bị ô nhiễm Từ đó các em đưa ra đánh giá nhận xét riêng của bản thân và nêu được những việc làm thiết thực để bảo vệ môi trường
Ví dụ: Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh về An toàn giao thông
Giới thiệu tranh để học sinh nhận biết về việc tham gia giao thông hiện nay của mọi người như thế nào
Em hãy nêu nhận xét của mình về việc thực hiện đúng luật An toàn giao thông đường bộ của mọi người trong các tranh trên Học sinh sẽ nhận biết được tranh nào vẽ mọi người tham gia đúng luật An toàn giao thông
Giáo viên giới thiệu thêm bảng nội dung một số hành vi được coi là hành vi
“có văn hóa” để học sinh cùng lựa chọn và điền từ thích hợp với từng ý dưới đậy:
Các từ: Chạy; dừng; sự cố; hiệu; trật tự; vệ sinh; người già; đội nón; nhường nhịn
1 đúng tốc độ quy định
Trang 62 Đi đúng đường, đúng vạch.
3 người khác
4 Giúp đỡ , trẻ em qua đường
5 Ý thức giữ đường phố
6 Giúp đỡ người gặp , bị nạn
7 Tôn trọng tín giao thông
8 Tham gia giữ an toàn giao thông
9 bảo hiểm khi tham gia giao thông
Sau khi học sinh điền hoàn chỉnh, giáo viên cùng học sinh tham gia nhận xét, chỉnh sửa để nội dung hoàn chỉnh như sau:
1 Chạy đúng tốc độ quy định.
2 Đi đúng đường, dừng đúng vạch.
3 Nhường nhịn người khác.
4 Giúp đỡ người già, trẻ em qua đường.
5 Ý thức giữ vệ sinh đường phố.
6 Giúp đỡ người gặp sự cố, bị nạn.
7 Tôn trọng tín hiệu giao thông.
8 Tham gia giữ trật tự an toàn giao thông.
9 Đội nón bảo hiểm khi tham gia giao thông.
Kết luận: Những hành vi trên thể hiện văn hóa của người tham gia giao thông,
vì vậy mỗi học sinh cần tuân thủ, thực hiện tốt những hành vi đúng này
2 Hình thành cho học sinh kỹ năng đảm nhận trách nhiệm
Trang 7Để hình thành cho các em kĩ năng này chúng ta phải tổ chức cho các em được làm việc theo nhóm, giao nhiệm vụ cụ thể và trách nhiệm cụ thể cho nhóm trưởng và các thành viên làm việc thông qua phiếu câu hỏi cụ thể, mục đích để phát hiện ra ai là người điều hành, quản lí nhóm của mình thực hiện tốt hoạt động học này
Ví dụ: Thường thức mĩ thuật: Xem tranh Bác Hồ đi công tác Qua thời gian
thảo luận làm việc theo nhóm nhỏ, chúng ta sẽ nhận thấy nhóm nào làm việc hiệu quả như (nhóm trưởng phân công các câu hỏi cho từng thành viên, sau đó mỗi thành viên cùng tham gia trao đổi ý kiến với nhóm về nội dung của bức tranh, nếu các thành viên thấy phù hợp thì tiếp tục chuyển lần lượt từng câu hỏi cho đến hết Nhóm trưởng vừa điều hành, vừa theo dõi, nhận xét các thành viên
có tham gia thảo luận tích cực, có hoàn thành nhiệm vụ mà nhóm giao cho hay không) Trong quá trình làm việc theo nhóm sẽ thấy hết được ý thức tự giác tham gia học tập của từng em và nhận thấy được trách nhiệm lớn của nhóm trưởng, từ đó dần hình thành cho học sinh được kĩ năng đảm nhận trách nhiệm
và chịu trách nhiệm của cá nhân trước tập thể
Khi hết một thời gian thảo luận và trình bày kết quả thảo luận trước lớp, lúc này các nhóm sẽ nhận xét được sự hợp tác và tập trung cùng nhau làm việc của nhóm nào cao nhất, từ đó nhóm làm việc hiệu quả chia sẽ cách làm việc cho cả lớp cùng tham khảo Nhóm làm việc hiệu quả vì có sự điều hành tốt của trưởng nhóm, có sự tin tưởng lẫn nhau, cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ được giao Nhóm hoàn thành nhanh nhất chia sẻ việc thực hiện thảo luận của nhóm trước lớp, có như vậy các nhóm tự rút kinh nghiệm và thực hiện tốt cho lần sau, chỉ việc làm nhỏ này thôi nhưng nó đã thúc đẩy các em nhiều trong quá trình tham gia hợp tác cùng làm việc và nhận thức được trách nhiệm của cá nhân trước tập
thể “Một người vì mọi người” Giúp các em sẻ thấy được sức mạnh của sự đoàn kết, hợp tác cùng nhau làm việc, như câu nói của Bác Hồ “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết; Thành công, thành công, đại thành công” Không chỉ có trách
nhiệm trong học tập mà ở mọi công việc, mọi hành động của bản thân
Kết luận: Đảm nhận trách nhiệm là khả năng con người thể hiện sự tự tin, chủ
động và ý thức cùng chia sẻ công việc với các thành viên khác trong nhóm Khi các thành viên trong nhóm có kỹ năng đảm nhận trách nhiệm sẽ tạo được một không khí hợp tác tích cực và xây dựng trong nhóm, giúp giải quyết vấn đề, đạt được mục tiêu chung của cả nhóm
3 Hình thành cho học sinh kỹ năng thể hiện sự tự tin
Khi tiến hành một bài vẽ nào đó đa số các em rất e ngại với nét vẽ để tạo hình của mình, lo lắng với nội dung đề tài, nên khi vẽ các em hay đồ nét, làm cho nét
vẽ không đẹp, không tạo được lúc dày lúc mỏng của nét, tẩy xóa bài và vẽ đi vẽ lại, có khi rách cả giấy Lúc này các em cần có sự hỗ trợ kịp thời của giáo viên
Trang 8Tự tin là có niềm tin vào bản thân; tự hài lòng với bản thân; tin rằng mình có thể trở thành một người có ích và tích cực, có niềm tin về tương lai, cảm thấy có nghị lực để hoàn thành các nhiệm vụ
Kĩ năng thể hiện sự tự tin giúp cá nhân giao tiếp hiệu quả hơn, mạnh dạn bày
tỏ suy nghĩ và ý kiến của mình, quyết đoán trong việc ra quyết định và giải quyết vấn đề, thể hiện sự kiên định, đồng thời cũng giúp người đó có suy nghĩ tích cực và lạc quan trong cuộc sống
Thông qua bài vẽ tranh Đề tài Ước mơ hình thành cho các em luôn có niềm tin vào ước mơ và biến ước mơ trở thành hiện thực
Giới thiệu tranh để học sinh nhận biết về các ước mơ tốt đẹp trong tương lai Mỗi người đều ít nhiều có những ước mơ, có bạn ước mơ trở thành một phi hành gia, có bạn ước muốn trở thành ca sĩ, nhưng cũng có bạn chỉ có ước mơ nho nhỏ và đơn giản thành cô giáo trường làng Mỗi ước mơ đều đáng quý, đáng trân trọng Nó là nguồn động lực để ta phấn đấu, học tập rèn luyện Tuy nhiên,
sẽ là tuyệt vời hơn nếu những ước mơ được hành động để biến thành hiện thực trong cuộc sống
Cho học sinh nêu ước mơ trước lớp và thể hiện nội dung qua tranh, sau đó cùng nhận xét về ước mơ, cách thể hiện nội dung trong tranh của cả lớp
Kết luận: Mỗi người đều có những ước mơ khát vọng trong đời Ước mơ là
động lực để ta vươn tới, nó rất quan trọng với mọi người Tuy nhiên ước mơ chỉ
có thực hiện được nếu nó có tính thực tiễn, không viễn vông Vì vậy mỗi người cần xác định cho mình ước mơ thực tế
4 Cho học sinh nắm vững kiến thức về các bước vẽ tranh.
Bước 1: Lựa chọn nội dung
Nhằm phát triển trí nhớ, phát huy trí tưởng tượng sáng tạo, làm giàu cảm xúc thẩm mĩ cho học sinh, có khả năng thể hiện nhận thức và cảm xúc của mình về thế giới xung quanh, lựa chọn nội dung điển hình thể hiện nội dung đề tài
Bước 2: Phác mảng chính, mảng phụ
Người vẽ tự do sáng tạo theo tâm tư, tình cảm của mình trên cơ sở hình tượng thế giới xung quanh đã được ghi nhận và hình thành trong quá trình quan sát thực tế Phác hình dựa trên một số bố cục như: bố cục hình tam giác hay còn gọi
là hình tháp, bố cục hình tròn, hình vuông, hình chữ nhật Mỗi dạng bố cục có ý nghĩa khác nhau
- Bố cục hình tháp tạo cảm giác vững chắc, khỏe khoắn
- Bố cục hình tròn tạo cảm giác tuần hoàn, chuyển động, mềm mại
- Bố cục hình vuông, chữ nhật tạo cảm giác vững vàng, chặt chẽ…
Bước 3: Vẽ hình ảnh chính, hình ảnh phụ vào trong mảng chính, mảng phụ
Trang 9Vẽ tranh không phải là vẽ tất cả những gì sẵn có, những gì nhìn thấy mà cần biết vẽ những gì trọng tâm để có một bức tranh đẹp, tạo cho người xem cảm nhận được cảm xúc Đối với các em kiến thức tích lũy về thế giới xung quanh còn hạn chế, việc lựa chọn và thể hiện hình tượng chỉ ở mức khái quát hóa, các
em vẽ những gì mình chứng kiến, tưởng tượng ra…Khi hướng dẫn học sinh lựa chọn hình tượng, tôi vẽ ra khung cảnh bằng lời trước mắt để các em xác định hình tượng cho bài vẽ của mình
5 Hướng dẫn học sinh làm bài tập
Để kiểm tra học sinh nắm bắt kiến thức qua quá trình nhận biết cách vẽ tranh, phải tiến hành trải nghiệm, để biết học sinh thể hiện khả năng đến đâu, như thế nào, bởi lẽ “Học đi đôi với hành”, học phải thực hành, nếu học mà không thực hành cũng chỉ là lí thuyết suông, không có tác dụng giáo dục toàn diện cho học sinh
Khi làm bài tập, học sinh vận dụng kiến thức đã học để thực hiện một nhiệm
vụ nào đó theo yêu cầu đặt ra Trong lúc làm bài, học sinh phải suy nghĩ, nhớ lại, đồng thời có những sáng kiến của riêng mình trong cách giải quyết vấn đề cần thiết Đối với môn Mĩ thuật, lúc làm bài là lúc đòi hỏi học sinh phải nhớ lại kiến thức Vì kiến thức ở môn này thường lặp đi lặp lại, cách làm bài cũng chung chung Bài vẽ đẹp là bài có cái mới lạ ở bố cục, ở hình tượng, hay ở màu sắc Do vậy, tôi nhận thấy khi học sinh làm bài thì vai trò và sự quan tâm của giáo viên là rất quan trọng Động viên, khích lệ và giúp đỡ học sinh làm bài Giúp đỡ học sinh cá biệt: Với từng bài, từng đối tượng học sinh để có cách hướng dẫn riêng, có trọng tâm riêng cho phù hợp, ví dụ: sắp xếp hình vẽ; cách
vẽ hình; cách vẽ màu, về đậm nhạt; ý tưởng sáng tạo
Đối với một số học sinh còn lúng túng trong quá trình thể hiện nội dung, tôi gợi ý để các em tìm ra cách giải quyết, có đối tượng tôi vừa nêu yêu cầu, vừa động viên để các em suy nghĩ, tìm tòi thêm, đôi khi cho các em vẽ lại để có bài
vẽ đẹp hơn Những câu hỏi gợi ý có tính chất “nghi vấn” có tác dụng tích cực đến sự suy nghĩ và sáng tạo của học sinh, ví dụ: những hình này đã đúng, đã đẹp chưa, dùng màu nào sẽ đẹp hơn, em có thích tranh của mình đẹp hơn không, em
có thể vẽ khác được không?
6 Đánh giá nhận xét kết quả học tập của học sinh
Đánh giá kết quả học tập của học sinh qua các hình thức sau:
- Đặt câu hỏi để kiểm tra: Các câu hỏi thường được đưa ra trong giờ học lí thuyết, vào lúc học sinh làm bài thực hành Các câu hỏi có tính chất gợi ý để học sinh suy nghĩ, trả lời
- Các bài tập ở lớp: Các bài tập phản ánh sự nhận thức của học sinh về lí thuyết một cách rỏ ràng nhất, nhanh nhất Qua đó đánh giá được khả năng suy nghĩ và sáng tạo của học sinh
Trang 10- Cho học sinh nhận xét theo nhóm, tổ, bình chọn bài vẽ đẹp lên trình bày trên bảng lớp
Tóm lại: Việc giáo dục kỹ năng sống trong môn Mĩ thuật theo định hướng
phát triển năng lực đòi hỏi giáo viên cần phải linh động, chọn nội dung giáo dục phù hợp cho từng chủ đề Bất cứ hình thức tổ chức giáo dục kỹ năng sống nào cũng đều có quy trình thực hiện của nó Việc đảm bảo quy trình giúp giáo viên tránh được những lúng túng trong khi hướng dẫn học sinh Nó còn thể hiện được tính khoa học trong tổ chức dạy học, đồng thời giúp học sinh hình thành các kỹ năng sống phù hợp với lứa tuổi, tham gia thảo luận, chọn vấn đề và thực hiện tốt hơn Tuy nhiên trong quá trình tổ chức cũng nên tránh máy móc mất thời gian khi học sinh đã có được các kỹ năng cơ bản Giáo viên phải biết căn cứ vào tình hình thực tế của từng chủ đề trong chương trình Mĩ thuật để có kế hoạch tổ chức giáo dục cho phù hợp Không phải bất cứ chủ đề nào cũng áp dụng giáo dục kỹ năng sống vì như thế dễ gây nhàm chán cho học sinh
IV Kết quả sáng kiến kinh nghiệm
Đối với học sinh: Hình thành được một số kĩ năng cơ bản, chất lượng giờ học
đã được nâng cao hơn: Học sinh hứng thú tham gia hoạt động học tập, nhiều em
đã bộc lộ sự đam mê vẽ tranh qua bài thực hành, khả năng quan sát linh hoạt, nắm được cách vẽ tranh, biết cách sắp xếp bố cục trên khung tranh một cách hợp
lí, thể hiện được “ngôn ngữ” của hội họa vào trong vẽ tranh một cách phù hợp, tạo cho bức tranh chặt chẽ, logic, hình vẽ đẹp Nội dung các tranh vẽ thể hiện đúng đề tài, sinh động, phong phú, đa dạng về hình ảnh, màu sắc, khuyến khích được học sinh khá – giỏi vẽ tranh có nội dung, hình ảnh đẹp, tham gia vào các các cuộc thi vẽ tranh như: Chiếc ô tô mơ ước, Bác hồ với thiếu nhi
Đối với bản thân: Được trang bị vốn kiến thức giáo dục kỹ năng sống khá vững vàng để lồng ghép vào các đề tài, tự tin và làm chủ được tiết dạy
Phần III Kết luận
I Bài học kinh nghiệm
Giáo dục kĩ năng sống trong môn Mĩ thuật chiếm một vị trí quan trọng vì nó rèn luyện cho các em các kĩ năng sống, xây dựng những thói quen và những hành vi lành mạnh, tích cực, tích hợp nhiều mảng kiến thức một cách toàn diện nội dung, về xã hội về vốn sống, vốn hiểu biết của người học, đòi hỏi người dạy phải hình thành cho người học các kĩ năng vận dụng vào bài học, phải biết vận dụng biến tấu kiến thức đó thành những kĩ năng, kĩ xảo vào quá trình thực hành sao cho phù hợp giúp các em hiểu, nhận biết về cái đẹp, từ đó tạo ra cái đẹp và giữ gìn cái đẹp, hướng các em phát triển toàn diện về nhân cách
- Việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong các môn học nói chung và môn Mĩ thuật nói riêng là việc làm cần thiết và quan trọng Thông qua đó sẽ là điều kiện thuận lợi để học sinh biết cảm thông, chia sẻ, yêu thương, quý trọng , với mọi người, sử dụng ngôn ngữ của hội họa là bố cục, đường nét,
