Bộ đề thi THPT quốc gia môn Ngữ văn có đáp án

Ở tuổi trẻ, không ai mà không trăn trở, không có hoài bão, ước mơ. Ai cũng mong tục xoay xở tách mình ra khỏi vỏ kén chật chội để tung cánh bay xa. Và bao nhiều người vượt qua được những nỗi đau đớn, thử thách đó? Khát vọng càng lớn nỗi đau và thử thách càng nhiều và mấy ai kiên định trên cuộc hành trình đó. Hãy dám sống cuộc sống mà bạn hằng ao ước vì bạn chỉ có duy nhất một cuộc sống mà thôi. Đó là sự lựa chọn của bạn. Bạn hãy bắt đầu bằng việc tích lũy thật nhiều kinh nghiệm sống. Đó không phải là kinh nghiệm lựa chọn một điều gì đó, mà là kinh nghiệm mang lại cho bạn sự khôn ngoan: hãy học hỏi về con người, xã hội và cách sống. Hãy vươn cao hơn bằng một đam mê cháy bỏng theo đuổi Tri Thức Lớn của một sinh viên đại học, của một thanh niên có giáo dục, có lẽ sống. Hãy sẵn sàng cho mọi thử thách và chấp nhận thất bại để vươn lên, Hãy dũng cảm bước tới Bạn có thể gặp nhiều cánh cửa. Nhưng tất cả chỉ là những bức tường câm lặng, ngoan cố, trừ phi bạn quyết mở chúng ta. Hãy can đảm đón nhận những cơn đau tuổi trưởng thành và xem nó là động lực thúc đẩy bạn vươn tới một tương lai tốt đẹp hơn, để không sống một cuộc sống phi hoài, để sau này không ân hận nuối tiếc. (Rando Kim – Tuổi trẻ, khát vọng và nỗi đau, Vương Bảo Long biên dịch, 2017) Câu 1: (NB) Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích. Câu 2: (TH) Tác giả đã đưa ra lời khuyên gì về việc tích lũy thật nhiều kinh nghiệm sống? Câu 3: (TH) “Hãy dũng cảm bước tới Bạn có thể gặp nhiều cánh cửa.” AnhChị hiểu như thế nào về hai câu trên? Câu 4: (VD) Theo anhchị, có nên sống cuộc sống hằng ao ước hay không? Vì sao? II. LÀM VĂN Câu 1: (VDC) Bạn sẽ ứng xử như thế nào nếu gặp cơn đau tuổi trưởng thành”? Viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) để trả lời câu hỏi trên. Câu 2: (VDC) Trình bày cảm nhận của anhchị về hình tượng Sông Đà trong đoạn trích sau: Con sông Đà gợi cảm. Đối với mỗi người, Sông Đà lại gợi một cách. Đã có lần tôi nhìn Sông Đà như một cổ nhân. Chuyến ấy ở rừng đi núi cũng đã hơi lâu, đã thấy thèm chỗ thoáng. Mải bám gót anh liên lạc, quên đi mất là mình sắp đổ ra Sông Đà, xuống một cái dốc núi, trước mắt thấy loang loáng như trẻ con nghịch chiều gương vào mắt mình rồi bỏ chạy. Tôi nhìn cái miểng sáng lóe lên một màu nắng tháng ba Đường thi “Yên hoa tam nguyệt hả Dương Châu”. Bờ sông Đà, bãi Sông Đà, chuồn chuồn bươm bướm trên sông Đà. Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng, Đi rừng đài ngày rồi lại bắt ra Sông Đà, đúng thế, nó đằm đầm ấm ấm như gặp lại cố nhân, mặc dầu người cố nhân ấy mình biết là lắm bệnh lắm chứng, chốc dịu dàng đẩy, rồi chốc lại bắn tinh và gắt gỏng thác lũ ngay đấy. Thuyển đổi trội trên Sông Đà. Cảnh ven sông ở đây lặng tờ. Hình như từ đời Lí, đời Trần, đời Lê, quãng sông này cũng lặng tờ đến thế mà thôi. Thuyển tối trôi qua một ngượng ngô nhú lên mấy lá ngô non đầu mùa. Mà tình không một bóng người. Có gianh đổi mới đang ra những nõn búp. Một đàn hươu cúi đầu ngốn bắp có gianh đẫm sương đêm, Bờ sông hoang dại như một bờ tiền sử. Bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích thuối xưa. (Trích Người lái đò sông Đà Nguyễn Tuân, SGK Ngữ văn 12, tập một, NXB Giáo dục, 2019, tr.191) 2 I. ĐỌC HIỂU Câu 1 Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận. Câu 2 Theo bài đọc tác giả đưa ra lời khuyên về việc tích lũy thật nhiều kinh nghiệm sống như sau: Hãy bắt đầu bằng việc tích lũy thật nhiều kinh nghiệm sống. Đó không phải là kinh nghiệm lựa chọn một điều gì đó, mà là kinh nghiệm mang lại cho bạn sự khôn ngoan: Hãy học hỏi về con người, xã hội và cách sống. Hãy vươn cao hơn bằng một đam mê cháy bỏng theo đuổi Tri Thức Lớn của một sinh viên đại học, của một thanh niên có giáo dục, có lẽ sống. Hãy sẵn sàng cho mọi thử thách và chấp nhận thất bại để vươn lên, Hãy dũng cảm bước tới Bạn có thể gặp nhiều cánh cửa. Hãy can đảm đón nhận những cơn đau tuổi trưởng thành và xem nó là động lực thúc đẩy bạn vươn tới một tương lai tốt đẹp hơn. Câu 3 Câu nói có thể đ

1.I ĐỌC HIỂU

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Ở tuổi trẻ, không ai mà không trăn trở, không có hoài bão, ước mơ Ai cũng mong tục xoay xở tách mình ra khỏi vỏ kén chật chội để tung cánh bay xa Và bao nhiều người vượt qua được những nỗi đau đớn, thử thách đó?

Khát vọng càng lớn - nỗi đau và thử thách càng nhiều - và mấy ai kiên định trên cuộc hành trình đó Hãy dám sống cuộc sống mà bạn hằng ao ước - vì bạn chỉ có duy nhất một cuộc sống mà thôi Đó là sự lựa chọn của bạn Bạn hãy bắt đầu bằng việc tích lũy thật nhiều kinh nghiệm sống Đó không phải là kinh nghiệm lựa chọn một điều gì đó, mà là kinh nghiệm mang lại cho bạn sự khôn ngoan: hãy học hỏi

về con người, xã hội và cách sống Hãy vươn cao hơn bằng một đam mê cháy bỏng theo đuổi Tri Thức Lớn của một sinh viên đại học, của một thanh niên có giáo dục, có lẽ sống Hãy sẵn sàng cho mọi thử thách và chấp nhận thất bại để vươn lên, Hãy dũng cảm bước tới! Bạn có thể gặp nhiều cánh cửa Nhưng tất cả chỉ là những bức tường câm lặng, ngoan cố, trừ phi bạn quyết mở chúng ta Hãy can đảm đón nhận những cơn đau tuổi trưởng thành và xem nó là động lực thúc đẩy bạn vươn tới một tương lai tốt đẹp hơn, để không sống một cuộc sống phi hoài, để sau này không ân hận nuối tiếc

(Rando Kim – Tuổi trẻ, khát vọng và nỗi đau, Vương Bảo Long biên dịch, 2017)

Câu 1: (NB) Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích

Câu 2: (TH) Tác giả đã đưa ra lời khuyên gì về việc tích lũy thật nhiều kinh nghiệm sống?

Câu 3: (TH) “Hãy dũng cảm bước tới! Bạn có thể gặp nhiều cánh cửa.” Anh/Chị hiểu như thế nào về

hai câu trên?

Câu 4: (VD) Theo anh/chị, có nên sống cuộc sống hằng ao ước hay không? Vì sao?

II LÀM VĂN

Câu 1: (VDC)

Bạn sẽ ứng xử như thế nào nếu gặp "cơn đau tuổi trưởng thành”? Viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) để

trả lời câu hỏi trên

Câu 2: (VDC)

Trình bày cảm nhận của anh/chị về hình tượng Sông Đà trong đoạn trích sau:

Con sông Đà gợi cảm Đối với mỗi người, Sông Đà lại gợi một cách Đã có lần tôi nhìn Sông Đà như một cổ nhân Chuyến ấy ở rừng đi núi cũng đã hơi lâu, đã thấy thèm chỗ thoáng Mải bám gót anh liên lạc, quên đi mất là mình sắp đổ ra Sông Đà, xuống một cái dốc núi, trước mắt thấy loang loáng như trẻ con nghịch chiều gương vào mắt mình rồi bỏ chạy Tôi nhìn cái miểng sáng lóe lên một màu nắng tháng

ba Đường thi “Yên hoa tam nguyệt hả Dương Châu” Bờ sông Đà, bãi Sông Đà, chuồn chuồn bươm bướm trên sông Đà Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng, Đi rừng đài ngày rồi lại bắt ra Sông Đà, đúng thế, nó đằm đầm ấm ấm như gặp lại cố nhân, mặc dầu người cố nhân ấy mình biết là lắm bệnh lắm chứng, chốc dịu dàng đẩy, rồi chốc lại bắn tinh và gắt gỏng thác lũ ngay đấy Thuyển đổi trội trên Sông Đà Cảnh ven sông ở đây lặng

tờ Hình như từ đời Lí, đời Trần, đời Lê, quãng sông này cũng lặng tờ đến thế mà thôi Thuyển tối trôi qua một ngượng ngô nhú lên mấy lá ngô non đầu mùa Mà tình không một bóng người Có gianh đổi mới đang ra những nõn búp Một đàn hươu cúi đầu ngốn bắp có gianh đẫm sương đêm, Bờ sông hoang dại như một bờ tiền sử Bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích thuối xưa

(Trích Người lái đò sông Đà - Nguyễn Tuân, SGK Ngữ văn 12, tập một, NXB Giáo dục, 2019, tr.191)

2

I ĐỌC HIỂU

Câu 1 Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận

Câu 2 Theo bài đọc tác giả đưa ra lời khuyên về việc tích lũy thật nhiều kinh nghiệm sống như sau: Hãy bắt đầu bằng việc tích lũy thật nhiều kinh nghiệm sống Đó không phải là kinh nghiệm lựa chọn một điều

gì đó, mà là kinh nghiệm mang lại cho bạn sự khôn ngoan: Hãy học hỏi về con người, xã hội và cách sống Hãy vươn cao hơn bằng một đam mê cháy bỏng theo đuổi Tri Thức Lớn của một sinh viên đại học, của một thanh niên có giáo dục, có lẽ sống Hãy sẵn sàng cho mọi thử thách và chấp nhận thất bại để vươn lên, Hãy dũng cảm bước tới! Bạn có thể gặp nhiều cánh cửa Hãy can đảm đón nhận những cơn đau tuổi trưởng thành và xem nó là động lực thúc đẩy bạn vươn tới một tương lai tốt đẹp hơn

Câu 3 Câu nói có thể được hiểu như sau: Tuổi trẻ ai cũng phải đối mặt với những khó khăn, thử thách.Nếu chúng ta dám đối mặt, dũng cảm mà bước tới chúng ta sẽ học hỏi được nhiều bài học quý giá, kinhnghiệm sống còn hữu ích trong cuộc sống Thêm vào đó, đôi khi chúng ta còn tìm thấy những con đườngmới, hướng đi mới trong cuộc đời mình Tuổi trẻ cần bước ra khỏi vùng an toàn để làm điều mình thíchcũng như vượt qua những nỗi sợ của bản thân

- Không đồng tình (HS nêu lí lẽ hợp lí thuyết phục, không lệch chuẩn đạo đức) :

+ Chìm đắm trong mộng tưởng, mù quáng mà không cố gắng phấn đấu, vượt lên ở hiện tại

- Đồng tình một phần (HS nêu lí lẽ hợp lí thuyết phục, không lệch chuẩn đạo đức)

- Ứng xử: Là cách cư xử, thái độ giải quyết

=> Trong cuộc sống, bất kì ai muốn trưởng thành đều phải đối diện với những khó khăn, thử thách Cáchtốt nhất để vượt qua khó khăn thử thách ấy là đối mặt và giải quyết chúng

2 Phân tích:

- Chỉ khi đối mặt với khó khăn thử thách chúng ta mới có thể giải quyết được nó

- Thêm vào đó, con người chúng ta sẽ học hỏi được nhiều bài học, tích lũy kinh nghiệm sống

- Đối mặt với khó khăn thử thách sẽ khiến con người trở nên kiên cường, tôi luyện ý chí tinh thần vượtqua thử thách

- Đối mặt với khó khăn thử thách đôi khi khiến con người phát hiện những thế mạnh của bản thân, có cơhội để phát huy nó từ đó có thể tìm được hướng đi mới cho cuộc đời

- Tuy nhiên, cuộc sống ngày nay có không ít người chọn cách trốn tránh khi gặp phải những khó khănthử thách đầu đời Đó là những người có lối sống ỉ nại, phụ thuộc, ngại thay đổi, quen dựa dẫm vàongười khác Cách lựa chọn ấy sẽ khiến con người ngày càng lấn sâu hơn vào vòng luẩn quẩn, bị bỏ lạiphía sau, sống một cuộc đời vô nghĩa

- Giới thiệu một số nét tiêu biểu về tác giả Nguyễn Tuân: Cuộc đời, con người và phong cách nghệ thuậtđặc trưng của nhà thơ

- Nêu khái quát chung về tác phẩm “Người lái đò Sông Đà”: hoàn cảnh sáng tác, vị trí, giá trị nội dung,

giá trị nghệ thuật

- Khái quát nội dung của đoạn trích: Vẻ đẹp của Sông Đà thông qua đoạn trích

II Thân bài

1 Vẻ đẹp trữ tình của con Sông Đà

*) Góc nhìn từ trên cao (máy bay), Sông Đà mang vẻ đẹp của một mĩ nhân

- Từ trên cao nhìn xuống, dòng chảy uốn lượn của con sông giống như “cái dây thừng ngoằn ngoèo dướichân mình”, đặc biệt là giống như mái tóc của người thiếu nữ “con sông Đà tuôn dài tuôn dài như mộtáng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai vàcuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân”

- Dòng sông mang vẻ đẹp của một áng tóc trữ tình mềm mại, tha thướt và duyên dáng Đây không phải là

sự phát hiện mới mẻ, sáng tạo bởi lẽ vào khoảng thế kỷ XV nhà thơ Nguyễn Trãi miêu tả núi Dục Thúy

đã viết Cái hay của Nguyễn Tuân là vừa mới đây thôi Sông Đà còn làm mình, làm mẩy còn là thứ kẻ thù

số một của con người vậy mà bây giờ chỉ trong chốc lát dòng sông vặn mình hết thác và sóng nước xèoxèo tan trong trí nhớ Sông Đà lập tức khoác lên mình một dáng vẻ hoàn toàn mới trở thành một áng tóctrữ tình

- Dòng Sông Đà như mái tóc đang ôm lấy thân hình trẻ trung, gợi cảm đầy sức soongscuar người thiếu nữTây Bắc Vẻ đẹp của dòng sông hài hòa với núi rừng Tây Bắc, được núi rừng điểm tô thêm cho nhan sắc

mĩ miều

++ Hoa ban mang màu sắc tinh khiết, hoa gạo màu đỏ rực rỡ chói lọi bung nở điểm xuyết trên mái tóc trữtình người thiếu nữ Sự điểm xuyết ấy lại diễn ra giữa mùa xuân khi mọi vật sinh sôi, nảy nở cho thấysức sống mãnh liệt

++ Khói núi Mèo đốt nương Xuân cuồn cuộn Tạo nên một tấm voan huyền ảo bao phủ lên cảnh vật ẩndấu đi khuôn mặt xinh đẹp của dòng sông Chính vì vậy vẻ đẹp bí ẩn ấy càng trở nên hấp dẫn

*) Nhìn ngắm sông Đà từ nhiều thời gian khác nhau

- Tác giả đã phát hiện ra những sắc màu tươi đẹp và đa dạng của dòng sông Màu nước biến đổi theomùa, mỗi mùa có vẻ đẹp riêng trong cách so sánh rất cụ thể:

+ Mùa xuân, nước Sông Đà xanh màu “xanh ngọc bích”, tươi sáng, trong trẻo, lấp lánh Tác giả dừng lạigiải thích rõ hơn màu xanh không phải xanh canh hến

+ Mùa thu, nước Sông Đà lại “lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái màu đỏgiận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thu về”

+ Đặc biệt, nhà văn khẳng định chưa bao giờ con sông có màu đen như thực dân Pháp đã “đè ngửa consông ta ra đổ mực Tây vào”, và gọi bằng cái tên lếu láo Sông Đen

=> Thể hiện tình yêu, niềm tự hào trước vẻ đẹp của dòng sông của đất nước, quê hương, xứ sở

*) Góc nhìn từ bờ bãi sông Đà, dòng sông mang vẻ đẹp của một “cố nhân”

- Nước Sông Đà: Vẻ đẹp của nước Sông Đà gợi nhớ đến một trò chơi của con trẻ “trước mắt thấy loang loáng như trẻ con nghịch chiếu gương vào mắt mình rồi bỏ chạy”, đẹp một cách hồn nhiên và trong

sáng

- Vẻ đẹp của nắng sông Đà lại gợi nhớ đến thế giới Đường thi “tôi nhìn cái miếng sáng lóe lên một màu

nắng tháng ba Đường thi “Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu” (Xuôi thuyền về Dương Châu giữa

tháng ba, mùa hoa khói) Màu nắng gợi sự ấm áp, tươi sáng mang vẻ đẹp thi vị gợi cảm

- Vẻ đẹp của bờ bãi sông Đà lại gợi nhớ đến thế giới thần tiên trong khu vườn cổ tích “bờ sông Đà, bãisông Đà, chuồn chuồn bươm bướm trên sông Đà”

+ Nhịp ngắn liên tiếp như tiếng vui ngỡ ngàng trước khung cảnh bày ra trước mắt

+ Khung cảnh: Chuồn chuồn bươm bướm bay rợp rên sông với những sắc màu sặc sỡ Tạo cảm giác lạcvào thế giới thần tiên, khu vườn cổ tích Tất cả đều thuộc về một cái gì đó từ quá khứ Khi bất ngờ gặplại Sông Đà tác giả bất ngờ cảm nhận được cái gì đó đàm đằm ấm ấm hết sức thân thuộc Chính vì thếnên tác giả bật ra gọi Sông Đà là cố nhân Vì vậy khi được gặp lại con sông tác giả vui vô cùng để rồithốt lên “Chao ôi” Tác giả dùng hai hình ảnh liên tưởng: Vui như thấy nắng giòn tan sau thời kì mưadầm Vui như nối lại chiêm bao đứt quãng

*) Góc nhìn từ giữa lòng sông Đà, con sông mang vẻ đẹp của một người tình nhân: Tác giả dùng

điểm nhìn của một du khách hải hồ du ngoại trên sông nước Từ đây tác giả cảm nhận được vẻ đẹp nên

thơ, đa dạng, phong phú của Sông Đà

- Đó là vẻ đẹp tĩnh lặng, yên ả, thanh bình như còn lưu lại dấu tích của lịch sử cha ông

+ Cảnh ven sông ở đây lặng tờ Hình như từ thời Lý, Trần, Lê cũng lặng tờ đến thế mà thôi Lặng tờ là sự

im lặng tuyệt đối Qua bao đời vẫn thế mà thôi

+ Vắng vẻ đến mức tịnh không một bóng người

+ Yên tĩnh đến mức tác giả thèm được giật mình bởi tiếng còi xe lửa của chuyến xe lửa đầu tiên đến vớivùng đất này Yên tĩnh đến mức tiếng cá đập nước sông, quẫy vọt lên mặt sông trở thành âm thanh chủđạo và đủ sức làm cho đàn hươu giật mình chạy vụt biến Biện pháp nghệ thuật lấy động tả tĩnh nhấnmạnh vẻ đẹp im lìm quãng hạ lưu này

I ĐỌC HIỂU

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

VỚI CON Con ơi con thức dậy giữa ngày thường Nghe chim hót đừng nghe mê mải quá Qua đường đất đến con đường sỏi đá Cha e con đến lớp muộn giờ

Con ơi con nàng Bạch Tuyết trong mơ Không thể nào yêu con thay mẹ được

Và vì thế, nếu khuy áo con bị đứt Thì nói lên để mẹ khâu cho

Và con gì trên ấy ngân hà

Có thể rồi con sẽ lên đến được Nhưng đêm nay thì con cần phải học Bốn phép tính cộng trừ hay đọc một trang thơ

Con ơi con, nếu thầy giáo dạy con

Có ánh sáng bảy màu trong ánh sáng Thì con hỡi hãy khêu cho rạng Ngọn bấc đèn con hãy vặn lên to

Con ơi con, trái đất thì tròn Mặt trăng sáng cũng tròn như đĩa mật Tất cả đây đều là sự thật

Nhưng cái bánh đa tròn, điều đó thật hơn!

Mẹ hát lời cây lúa để ru con Cha cày đất để làm nên hạt gạo Chú bộ đội ngồi trên mâm pháo Bác công nhân quai búa, quạt lò

Vì thế nên, lời cha dặn dò Cũng chưa hẳn đã là điều đúng nhất Cha mong con lớn lên chân thật Yêu mọi người như cha đã yêu con

(Theo Thivien.net/Thạch- Quỳ/với - Con)

Câu 1: (NB) Xác định thể thơ của văn bản

Câu 2: (TH) Chỉ ra và nêu tác dụng của phép lặp cấu trúc cú pháp trong văn bản trên

Câu 3: (TH) Anh/chị hiểu như thể nào qua lời cha dặn con:

Và con ơi trên ấy ngân hà

Có thể rồi con sẽ lên đến được Những đêm nay thì con cần phải học Bốn phép tính cộng trừ hay đọc một trang thơ

Câu 4: (VD) Qua khổ thơ thứ 4 của bài thơ, anh/chị nhận thức được yêu cầu như thế nào về quátrình học của người học sinh?

Cảm nhận của anh/chị về vẻ đẹp của hồn thơ Xuân Quỳnh qua các khổ thơ sau:

Ở ngoài kia đại dương Trăm ngàn con sóng đó Con nào chẳng tới bờ

Dù muôn với cách trở

Cuộc đời tuy dài thế Năm tháng vẫn đi qua Như biển kia dẫu rộng Mây vẫn bay về xa

Làm sao được tan ra Thành trăm con sóng nhỏ Giữa biển lớn tình yêu

Để ngàn năm còn vỗ”

(Theo Sóng - Xuân Quỳnh, Sgk Ngữ văn 12, tập 1, NXB Giáo dục, 2008, Tr 156)

I ĐỌC HIỂU

Câu 1 Thể thơ: Tự do

Câu 2 - Biện pháp tu từ lặp cấu trúc: “Con ơi con,…”

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh ý được nói đến trong bài thơ

+ Tạo cảm giác gần gũi như một lời tâm tình của cha dành cho con

Câu 3 Ý nghĩa lời dạy: Trong tương lai, con có thể đến những nơi xa xôi nhất, làm nên những điều tuyệtvời nhất Thế nhưng muốn đạt được những ước mơ, lý thưởng ấy trước hết con phải bắt đầu từ những thứnhỏ nhất như phép toán hay một bài thơ

Câu 4 Qua khổ thơ thứ 4 đạt ra yêu cầu cho việc học của học sinh như sau:

- Học tập phải hiểu được bản chất vấn đề

- Học tập luôn phải đi đôi với thực hành

-> Chúng ta nên học hỏi, tiếp thu những bài học thế hệ trước truyền lại Tuy nhiên không có bài học nào

là luôn đúng trong mọi hoàn cảnh, mọi thời đại, mọi góc độ Vì thế, chúng ta cần phải tiếp thu một cáchthông minh, không ngừng phát huy và sáng tạo dựa trên những thứ được học để có được cái nhìn kháchquan, đa chiều, làm nên thành quả tốt nhất

- "Sóng" được sáng tác năm 1967 trong chuyến đi thực tế ở vùng biển Diêm Điền (Thái Bình), bài thơ đặc

sắc về tình yêu, rất tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Quỳnh thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữtrong tình yêu hiện lên qua hình tượng sóng: tình yêu thiết tha, nồng nàn, đầy khát vọng và sắt son chungthuỷ, vượt lên mọi giới hạn của đời người

- Trích đoạn thơ…

II Thân bài

1 Niềm tin vào tình yêu và cuộc đời

+) Khổ 7: khẳng định quy luật vĩnh cửu của thiên nhiên “con nào chẳng tới bờ Dù muôn vời cách trở”, cũng giống như “em”, dù khó khăn, thử thách vẫn luôn hướng đến “anh”

+ Trăm ngàn con sóng là cụm từ chỉ số lượng Dù có muôn vàn con sóng ở ngoài kia thì chúng cũng đềutuân theo một quy luật bất di bất dịch là tìm đến với bờ dù có xa xôi cách trở bao nhiêu

+ Mượn hình ảnh con sóng, Xuân Quỳnh như muốn khẳng định một điều rằng trái tim người phụ nữ luônhướng về người mình yêu Đó không còn là cảm xúc nhất thời mà nó đã trở thành quy luật mà đã là quyluật thì cho dù có bao nhiêu năm tháng đi qua lòng chung thủy ấy cũng không bao giờ biến đổi Để rồi saubao nhiêu khó khăn, gian nan thử thách chính lòng chung thủy sẽ giúp con sóng tới được bến bờ mà nóthổn thức nhớ mong đến nỗi không ngủ yên cũng như đưa em đến bên anh sau tháng ngày xa xôi cách trở.+ Câu thơ như tiếng lòng hay nói đúng hơn là niềm tin mãnh liệt vào một cái kết đầy viên mãn cho mộttình yêu vĩnh cửu

+) Khổ 8:

+ Cuộc đời chỉ quỹ thời gian ngắn ngủi của một kiếp người, năm tháng chỉ dòng thời gian vô thủy vôchung Biển cả chỉ giới hạn không gian trật hẹp trong khi đó mây trời lại chỉ không gian rộng lớn của vũtrụ Cuộc đời tuy dài nhưng so với dòng chảy vô tận của thời gian nó chỉ là một cái chớp mắt Tương tựvới đó, biển kia tuy rộng nhưng nếu đem so sánh với mây trời thì nó thật nhỏ bé biết bao Đem đặt cáihữu hạn cạnh cái vô hạn Xuân Quỳnh đã thể hiện nỗi lo ấu trước sự phù du của kiếp người Rồi một ngàynào đó, anh và em sẽ không còn nữa đồng nghĩa với với việc chúng ta sẽ không thể yêu nhau

+ Tuy thế nhà thơ vẫn tin tưởng, tin tưởng ở tấm lòng nhân hậu và tình yêu chân thành của mình sẽ vượtqua tất cả như áng mây kia như năm tháng kia Có thể nói Xuân Quỳnh yêu thương tha thiết, mãnh liệtnhưng cũng tỉnh táo nhận thức dự cảm những trắc trở, thử thách trong tình yêu; đồng thời cũng tin tưởngvào sức mạnh tình yêu sẽ giúp người phụ nữ vượt qua thử thách đến với bến bờ hạnh phúc Cho nên,sóng sẽ đến bờ, năm tháng sẽ đi qua thời gian dài đằng đẵng và đám mây nhỏ bé sẽ vượt qua biển rộng

để bay về xa

+ Một loạt hình ảnh thơ ẩn dụ được bố trí thành một hệ thống tương phản, đối lập để nói lên dự cảm tỉnhtáo, đúng đắn và niềm tin mãnh liệt của nhà thơ vào sức mạnh của tình yêu Yêu thương mãnh liệt nhưngcao thượng, vị tha Nhân vật trữ tình khao khát hòa tình yêu con sóng nhỏ của mình vào biển lớn tình yêu– tình yêu bao la, rộng lớn – để sống hết mình trong tình yêu, để tình yêu riêng hoá thân vĩnh viễn thànhtình yêu muôn thủa

2 Khát vọng tình yêu vĩnh cửu

- Nhân vật trữ tình khao khát hòa tình yêu con sóng nhỏ của mình vào biển lớn tình yêu – tình yêu bao la,rộng lớn – để sống hết mình trong tình yêu, để tình yêu riêng hoá thân vĩnh viễn thành tình yêu muônthủa - Câu thơ “Làm sao được tan ra” là một câu thơ mang cấu trúc cầu khiến, nghi vấn thể hiện niềmmong ước da diết và hiện thực

+ Tan ra là hi sinh, là dâng hiến, là mong được hóa thân Tan ra thành trăm con sóng là mong ước biến cáihữu hạn thành cái vô hạn Xuân Quỳnh muốn vượt qua cái hữu hạn của đời người giống như con sóng kiangàn năm còn vỗ giữa biển lới tình yêu

-> Đó là tiếng lòng của một tâm hồn giàu đức hi sinh và lòng cao thượng Cuộc đời là biển lớn tình yêu,kết tinh vị mặn ân tình, được tạo nên và hòa lẫn cùng trăm con sóng nhỏ Trong quan niệm của nhà thơ,

số phận cá nhân không thể tách khỏi cộng đồng

- Sóng không phải là biểu tượng của một cái tôi ngạo nghễ, cô đơn và ích kỷ sóng là sự tổng hòa những

vẻ đẹp khác nhau để tạo thành biển lớn

- Song song với đó như một lẽ thường tình cái tôi ích kỷ nhỏ bé trật hẹp sẽ không thể tạo nên một tình yêu đẹp Chỉ có lòng bao dung và trái tim yêu thương vượt lên trên mọi ích kỷ tầm thường để tạo ra một tìnhyêu vĩnh cửu

=> Nhà thơ đã thể hiện một khát vọng mãnh liệt muốn làm trăm con sóng để hòa mình vào đại dương bao

la, hòa mình vào biển lớn tình yêu để một đời vỗ muôn điệu yêu thương “Người yêu người, sống để yêunhau” (Tố Hữu)

3 Bình luận vẻ đẹp tình yêu của nhân vật trữ tình trong bài thơ:

- Qua hình tượng sóng bài thơ khắc họa vẻ đẹp tình yêu của người phụ nữ: thiết tha, nồng nàn, chungthủy, muốn vượt qua thử thách của thời gian và sự hữu hạn của đời người

- Từ đó ta thấy vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình, cái tôi Xuân Quỳnh chân thành đằm thắm, mãnh liệt

và luôn da diết trong khát vọng hạnh phúc đời thường

- Tình yêu là một tình cảm cao đẹp, một hạnh phúc lớn lao của con người

4 Đặc sắc nghệ thuật:

- Nhịp điệu độc đáo, giàu sức liên tưởng: thể thơ năm chữ, cách ngắt nhịp, gieo vần, nối khổ linh hoạt

- Giọng điệu tha thiết chân thành, ít nhiều có sự phấp phỏng lo âu

- Xây dựng hình tượng sóng như một ẩn dụ nghệ thụât về tình yêu của người phụ nữ

- Chúng tôi làm đầy nhau

Tôi hỏi cỏ Cỏ sống với cỏ như thế nào?

- Chúng tôi đan vào nhau Làm nên những chân trời

Tôi hỏi người:

- Người sống với người như thế nào?

Tôi hỏi người:

- Người sống với người như thế nào?

Tôi hỏi người:

- Người sống với người như thế nào?

(Hữu Thỉnh, Trích Thư mùa đông, NXB Hội Nhà văn, 1994)

Câu 1: (NB) Xác định thể thơ cho bài thơ trên?

Câu 2: (TH) Các từ ngữ "tôn cao", "làm đầy", "đan vào", "làm nên" cùng có chung nét nghĩa gì?

Câu 3: (TH) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được tác giả sử dụng ở sáu dòng thơ cuốibài Câu 4: (VD) Khi nhân vật trữ tình hỏi đất, nước, cỏ đều nhận được câu trả lời, còn khi hỏi

người lại không nhận được câu trả lời Nếu được hỏi: “Người sống với người như thế nào?", anh/chị

sẽ trả lời như thế nào?

II LÀM VĂN

Câu 1: Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về lối sống con người đượcgửi gắm qua bài thơ Hỏi của Nguyễn Hữu Thỉnh?

Câu 2: Cảm nhận của anh/ chị về tâm trạng và hành động của nhân vật Tràng trong đoạn trích sau:

“Sáng hôm sau, mặt trời lên bằng con sào, Tràng mới trở dậy Trong người em đi lưng lơ như người vừa

ở trong giấc mơ đi ra Việc hắn có vợ đến hôm nay hắn vẫn còn ngỡ ngàng như không phải Hắn chắp hai tay sau lưng, lững thững bước ra sân Ánh nắng buổi sáng mùa hè sáng lóa xói vào hai con mắt còn cay xè của hắn Hắn chớp chớp liên hồi mấy cái, và bỗng vừa chợt nhận ra, xung quanh mình có cái gì vừa thay đổi mới mẻ, khác lạ Nhà cửa, sân vườn, hôm nay đều được quét tước, thu dọn sạch sẽ gọn gàng Mấy chiếc quần áo rách như tổ đỉa vẫn vắt khươm mươi niên ở một góc nhà đã thấy đem ra sân hong Hai cái ang nước vẫn để khô cong ở dưới gốc ổi đã kín nước đầy ăm ắp Đống rác mùn tung bành ngay lối đi đã hót sạch

Ngoài vườn người mẹ đang lúi húi giẫy những bãi cỏ mọc nham nhở Vợ hẳn quét lại cái sân, tiếng chổi từng nhát kêu sàn sạt trên mặt đất Cảnh tượng thật đơn giản, bình thường nhưng đối với hắn lại rất thấm thía cảm động Bỗng nhiên hắn thấy hắn thương yêu gắn bó với cái nhà của hắn lạ lùng Hẳn đã có một gia đình Hắn sẽ cùng vợ sinh con đẻ cái ở đấy Cái nhà như cái tổ ấm che mưa che nắng Một nguồn vui sướng, phấn chấn đột ngột tràn ngập trong lòng Bây giờ hẳn mới thấy hắn nên người, hắn thấy hắn có bổn phận phải lo lắng cho vợ con sau này Hắn xăm xăm chạy

ra giữa sân, hắn cũng muốn làm một việc gì để dự phần tu sửa lại căn nhà "

(Trích Vợ nhặt - Kim Lân, Ngữ văn 12, tập hai, trang 30, NXB Giáo dục, 2009)

I ĐỌC HIỂU

Câu 1 Thể thơ: Tự do

Câu 2 Các từ ngữ "tôn cao", "làm đầy", "đan vào", "làm nên" đều nằm trong câu trả lời của những sự vật

mà tác giả đặt câu hỏi Các từ ngữ trên đều biểu hiện sự hỗ trợ, đoàn kết của những sự vật cùng loại vớinhau để cùng nhau tồn tại

Câu 3 - Biện pháp tu từ: Điệp ngữ

- Nêu khái quát nội dung của bài thơ Hỏi

- Giải thích những từ ngữ mang ý nghĩa thông điệp

+ "tôn cao", "làm đầy": Sự hỗ trợ nhau trong cuộc sống

+ “đan vào”: Sự đoàn kết trong cuộc sống

-> Lối sống con người được gửi gắm thông qua bài thơ: Trong cuộc sống muốn tồn tại được conngười cần phải sống có cộng đồng, cùng nhau đoàn kết, tương trợ giúp đỡ nhau tiến xa hơn

3 Bàn luận

- Sống có cộng đồng, đoàn kết tạo nên sức mạnh lớn khó có thể hủy hoại nổi

- Sống luôn có sự tương trợ lẫn nhau tạo nên một mối quan hệ bền vững gắn bó, kéo con người lạigần với nhau hơn

- Sống trong một tập thể, một xã hội có sự đoàn kết, tương trợ lẫn nhau tạo điều kiện cho mỗi cánhân tự phát triển những thế mạnh của mình thông qua quá trình học hỏi, trau dồi kiến thức lẫnnhau

- Tập thể, xã hội có sự đoàn kết, tương trợ tích cực sẽ tiến xa hơn, tạo nên những giá trị bền vữnghơn

- Mở rộng vấn đề:

+ Trong đời sống chúng ta vẫn có không ít những cá nhân, tập thể có lối sống ích kỉ chỉ biết đến bảnthân mình Tệ hại hơn còn tồn tại những người luôn mang trong mình những sự đó kị hơn thua dẫnđến những hành động trái với lương tâm đạo đức, gây hại cho không chỉ chính bản thân họ mà còncho xã hội + Trái với đoàn kết, nhiều người lại sống dựa vào cái mác đoàn kết mà dựa dẫm vàongười khác không tự mình làm tốt công việc của mình

- Bài học:

+ Rèn luyện tinh thần đoàn kết bằng cách hòa nhập với tập thể cộng đồng

+ Đề cao tình thần tương trợ lẫn nhau trong công việc

+ Cần phân biệt tường tận rõ ràng giữa đoàn kết và ỷ nại

3

Câu 2

I Mở bài

- Giới thiệu một số nét tiêu biểu về tác giả Kim Lân: Cuộc đời, con người và phong cách nghệ thuậtđặc trưng của nhà thơ

- Nêu khái quát chung về tác phẩm “Vợ nhặt”: Hoàn cảnh sáng tác, vị trí, giá trị nội dung, giá trị

- Đoạn trích nằm ở phần cuối của tác phẩm

- Đó là khi Tràng đã có vợ, trong buổi sáng hôm sau tỉnh dậy tâm trạng của anh có sự thay đổi lạthường đánh dấu bước ngoặt trong cuộc đời anh không chỉ về cuộc sống mà còn về nhận thức trong

tâm hồn 2 Phân tích đoạn trích

- Trong buổi sáng hôm sau, anh Tràng đã có những cảm xúc mới mẻ cùng những cảm nhận lần

đầu có

- Tràng nhận ra mọi thứ xung quanh cũng đổi khác “có cái gì vừa thay đổi mới lạ”

- Nhìn cảnh mẹ và vợ đang lúi húi dọn dẹp Tràng, hình ảnh bình dị nhưng lại khiến cho Tràng

xúc động,

- Tràng thấy cuộc sống của mình thau đổi hẳn:

+ Những suy nghĩ của hắn cũng trở nên trưởng thành, chín chắn hơn

+ Tràng cảm thấy mình phải có trách nhiệm với vợ con, với gia đình nhỏ của mình “Bỗng nhiên ắnthấy hắn thương yêu gắn bó với cái nhà của hắn lạ lùng

+ Một nguồn vui sướng, phấn chấn đột ngột tràn ngập trong lòng”

3 Ý nghĩa trong sự thay đổi của nhân vật Tràng

- Sự thay đổi của nhân vật Tràng trong buổi sáng hôm sau vợ về nhà đã tiếp nối mạch diễn biến củacâu chuyện

- Thể hiện sự trân trọng của nhà văn Kim Lân đối với nhân vật của mình cũng là sự trân trọng sâusắc với những người dân nghèo khổ nhưng có khát khao sống mạnh mẽ

III Kết bài:

- Khái quát lại diễn biến tâm lý của nhân vật Tràng sau khi có vợ

- Phong cách nghệ thuật đặc biệt là biệt tài phân tích tâm lý nhân vật của Kim Lân

4

I ĐỌC HIỂU

Đọc câu chuyện sau và trả lời câu hỏi:

Sự thiếu trung thực sẽ ảnh hưởng đến bản thân ta rất nhiều: Sự thiếu trung thực trong kinh doanh, những mối quan hệ của doanh nhân cũng trở nên hời hợt, dẫn đến thiếu vắng những tình cảm chân thành, những điều giá trị hơn trong cuộc sống; sự thiếu trung thực trong học tập làm người học sinh trở nên coi thường kiến thức, coi thường giá trị của sự khổ công trong học tập, rèn giũa của mình, mà chỉ còn chú ý đến những con điểm, đến những mánh khóe để đạt được điểm cao;

sự thiếu sự trung thực trong đời sống gia đình sẽ dẫn đến sự mất niềm tin lẫn nhau của mọi thành viên, là một nguy cơ làm gia đình tan rã Thói quên thực dần dần khiến con người cũng phải tự lừa dối chính mình, huyễn hoặc mình, và không còn nhìn thấy những nguy cơ, thách thức sắp đến nên không có phản ứng kịp lúc và nhấn chìm mình trong sai lầm triền miên Chính vì vậy, mỗi khi định làm gì đó thiếu trung thực, trái với lương tâm của mình, bạn hãy nhớ kĩ: những gì mà việc đó đem lại cho bạn không thể bù đắp được “cái giá” mà bạn và những người xung quanh phải trả

Mỗi người đều có một “la bàn” cho chính mình, đó không phải là tài năng, không phải là ước

mơ, nó không chỉ cho bạn cái đích cần đến, nhưng nó giữ cho bạn đi đúng hướng và không bị lạc đường, không bị sa ngã Chiếc la bàn ấy là thứ tối quan trọng để bạn có thể “lãnh đạo chính mình”, nó được cất trong tim mỗi người, luôn sẵn sàng cho bạn, chỉ tùy thuộc vào bạn có đủ dũng khí sử dụng nó hay không thôi Chiếc la bàn ấy có tên là Trung thực

(Nhiều tác giả, Thắp ngọn đuốc xanh, NXB Trẻ, 2018)

Câu 1: (NB) Xác định phương thức biểu đạt chủ yếu của văn bản

Câu 2: (TH) Nêu một số hậu quả của sự thiếu trung thực

Câu 3: (TH) Anh/chị có đồng tình với ý kiến của tác giả: “mỗi khi định làm gì đó thiếu trung thực, trái với lương tâm của mình, bạn hãy nhớ kĩ: những gì mà việc đó đem lại cho bạn không thể bù đắp được “cái giá” mà bạn và những người xung quanh phải trả”?

Câu 4: (VD) Thông điệp ý nghĩa nhất với anh/chị từ đoạn trích trên?

Nhận xét về nhân vật Mị trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài, có ý kiến cho rằng: “Đó

là cô gái có khát khao sống mãnh liệt”

Anh/chị hãy làm sáng tỏ ý kiến trên

I ĐỌC HIỂU

Câu 1:

Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận

Câu 2:

Học sinh có thể tìm trong đoạn trích những hậu quả của việc thiếu trung thực

Gợi ý: Một số hậu quả của việc thiết trung thực

Sự thiếu trung thực trong kinh doanh, những mối quan hệ của doanh nhân cũng trở nên hời hợt, dẫn đến thiếu vắng những tình cảm chân thành, những điều giá trị hơn trong cuộc sống; sự thiếu trung thực trong học tập làm người học sinh trở nên coi thường kiến thức, coi thường giá trị của sự khổ công trong học tập, rèn giũa của mình, mà chỉ còn chú ý đến những con điểm, đến những mánh khóe

để đạt được điểm cao; sự thiếu sự trung thực trong đời sống gia đình sẽ dẫn đến sự mất niềm tin lẫn nhau của mọi thành viên, là một nguy cơ làm gia đình tan rã

“Mỗi người đều có một “la bàn” cho chính mình, đó không phải là tài năng, không phải là ước mơ,

nó không chỉ cho bạn cái đích cần đến, nhưng nó giữ cho bạn đi đúng hướng và không bị lạc đường, không bị sa ngã” Lý giải: Thông điệp trên nhắc nhở chúng ta: Trong cuộc đời mỗi người

nên có một mục tiêu, một đích đến Nó không cho chúng ta tài năng hay sự thành công nhưng đóchính là kim chỉ nan để mỗi người đi tới mà không bị lạc đường, chệch hướng

Trung thực là thật thà, thành thật với bản thân mình, không nói dối, không che giấu những

thói xấu c Bàn luận vấn đề:

- Ý nghĩa trung thực đối với mỗi con người:

+ Giúp con người hoàn thiện nhân cách

+ Sửa chữa được lỗi sai của bản thân để thành người tốt

+ Có kiến thức thực, làm giàu có tri thức của bản thân

+ Trung thực giúp ta giành được tình cảm của mọi người và dần có chỗ đứng

trong xã hội - Trung thực sẽ đem lại cho xã hội trong sạch, văn minh, ngày càng

phát triển

d Bàn luận mở rộng, nhận thức và hành động

- Trong xã hội hiện nay thì trung thực hầu như không có:

+ Tình trạng thực phẩm bẩn gây ung thư

+ Báo cáo sai làm thất thoát tiền bạc của nhà nước,

- Trong học tập tính trung thực không được thể hiện rõ: tình trạng lừa thầy dối bạn ngày càng

tăng - Nhận thức được đức tính trung thực là một đức tính tốt mà bản thân mỗi người cần xây

dựng và gìn giữ - Xây dựng ý thức trung thực trong từng việc nhỏ hàng ngày đến việc lớn

Câu 2:

I Mở bài

II Thân bài

1 Phân tích

- Khát khao sống mãnh liệt được thể hiện trước khi về làm dâu nhà thóng lý Pá tra

+ Mị là cô gái người Mông trẻ trung, hồn nhiên, có tài thổi sáo “thổi lá cũng hay như thổi sáo có biếtbao nhiêu người mê ngày đêm thổi sáo đi theo Mị”

+ Mị đã từng yêu, từng được yêu, luôn khao khát đi theo tiếng gọi của tình yêu

+ Hiếu thảo, chăm chỉ, ý thức được giá trị cuộc sống tự do nên sẵn sàng làm nương ngô trả nợ thaycho bố + Khi bị rơi vào cảnh làm con dâu gạt nợ Mị có ý định tự tử bằng lá ngón, không chấp nhậncuộc sống mất tự do

- Khát khao sống mãnh liệt khi đã làm dâu nhà thống lý Pá tra

+ Khi về làm dâu nhà thống lí Pá Tra: bị “cúng trình ma” nhà thống lí, bị bóc lột sức lao động,

“không bằng con trâu con ngựa”, “đàn bà trong cái nhà này chỉ biết vùi đầu vào công việc” , bị đàyđọa nơi địa ngục trần gian, bị đánh, bị phạt, bị trói,

+ Mị dần trở nên chai sạn với nỗi đau: một cô gái lúc nào cũng vậy dù quay sợi, thái cỏ ngựa, đềucúi mặt “mặt buồn rười rượi”, không quan tâm đến thời gian “lỗ vuông bằng bàn tay không biết làsương hay nắng”

+ Mị sống lầm lũi “như con rùa nuôi trong xó cửa”, “ở lâu trong cái khổ Mị quen rồi” - Trong đêmtình mùa xuân ở Hồng Ngài, sức sống của Mị đã trỗi dậy:

+ Âm thanh cuộc sống bên ngoài (tiếng trẻ con chơi quay, tiếng sáo gọi bạn tình, ) ùa vào tâm trí,đánh thức những kỉ niệm trong quá khứ của Mị

+ Mị lẩm nhẩm lời bài hát, trong khoảnh khắc tâm hồn trở về với thanh xuân tươi đẹp, khao kháttình yêu hạnh phúc

+ Mị ý thức được sự tồn tại của bản thân “thấy phơi phới trở lại”, “Mị còn trẻ lắm Mị vẫn còn trẻ

Mị muốn đi chơi”, với khát khao tự do, chấm dứt sự tù đày

+ Khi A Sử trói, lòng Mị vẫn lửng lơ theo tiếng sáo, tiếng hát của tình yêu đến những đám chơi Lúcvùng dậy cô chợt tỉnh trở về với hiện thực

- Trong đêm mùa đông, khi A Phủ bị trói:

+ Ban đầu Mị dửng dưng bởi sau đêm tình mùa xuân, cô trở lại là cái xác không hồn + Khi thấy giọtnước mắt của A Phủ khiến Mị đồng cảm, chợt nhớ đến hoàn cảnh của mình trong quá khứ, Mị lạibiết thương mình và thương cho kiếp người bị đày đọa “có lẽ ngày mai người kia sẽ chết, chếtđau, phải chết”

+ Bất bình trước tội ác của bọn thống lí, Mị cắt dây đay cởi trói cho A Phủ

+ Mị sợ cái chết, sợ nỗi khổ sẽ phải gánh chịu trong nhà thống lí, cô chạy theo A Phủ tìm lối thoátvượt ra khỏi địa ngục trần gian

I ĐỌC HIỂU

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Người thất bại nhất là người không thể trở thành chính bản thân mình, không giữ được "cái tôi” của thể xác và tâm hồn Khi một người từ bỏ "cái tôi" ấy thì sẽ như thế nào? Sẽ nghe theo người khác rồi bị họ thay đổi, cử thể ngộ nhận cái đặc sắc của người khác thành thứ mà mình đang tìm kiếm, theo đuổi, phần lớn là không thể thành công, hoặc nếu thành công thì e rằng cũng khó mà có được đặc sắc của bản thân Đối với người muốn thành công, phương pháp ít tốn sức lực nhất, có hiệu quả cao nhất chính là giữ được bản sắc vốn có của bản thân mình [ ] Trên thế giới này bạn chính

là một cá thể duy nhất không thể có một bản sao khác giống hệt được, vì thế hãy tự hào vì điều đó! Suy cho cùng, bạn chỉ có thể tự hát, tự vẽ, tự điển hình ảnh bản thân mình Những kinh nghiệm hoàn cảnh và di truyền làm nên bạn, cho dù là tốt hay xấu bạn đều phải chăm sóc vườn rau của mình thật tốt, cho dù xấu hay tốt, bạn cũng phải tự mình diễn bản nhạc của bản thân bằng chính thức nhạc cụ của mình

(Liêu Trí Phong, Mỗi lần vấp ngã là một lần trưởng thành, NXB Thanh niên, 2020, tr.202-205)

Câu 1: (NB) Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích

Câu 2: (TH) Theo đoạn trích, thế nào là người thất bại?

Câu 3: (TH) Theo anh/chị, “Ngộ nhận cái đặc sắc của người khác thành thứ mà mình đang tìm kiếm, theo đuổi" sẽ mang lại những hậu quả gì?

Câu 4: (VD) Anh/chị có đồng ý với quan niệm: Muốn thành công, phải giữ được bản sắc vốn có của bản thân mình không? Vì sao?

II LÀM VĂN

Câu 1: (ID: 460565 -VDC)

Từ nội dung đoạn trích phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày

suy nghĩ về quan niệm: “Trên thế giới này bạn chính là một cả thể duy nhất không thể có một bản sao khác giống hệt được."

Câu 2: (ID: 460567 -VDC)

Cảm nhận về bức tranh núi rừng Tây Bắc được nhà thơ Quang Dũng thể hiện trong đoạn

trích sau: Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!

Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi Mường Lát hoa về trong đêm hơi Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây súng ngửi trời Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

Anh bạn dãi dầu không bước nữa Gục trên súng mũ bỏ quên đời!

Chiều chiều oai linh thác gầm thét Đêm đêm Mưởng Hịch cọp trêu người Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi

(Quang Dũng, Tây Tiến, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017, tr 88)

2

I ĐỌC HIỂU

Câu 1 Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận

Câu 2 Người thất bại nhất là người không thể trở thành chính bản thân mình, không giữ được "cái tôi”của thể xác và tâm hồn

Câu 3 Hậu quả của việc “Ngộ nhận cải đặc sắc của người khác thành thứ mà mình đang tìm kiếm, theo đuổi" là:

+ Sẽ không thể thành công, hoặc nếu thành công thì e rằng cũng khó mà có được đặc sắc của bản

thân

+ Bản thân sẽ trở thành một bản sao nhạt nhòa, vô nghĩa của người khác

+ Lúc nào cũng phải gồng mình lên sao cho thật giống với “người khác “ => Bạn sẽ thấy mệt mỏi,giả dối và làm cho cuộc sống thêm áp lực và bạn cũng không tìm thấy được hạnh phúc

Câu 4 Học sinh có thể trả lời: Đồng tình ý kiến, không đồng tình hoặc đồng tình một phần nhưng lí giảihợp lí, thuyết phục Sau đây là gợi ý:

- Đồng tình vì:

+ Để có được thành công đáng mơ ước đó là cả một quá trình nỗ lực hết mình của bản thân bạn chứkhông phải của ai

+ Bạn là bạn một bản thể, không giống với bất kì ai “Sinh ra là duy nhất, đừng sống là bản sao”.

Thành công phải được xây dựng từ chất riêng chứ không phải học theo hình mẫu của người khác đã

- Bản sao: Là sự sao chép ý hệt cái đã có sẵn

=> Ý nghĩa câu nói: Mỗi con người tồn tại trong cuộc này đều là những cá nhân riêng biệt, đều mangnhững bản sắc đặc trưng không trùng lặp với bất kì ai khác Bản sắc riêng tạo nên giá trị mỗi người

vì vậy, cần giữ được bản sắc riêng của mình trong suốt hành trình cuộc sống

- Tuy nhiên giữ gìn nét riêng không có nghĩa là cố gắng tỏ ra nổi bật hơn thiên hạ bằng những hànhđộng lố lăng, quá khích Không được vì cái riêng của mình mà làm ảnh hưởng đến cái chung củamọi người

II Thân bài

1 Cảm xúc bao trùm toàn bài thơ

- Đoạn thơ mở đầu bằng hai câu thơ mang cảm xúc chủ đạo của toàn đoạn thơ Cảm xúc ấy là nỗinhớ: Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi

- Đối tượng của nỗi nhớ ấy là con Sông Mã, con sông gắn liền với chặng đường hành quân củangười lính

- Đối tượng nhớ thứ hai là nhớ Tây Tiến, nhớ đồng đội, nhớ bao gương mặt một thời chinh chiến

=> Nỗi nhớ ấy được bật lên thành tiếng gọi tha thiết “Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi” gợi lên bao nỗi

niềm lâng lâng khó tả

- Đối tượng thứ ba của nối nhớ đó là “nhớ về rừng núi” Rừng núi là địa bàn hoạt động của Tây Tiến với bao gian nguy, vất vả nhưng cũng thật trữ tình, lãng mạn Nhưng nay, tất cả đã “xa rồi” “Xa rồi” nên mới nhớ da diết như thế

- Điệp từ nhớ được nhắc lại hai lần như khắc sâu thêm nỗi lòng của nhà thơ

- Đặc biệt tình cảm ấy được Quang Dũng thể hiện bằng ba từ “Nhớ chơi vơi”, cùng với cách hiệpvần “ơi” ở câu thơ trên làm nổi bật một nét nghĩa mới: “Chơi vơi” là trạng thái trơ trọi giữa khoảngkhông rộng, không thể bấu víu vào đâu cả “Nhớ chơi vơi” có thể hiểu là một mình giữa thế giớihoài niệm mênh mông, bề bộn, không đầu, không cuối, không thứ tự thời gian, không gian Đó lànỗi nhớ da diết, miên man, bồi hồi, bâng khuâng, sâu lắng làm cho con người có cảm giác đứngngồi không yên

2 Thiên nhiên vừa hùng vĩ, vừa khắc nghiệt hiện lên thông qua quá trình hành quân đầy gian lao, vất vả của binh đoàn Tây Tiến

a Theo chiều không gian:

- Tác giả gợi nhắc nhiều địa danh xa lạ: Sài Khao, Mường Lát, Pha Luông, Mường Hịch, MaiChâu để đưa người đọc bước vào những địa hạt heo hút, hoang dại theo bước chân quân hành củangười lính Tây Tiến

- Ấn tượng đầu tiên hiện ra trong nỗi nhớ của người lính Tây Tiến là sương núi mịt mù: Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi Trên đỉnh Sài Khao, sương dày đến độ vùi lấp cả đường đi, vùi lấp cả

đoàn quân trong mờ mịt Đoàn quân hành quân trong sương lạnh giữa núi rừng trùng điệp khôngtránh khỏi cảm giác mệt mỏi rã rời Con người trở nên hết sức bé nhỏ giữa biển sương dày đặcmênh mông ấy…

- Ấn tượng tiếp theo được tác giả tập trung bút lực để khắc họa là núi cao vực sâu, là đèo dốc điệp

trùng: Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm/ Heo hút cồn mây súng ngửi trời/ Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống

+ Những câu thơ chủ yếu dùng thanh trắc tạo nên những nét vẽ gân guốc, mạnh mẽ, chạm nổi trướcmắt người đọc cái hùng vĩ và dữ dội của thiên nhiên

+ Nhịp ngắt 4/3 quen thuộc của thể thơ 7 chữ như bẻ gẫy câu chữ để tạo độ cao dựng đứng giữa haitriền dốc núi Nhịp ngắt đã trở thành giao điểm phân định rạch ròi hai hướng lên xuống của vô vàncon dốc tạo thành các cung đường hành quân của đoàn quân Tây Tiến, gợi ra những dãy núi xếptheo hình nan quạt trải dài khắp miền Tây Bắc Người đọc hình dung ra hình ảnh dốc rồi lại dốc nốitiếp nhau, khúc khuỷu gập ghềnh đường lên, rồi lại thăm thẳm hun hút đường xuống

+ Những từ láy giàu sức tạo hình khúc khuỷu, thăm thẳm, heo hút được đặt liên tiếp nhau để đặc tả

sự gian nan trùng điệp Dốc khúc khuỷu vì quanh co, hiểm trở, gập ghềnh khó đi, vừa lên cao đã vội

đổ dốc, cứ thế gấp khúc nối tiếp nhau Thăm thẳm không chỉ đo chiều cao mà còn gợi ấn tượng về

độ sâu, cảm giác như hút tầm mắt người, không biết đâu là giới hạn cuối cùng Heo hút gợi ra sựvắng vẻ, quạnh hiu của chốn rừng thiêng nước độc Từ láy cũng mang đến cho người đọc cảm tưởngrằng người lính Tây Tiến đã vượt qua vô vàn những đèo dốc để chinh phục đỉnh núi cao nhất

b Theo chiều thời gian:

=> Cảnh núi rừng miền Tây hoang sơ và hiểm trở, qua ngòi bút QD, hiện lên với đủ cả núi cao, vựcsâu, dốc thẳm, mưa rừng, sương núi, thác gầm, cọp dữ…

c Hình ảnh đoàn quân Tây Tiến trên nền thiên nhiên dữ dội:

- Địa hình hiểm trở của núi rừng đã gợi ra sự vất vả, những hơi thở nặng nhọc của người lính TâyTiến trên mỗi chặng hành quân vượt dốc Đoàn quân không chỉ có lúc mỏi mệt mà còn có không ítnhững mất mát, hi sinh:

+ Anh bạn dãi dầu không bước nữa/ Gục lên súng mũ bỏ quên đời: Hai câu thơ như một thước phim

được cố ý quay chậm, phơi bày ra sự thật khắc nghiệt về những gian khổ, hi sinh của đời lính.Người chiến binh mệt mỏi vì đường xa, vì đói khát, bệnh tật… vẫn cố gắng tiến bước cho đến lúcbuộc phải nằm lại trên dọc đường hành quân Hai chữ “dãi dầu” đã gói ghém trong đó biết baonhững khó khăn gian khổ mà người lính Tây Tiến đã trải qua trên những cung đường hành quân.Chữ “gục” đã khắc tạc hình ảnh người lính kiệt sức thật tội nghiệp Những thanh “ngã” xuất hiệncách quãng đều đặn cũng góp phần tạo nên âm điệu ảo não trong câu thơ

+ Đáng chú ý là lối xưng hô của nhà thơ, không phải là cách gọi “đồng chí” phổ biến quen thuộctrong những năm đầu kháng chiến chống Pháp, mà là “anh bạn” Một từ giản dị ấy thôi nhưng góighém cả tình đồng chí, cả tình bạn bè và cả nghĩa ruột thịt sâu nặng

- Tuy nhiên, nhà thơ đã dùng những cụm từ “không bước nữa”, “gục lên súng mũ bỏ quên đời” để

tránh đi màu sắc tang thương, để vơi đi nỗi nghẹn ngào xót xa đang trào dâng Chính vì thế, câu thơnói về cái chết nhưng không có màu sắc bi lụy

2 Thiên nhiên trữ tình hiện lên thông qua cái nhìn lạc quan, yêu đời của người lính Tây Tiến

- Dốc dựng đứng giữa trời, nên khi chinh phục được, người lính tưởng chừng như đang bồng bềnhđứng giữa biển mây, độ cao của bầu trời chỉ còn trong tầm mũi súng Từ “ngửi” là cách nói tếu táo,tinh nghịch của lính tráng, dám trêu ghẹo cả tạo hóa Nó không chỉ cho thấy sự lạc quan, yêu đời

của lính Tây Tiến mà còn gợi ra tư thế khỏe khoắn của con người trước thiên nhiên Người lính giữathiên nhiên khắc nghiệt không hề bị chìm lấp đi mà nổi bật lên đầy thách thức

- Giữa mịt mù sương lạnh, người lính Tây Tiến vẫn thấy con đường hành quân thật đẹp và nên thơ:Mường Lát hoa về trong đêm hơi Vẫn là sương khói ấy thôi, nhưng cách nói “hoa về” khiến sươngkhông còn lạnh giá nữa mà gợi sự quần tụ, sum vầy thật tình tứ và ấm áp

- Giữa cái dữ dội tột đỉnh của thiên nhiên “dốc lên… ngàn thước xuống”, họ vẫn giữ được ánh nhìn

vô cùng bay bổng: Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

→ Ở đây, Quang Dũng đã rất tài hoa trong nghệ thuật phối hợp thanh điệu Đang từ những thanhtrắc liên tiếp trong 3 câu thơ trên, đột ngột một dòng thơ toàn thanh bằng đã cân bằng lại mạch thơ,tạo cảm giác nhẹ nhàng, thư thái như chưa từng có hành trình trèo đèo vượt dốc nào Người lính TâyTiến dường như quên hết những mệt mỏi, gian khổ, phóng tầm mắt ra xa Trong màn mưa phủ kínđất trời, một vài đốm nhà nhỏ ẩn hiện thấp thoáng, bồng bềnh như giữa biển khơi, thật thi vị, nênthơ, ấm áp… Hai chữ “nhà ai” phiếm chỉ thật tình tứ, có lẽ trong tưởng tượng của những người línhTây Tiến cũng là những chàng trai Hà thành hào hoa thì chủ nhân của những nếp nhà kia là nhữngsơn nữ xinh đẹp giàu tình cảm: Thể hiện qua hai câu thơ kết tái hiện một cảnh tượng thật đầm ấm:

Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói/ Mai Châu mùa em thơm nếp xôi

6

- Sau bao nhiêu gian khổ băng rừng, vượt núi, lội suối, trèo đèo, những người lính tạm dừng chân,nghỉ ngơi ở một bản làng, quây quần bên những nồi cơm đang bốc khói Khói cơm nghi ngút,hương thơm lúa nếp ngày mùa và sự ân cần của những cô gái Mai Châu đã xua tan đi những mệtmỏi…

- Câu thơ trên có ba thanh Trắc xuất hiện cách quãng đều đặn như tạc hình những tia khói mảnh dẻbay lên qua kẽ lá rừng, đồng thời đã đẩy nỗi nhớ lên cung bậc da diết nhất

- Câu thơ cuối lại toàn thanh Bằng tạo nên một cảm giác êm dịu, ấm áp đến vô cùng Như vậy, ấntượng đọng lại cuối cùng trong kí ức của người lính Tây Tiến sau những chặng đường hành quânkhông phải là sự dữ dội, hiểm nguy mà là hương vị và tình người nồng ấm của mảnh đất miền Tây

- Vẻ đẹp thiên nhiên Tây Bắc thông qua đoạn trích

- Phong cách nghệ thuật đặc sắc của Quang Dũng: Hào hoa, phóng khoáng và đậm chất lãng mạn

7

I ĐỌC HIỂU

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Trong quá trình tiến hóa, con người đã tìm ra những điều kiện cần thiết giúp cho bản năng được thuần phục để vươn tới hạnh phúc Ta gọi đó là những nguyên tắc sống"

Bản năng của con người vốn hướng tới sự hưởng thụ - yêu thích cảm xúc tốt và tránh né cảm xúc xấu Nhưng nếu muốn đạt tới giá trị bình an và hạnh phúc bền vững, thì ta cần phải thực tập buông bỏ những cảm xúc tốt không cần thiết và chấp nhận những cảm xúc xẩu cần thiết Những điều không cần thiết thường được gọi là những điều không nên làm", và những điều cần thiết thường được gọi là những điều nên làm” Đó là những trải nghiệm quý báu mà nhiều thế hệ trước đã phải trả những cái giá rất đắt mới đúc kết được Đi theo những nguyên tắc ấy, tuy không được sống theo sự tùy hứng thoải mái của mình, nhưng ta sẽ đỡ mất thêm thời gian và năng lực để thử nghiệm Nhất là ta có thể tránh được những lầm lỡ đáng tiếc Chính vì thế, những ai sống theo nguyên tắc đúng đắn thì họ sẽ luôn được bảo hộ một cách an toàn và luôn mạnh dạn đi tới

Nguyên tắc còn có tác dụng tạo nên sự hòa điệu giữa nhiều cá thể Vì mỗi người vốn sở hữu một nhận thức và tập quán sống khác nhau Nhất là tâm tinh con người cũng thường xuyên biến đổi, nên phải cần có những nguyên tắc để quy định mức cân bằng cảm xúc" Thật ra, chỉ cần ta sinh hoạt hay sống chung với một người nữa là phải có những nguyên tắc cần thiết, để bên này không vô tình vượt qua ranh giới đã quy định của bên kia Bên kia dù thân thích hay yêu thương

ta tới mức nào thì rốt cuộc họ cũng chẳng phải là ta Họ có những nhu cầu nhất định mà ta bắt buộc phải tôn trọng Như vậy, số người sinh hoạt chung với nhau càng đông, sự khác biệt giữa nhận thức và tập quán sống càng lớn, thì số lượng các nguyên tắc càng phải tăng lên và trở thành tiếng nói chuẩn mực của đoàn thể

Có những nguyên tắc được ghi chép và có ngày ban hành hẳn hoi, nhưng cũng có những nguyên tắc “bất thành văn” Vì điều này còn phụ thuộc vào nhu cầu sinh hoạt của các cá thể và mức độ ý thức tôn trọng lẫn nhau Cho nên nguyên tắc phải thường xuyên thay đổi cho phù hợp với trình độ nhận thức không ngừng tiến bộ của con người Có thể nói, nguyên tắc là thước đo

kỷ luật của con người Người sống nguyên tắc là người có bản lĩnh, dám tự đặt mình vào những khuôn khổ đúng đắn để vươn tới chân thiện - mỹ

(Trích “Hiểu về trái tim”, Minh Niệm, NXB tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh)

Câu 1: (NB) Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích

Câu 2: (TH) Theo tác giả, vì sao cuộc sống cần có những nguyên tắc?

Câu 3: (TH) Anh/chị hiểu như thế nào về ý kiến: Nguyên tắc là thước đo kỷ luật của con người?

Câu 4: (VD) Anh/chị có đồng tình với quan điểm sau của tác giả không: Người sống nguyên tắc

là người có bản lĩnh, cần tự đặt mình vào những khuôn khổ đúng đắn để vươn tới chân thiện mĩ? Vì sao?

Trong bài thơ “Tây Tiến”, Quang Dũng viết:

Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm, Heo hút cồn mây súng ngửi trời,

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống, Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi,

Người đi Châu Mộc chiều sương ấy,

Có thấy hồn lau nẻo bến bờ?

Có nhớ dáng người trên độc mộc, Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa?

(“Tây Tiến”, Quang Dũng, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2011,

tr 87-89) Cảm nhận của anh/ chị về hai đoạn thơ trên, từ đó chỉ ra sự biến đổi về cảm xúc và bút pháp miêu

tả của tác giả

I ĐỌC HIỂU

Câu 1 Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận

Câu 2 Theo tác giả chúng ta cần sống có nguyên tắc bởi lẽ: Đi theo những nguyên tắt ấy, tuy

không được sống theo sự tùy hứng thoải mái của mình, nhưng ta sẽ đỡ mất thêm thời gian và năng lực để thử nghiệm Nhất là ta có thể tránh được những lầm lỡ đáng tiếc Chính vì thế, những ai sống theo nguyên tắc đúng đắn thì họ sẽ luôn được bảo hộ một cách an toàn và luôn mạnh dạn đi tới

Câu 3 Nguyên tắc là thước đo kỷ luật của con người ý nói đến tác dụng của việc sống và làm việc

có nguyên tắc, quy củ Một người sống có nguyên tắc là một người sống có kỷ luật Ngược lại,những người sống buông thả không có quy tắc sẽ trở thành những người vô kỉ luật

Câu 4 Gợi ý:

- Đồng ý với ý kiến: “Người sống nguyên tắc là người có bản lĩnh, cần tự đặt mình vào những khuôn khổ đúng đắn để vươn tới chân - thiện - mĩ”

- Giải thích:

+ Khi đặt mình vào khuôn khổ đúng đắn con người sẽ trở nên ý thức hơn

+ Đặt mình vào khuôn khổ khiến con người tạo nên nếp sống tốt, thói quen tốt từ đó dần hoànthiện bản thân

+ Tuy nhiên không nên quá bó buộc bản thân, nên để bản thân tự do phát triển theo đúng điểmmạnh của mình

- Những điều “không nên làm” nếu cố tình sẽ nhận lại những hậu quả không tốt

+ Con người cố tình làm những điều không nên làm trước hết sẽ gây nên hậu quả không tốt vớichính bản thân mình (Cố tình không chấp hành Luật giao thông -> gây ra tai nạn giao thông ->ảnh hưởng tới bản thân)

+ Thường những điều được cho là “không nên làm” thường là những chuyện vi phạm vào quyđịnh, nguyên tắc đã được thống nhất, đề ra Nếu con người cố tình vi phạm tức là đi ngược lạivới những quy tắc xã hội Điều đó đồng nghĩa với việc con người sẽ rơi vào tình trạng bị chối bỏ,

bị đẩy ra rìa xã hội

- Đôi khi những điều không nên làm lại tạo ra sự khác biệt dẫn đến thành công không ngờ tới.+ Để có được thành công thì chúng ta phải dám thử thách bản thân, dám làm những điều “Khôngnên làm”: Chỉ khi bạn làm những việc “không nên làm” thì bạn mới có thể khẳng định giá trị củabản thân, khám phá ra sức mạnh của mình Khi bạn chấp nhận làm những điều không nên làm thì

dù kết quả đạt được có như bạn mong muốn hay không thì mọi nỗ lực của bạn cũng đều được ghinhận Niềm tin vào bản thân sẽ giúp chúng ta vượt qua được những trở ngại Mike Dita từng nóirằng: "Bạn không bao giờ là kẻ thua cuộc cho đến khi bạn bỏ cuộc"

+ Mỗi bước đi đều là một sự cố gắng Nếu ai nói bạn “không nên làm” thì bạn hãy chứng minhcho họ rằng điều bạn làm là vô cùng đúng đắn Hãy kiên trì, tìm kiếm thời điểm thích hợp để tạo

sự đột phá bất ngờ, khiến mọi người phải đặt niềm tin vào bản lĩnh của bạn

4 Mở rộng vấn đề và liên hệ bản thân

- Điều không nên làm có thể tạo nên thành công rực rỡ nhưng cũng có thể khiến con người trởnên lập dị, lãnh hậu quả không tốt Tất cả phụ thuộc vào hoàn cảnh, khả năng, mục đích tích cực

và cách thức con người thực hiện những “điều không nên làm”

- Bản thân mỗi người cần tích cực học tập và rèn luyện ý chí tốt

II Thân bài

1 Đoạn thơ thứ nhất – Vẻ đẹp hùng vĩ của núi rừng Tây Bắc:

- Ấn tượng đầu tiên được tác giả tập trung bút lực để khắc họa là núi cao vực sâu, là đèo dốc điệp

trùng: Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm/ Heo hút cồn mây súng ngửi trời/ Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống

+ Những câu thơ chủ yếu dùng thanh trắc tạo nên những nét vẽ gân guốc, mạnh mẽ, chạm nổitrước mắt người đọc cái hùng vĩ và dữ dội của thiên nhiên

+ Nhịp ngắt 4/3 quen thuộc của thể thơ 7 chữ như bẻ gẫy câu chữ để tạo độ cao dựng đứng giữahai triền dốc núi Nhịp ngắt đã trở thành giao điểm phân định rạch ròi hai hướng lên xuống của

vô vàn con dốc tạo thành các cung đường hành quân của đoàn quân Tây Tiến, gợi ra những dãynúi xếp theo hình nan quạt trải dài khắp miền Tây Bắc Người đọc hình dung ra hình ảnh dốc rồilại dốc nối tiếp nhau, khúc khuỷu gập ghềnh đường lên, rồi lại thăm thẳm hun hút đường xuống + Những từ láy giàu sức tạo hình khúc khuỷu, thăm thẳm, heo hút được đặt liên tiếp nhau để đặc

tả sự gian nan trùng điệp Dốc khúc khuỷu vì quanh co, hiểm trở, gập ghềnh khó đi, vừa lên cao

đã vội đổ dốc, cứ thế gấp khúc nối tiếp nhau Thăm thẳm không chỉ đo chiều cao mà còn gợi ấntượng về độ sâu, cảm giác như hút tầm mắt người, không biết đâu là giới hạn cuối cùng Heo hútgợi ra sự vắng vẻ, quạnh hiu của chốn rừng thiêng nước độc Từ láy cũng mang đến cho ngườiđọc cảm tưởng rằng người lính Tây Tiến đã vượt qua vô vàn những đèo dốc để chinh phục đỉnhnúi cao nhất

2 Đoạn thơ thứ hai – Vẻ đẹp trữ tình, thơ mộng.

- Cảnh thơ mộng trữ tình của sông nước miền Tây được nhà thơ diễn tả qua những chi tiết: trên

sông, chiều sương giăng mắc mênh mang kì ảo, dòng sông trôi lặng tờ mang đậm sắc màu cổtích, có dáng người mềm mại, uyển chuyển đang lướt trên con thuyền độc mộc, hoa đôi bờ đongđưa theo dòng nước như vẫy chào tạm biệt người ra đi…

- Cảnh đẹp như mộng lại như tranh, chỉ vài nét chấm phá mà tinh tế, tài hoa: Quang Dũng không

tả mà chỉ gợi, cảnh thiên nhiên không phải là vô tri vô giác, mà phảng phất trong gió trong câynhư có hồn người: "Có thấy hồn lau nẻo bến bờ"

- "Hồn lau" trong thơ của Quang Dũng cũng là "hồn lau" của biệt li phảng phất một chút buồnnhưng không xao xác, xé rách, lãng quên mà đầy nỗi nhớ thương, lưu luyến Nỗi nhớ thương,lưu luyến đó đã được nhà thơ thể hiện trong những từ ngữ như "có nhớ", "có thấy" Tình yêu đốivới cỏ cây, hoa lá, dòng sông, dáng người… đã làm cho cuộc sống đầy hi sinh, gian khổ củanhững người lính có thêm nhựa sống Bốn câu thơ làm hiện lên bức tranh thủy mặc nhưng lạikhông tĩnh tại mà sống động, thiêng liêng

3 Sự biến đổi về cảm xúc và bút pháp miêu tả của tác giả

- Nhà thơ đã vận dụng thủ pháp nghệ thuật tô đậm cái phi thường, gây ấn tượng mạnh về cáihùng vĩ, dữ dội cũng như cái tuyệt mĩ, thơ mộng Một trong những thủ pháp nghệ thuật được sửdụng đắc địa nhất là thủ pháp đối lập Đối lập giữa cái hùng vĩ, dữ dội với cái tuyệt mĩ, thơmộng, đối lập giữa gian khổ, vất vả với anh hùng, bất khuất, đối lập giữa cái bi và cái hùng

III Kết bài:

- Vẻ đẹp thiên nhiên Tây Bắc

- Phong cách nghệ thuật hào hoa, lãng mạn của Quang Dũng

I ĐỌC HIỂU

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Thế giới hiện đại phát triển quá nhanh khiến cho nhiều người cảm thấy chỉ một khắc chậm chân đã tụt lại phía sau quá xa Lấy việc đó làm động lực để bước tiếp hay chịu thua và bị trói buộc vào cuộc sống nhàm chán, đơn điệu hàng ngày là sự lựa chọn của mỗi người; thế nhưng thế giới vĩnh viễn sẽ không bao giờ thu nhỏ lại, vậy nên tầm nhìn của bạn cần phải to lớn hơn Bạn có biết rằng, từ “Sekai” trong tiếng Nhật có nghĩa là “thế giới”; nhưng trong đó bản thân từ “kai” lại vừa có nghĩa là “giải”- “phát triển”; lại có nghĩa là “đáng giá”? Điều đó có nghĩa là, mỗi cuộc dấn thân, mỗi chuyến phiêu lưu tìm hiểu thế giới này đều là những trải nghiệm cần thiết và quý báu Thay vì dính chặt lấy cuộc sống thường nhật tẻ nhạt và nhàm chán, nhiều bạn trẻ giờ đây đã chọn cách mạnh mẽ thể hiện bản thân mình, trải nghiệm cuộc sống bằng những chuyến đi xa, những cuộc gặp gỡ, kết giao thú vị Có thể nói, đó chính là những người trẻ chọn việc không ngừng phấn đấu và tiến về phía trước, và sẽ là những người thu vào trong tầm mắt phần rộng lớn và tươi đẹp nhất của thế giới này (…)

Vậy nên hãy luôn khát khao bám đuổi theo cái tôi mới mẻ và bứt phá; mạnh dạn chấp nhận những thử thách của cuộc sống để bước chân ra khỏi vùng an toàn của chính mình, bạn nhé ! Bởi cuộc đời chỉ thực sự trở nên hoàn hảo khi tầm nhìn của bạn rộng mở hơn

(http://ttvn.vn/nhip-song/mo-rong-doi-mat-truoc-cuoc-doi-rong-lon-ban-)

Câu 1: (NB) Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích

Câu 2: Anh/chị nêu ít nhất hai hình thức trải nghiệm cuộc sống dành cho tuổi trẻ học đường?

Câu 3: (TH) Nêu tác dụng của việc giải thích từ “Sekai” trong tiếng Nhật của văn bản?

Câu 4: (TH) Anh/ chị có đồng tình với quan điểm “thế giới vĩnh viễn sẽ không bao giờ thu nhỏlại, vậy nên tầm nhìn của bạn cần phải to lớn hơn” được nêu trong văn bản hay không? Vì sao?

(Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2005, tr186,và 191) Anh chị hãy phân tích hình tượng Sông Đà trong đoạn trích trên, từ đó nhận xét phong cách nghệthuật độc đáo của Nguyễn Tuân trong tùy bút Người lái đò Sông Đà

I ĐỌC HIỂU

Câu 1 Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận

Câu 2 -Hoạt động câu lạc bộ

-Tổ chức trò chơi

-Tổ chức diễn đàn

-Tham quan dã ngoại

-Hoạt động chiến dịch

Câu 3 Việc giải thích từ “Sekai” trong tiếng Nhật của văn bản có tác dụng:

- Làm rõ đặc điểm của thế giới: thế giới rộng lớn, luôn phát triển không ngừng và đáng giá

- Khuyến khích tuổi trẻ cần phải biết khám phá thế giới

Câu 4 gợi ý:

-Đồng tình vì: Quy luật của thế giới là luôn vận động và phát triển không ngừng Vì thế, sứ mệnhcủa mỗi người là phải mở rộng tầm nhìn về thế giới để tăng cường sự hiểu biết, tiếp thu tri thứcnhân loại, rèn luyện kĩ năng sống và làm giàu đời sống tâm hồn

- Không đồng tình (HS nêu lí lẽ hợp lí thuyết phục, không lệch chuẩn đạo đức)

- Đồng tình một phần (HS nêu lí lẽ hợp lí thuyết phục, không lệch chuẩn đạo đức)

II LÀM VĂN

Câu 1

1 Giải thích: Thử thách là những yếu tố gây khó khăn, cản trở đến việc thực hiện một công việc,

một kế hoạch, một mục tiêu nào đó, buộc con người ta phải vượt qua

2.Ý nghĩa: Khi “mạnh dạn chấp nhận những thử thách của cuộc sống” đối với tuổi trẻ trong cuộc

sống hôm nay

-Tuổi trẻ là tuổi của ước mơ, khát vọng vươn cao, bay xa; được giáo dục từ gia đình, nhà trường

và xã hội; Những khó khăn của cuộc sống là môi trường để thử thách tuổi trẻ

- Mạnh dạn chấp nhận những thử thách của cuộc sống giúp tuổi trẻ sẽ có bản lĩnh vững vàng; rènđược ý chí, nghị lực; có sức mạnh tinh thần để từng bước dấn thân vào cuộc đời; làm chủ cuộcđời của mình…

- Phê phán một bộ phận giới trẻ luôn sống thiếu bản lĩnh và nghị lực: sợ khó, sợ khổ, trở thànhngười nhụt chí, dễ sa ngã trước những cám dỗ của cuộc sống

3.Bài học:

- Phải biết thử thách là điều tất yếu để chuẩn bị tinh thần tìm mọi cách vượt qua

- Cá nhân tích cực học tập và rèn luyện, tham gia hoạt động trải nghiệm cuộc sống…

Câu 2

I Mở bài

- Giới thiệu một số nét tiêu biểu về tác giả Nguyễn Tuân: Cuộc đời, con người và phong cáchnghệ thuật đặc trưng của nhà thơ

- Nêu khái quát chung về tác phẩm “Người lái đò Sông Đà”: hoàn cảnh sáng tác, vị trí, giá trị nội

dung, giá trị nghệ thuật

- Khái quát nội dung của đoạn trích: Vẻ đẹp của Sông Đà thông qua đoạn trích

- Độ hẹp của Sông Đà được thể hiện qua các biện pháp tu từ so sánh và những liên tưởng, tưởngtượng Mặt sông lúc ấy đúng ngọ mới có mặt trời Con hổ con nai có thể vọt từ bờ bên này sang

bờ bên kia Đang mùa hè cũng thấy lạnh

→ Bờ Sông Đà hùng vĩ, hiểm trở

*Ghềnh Hát Loóng

- Nhân hóa con sông như một kẻ chuyên đi đòi nợ thuê: dữ dằn, gắt gao, tàn bạo

- Điệp từ, điệp ngữ, điệp cấu trúc (nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió) được hỗ trợ bởi nhữngthanh trắc liên tiếp đã tạo nên âm hưởng dữ dội, nhịp điệu khẩn trương, dồn dập như vừa xô đẩy,vừa hợp sức của sóng, gió và đá khiến cho cả ghềnh sông như sôi lên, cuộn chảy dữ dằn, tạo nênmột mối đe dọa thực sự đối với bất kì người lái đò nào “quãng này mà khinh suất tay lái thì cũng

dễ lật ngửa bụng thuyền ra”

- Sử dụng nhiều câu văn dài nhịp nhàng, uyển chuyển

2 Nhận xét về đặc điểm phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân

- Qua tùy bút thể hiện vốn tri thức uyên bác của Nguyễn Tuân phô diễn trên trang viết Nhà văn

đã vận dụng kiến thức của nhiều lĩnh vực như: Điện ảnh, giao thông, thể thao

-Nguyễn Tuân luôn quan sát, khám phá và diễn tả sự vật ở góc độ thẩm mĩ và được soi rọi dướiánh sáng của nghệ thuật; quan sát, khám phá con người nghiêng về phương diện tài hoa nghệ sĩ

- Tô đậm cái phi thường gây cảm giác mãnh liệt dữ dội Tấm lòng yêu thiên nhiên, yêu Tổ quốcqua những trang văn Vận dụng thể tùy bút linh hoạt, sáng tạo

3 Đánh giá

– Con Sông Đà với tính cách hung bạo tạo nên cá tính độc đáo khác biệt trong văn chương

- Khẳng định bút pháp tài hoa độc đáo của Nguyễn Tuân trong nghệ thuật xây dựng hình tượngvăn học

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

(1)Tôi đã đọc đời mình trên là

người nâng niu lộc biếc mùa xuân người hóng mát dưới trưa mùa hạ người gom về đốt lửa sưởi mùa đông

(2)Tôi đã đọc đời mình trên lá lúc non tơ óng ánh bình minh lúc rách nát gió vò, bão quật lúc cao xanh, lúc về đất vô hình

(3)Tôi đã đọc đời mình trên là

có thể khổng lồ, có thể bé li ti dẫu tồn tại một giây vẫn tươi niềm kiêu hãnh

đã sinh ra chẳng sợ thử thách gì

(Nguyễn Minh Khiêm, Đọc đời mình trên lá, dẫn theo vannghequandoi.com.vn,)

Câu 1: (NB) Nêu phương thức biểu đạt chính của văn bản

Câu 2: (TH) Anh/chị hiểu như thế nào về ý nghĩa của từ “khổng lồ” và “bé li ti” trong hai câu thơ: “Tôi đã đọc đời mình trên lá/có thể khổng lồ, có thể bé li ti”

Câu 3: (TH) Xác định và nêu hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ ẩn dụ được sử dụng trongkhổ thơ thứ 2

Câu 4: (VD) Bài học sâu sắc nhất mà anh/chị “đọc” được từ văn bản trên? Hãy trình bày ngắngọn ý nghĩa của bài học đó

II LÀM VĂN

Câu 1: Từ nội dung phần Đọc hiểu, hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày suynghĩ của anh/chị về thái độ cần thiết của mỗi người trước những thử thách trong cuộc sống

Câu 2: Cảm nhận của anh/chị về hình tượng người lái đò sông Đà trong đoạn trích sau:

“…Vậy là phải xong cái trùng vì thạch trận vòng thứ nhất Không một phút nghỉ tay nghi mắt, phải phải luôn vòng vây thứ hai và đổi luôn chiến thuật Ông lái đã nắm chắc binh pháp của thần sóng thần đá Ông đã thuộc quy luật phục kích của lũ đã nơi di nước hiểm trở này Vòng đầu vừa rồi, nó mở ra năm của trận, có bốn cửa từ một của sinh, của sinh nằm lập lờ phía tả ngạn sông Vòng thứ hai này tăng thêm nhiều cửa từ để đánh lừa con thuyền vào, và cửa sinh lại

bố trí lệch qua phia bờ hữu ngạn Cưỡi lên thác Sông Đà, phải cưỡi đến cùng như là cưỡi hổ Dòng thác hùm beo đang hồng hộc tế mạnh trên sông đá Nắm chặt lấy được cái bàn sóng đáng luồng rồi, ông đồ ghì cương lái, bám chắc lấy luồng nước đúng mà phóng nhanh vào cửa sinh,

mà lái miết một đường chéo về phía cửa đá ấy Bốn năm bọn thủy quân cửa ải nước bên bờ trải tiền xô ra định níu thuyền lôi vào tập đoàn của tử Ông đồ vẫn nhớ mặt bọn này, đứa thì ông trảnh mà rảo bơi chèo lên, đứa thì ông đè sẩn lên mà chặt đôi ra để mở đường tiến Những luồng tử đã bỏ hết lại sau thuyền, Chỉ còn vắng reo tiếng hò của sóng thác luồng sinh Chúng vẫn không ngớt khiêu khích, mặc dầu cái thằng đá tướng đứng chiến cửa vào đã tiu nghỉu cái mặt xanh lè thất vọng thua cái thuyền đã đánh trung vào cửa sinh nó trấn lấy Còn một trùng vi thứ ba nữa ”

(Trích “Người lái đò Sông Đà”, Nguyễn Tuân, SGK Ngữ văn 12, tập

1, NXB GD, 2018, tr 189)

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm

Câu 2

Hai từ “khổng lồ” và “bé ti tí” có thể hiểu là:

- Nghĩa đen để nói về kích thước của những chiếc lá Mỗi loài cây lại có những kích thước lákhác nhau, cây có lá “khổng lồ”, cây lại có lá “bé tí ti”

- Từ đó có thể hiểu hai từ này trong câu thơ để nói về cuộc đời mỗi con người, có thể thành người

“khổng lồ” đạt được nhiều thành tựu, thành công rực rỡ, cũng có thể “bé ti tí” sống khiêmnhường, lặng lẽ Dù là người khổng lồ, hay bé tí ti thì cũng phải sống cuộc đời kiêu hãnh, đầy ýnghĩa

Câu 3

- Nghệ thuật ẩn dụ: non tơ, rách nát, cao xanh, về đất

- Tác dụng:

+ Các hình ảnh ẩn dụ giúp câu thơ thêm sinh động, hấp dẫn, hàm chứa nhiều ý nghĩa

+ Ngoài ra, sử dụng các hình ảnh ẩn dụ này tác giả đã cho thấy hành trình cuộc đời của một conngười từ non tơ (khi ta còn bé, chưa va vấp), đến rách nát (khi bước vào đời, đối mặt với bao khókhăn, thất bại), rồi đến cao xanh (khi đạt được thành công) và cuối cùng là trở về với đất mẹ

- Đứng trước những khó khăn, thách thức con người thường có hai lựa chọn:

+ Chán nản, tuyệt vọng và gục ngã, không bao giờ có thể đứng dậy bước tiếp được nữa

+ Ứng xử thứ hai là bình tĩnh, tự tin, đứng lên đương đầu với bão tố

- Trước những khó khăn, thách thức con người cần ứng xử thế nào?

+ Bình tĩnh nhìn nhận lại vấn đề, nhìn lại xem bản thân đã sai gì, sai ở đâu?

+ Sau khi tìm được cái thiếu hụt của bản thân cần điều chỉnh, sửa đổi để tránh lặp lại những sailầm đó lần nữa

+ Quan trọng nhất là bản thân phải có ý chí, nghị lực, phải có niềm tin và không ngừng vươn lên +…

- Mở rộng vấn đề: Phê phán những người yếu đuối, dễ dàng gục ngã trước khó khăn

- Nêu khái quát chung về tác phẩm “Người lái đò Sông Đà”: hoàn cảnh sáng tác, vị trí, giá trị nội

dung, giá trị nghệ thuật

- Khái quát nội dung: Hình tượng người lái đò sông Đà

II Thân bài

1 Vị trí đoạn trích: Đoạn trích nằm ở phần đầu khi nói đến cuộc chiến giữa người lái đò Sông

Đà với trùng vi thạch trận thứ hai

2 Giới thiệu chân dung người lái đò

- Tên gọi, lai lịch: Được gọi là người lái đò Sông Đà và người lái đò Lai Châu Tên gọi đã ẩnchứa trong đó địa danh sinh sống, địa danh làm việc, nghề nghiệp Người làm nghề chèo đò suốtdọc Sông Đà hơn mười năm liền Nhân vật không có tên riêng mà gọi tên bằng địa danh sinhsống, địa danh làm việc Tác giả muốn khẳng định rằng không chỉ có một ông lái đò phi phàmxuất chúng mà đây là một đại diện tiêu biểu cho vô số chất vàng mười đang lấp lánh tỏa sáng ởmảnh đất Tây Bắc

- Chân dung: In đậm dấu ấn nghề nghiệp

+ Tay ông lêu nghêu như cái sào,

+ Chân ông lúc nào cũng khuỳnh khuỳnh gò lại như kẹp lấy một cái cuống lái tưởng tượng + Giọng ông ào ào như tiếng nước trước mặt ghềnh sông

+ Nhỡn giới ông vòi vọi như lúc nào cũng mong một cái bến xa nào đó trong sương mù

+ Cái đầu bạc quắc thước… đặt lên thân hình gọn quánh chất sừng chất mun

+ Ngực vú bả vai bầm lên một khoanh củ nâu – vết nghề nghiệp do đầu sào gửi lại Đây là thứhuân chương lao động siêu hạng

=> Bức chân dung rất trẻ tráng dù ông lái đò đã ngoài 70 tuổi và đây là thứ ngoại hình được hunđúc được dinh ra từ sông nước dữ dội, hiểm trở Cho thấy sự gắn bó với nghề nghiệp của ông lái

đò Ông lái đò đã chèo lái, xuôi ngược trên Sông Đà hơn 100 lần, chính tay ông cầm lái khoảnghơn 60 lần Ông đã gắn bó với nghề này hơn 10 năm trời

3 Vẻ đẹp hình tượng người lái đò thông qua trùng vi thạch trận thứ hai

a Vẻ đẹp trí dũng thể hiện qua cuộc chiến với Sông Đà

- Khắc họa trong tương quan với hình ảnh sông Đà hung bạo, hùng vĩ:

Nghệ thuật tương phản đã làm nổi bật một cuộc chiến không cân sức:

+ Một bên là thiên nhiên bạo liệt, hung tàn, sức mạnh vô song với sóng nước, với thạch tinhnham hiểm

+ Một bên là con người bé nhỏ trên chiếc thuyền con én đơn độc và vũ khí trong tay chỉ là nhữngchiếc cán chèo

=> Cuộc chiến không cân sức nhằm tôn vinh vẻ đẹp của con người trong công cuộc trinh phục tựnhiên

- Diễn biến cuộc chiến

+ Khái quát lại sự nguy hiểm của Sông Đà trong trùng vi thạch trận thứ hai

+ Vẻ đẹp người lái đò trong cuộc chiến ở trùng vi thứ hai:

++ Không một phút nghỉ tay nghỉ mắt phải phá luôn vòng vây thứ hai và đổi luôn chiến thuật ++ Trước dòng thác hùm beo hồng hộc tế mạnh trên sông đá, ông lái đò cùng chiếc thuyền cưỡitrên dòng thác như cưỡi trên lưng hổ Ông ghì cương lái miết về phía luồng cửa sinh sau khi bámchắc luồn nước đúng

++ Khi bốn năm bọn thủy quân cửa ải nước xô ra, ông đò không hề nao núng mà tỉnh táo, linh

hoạt thay đổi chiến thuật, ứng phó kịp thời “đứa thì ông tránh mà rảo bơi chèo lên, đứa thì ông

đè sấn lên mà chặt đôi ra để mở đường tiến” để rồi “những luồng tử đã bỏ hết lại sau thuyền”

b Vẻ đẹp tài hoa nghệ sĩ:

- Chất tài hoa: Với nhà văn, tài hoa là khi con người đạt tới trình độ điêu luyện, thuần thục trongcông việc của mình, đến độ có thể sáng tạo được, có thể vươn tới tự do Sở dĩ có thể băng băngvượt qua thác giữ, xé toang hết lớp này đến lớp khác của các trùng ghi thạch trận với phong tháirất ung dung, thảnh thơi Bởi lẽ ông đã nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá Sông Đà vớiông giống như một bản trường thiên anh hùng ca mà ông đã thuộc đến cả những dấu chấm than,dấu chấm câu và cả những đoạn xuống dòng Ông đã nhớ như đóng đanh vào lòng tất cả cácluồng nước

- Chất nghệ sĩ: Đôi cánh tay chèo lái và đôi chân giữ thế tạo đà kết hợp như vũ điệu nhịp nhàngvới bản giao hưởng của dòng sông Người lái đò đã điều khiến chiếc thuyền lái miết về phíaluồng cửa sinh sau khi bám chắc luồn nước đúng

=> Nó giống như một màn biểu diễn nghệ thuật hoàn hảo

4 Cách nhìn nhận con người của nhà văn Nguyễn Tuân

- Nguyễn Tuân luôn nhìn nhận con người từ góc độ tài hoa, nghệ sĩ Nếu như trước Cách mạnghình ảnh người nghệ sĩ mà ông hướng tới là những người có tài năng khí phách phi thường thìsau Cách mạng hình tượng người nghệ sĩ có thể tìm thấy ở ngay trong cuộc chiến đấu, lao độngsản xuất hàng ngày

- Nguyên Tuân luôn vận dụng vốn hiểu biết sâu rộng ở mọi lĩnh vực kết hợp với sự độc đáo, uyênbác, điêu luyện trong việc tiếp cận, nhìn nhận con người

- Cái đẹp của con người trong thời kì này trong nhìn nhận của Nguyễn Tuân là cái đẹp gắn vớinhân dân lao động, với cuộc sống đang nẩy nở sinh sôi, đồng thời lên án, tố cáo chế độ cũ, khẳngđịnh bản chất nhân văn của chế độ mới

III Kết bài:

- Vẻ đẹp hình tượng người lái đò sông Đà

- Phong cách nghệ thuật độc đáo, tài hoa và uyên bác của nhà văn Nguyễn Tuân

5

I ĐỌC HIỂU

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

(1) Thỉnh thoảng, khi ngồi ngắm mấy hòn đá nhỏ đặt bên cạnh hồ cá trước sân nhà, mẹ tôi lại tủm tỉm nhắc lại một kỷ niệm vui ngày mới về làm dâu Vốn tính gọn gàng, và ưa chăm sóc vườn cảnh, mới về mấy ngày mẹ đã ra tay sắp xếp lại cái hồ cá bằng xi măng be bé vốn để không từ lâu lắm, xin mấy con cá vàng, cá bảy màu về thả, gom mấy chậu hoa vứt lỏng chỏng khắp nơi, bày thêm mấy hòn đá nhỏ đủ màu để bài trí thành một góc vườn rất đẹp

(2) Mẹ nói, nhìn vào đó có thể thấy quá khứ, vị lai của con người, và rồi thấy lòng nhẹ như

tơ Có lúc, tôi đùa rằng: "Người Nhật vẫn luyện tâm thiền bằng cách ngắm "đá mọc" Còn mẹ, ngắm đá mấy chục năm rồi, mẹ đã bao giờ thấy đá nở hoa chưa?" Mẹ nghiêm mặt "Thiên nhiên

có đời sống riêng của nó Đơn giản và lặng lẽ thôi nhưng có thể dạy cho con người nhiều lắm đấy! Mẹ không biết đá có nở hoa không, nhưng mẹ biết là khi con thấy trái tim và trí tưởng tượng của mình không nở hoa được nữa thì khi ấy con đích thị chỉ là một viên đá mà thôi!" (3) Càng ngày con người càng thấy thiếu thiên nhiên Và người ta cố đưa một chút thiên nhiên vào nhà để cân bằng lại cuộc sống công nghiệp bề bộn máy móc và kỹ thuật ( ) Mẹ tôi chỉ

tự hỏi, người ta chơi đá như một cách đến gần với thiên nhiên hay một cách chiếm hữu nó? Bà cho rằng, sẽ vô duyên làm sao, nếu như những viên đá đặt trong vườn kia chi để trang điểm phô trương, chứ không phải để gợi nhớ đến con sông ngọn suối, không tưởng nhớ đến núi cao rừng sâu Lãng phí làm sao, nếu ta không bao giờ chịu bỏ chút thời gian quý giá để ngồi ngắm đá

"mọc" trong vườn, và để nhận ra rằng lòng mình vẫn nở hoa,

(Trích: “Hãy tìm tôi giữa cánh đồng” – Đặng Nguyễn Đông Vy, NXB Hội nhà văn)

Câu 1: (NB) Đoạn trích trên đã sử dụng những phương thức biểu đạt nào?

Câu 2: (TH) Xác định biện pháp tu từ ở đoạn (1)

Câu 3: (TH) Em hiểu thế nào về câu văn sau: “ khi con thấy trái tim và trí tưởng tượng của mình không nở hoa được nữa thì khi ấy con đích thị chỉ là một viên đá mà thôi!"?

Câu 4: (VD) Thông điệp nào của đoạn trích có ý nghĩa nhất đối với anh/ chị ? Vì sao?

Hãy phân tích khát vọng tình yêu của người phụ nữ được thể hiện qua hai đoạn thơ:

Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ Sông không hiểu đổi mình Sóng tìm ra tận bể

Ôi con sóng ngày xưa

Và ngày sau vẫn thế Nỗi khát vọng tình yêu Bồi hồi trong ngực trẻ”

Và:

“ Làm sao được tan ra Thành trăm con sóng nhỏ Giữa biển lớn tình yêu

Để ngàn năm còn vỗ”

(“Sóng” – Xuân Quỳnh , SGK Ngữ văn 12, Tập 1, trang 156)

I ĐỌC HIỂU

Câu 1 Phương thức biểu đạt: Nghị luận, tự sự

Câu 2 - Biện pháp tu từ được sử dụng: Biện pháp liệt kê (mới về mấy ngày mẹ đã ra tay sắp xếp

lại cái hồ cá bằng xi măng be bé vốn để không từ lâu lắm, xin mấy con cá vàng, cá bảy màu về

thả, gom mấy chậu hoa vứt lỏng chỏng khắp nơi, bày thêm mấy hòn đá nhỏ đủ màu để bài trí thành một góc vườn rất đẹp)

- Tác dụng: Tăng giá trị biểu đạt, diễn tả đầy đủ các công việc mẹ làm để trang trí lại khu vườn

Câu 3 Gợi ý:

Ý nghĩa câu:“ khi con thấy trái tim và trí tưởng tượng của mình không nở hoa được nữa thì khi

ấy con đích thị chỉ là một viên đá mà thôi!”

- Trái tim và trí tưởng tượng là mặt tâm hồn của con người

- Nở hoa: Nói đến vẻ đẹp, sự thay đổi tích cực

- Hòn đá: Sự vật vô chi vô giác, vô nghĩa

-> Khi tâm hồn con người không có cảm xúc, không có giao cảm với thế giới bên ngoài, không

có những thay đổi tích cực thì cuộc sống chỉ còn là một cuộc đời vô nghĩa

- Thất bại: là hỏng việc, thua mất, là không đạt được kết quả, mục đích như dự định

- Thành công: là đạt được kế hoạch mục tiêu mình đã đề ra ban đầu

=> Trong hành trình để đi đến thành công không tránh khỏi những vấp ngã, thất bại Nhưng taphải biết điều chỉnh từ chính những thất bại đó thì bản thân mới có thể thành công

3 Bàn luận

- Thái độ trước thất bại:

+ Trước một sự việc không thành, con người cần có sự bình tĩnh để tìm hiểu nguyên nhân của sựthất bại

+ Dám đối mặt để chấp nhận, không né tránh sự thật, cũng không đổ lỗi hoàn toàn cho kháchquan

- Đứng lên từ thất bại

+ Biết đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã, không chán nản và lùi bước trước thất bại

+ Biết rút ra bài học từ những thất bại đã qua để tiếp tục thực hiện công việc và ước mơ củamình

4 Mở rộng vấn đề và liên hệ bản thân

- Phê phán những con người sống thụ động, tiêu cực, dễ đầu hàng số phận, khi thất bại thì luôn

đổ thừa cho hoàn cảnh

- Khó tránh thất bại trong mỗi đời người và cũng nên hiểu rằng chính sự thất bại là một trongnhững điều kiện để đi đến thành công, “thất bại là mẹ thành công”

3- Phải biết cách chấp nhận sự thất bại để có thái độ sống tích cực Không đắm chìm trong thấtvọng nhưng cũng không được bất cần trước mọi sự việc, không để một sự thất bại nào đó lặp lạitrong đời Đó là bản lĩnh sống

Câu 2

I Mở bài

- Giới thiệu một số nét tiêu biểu về tác giả Xuân Quỳnh: Xuân Quỳnh là nhà thơ nữ tiêu biểu củathơ Việt Nam hiện đại Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của một người phụ nữ vừa giàu tình cảmyêu thương, vừa hồn nhiên, tươi tắn, vừa chân thành, đằm thắm và luôn mãnh liệt, da diết trongkhát vọng hạnh phúc bình dị đời thường

- Nêu khái quát chung về tác phẩm “Sóng”: Sóng là bài thơ được sáng tác năm 1967 nhân chuyến đi công tác về vùng biển Diên Điền (Thái Bình) Bài thơ in trong tập Hoa dọc chiến hào.

Sóng là bài thơ tình tiêu biểu cho phong cách thơ tình yêu của Xuân Quỳnh Sóng là hình ảnh ẩn

dụ đa nghĩa, gợi lên vẻ đẹp phong phú trong tâm hồn người con gái đang yêu

- Khái quát nội dung: Khát vọng tình yêu của người con gái thể hiện thông qua hai đoạn thơ II.

Thân bài

1 Đoạn thơ thứ nhất: Khát vọng nhận thức, khám phá trong tình yêu

* Khổ 1: “Dữ dội và dịu êm…Sóng tìm ra tận bể”

+ Bằng việc sử dụng bút pháp miêu tả với nhiều từ láy, sóng trước hết dược thể hiện qua nhữngtrạng thái đối cực: dữ dội – dịu êm, ồn ào – lặng lẽ Đây là những biểu hiện thường thấy củanhững con sóng ngoài biển khơi, lúc biển động do phong ba, sóng dữ dội, ồn ào; khi trời yênbiển lặng, sóng dịu êm, lặng lẽ Sự đối lập ấy đôi khi thật rõ ràng, có thể dự báo trước, nhưngcũng nhiều lúc thật khó đoán, thất thường và hết sức bất ngờ

→ Mượn hình tượng sóng, người phụ nữ đang yêu trong bài thơ đang tự nhận thức về những biếnđộng trong lòng mình, đang chân thành bộc bạch mà không hề giấu giếm những trạng thái tâm lí,tình cảm vừa phong phú vừa phức tạp của một tâm hồn đang khát khao yêu đương: lúc giận dữ,hờn ghen; khi dịu hiền, sâu lắng

+ Ở hai câu thơ sau, với bút pháp tự sự, sử dụng hình ảnh biểu tượng (sông, bể) và giọng thơmang tính khẳng định, Xuân Quỳnh cho thấy sóng hiện lên thật mạnh mẽ trong hành động vượtthoát khỏi thế giới chật hẹp và thiếu sự đồng cảm để tìm ra biển rộng bao la, tìm đến với môitrường đích thực của nó Nói cách khác, qua hai câu thơ này, nhà thơ đã mạnh dạn bộc lộ mộtquan niệm mới mẻ, hiện đại về tình yêu của người phụ nữ Nếu “Sông không hiểu nổi mình” thì

“sóng” dứt khoát từ bỏ nơi trật hẹp ấy để “tìm ra tận bể”, để đến với cái bao la, khoáng đạt Các

từ ngữ “không hiểu nổi”, “tìm ra tận” mang ý nghĩa nhấn mạnh khát vọng mãnh liệt của sóng,cũng là của tình yêu Khác với người phụ nữ xưa, người phụ nữ trong thơ Xuân Quỳnh đã đếnvới tình yêu một cách chủ động, đầy tự tin, khát khao tìm đến với một tâm hồn đồng điệu, có thểthấu hiểu, sẻ chia, tìm đến một khung trời tình yêu cao cả, bao dung

* Khổ 2: “Ôi con sóng ngày xưa Bồi hồi trong ngực trẻ”

Có thể nói, hành trình “tìm ra tận bể” của sóng cũng là hành trình tự nhận thức chính mình củangười phụ nữ, nhận thức giá trị đích thực của tình yêu

+ Nếu như ở khổ 1, sóng được miêu tả trong chiều rộng của không gian thì đến khổ thơ này, sónglại được miêu tả trong chiều dài của thời gian Đứng trước biển, Xuân Quỳnh cảm nhận rõ nét

cái vĩnh hằng, bất diệt của sóng: Ôi con sóng ngày xưa- Và ngày sau vẫn thế Giọng thơ cảm thán cùng với những từ chỉ thời gian “ngày xưa, ngày sau, vẫn thế” cho thấy hàng ngàn, hàng

triệu năm qua, những con sóng ngoài biển khơi đã, đang và sẽ còn chuyển động

+ Cũng như sóng, “nỗi khát vọng tình yêu” mãi mãi là niềm khao khát cháy bỏng, “bồi hồi” trongtrái tim con người, nhất là tuổi trẻ Bao nhiêu thế kỉ qua, con người đã đến với tình yêu, đã sống

mà không thể thiếu tình yêu và sẽ còn yêu chừng nào còn tồn tại Xuân Quỳnh khẳng định mộtchân lí: khát vọng tình yêu là vĩnh viễn, nó không chỉ tồn tại trong tâm hồn con người, đặc biệt làtuổi trẻ mà còn khiến người ta trở lại, tái sinh như con sóng biển ào lên rồi lại tan ra hòa nhậpvào biển cả mãi mãi Cũng như còn biển thì còn sóng, còn con người thì tình yêu còn mãi

2 Đoạn thơ thứ hai khát vọng về tình yêu vĩnh cửu

- Nhân vật trữ tình khao khát hòa tình yêu con sóng nhỏ của mình vào biển lớn tình yêu – tìnhyêu bao la, rộng lớn – để sống hết mình trong tình yêu, để tình yêu riêng hoá thân vĩnh viễnthành tình yêu muôn thủa - Câu thơ “Làm sao được tan ra” là một câu thơ mang cấu trúc cầukhiến, nghi vấn thể hiện niềm mong ước da diết và hiện thực

+ Tan ra là hi sinh, là dâng hiến, là mong được hóa thân Tan ra thành trăm con sóng là mong ướcbiến cái hữu hạn thành cái vô hạn Xuân Quỳnh muốn vượt qua cái hữu hạn của đời người giốngnhư con sóng kia ngàn năm còn vỗ giữa biển lới tình yêu

-> Đó là tiếng lòng của một tâm hồn giàu đức hi sinh và lòng cao thượng Cuộc đời là biển lớntình yêu, kết tinh vị mặn ân tình, được tạo nên và hòa lẫn cùng trăm con sóng nhỏ Trong quanniệm của nhà thơ, số phận cá nhân không thể tách khỏi cộng đồng

- Sóng không phải là biểu tượng của một cái tôi ngạo nghễ, cô đơn và ích kỷ sóng là sự tổng hòanhững vẻ đẹp khác nhau để tạo thành biển lớn

- Song song với đó như một lẽ thường tình cái tôi ích kỷ nhỏ bé trật hẹp sẽ không thể tạo nên mộttình yêu đẹp Chỉ có lòng bao dung và trái tim yêu thương vượt lên trên mọi ích kỷ tầm thường

để tạo ra một tình yêu vĩnh cửu

=> Nhà thơ đã thể hiện một khát vọng mãnh liệt muốn làm trăm con sóng để hòa mình vào đạidương bao la, hòa mình vào biển lớn tình yêu để một đời vỗ muôn điệu yêu thương “Người yêungười, sống để yêu nhau” (Tố Hữu)