Tiết 70 người kể chuyện trong văn bản tự sự

- Đặt điểm của mỗi hình thức kể chuyện trong tác phẩm tự sự - Nhận diện người kể chuyện trong tác phẩm văn học.. ?Hãy nêu những căn cứ để có thể nhận xét người kể chuyện ở đây giường như

Chào các em học sinh

TIẾT 70:

NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

* MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Vai trò của người kể trong tác phẩm tự sự.

- Những hình thức kể trong tác phẩm tự sự.

- Đặt điểm của mỗi hình thức kể chuyện trong tác phẩm tự sự

- Nhận diện người kể chuyện trong tác phẩm văn học.

- Vận dụng những hiểu biết về người kể chuyện để đọc hiểu văn bản tự sự 1 cách hiệu quả.

- Giáo dục cho học sinh ý thức vận dụng trong việc đọc hiểu văn bản.

I Tìm hiểu bài:

1.Vai trò của người kể trong vb tự sự

Vd: SGK/192

- Trời ơi, chỉ còn năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên,đặt lại chiếc ghế,thong thả đi đến chỗ bác già

- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!

Anh thanh niên vừa vào,kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi

- Chào anh – Đến bậu cửa, bỗng nhà họa sĩ già quay lại chụp lấy tay người thanh niên lắc mạnh –Chắc chắn rồi sẽ quay trở lại Tôi ở với anh ít hôm được chứ?

Đến lượt cô gái từ biệt Cô chìa tay ra cho anh nắm,cẩn trọng, rõ ràng, như người ta cho nhau cái gì chứ không phải là cái bắt tay Cô nhìn thẳng vào mắt anh – những người con gái sắp xa ta, biết không bao giờ gặp ta nữa, hay nhìn ta như vậy

- Chào anh

( Theo Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

?Đoạn trích trên kể về sự việc gì? Ai là người kể về các nhân vật và sự kiện

trên?

?Những câu “giọng cười …rẻ, những ng con gái … như vậy” là nhận xét của

người nào, về ai?

?Hãy nêu những căn cứ để có thể nhận xét người kể chuyện ở đây giường

như thấy hết và biết hết mọi việc, mọi hành động, tâm tư tình cảm của các

nhân vật?

?Vậy trong vb tự sự ngoài hình thức kể chuyện theo ngôi thứ nhất (xưng tôi)

còn có hình thức kể chuyện theo ngôi thứ mấy?

?Thế nào là hình thức kể chuyện theo ngôi thứ 3?

?Người kể chuyện có vai trò gì?

I Tìm hiểu bài:

1.Vai trò của người kể trong vb tự sự

( Kể về phút chia tay giữa người hoạ sĩ già, cô kĩ sư nông nghiệp và anh thanh niên )

(Người kể chuyện ở đây không xuất hiện, không phải là 1 trong 3 nhân vật đượcc nói tới (nếu người

kể là 1 trong 3 nhân vật trên thì ngôi kể và lời văn phải thay đổi hoặc xưng là “tôi”)

( chính là nhận xét của người kể chuyện về anh thanh niên và suy nghĩ của anh ta.)

Ngôi thứ 3

I Tìm hiểu bài:

1.Vai trò của người kể trong vb tự sự

a Đoạn trích kể về phút chia tay giữa người hoạ sĩ, cô gái và anh thanh niên

b Người kể chuyện giấu mình ( Do cả 3 người không xưng tôi trong văn cảnh)

c Nhận xét của người kể chuyện về anh thanh niên và suy nghĩ của anh ta

d Căn cứ vào chủ thể đứng ra kể chuyện, đối tượng được miêu tả, ngôi kể, điểm nhìn, lời văn

I Tìm hiểu bài:

1.Vai trò của người kể trong vb tự sự

Trong văn bản tự sự, ngoài hình thức kể chuyện theo ngôi thứ nhất( xưng “tôi”) còn có hình thức kể chuyện theo ngôi thứ ba

Đó là người kể chuyện giấu mình nhưng có mặt khắp nơi trong văn bản Người kể này dường như biết hết mọi việc, mọi hành động, tâm tư, tình cảm của các nhân vật

Người kể chuyện có vai trò dẫn dắt người đọc đi vào câu chuyện: giới thiệu nhân vật và tình huống, tả người và tả cảnh, đưa

ra các nhận xét, đánh giá về những điều được kể

a Đoạn trích kể về phút chia tay giữa người hoạ sĩ, cô gái và anh thanh niên

b Người kể chuyện giấu mình ( Do cả 3 người không xưng tôi trong văn cảnh)

c Nhận xét của người kể chuyện về anh thanh niên và suy nghĩ của anh ta

d Căn cứ vào chủ thể đứng ra kể chuyện, đối tượng được miêu tả, ngôi kể, điểm nhìn, lời văn

2 Ghi nhớ

II.Luyện tập

Bài 1+2: Đoạn trích “Trong lòng mẹ” (Sgk/193)

?Người kể chuyện trong đoạn văn là ai?

Nhân vật “tôi” ngôi 1 =>Cuộc gặp gỡ cảm động

của mẹ con sau những ngày xa cách

?Ưu điểm của ngôi kể là gì?

?Hạn chế của ngôi kể là gì?

Xe chạy chầm chậm… Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi, vài giây sau,…

- Người kể: Nhân vật « tôi”

- Ngôi kể: Ngôi thứ 1- chú bé – trong cuộc gặp gỡ cảm động với mẹ mình sau những ngày xa cách.

- Ưu: đi sâu vào tâm tư ,tình cảm, miêu tả được những diễn biến tâm lí đang diễn ra trong tâm hồn “ tôi”

- Hạn chế: hạn chế trong việc miêu tả bao quát các đối tượng khách quan, sinh động, khó có góc nhìn đa chiều, dễ gây nên sự đơn điệu trong giọng văn trần

thuật

II.Luyện tập

BT 2b/194: ( Học sinh làm ở nhà)

Chọn một trong ba nhân vật (người hoạ sĩ già, cô kĩ sư nông nghiệp và anh thanh niên ) là người kể

chuyện, sau đó chuyển đoạn văn trích ở mục I thành một đoạn khác, sao cho nhân vật, sự kiện, lời văn

và cách kể phù hợp với ngôi thứ nhất

Dàn ý đóng vai anh thanh niên kể lại Lặng lẽ Sa pa

A Mở bài

- Giới thiệu bản thân

B Thân bài

- Kể về việc tôi làm mỗi ngày

- Cuộc gặp gỡ giữa tôi với bác họa sĩ và cô kĩ sư

- Tôi là anh thanh niên xởi lởi, gần gũi, rất thân thiện và rất "thèm người "( theo lời ông họa sĩ)

- Giới thiệu căn nhà gọn gàng, ngăn nắp của tôi và mời khách đến nhà chơi

- Tôi nói về công việc của tôi, nói rất cụ thể, rất chi tiết

- Cô kĩ sư tặng lại tôi muốn tặng lại cho một vật gì đó nên kẹp lại chiếc khăn mùi soa vào quyển sách của tôi

C Kết bài

- Nêu cảm nghĩ của bản thân về cuộc gặp

*Củng cố :

Đọc các đoạn văn sau và cho biết ngôi kể đang được sử dụng để kể lại sự việc trong các đoạn văn đó

1/ “Đến bây giờ tôi mới kịp nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác quá như cô tôi nhắc lại lời người họ nội của tôi Gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má.”

2/ “ Các bạn! Mỗi lần nhìn thấy cây lựu ngõ nhà ấy là mỗi lần tôi băn khoăn và ngậm ngùi Trong cuộc đời kháng chiến của tôi, tôi chứng kiến không biết bao nhiêu cuộc chia tay, nhưng chưa bao giờ tôi bị xúc động như lần ấy.”

3/ Hai ông con theo bậc tam cấp bước xuống đồi, đến mặt đường nhìn lên, không thấy người con trai đứng đây nữa Anh ta đã vào nhà trong.”

Đáp án: 1( ngôi thứ nhất); 2/( ngôi thứ nhất); 3/( ngôi thứ ba);

*Dặn dò:

- Học bài cũ : Nắm vững chủ đề về nghệ thuật kể chuyện nổi bật của T/g ? ( Ghi nhớ)

- Phân tích hình ảnh anh thanh niên trong văn bản …

- Soạn bài: “ Làng”

+ Tóm tắt truyện – Tìm tình huống – Phân tích nhân vật ông Hai.

+ Các bạn trẻ học được gì từ nhân vật ông Hai.(Khi nhận được tin thất thiệt – Làng Chợ Dầu theo Tây)

Tạm biệt các em học sinh