KẾ HOẠCH BÀI DẠY_AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG

Nội dung: HS thực hiện nhiệm vụ sau: Nhiệm vụ 1: HS đọc văn bản SGK/tr198 từ “trong những dòng sông đẹp….” đến “…mãi mãi chung tình với quê hương xứ sở” hoàn thành yêu cầu sau: Yêu cầ

PPCT: 3 tiết

Soạn giảng tiết: 1,2

I Mục tiêu

a) Về kiến thức: Cảm nhận được vẻ đẹp độc đáo đa dạng của sông Hương và tình

yêu, niềm tự hào của tác giả đối với dòng sông quê hương, xứ Huế thân thương và đất nước Lối hành văn uyển chuyển, ngôn ngữ gợi cảm, giàu hình ảnh và nhịp điệu; nhiều

so sánh, liên tưởng mới mẻ, bất ngờ, thú vị; nhiều ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ được sử dụng tài tình.

b) Về năng lực

– Đọc- hiểu thể ký văn học theo đặc trưng thể loại.

– Vận dụng được kiến thức, kĩ năng đã học để thực hiện một số nhiệm vụ trong thực tiễn

c) Về phẩm chất: Yêu nước, nhân ái, trách nhiệm; tự chủ, giao tiếp – hợp tác, giải

quyết vấn đề - sáng tạo.

II Thiết bị dạy học và học liệu

- HS sử dụng tài Vnedu, phần mềm zoom, google meet hoặc một số phần mềm khác

được nhà trường cung cấp

- SGK Ngữ văn 12

III Tiến trình dạy học

1 Hoạt động 1: Mở đầu (thực hiện ở nhà, trước giờ học)

Mục tiêu: HS bước đầu cảm nhận được vẻ đẹp của sông Hương ở góc độ địa lý

Nắm được một số nghệ thuật tác giả đã sử dụng để làm nổi bật vẻ đẹp của dòng sông

Nội dung: HS thực hiện nhiệm vụ sau:

Nhiệm vụ 1: HS đọc văn bản SGK/tr198 từ “trong những dòng sông đẹp….” đến “…mãi

mãi chung tình với quê hương xứ sở” hoàn thành yêu cầu sau:

Yêu cầu 1: Sắp xếp các mảnh ghép sau đây sao cho phù hợp với trình tự thủy trình

của dòng sông Hương

2

Thượng nguồn

1

Ngoại vi

4

Thành phố Huế

3.

Ra biển

HoangPhuNgocTu ong

AI DA DAT TEN ~ ˇ · ˆ

AI DA DAT TEN ~ · ˇ ˆ

Yêu cầu 2: Điền khuyết – đọc văn bản và lựa chọn những tính từ/động từ thích hợp

điền vào chỗ trống

Yêu cầu 3: Khi còn ở thượng nguồn tác giả đã liên tưởng sông Hương với những

hình ảnh nào sau đây

Cô gái Di-gan

Người con gái Huế

Người mẹ phù sa

Tấm lụa

Trước khi về đến vùng châu thổ êm đềm nó đã là một bản trường ca của rừng già 1 ……giữa bóng cây đại ngàn 2 qua những ghềnh thác 3 như cơn lốc vào những đáy vực và cũng có lúc nó trở nên 4 và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng Giữa lòng Trường Sơn, sông Hương đã sống một nửa cuộc đời mình như một cô gái Di-gan 5 … và 6 Rừng già đã hun đúc cho nó một bản lĩnh 7 … một tâm hồn 8 …… nhưng chính rừng già nơi đây với cấu trúc đặc biệt có thể lý giải được về mặt khoa học, đã chết người sức mạnh bản năng ở người con gái của mình, để khi ra khỏi rừng sông Hương nhanh chóng mang sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ, trở thành người mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở….

Nhiệm vụ 2: Trình bày ngắn gọn vẻ đẹp của sông Hương theo từng chặng

+ Khi còn ở thượng nguồn

+ Khi ở ngoại vi thành phố

+ Chảy giữa lòng thành phố

+ Trước khi đổ ra biển

c) Tổ chức thực hiện

#1: GV giao nhiệm vụ cho HS như mục Nội dung và yêu cầu HS nộp lại sản phẩm

chậm nhất vào buổi tối trước giờ học

#2: HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà, nộp bài thông qua hệ thống quản lí học tập

#3: GV theo dõi từ xa, hỗ trợ khi HS gặp khó khăn

#4: GV xem xét sản phẩm của HS, phát hiện, chọn ra những bài có kết quả khác

nhau và những tình huống cần đưa ra thảo luận trước lớp

2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức – đọc hiểu văn bản Tấm Cám (trực tuyến)

Sản phẩm của HS a) Sản phẩm

Sản phẩm của GV Nhiệm vụ 1:

Yêu cầu 1: Sắp xếp các mảnh ghép sau đây sao cho phù hợp với trình tự thủy trình

của dòng sông Hương

2

Thượng nguồn

1

Ngoại vi

4

Thành phố Huế

3.

Ra biển

Yêu cầu 2: Điền khuyết – đọc văn bản và lựa chọn những tính từ/động từ thích hợp

điền vào chỗ trống

Yêu cầu 3: Khi còn ở thượng nguồn tác giả đã liên tưởng sông Hương với những

hình ảnh nào sau đây

1 Rầm rộ

2 Mãnh liệt

3 Cuộn xoáy

4 Dịu dàng

5 Phóng khoáng

6 Man dại

7 Gan dạ

8 Tự do

Thượng nguồn Ngoại vi Thành phố Huế Ra biển Nghệ thuật - So sánh: “Là bản

trường ca”; “Cô gái Digan”

- Động từ, tính từ: rầm

rộ, mãnh liệt, cuộn xoáy, dịu dàng, say đắm, phóng khoáng và man dại, bản lĩnh gan

dạ, tự do, trong sáng…

- Nhân hóa: “Người mẹ phù sa”

- Động từ: “chuyển

dòng, uốn mình, vòng qua, chuyển hướng, đột ngột vẽ hình vòng cung thật tròn, ôm, trôi đi”

- So sánh: “tấm lụa”

- Liệt kê địa danh:

Ngọc Trản, Nguyệt Biều…

- So sánh: “như

một tiếng vâng”, điệu slow, sông Xen & sông Đa-nuyp, vành trăng non”

- Nhân hóa: cuộc chia li lưu luyến của đôi tình nhân

“nàng Kiều trong đêm tình tự” trở lại tìm Kim Trọng

để nói một lời thề trước lúc đi xa.

Câu 1: tác giả lại liên tưởng sông Hương với hình ảnh của bản trường ca; cô

gái Di-gan; người mẹ phù sa  diễn tả quá trình trưởng thành của con sông

- Sông Hương khởi thủy từ 2 dòng: Tả trạch – Hữu trạch Tả trạch bắt nguồn từ đỉnh

Trường Sơn, vượt qua 50 con thác để đổ về ngã ba Bằng Lăng Hữu trạch cũng

Cô gái Di-gan Người mẹ phù sa Trường ca

b) Tổ chức thực hiện

#1: – GV chỉ định HS trình bày sản phẩm của mình

#2: – GV nhận xét sơ lược về sản phẩm của HS

#3: – GV trình bày sản phẩm của GV HS còn lại quan sát, so sánh sản phẩm của GV và HS

nhận xét những chỗ còn thiếu sót, bổ sung, lí giải

#4: – GV dựa vào sản phẩm các em đã thực hiện yêu cầu HS thảo luận các nội dung sau

đây:

Câu hỏi 1: Vì sao tác giả lại liên tưởng sông Hương với hình ảnh của bản trường ca; cô gái

Di-gan; người mẹ phù sa?

Câu hỏi 2: So sánh sông Hương khi ở thượng nguồn và khi ở ngoại vi thành phố?

Câu hỏi 3: Vì sao tác giả lại so sánh sông Hương với các con sông khác trên thế giới và liên

tưởng dòng chảy của sông Hương với “điệu slow tình cảm”

– GV kết luận hướng dẫn HS ghi bài

# 5 Nhiệm vụ 2: Để làm nổi bật vẻ đẹp của sông Hương ở từng chặng tác giả đã sử dụng thủ

pháp nghệ thuật nào?

phải qua hơn 10 con thác Hai dòng này đã hợp lưu lại để trở thành Sông Hương  sức nước của sông Hương ở thượng nguồn vô cùng dữ dội  làm cho tác giả liên tưởng đến tính cách của tộc người Di-gan - sống theo kiểu du mục, cuộc sống du mục ấy đã bồi đắp cho họ tính cách đầy tự do và phóng khoáng giống như sông Hương mạnh mẽ, hoang sơ, dữ dội, chảy theo bản năng vốn có của nó, không ép mình theo một khuôn khổ nào

- Nhưng rồi, sông Hương cũng nhận ra đích đến của cuộc hành trình  người tình mong đợi, vì vậy sông Hương quyết định lột xác để trưởng thành, bằng cách tự chế ngự dòng chảy của mình, biến mình từ cô gái Di-gan mạnh mẽ " Người mẹ phù

sa, dịu dàng, trí tuệ  dâng hiến cho người mình yêu những gì đẹp nhất  đem phù sa bồi đắp nuôi dưỡng cho mảnh đất xứ sở thêm màu mỡ

Câu 2: So sánh sông Hương khi ở thượng nguồn và khi ở ngoại vi thành phố

Không còn mạnh mẽ, rầm rộ, dữ dội nữa, sông Hương bổng trở nên trầm mặc, một sông Hương khác hẳn sông Hương nơi thượng nguồn Có lẽ khi đến với tình yêu sông Hương không chỉ dâng tặng mà còn tự hoàn thiện khám phá chính bản thân mình, sông Hương đã thực sự trưởng thành, thực sự trở thành một người thiếu nữ sâu lắng

Câu 3: Để tìm ra điểm giống và khác nhau của con sông  làm nổi bật vẻ đẹp lưu tốc của sông Hương

 Giống: Đều nằm ngay giữa lòng thành phố yêu quý của mình, đều âu yếm bồi đắp

phù sa màu mỡ cho mảnh đất xứ sơ

Khác: Sông Hương trong trải nghiệm của tác giả mang nét đẹp rất riêng, Sông Hương khi đến Huế nó tỏa đi khắp phố thị – chi lưu – lưu tốc của dòng sông giảm

đi, tác giả liên tưởng đến điệu Slow - trong âm nhạc là điệu nhẹ nhàng, chậm rãi, gợi cảm giác dòng chảy của SH thực sự yên tĩnh, chảy mà như không chảy Chính

cái khoảng khắc chùng chình không chảy ấy đã làm sông Hương “trở thành người

tài nữa đánh đàn lúc đêm khuya”, đã sản sinh và dâng tặng một nền âm nhạc cổ

điển riêng cho Huế

b) Tổ chức thực hiện

#1: – GV chỉ định HS trình bày sản phẩm của mình

#2: – GV nhận xét sơ lược về sản phẩm của HS

#3: – GV trình bày sản phẩm của GV HS còn lại quan sát, so sánh sản phẩm của GV và HS

nhận xét những chỗ còn thiếu sót, bổ sung, lí giải

#4: – GV dựa vào sản phẩm các em đã thực hiện yêu cầu HS thảo luận các nội dung sau

đây:

Câu hỏi 1: Vì sao tác giả lại liên tưởng sông Hương với hình ảnh của bản trường ca; cô gái

Di-gan; người mẹ phù sa?

Câu hỏi 2: So sánh sông Hương khi ở thượng nguồn và khi ở ngoại vi thành phố?

Câu hỏi 3: Vì sao tác giả lại so sánh sông Hương với các con sông khác trên thế giới và liên

tưởng dòng chảy của sông Hương với “điệu slow tình cảm”

– GV kết luận hướng dẫn HS ghi bài

# 5

3 Luyện tập (thực hiện trên lớp)

a) Mục tiêu: HS khái quát được nhiều vẻ đẹp của

sông , tình cảm của tác giả

b) Nội dung: HS hoàn thành bài tập sau:

Phương án 1

Yêu cầu 1: Điền vào chỗ trống

Khi ở thành phố

Khi đổ ra biển

Mang vẻ đẹp ………

………

Để cảm nhận sông Hương nhiều vẻ đẹp khác nhau, Hoàng Phủ Ngọc Tường chắc hẳn phải là một người nghệ sĩ có trái tim nhạy cảm, thân thương, trìu mến xen lẫn tự hào dành cho dòng sông Hương, cho xứ Huế thân yêu và cũng là cho quê

Khi ở thượng nguồn

Mang vẻ đẹp………

………

Khi ở………….

Mang vẻ đẹp kiều diễm, cổ

kính , trầm mặc

Khi ở thành phố

Mang vẻ đẹp ………

………

Yêu cầu 2: Trình bày suy nghĩ của em về tình cảm của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc

Tường đã gửi gắm vào bài kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông” qua lối hành văn uyển chuyển, giản dị, nhẹ nhàng

c) Sản phẩm

Yêu cầu 1: Điền vào chỗ trống

Khi ở thượng nguồn

Mang vẻ đẹp vừa hùng

vĩ, dữ dội vừa thơ

mộng, trữ tình

Khi ở ngoại vi

Mang vẻ đẹp kiều diễm, cổ kính , trầm mặc

Khi ở thành phố

Mang vẻ đẹp tình

tứ, kín đáo, e lệ

Khi đổ ra biển

Mang vẻ đẹp đẹp của người tình chung thủy

Yêu cầu 2: Tình cảm của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường đã gửi gắm vào bài kí “Ai

đã đặt tên cho dòng sông”

hương đất nước Có như vậy, ông mới liên tưởng trạng thái sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ sang cồn Hến như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu

Câu 1 : Sắp xếp trật tự các câu sau cho phù hợp với trình tự thủy

trình của sông Hương

A Đổ ra biển

B Thượng nguồn

C Ngoại vi

D Thành phố Huế

Câu 2 : Ai đã đặt tên cho dòng sông được in trong tập:

A Hoa dọc chiến hào

B Ai đã đặt tên cho dòng sông

C Tùy bút người lái đò sông Đà

D Trường ca mặt đường khát vọng

Câu 3 : Thể loại của tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông là

A Truyện ngắn

B Truyện vừa

C

Bút kí

Câu 4 : Bút kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông” được sáng tác năm

bao nhiêu?

A 1954

B 1960

C 1982

D

1981

Câu 5 : Khi ở thượng nguồn, vẻ đẹp của sông Hương được liên

tưởng với những hình ảnh nào

A

Cô gái Di-gan

B Thủy quái

C

Người mẹ phù sa

D

Bản trường ca

E Người con gái xứ Huế

Câu 6 : Sông Hương ở vùng thượng nguồn mang vẻ đẹp

A Hùng vĩ, man dại

B Trữ tình, sâu lắng

C Huyền bí, khó hiểu

d) Tổ chức thực hiện:

- GV giao bài tập bằng đường link Padlet HS mở liên kết làm trực tiếp

- GV theo dõi, gợi ý và hỗ trợ, giải đáp thắc mắc nếu có.

- GV sửa bài trực tiếp trên Padlet

a) Mục tiêu: HS củng cố kiến thức đã học

b) Nội dung: HS hoàn thành bài tập sau:

Phương án 2

D

A & B đều đúng

Câu 7 : Theo tác giả, sông Hương mang "vẻ đẹp trầm mặc nhất" ở:

A Đoạn giữa lòng Trường Sơn

B Đoạn chảy chân đồi Thiên Mụ xuôi về Huế, nơi có những lăng tẩm của vua chúa nhà Nguyễn thấp thoáng trong cánh rừng thông u tịch

C Đoạn vùng ngoại ô Kim Long

D Đoạn từ Cồn Hến qua Vĩ Dạ rồi rẽ ngoặt sang hướng đông tây để gặp thị trấn Bao Vinh

Câu 8 : Khi miêu tả đoạn sông Hương vòng về “gặp lại” thành phố HUế ở thị trấn Bao Vinh, tác giả đã liên tưởng dòng sông với?

A Một itếng “vâng” không nói ra của tình yêu

B Nàng Kiều sau đêm tự tình trở lại tìm Kim Trọng nói lời thề trước khi từ giã

C Người tài nữ đánh đàn lúc đêm khyua để giã biệt người yêu

Câu 9 : Điểm giống nhau giữa sông Hương với các con sông khác trên thế giới là?

A Đều mang vẻ đẹp hung bạo, man dại như một loài thủy quái

B Đều gợi cảm, xinh đẹp, bẽn lẽn, e lệ như người con gái Huế

C Đều thuộc về một thành phố duy nhất, đem phù sa bồi đắp cho quê hương xứ sở

D Lưu tốc đều chảy rất nhanh

Câu 10 : Lưu tốc của sông Hương khi chảy giữa lòng thành phố Huế là

A Lưu tốc giảm hẳn đi, trôi rất chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh

B Tốc độ chảy rất nhanh đến nổi không kịp cho lũ hải âu nói một điều gì với người bạn của chúng đang ngẩn ngơ trông theo

C Lúc nhanh lúc chậm như điệu Slow tình cảm dành riêng cho Huế

Câu 11 : Ý nào sau đây đúng khi giới thiệu về Hoàng Phủ Ngọc Tường?

A Là lá cờ đầu của thơ ca Cách mạng Việt Nam

B Nghệ sĩ đa tài

C Tài hoa, uyên bác Chuyên viết bút kí

D Là lá cờ đầu của thơ ca Cách mạng Việt Nam

d) Tổ chức thực hiện:

- GV giao bài tập bằng đường link

- HS làm bài tâp theo hình thức vừa chơi vừa học

- GV công bố kết quả vào bảng thống kê

a) Mục tiêu: HS vận dụng được kiến thức, kĩ năng đã học

để giải quyết nhiệm vụ thực tiễn

b) Nội dung: GV cho HS chọn 1 trong 2 nhiệm vụ về nhà

4 Vận dụng (khoảng 5 phút giao nhiệm vụ; làm ở nhà)

Nhiệm vụ 1: Viết đoạn văn ngắn trả lời câu hỏi Ai đã đặt tên cho

dòng sông?

Nhiệm vụ 2: So sánh Vẻ đẹp của sông Hương trong bài Ai đã đặt

tên cho dòng sông (Hoàng Phủ Ngọc Tường) với vẻ đẹp sông Đà trong bài Người lái đò sông Đà (Nguyễn Tuân)

Tài liệu tham khảo

[1] Tham khảo quyết định về việc ban hành thể lệ cuộc thi Thiết kế

giáo án điện tử Số 2915/QĐ-BGDĐT của Bộ giáo dục và đào tạo

[2] Kế hoạch dạy học trực tuyến đối với giáo viên trung học Số

2759/KH-SGDĐT

[3] Quy định về quản lý và tổ chức dạy học trực tuyến trong cơ sở giáo dục phổ thông

và cơ sở giáo dục thường xuyên Số 09/2021/TT-BGDĐT

[4] Quyết định ban hành chương trình giáo dục phổ thông Số: 16/2006/QĐ-BGDĐT

[5] Sách giáo khoa, Ngữ văn 12, tập 1

[6] <https://www.youtube.com/watch?v=WGOlAWGAmNw&t=599s>

[7] <https://www.youtube.com/watch?v=JKb_RCBcUWA&t=96s>

[8]<https://www.kienguru.vn/blog/soan-bai-ai-da-dat-ten-cho-dong-song-de-hieu>