XỬ LÝ TÌNH HUỐNG SƠ CẤP CỨU- XỬ LÝ TÌNH HUỐNG KHI ĐI DU LỊCH

các tình huống khi đi du lịch phương pháp sơ cấp cứu chuẩn tìm hiểu về các loài hoa có độc, các loài vật nguy hiểm, các loài động vật biển gây hại...

THỰC HÀNH SƠ CẤP CỨU TRONG CÁC TÌNH HUỐNG CỦA HƯỚNG DẪN

VIÊN DU LỊCH Tình huống 1: Sơ cứu cho khách có vết thương bị rách, hở

- Vết thương do bị rách: Có thể đang đi trên xe dùng dao, kéo va đập vào vật nhọn hay

va chạm vào vật sắt nhọn trong khi di chuyển hoặc trong phòng tạo ra Vết rách này cóthể máu chảy ít hơn nhưng các mô lại bị gây tổn thương, viêm nhiễm hay bầm tím

- Vết bầm tím: bất kì tác động nào cũng có thể làm vỡ mao mạch dưới da Máu lenvào các mô làm da bị bầm tím Da cũng có thể bị rạn vết bầm bị thâm tím nặng chobiết bị tổn thương sâu bên trong

*Các bước sơ cấp cứu

- HDV cần gọi cho cơ sở y tế gần nhất, trong lúc chờ thì HDV cần trấn an khách vàđoàn khách

- Cởi hoặc cắt quần áo khách để bộc lộ vết thương Tìm xem những vật sắc nhọn gâytổn thương để loại bỏ (nếu được)

- Tránh mang theo những vật sắc nhọn khi không cần thiết

- khi tham gia các chương trình du lịch mạo hiểm hay thám hiểm dưới lòng biển nênmang theo đồ bảo hộ để giữ an toàn cho bản thân

Tình huống 2: sơ cứu những vết thương kín của khách du lịch

*Biểu hiện

- Da lạnh, ẩm ướt

- Khách có biểu hiện khát nước

- Khách thấy đau vật vã có thể đau quặn từng cơn

- Bồn chồn, cáu giận, ngã quỵ và bất tỉnh.

*Các bước sơ cấp cứu

- Đỡ khách nằm ở tư thế thoải mái, giữ chân khách cao hơn đầu Nếu khách bất tỉnhnên đặt khách ở tư thế hồi sức không nên lay gọi

*Biểu hiện: Khách bồn chồn, nhức đầu, chóng mặt, da khô, nóng, đỏ bừng, mạch

nhanh, khó thở, khát nước, thân nhiệt trên 38,5°C, thậm chí bất tỉnh

*Các bước sơ cấp cứu:

- Đặt khách nằm chỗ mát mẻ, cởi bỏ những đồ chật, áo lót ngực, cà vạt…

- Lau người bằng nước ấm

- Cho khách uống thuốc hạ sốt nếu nhiệt độ vượt mức quá 38,5°C

- Quạt cho khách khi họ không sợ lạnh, vừa lau vừa quạt cho tới khi nhiệt độ hạ xuống38°C

- Đắp chăn mỏng nhẹ và đưa đến cơ sở y tế gần nhất

- Nếu khách còn tỉnh hay sau khi tỉnh lại, HDV cho khách uống 1 cốc nước chanh phathem muối, đường hoặc dung dịch oresol có tác dụng giải nhiệt, kháng cảm rất tốt

*Cách phòng tránh:

Hướng dẫn viên cần nhắc nhở khách khi di chuyển dưới trời nắng luôn luônmang bên người những chai nước giải khát để tránh cơ thể bị mất nước dẫn đến mệtmỏi và bị say nắng

Tình huống 4: Khách du lịch bị đuối nước

*Nguyên nhân: Khi tắm du khách gặp phải sóng to gió lớn, bơi vào vùng nước xoáy,

bị chuột rút, bơi quá xa bờ, hoặc bất chấp tắm biển khi thời tiết xấu; một bộ phậnkhách du lịch còn tâm lí chủ quan biết bơi

Biểu hiện: Khách vùng vẫy một cách tuyệt vọng, nhiều tăm, bọt nổi quanh khu vực

người đuối nước vẫy vùng, dấu hiệu khách hoảng loạn, cầu cứu giữa dòng nước

Cách sơ cấp cứu: Gồm 3 giai đoạn

Giai đoạn 1: Vớt người

Trong trường hợp hướng dẫn viên không biết bơi hoặc không đủ sức để cứu giúp

- Kêu gọi những hành khách khác cùng cứu giúp.

- Trong trường hợp khách du lịch bị nạn gần bờ, không sẵn phao cứu hộ bên mình,HDV có thể tận dụng 1 chiếc gậy hoặc 1 cây xào… xa hơn một chút thì có thể dungmột cuộn dây buộc một đầu vào vật gì đó nổi lên trên mặt nước như can nhựa thùngnhựa,…đều có thể cứu được họ níu chặc lấy một thân cây, một mô đất hoặc vật gìchắc chắn rồi ném hoặc đưa vật hiện có cho nạn nhân nắm lấy rồi kép vào bờ

- Nếu có nhiều người, giăng một hàng người để nắm tay kéo nạn nhân vào bờ

- Nếu có thuyền thì ta chèo thuyền đến chỗ nạn nhân, ghé mạn thuyền cho nạn nhânbám vào, cũng cso thể đưa tay hoặc mái chèo cho nạn nhân bám vào rồi kéo lên, hoặctrong trường hợp khẩn cấp, buộc dây bán vào người rồi nhảy xuống cứu họ

- Khi không có gì ở tay mà một đứa bé đang ngộp ở chỗ không sâu thì mình có thểquăng áo của mình cho bé nắm lấy và lôi lên

Trường hợp HDV bơi giỏi và khách bị nạn ở xa bờ

- Phải cởi áo thật nhanh, dung miệng cắn vào cái áo bơi nhanh về phía nạn nhân Đếngần cầm chặt tay áo rồi quăng áo cho nạn nhân bám vào và kéo nạn nhân lên bờ

- Nếu có dây dài, cột một đầu vào một điểm nào đó thật chắc chắn trên bờ, đầu kiabuộc thật nhanh vào người bằng nút đơn và chừa 1 đoạn khoảng 2m để cột ngangngười nạn nhân, bơi tới chỗ nạn nhân đưa họ nắm và kéo lên bờ

- Tìm cách trấn an cho họ vững tâm tin tưởng là sẽ được cứu thoát Giúp họ ổn địnhtâm lí và bớt uống nước

Giai đoạn 2: Xóc nước – hô hấp nhân tạo

- Khi khách du lịch vào bờ mà vẫn còn bất tỉnh, cần kiểm tra xem họ còn bất tỉnh haykhông Nếu nhưu họ còn thở chỉ cần xóc nước: đưa nạn nhân lên bờ rồi xóc vài cái chonước trào ra, dung tay móc những vật lạ mà họ đã nuốt phải trong miệng để tránh bịnghẽn đường hô hấp

- Nếu hết thở thì làm hô hấp nhân tạo bằng 1 trong 2 phương pháp:

Phương pháp thổi ngạt miệng – miệng

- Đặt nạn nhân ở nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo, dây nịt, cà vạt… nếu có thể thì đạtnạn nhân ở mô đất cao, bàn ghế haowjc giường…để chúng ta đỡ phải cúi gập ngườikhi thao tác

- Nếu trong miệng hoặc cổ họng nạn nhân có vật gì, thì hãy vấn vải vào đầu ngón tay

và móc sạch ra, sau đó lâu miệng cho nạn nhân

- Kép đầu nạn nhân ngửa về phía sau, kéo hoặc đẩy hàm dưới cho miệng nạn nhân mở

ra Sau đó dung bàn tay vừa đẩy trán nạn nhân vừa bịt mũi họ lại bằng ngón tay trỏhoặc giữa bàn tay kia banh hàm nạn nhân và kéo miệng cho mở ra Sau đó hít vào đầylồng ngực, há miệng rộng rồi áp sát vào miệng nạn nhân Thổi hơi thật mạnh cho đếnkhi thấy lồng ngực nạn nhân phồng lên, mấy hơi đầu cần thổi thật mạnh Sau đónghiêng đầu để nghe hơi thở của nạn nhân Lặp lại động tác 12 lần/phút đối với ngườilớn và 20 lần/phút với trẻ em

Phương pháp thổi ngạt và trợ tim

- Quỳ cạnh KDL, hai tay thẳng, hai bàn tay chồng lên nhau đặt lên lồng ngực nơixương ức nạn nhân

- Đè tay ép lồng ngực KDL xuống rồi từu từ buông ra, làm theo chu kì: khoảng thờigian từ 14-15 giây, ép ngực nạn nhân khoảng 15 lần rồi thổi ngạt 2 lần sau 4 chu kì takiểm tra mạch và hơi thở một lần

Giai đoạn 3: Ủ ấm – Chống khoáng

Khi nạn nhân vào bờ mà còn tỉnh táo hoặc sau khi xóc nước và làm hô hấp nhântạo, KDL đã tỉnh, hãy thay quần áo khô cho họ, dùng chăn để ủ ấm và cho họ uống trànóng hay cà phê nóng, ăn bát cháo hành, tía tô/ trà gừng giảm cảm

*Chú ý: Khác với các tình huống sơ cấp cứu khác, tình huống cứu người bị nạn do

đuối nước và có nguy cơ chết đuối là tình huống đặc biệt quan trọng do tiềm ẩn nguy

cơ cao HDV không chắc chắn về liệu pháp kịp thời thì không nhứng không cứu đượckhách mà còn dễ bị nạn nhân do đuối nước ôm cứng khiến người cứu nạn nhân khôngthể bơi và hai người cùng chết chìm Vì vậy, giải pháp trực tiếp xuống cứu nạn nhân làgiải pháp cuối cùng

*Cách phòng tránh:

Đối với trẻ lớn và người lớn:

- Không nên nhảy xuống vùng nước mà không biết nơi đó nông hay sâu, có lối thoátkhi gặp nguy hiểm hay không

- Khi đi bơi nên đi chung với những người bơi giỏi và nên mang theo phao khi đi bơi

và đi tàu thuyền

- Không ăn no, không uống rượu trước khi xuống nước.

- Chỉ đi bơi ở các hồ bơi bảo đảm an toàn và có nhân viên cứu hộ giám sát

Đối với trẻ nhỏ:

- Trẻ em khi bơi phải được người lớn giám sát thường xuyên và không được rời mắt đểlàm công việc khác như đọc sách, tán chuyện gẫu, chơi bài…

- Ở nhà có trẻ nhỏ tốt nhất không nên để những lu nước, thùng nước, nếu bắt buộc phải

có (như vùng phải tích trữ nước ngọt để dùng) nên đậy thật chặt để trẻ em không mởnắp được

- Nhà khá giả có hồ bơi nên rào kín xung quanh và cửa có khóa để trẻ em không mởcửa được, có hệ thống báo động khi trẻ em vào

- Nên cho trẻ tập bơi sớm (trên 4 tuổi)

Tình huống 5: Khách du lịch bị hạ nhiệt độ cơ thể

*Biểu hiện:

- Nhiệt độ cơ thể xuống dưới 35°C

- Da lạnh, tái và khô, run rẩy, cử động long ngóng và nói năng lập cập dần dẫn đến bấttỉnh…

-Đối với trẻ em khi cơ thể bị hạ nhiệt vẫn mạnh khỏe nhưng trẻ em im lặng và yếu đi,íthoạt động, lả, muốn nằm bất thường, không chịu ăn, đau bụng

*Các bước sơ cấp cứu:

- Thông báo ngay cho người thân về tình trạng của trẻ, yêu cầu sự giúp đỡ và tham giavào sơ, cấp cứu ngay của cơ sở y tế gần nhất

- Thay thật nhanh mọi y pahujc ẩm ướt bằng quần áo khô, đặt khách nằm ở nơi khuấtgió

- Nhanh chóng làm ấm cơ thể bằng cách sưởi ấm

- Cho khách uống đồ nóng và ăn thức ăn nhiều năng lượng, tăng hoạt động cho trẻ vàtránh để trẻ ngủ li bì

- Đưa đến cơ sở y tế gần nhất nếu thấy tình trạng khách du lịch không khá lên

Tình huống 6: Khách bị co cơ ( chuột rút)

*Nguyên nhân:

- Thiếu oxy đến cơ:

Trong quá trình vận động, bạn phải tăng nhịp thở để cung cấp đủ oxy đến cơbắp Vận động liên tục, mất sức khiến cơ thể không sử dụng oxy một cách đủ nhanh đểtạo ra nguyên liệu Khi cơ bị thiếu oxy sẽ chuyển sang môi trường yếm khí, nănglượng dự trữ sẽ phân hủy thành pyruvate, và tiếp tục chuyển thành lactic, cung cấpnăng lượng cho cơ bắp trong vòng 1 - 3 phút

Khi vận động ở cường độ cao, acid lactic tích tụ càng nhiều sẽ gây ra cảm giácnóng rát và nhức mỏi cơ Nếu lượng acid lactic vượt quá ngưỡng cho phép trong cơbắp sẽ khiến bạn gần như không thể cử động được

- Rối loạn điện giải:

Vận động quá lâu trong thời tiết quá nóng hay quá lạnh sẽ khiến cơ thể bị mấtnước và muối

Khi người bệnh sử dụng các loại thuốc Statin, prednisone, thuốc lợi tiểu cũnglàm cơ thể bị rối loạn điện giải Khi nồng độ Na+, Ca++, K+ giảm, dẫn đến tình trạng

hạ canxi máu hoặc hạ kali máu,… Tương tự như việc thiếu oxy đến cơ thì rối loạn điệngiải cũng khiến acid lactic lắng đọng trong cơ gây mỏi

Ngoài hai nguyên nhân chính trên, sự co rút cơ còn có thể do nguyên nhân:

- Rối loạn hệ thần kinh:

Khi người bệnh bị rối loạn thần kinh như phụ nữ mang thai, căng thẳng, mắccác bệnh về cơ xương khớp, sẽ khiến sự dẫn truyền giữa dây thần kinh và cơ bắp bịgián đoạn làm cơ tiếp tục co và gây đau, mặc dù não bộ muốn cơ thư giãn Nhiềungười cho rằng, nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này là do thiếu chất dopamin ở não,

do gen di truyền hoặc cơ bắp bị thiếu khoáng sắt

*Biểu hiện:

- Co cơ là sự co rút bất ngờ và đau buốt ở một hay một nhóm bắp cơ Co cơ cóthể do khách bị lạnh sau hoặc trong khi cơ thể có những hoạt động như: chạy nhảy, bơilội hoặc do cơ thể mất nhiều muối, nước trong quá trình ra mồ hôi nhiều, tiêu chảy,nôn nhiều

*Cách sơ cấp cứu:

- Đặt khách nằm chỗ cứng, phẳng tư thế thoải mái

- Nhẹ nhàng duỗi thẳng phần cơ thể bị co và xoa bóp

- Nếu khách hoảng sợ vì cơ thể đau tăng lên thì phải trấn an khách

- Giúp họ thở sâu, nằm thả lỏng cơ thể để hướng dẫn viên tiếp tục xoa bóp đến khi cảmgiác đau mất hẳn

- Nếu đau không giảm đưa ngay khách đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế gần nhất

*Cách khắc phục

- Người bị chuột rút sẽ cảm thấy đau rát ở cơ bắp và không cử động được Đặcbiệt, tình trạng này sẽ rất nguy hiểm khi bạn đang lái xe hay bơi lội Vì vậy, trongnhững trường hợp dưới đây, bạn có thể áp dụng biện pháp xử lý khi cơ co rút là:

- Nếu bị co rút ở bắp chân, bạn nên duỗi cơ theo chiều đối ngược, từ từ kéo đầungón chân và bàn chân lên phía trần nhà, hướng về đầu gối

- Nếu bị co rút ở bắp đùi, hãy nhờ ai đó kéo thẳng chân ra, ấn đầu gối xuống

- Nếu bị co rút cơ xương sườn, hãy xoa bóp nhẹ nhàng các bắp thịt xung quanhlồng ngực và hít thở thật sâu, thả lòng người, máu sẽ nhanh chóng lưu thông trở lại

Ngoài ra, bạn có thể sử dụng các loại thuốc như: vitamin E, thuốc thư giãn cơ,

… để điều trị sự co rút cơ

*Cách phòng ngừa

Để hạn chế hiện tượng chuột rút làm gián đoạn công việc của bạn Bạn có thểphòng ngừa hiện tượng này thông qua các biện pháp dưới đây:

 Tắm nước ấm để máu lưu thông dễ dàng trong các khối cơ

 Vận động nhẹ nhàng và thả lỏng cơ thể trước khi đi ngủ

 Không đi giày quá chật, gót giày quá cao Đồng thời, nên mang tất đàn hồi hơi

ép vào mạch máu, không gây ứ đọng ở tĩnh mạch chi dưới

 Uống nước đầy đủ, bổ sung các chất điện giải đặc biệt là vào những ngày nắngnóng, cơ thể đổ nhiều mồ hôi

 Trước và sau khi tập luyện thể thao, nên khởi động, tập các động tác nhẹ nhàng

Tình huống 7: Khách du lịch bị côn trùng, ong, kiến, bọ…chích, đâm gây sưng tấy và ngứa

*Biểu hiện:

- Ong sua khi đốt có thể để lại ngòi trong vết thương, nhưng kiến và côn trùngthì không Ong, liến và côn trùng thông thường gây ra đau đớn, nhưng ít nguy hiểmđến tính mạng Một số người dị ứng mạnh khi bị côn trùng cắn hay đốt có thể cónhững phản ứng sốc phản vệ

*Các bước sơ cấp cứu

- Lấy ngòi độc trên vết đốt ra bằng nhíp nhổ tóc hoặc cào nhẹ bằng móng tay/ thẻ tíndụng nhựa Tránh dùng kẹp bởi kẹp có thể đẩy chất độc vào sâu trong da

- Rửa ngay vết thương bằng xà phòng và nước, che kín để sạch vết thương

- Chườm lạnh vùng bị thương để co cơ, giảm sưng, giảm đau

- Có thể dùng thuốc bôi giảm ngứa do muỗi, côn trùng đốt Remos nếu khánh có triệuchứng quá ngứa ngáy và khó chịu Theo dõi nạn nhân có dấu hiệu hay triệu chứng dị

ứng không Nếu khách bị dị ứng nên cho uống nhiều nước trong khi chờ sự giúp đỡcủa cơ quan y tế gần nhất

*Cách phòng tránh:

- Hướng dẫn viên cần nhắc nhở khách trước khi đi du lịch khám phá rừng, làng bản,vềviệc mặc các trang phục kín đáo thoáng mát, đi tất, đội mũ thoáng và xịt thuốc chốngmuỗi côn trùng đốt ở các vùng da hở, tiếp xúc với không khí trước các chuyến du lịch

Tình huống 8: Động vật biển (sứa, cầu gai, cá đuối biển đốt) gây thương tích

Nguyên nhân

Chạm vào con vật

Biểu hiện

Các vết thương do sứa, cầu gai, cá đuối gây ra đều rất đau, buốt, và có thể gây ra một

số biến chứng trầm trọng như tê liệt các chi, nhịp tim hay hô hấp

Các bước sơ cấp cứu

Bước 1:

Khi vừa bị đốt, nhanh chóng di chuyển khỏi mặt nước trở lạnh bờ để tiến hànhrửa sạch vết thương Người bị sứa đốt có thể dội nước biển hoặc nước muối đậm đặcvào khu vực bị sứa đốt Cách này sẽ giúp nọc độc của sứa trôi đi

Tuy nhiên, các bác sĩ khuyến cáo người bị sứa đốt tuyệt không được xả nướcngọt vào vết sứa đốt Bởi nước ngọt là chất kích thích các tế bào chứa gai nhọn của sứatiếp tục phóng chất độc Điều này khiến vết thương lan rộng ra các vùng da khác gâytổn thương nghiêm trọng hơn

Bước 2:

Khi sơ cứu người bị sứa đốt cần phải sử găng tay tay hoặc bọc tay vào túinilong để sơ cứu Việc này giúp người sơ cứu tránh bị tổn thương do ngòi đốt của sứakhi lấy các xúc tau hay tay sứa ra khỏi cơ thể nạn nhân

Khi lấy được sứa ra khỏi vùng da bị đốt của nạn nhân thì cần sử dụng thìa nhỏ,

vỏ sò hoặc thẻ tín dụng… cạo hay chà xát nhẹ trên vết đốt để lấy hết các tế bào nọcđộc của sứa ra khỏi vùng da bị đốt và vùng da xung quanh

Bước 3:

HDV tiến hành sử dụng dung dịch dấm loãng, nước soda, nước mì chính phahay nước chanh để thoa lên vết thương Theo nghiên cứu, dung dịch này có khả năngtrung hòa độc tính của sứa và giảm sưng tấy cho vất thương

Bước 4:

Người sơ cứu sau khi thực hiện 3 bước trên có thể chườm đá lên vùng vếtthương Việc này giúp giảm đau, bớt sưng tấy, ngăn ngừa nọc độc của sứa lan rộng ra.Ngay sau khi sơ cứu xong, cần đến các hiệu thuốc gần nhất để mua histamin hoặc kemhydrocortison bôi lên vết thương nhằm làm giảm sưng ngứa cho nạn nhân

Bước 5:

Nếu nạn nhân bị sứa thường đốt thì có thể thực hiện các bước sơ cứu trên là antoàn Tuy nhiên, nếu nạn nhân bị sứa đỏ hoặc các loại sứa độc khác đốt thì sau khi sơcứu nếu vẫn thấy đau nhức, uống thuốc không giảm kèm theo hiện tượng khó thở thìcần đưa đến bệnh viện cấp cứu ngay

Theo các bác sĩ, để hạn chế tình trạng bị sứa đốt người dân đi biển cần sử dụng

đồ bơi kín, nhất là đối với trẻ nhỏ Khi bị sứa đốt cần xác minh xem nó là loại nào và

có thể gây nguy hiểm như thế nào cho cơ thể để có biện pháp cứu chữa kịp thời

Tình huống 9: Khách du lịch bị ve cắn

Biểu hiện

Hầu hết bọ ve cắn thường vô hại và không gây ra triệu chứng gì đặc biệtnghiêm trọng Tuy nhiên, đối với một số trường hợp nếu bị dị ứng với vết cắn của bọ

ve thì sẽ xuất hiện một số triệu chứng như:

- Bị đau hoặc sưng tại chỗ vết bọ ve cắn

- Có thể xuất hiện phát ban

- Xuất hiện cảm giác nóng tại vết cắn của bọ ve

- Nổi mụn rộp

- Có trường hợp còn cảm thấy bị khó thở

Đối với một số loại bọ ve mang bệnh, có thể lây nhiễm cho bạn khi chúng cắn.Các bệnh lây truyền do bọ ve có thể gây ra một số các triệu chứng và thường phát triểntrong vòng vài tuần đầu tiên sau khi bị bọ ve cắn Triệu chứng của bệnh lây truyền do

bọ ve bao gồm:

- Xuất hiện một nốt màu đỏ hoặc có thể bị phát ban gần nơi bị cắn

- Nổi phát ban toàn cơ thể

Các bước sơ cấp cứu

- Nếu thấy con ve, dùng nhíp hay kẹp lấy nó ra, kẹp càng sát ra càng tốt và ké ra

từ từ

- Nếu không thấy nhíp dùng gang tay nilong, hay mảng giấy để bảo vệ ngón tay

- Rửa vết thương bằng nước muối, sau đó băng kín vết thương lại

- Nếu thấy trường hợp biểu hiện nặng hơn thì đưa ngay đến bệnh viện

Tình huống 10: Tình huống cơ thể hành khách có chỗ bị bầm do va đập (tím tái)

Các bước sơ cấp cứu

– Nâng cao vùng bị tổn thương

– Sau khi bị thương, chườm túi đá hoặc túi lạnh trong khoảng 10 phút Làm lạimột vài lần trong một đến hai ngày sau khi bị tổn thương nếu cần

– Cân nhắc dùng acetaminophen (Tylenol…) để giảm đau hoặc ibuprofen(Advil, Motrin…) để giảm đau và giảm sung nề

Đến gặp bác sĩ trong các trường hợp sau:

– Nhận thấy vùng bị bầm tím sưng nề và đau

– Thường xuyên có vết bầm tím lớn hoặc đau, đặc biệt nếu bầm tím xuất hiệntrên thân mình, lưng hoặc mặt, hoặc dường như nó xuất hiện mà không rõ lý do

– Dễ bị bầm tím và trong tiền sử có chảy máu đáng kể, chẳng hạn như trong khiđược phẫu thuật

– Nhận thấy một khối (máu tụ) hình thành trên vết bầm tím

– Chảy máu bất thường ở những nơi khác, chẳng hạn như chảy máu từ mũihoặc lợi hoặc có máu trong nước tiểu hoặc phân

Tình huống 11: Khách du lịch bị gãy xương

Các bước sơ cấp cứu

Xương gẫy bên trong

- Với vết gẫy xương kín, xương gẫy bên trong vẫn cần xem chấn thương có gây chảymáu ra ngoài không Nếu có, nên xử trí như vết thương chảy máu

- Nếu không thấy chảy máu ra ngoài nhưng nạn nhân bị mệt lả, chỗ gãy sưng to, daxanh tái; mạch nhanh, nhỏ, khó bắt do huyết áp động mạch thấp, huyết áp tối đa dưới10mmHg là dấu hiệu nạn nhân có thể bị chảy máu ở bên trong

- Thực hiện cầm máu bằng cách ấn chặt vết thương bằng băng vô trùng, miếng vảisạch hoặc quần áo sạch

- Gắng giữ cho vùng bị thương bất động Đừng cố nắn lại xương Nhưng nếu bạn đãđược đào tạo về cách nẹp xương bằng nẹp và không có sẵn sự trợ giúp chuyên nghiệp,thì hãy nẹp vùng bị thương lại Làm như vậy để nạn nhân đỡ đau, khi di chuyển nạnnhân không nguy hiểm, chỗ gãy sẽ chóng lành

- Dùng hai miếng ván mỏng hoặc hai thanh tre to bản đặt sát vào hai bên tay hoặc chân

bị gãy; hai miếng ván hay hai thanh tre này phải có chiều dài lớn hơn khoảng cáchgiữa hai khớp lân cận

- Dùng cuộn băng hay miếng vải dài cuộn chặt hai miếng ván hay hai thanh tre vào tayhoặc chân bị gãy suốt từ đầu này đến đầu kia của hai miếng ván hay hai thanh tre

Trường hợp bị gãy chân, có thể dùng cuốn băng để băng chặt hai chân lại với nhau

Trường hợp gãy cẳng tay, sau khi đã cố định có thể dùng một miếng vải rộng haykhăn choàng quàng vào vai để treo tay bị gãy lên

- Lấy đá lạnh chườm để hạn chế sưng và giúp giảm đau cho tới khi cấp cứu đến.Nhưng chú ý không trực tiếp chườm đá lên da – hãy bọc đá vào một cái khăn tắm,miếng vải hoặc chất liệu khác

- Nếu nạn nhân cảm thấy choáng hoặc thở nhanh và nông thì hãy đặt nạn nhân nằmđầu hơi thấp hơn so với thân người và kê cao chân cho uống nước chè nóng phađường

Xương bị gãy chọc ra ngoài

- Trường hợp gãy xương chọc ra ngoài, nạn nhân bị nguy hiểm hơn gãy xương kín vì

có nguy cơ chảy máu và nhiễm trùng nên cần phải xử trí sơ cứu ngay; đồng thờichuyển đến bệnh viện càng sớm càng tốt

- Thực hiện thủ thuật bằng cách dùng gạc hoặc vải sạch thấm nước muối để lau sạchvết thương và lấy hết các chất bẩn bám vào; bôi cồn iốt lên vết thương để sát trùng,băng để bảo vệ vết thương khỏi bị vấy bẩn từ ngoài vào và thấm dịch; sau khi băngphải dùng nẹp bất động như các trường hợp gãy xương kín

- Một vấn đề cũng cần quan tâm là cho nạn nhân uống ngay thuốc giảm đau và xemxét ngoài xương bị gãy, nạn nhân còn có bị vết thương phần mềm hay chấn thương ởcác nơi khác không để sơ cứu ban đầu

- Người bị gãy xương cần được chăm sóc y tế Nếu gãy xương là hậu quả của sangchấn hoặc thương tích nặng, hãy gọi cấp cứu ngay Cũng nên gọi cấp cứu ngay lập tứcnếu thấy:

- Người bệnh không đáp ứng, ngừng thở hoặc không cử động Bắt đầu hồi sức timphổi (CPR) nếu không thấy hơi thở hoặc nhịp tim.

- Chảy máu nhiều

- Ấn nhẹ hoặc cử động nhẹ cũng gây đau

- Chi hoặc khớp bị biến dạng

- Xương chọc thủng da

- Đầu của chi bị thương, như ngón tay hoặc ngón chân, bị tê hoặc bị tím tái

- Bạn nghi ngờ xương bị gãy ở cổ, đầu hoặc lưng

- Bạn nghi ngờ xương bị gãy ở háng, xương chậu hoặc đùi (ví dụ, chân hoặc bàn chân

bị xoay ngoài bất thường, so với chân không bị thương)

Tình huống 12: Khách du lịch bị cảm lạnh do không khí và tắm biển

Nguyên nhân:

- Tiếp xúc với thời tiết lạnh, nhiễm lạnh khi trời mưa;

- Mặc quần áo ẩm ướt, không đủ ấm;

- Để đầu trần khi nhiệt độ thấp;

- Tắm ở nơi không kín gió;

- Ngã hoặc ngâm mình trong nước lạnh thời gian dài

Biểu hiện

Từ 35 - 34 độ C: Hạ thân nhiệt nhẹ;

34 - 32 độ C: Hạ thân nhiệt trung bình;

32 - 25 độ C: Hạ thân nhiệt nặng;

Dưới 25 độ C: Hạ thân nhiệt nguy kịch

Các dấu hiệu và triệu chứng của hạ thân nhiệt thường diễn tiến chậm, đặc biệtcác bé nhỏ nếu bị hạ thân nhiệt đột ngột có thể nhìn vẫn khoẻ mạnh Khi thân nhiệt hạxuống quá thấp sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới não, khiến cho người bệnh gặp nguyhiểm với nhiều biểu hiện đặc trưng, chẳng hạn như:

Rùng mình, run lẩy bẩy cho đến khi nhiệt độ cơ thể giảm xuống;

Nói chậm hoặc lẩm bẩm;

Thở chậm, nhịp thở ngắn;

Mạch đập yếu, chậm;

Tay chân lóng ngóng, khó điều khiển;

Buồn ngủ hoặc cạn kiệt sức lực;

Nhầm lẫn hoặc mất trí nhớ;

Người người lơ mơ li bì hoặc mất ý thức, gọi hỏi không trả lời;

Nằm im, bơ phờ (dấu hiệu ở trẻ em);

Da ửng đỏ, sờ vào thấy lạnh, xanh tái (đối với trẻ sơ sinh)

Các bước sơ cấp cứu

- Nếu phát hiện hoặc nghi ngờ một người đang bị hạ thân nhiệt, cần gọi ngay số khẩncấp 115 của bệnh viện Sau đó, ngay lập tức thực hiện các bước sau:

- Nhanh chóng di chuyển nạn nhân ra khỏi nguồn lạnh, vào nơi trú ẩn và bật đèn hoặc

lò sưởi, đóng các cửa tránh gió lùa;

- Nếu không thể vào trong nhà, cần bảo vệ nạn nhân khỏi gió lùa, đặc biệt là vùngquanh cổ và đầu Cách nhiệt, không để cơ thể tiếp xúc trực tiếp với mặt đất lạnh;

- Nhẹ nhàng cởi quần áo ướt và mặc áo khoác thay thế hoặc quấn chăn khô, ủ ấm chonạn nhân;

- Tiếp tục làm ấm dần dần bằng cách chườm khăn ấm và khô vào phần trung tâm của

cơ thể, ví dụ như cổ, ngực và bẹn Cũng có thể lựa chọn sử dụng chăn điện nếu có sẵn,hoặc dùng bàn tay hơ lửa cho ấm rồi áp vào người nạn nhân Trong trường hợp dùngchai nước nóng hoặc túi giữ nhiệt làm nóng, đầu tiên cần lấy một chiếc khăn bọc lạitrước khi chườm lên người nạn nhân

- Cho nạn nhân uống nước ngọt và ấm, không chứa cồn Nếu nạn nhân còn tỉnh táo thìdùng thêm thức ăn giàu năng lượng;

- Liên tục theo dõi hơi thở và thân nhiệt của người bị nhiễm lạnh;

- Bắt đầu hô hấp nhân tạo nếu người bệnh không có dấu hiệu của sự sống, chẳng hạnnhư thở, ho hoặc cử động

Thận trọng khi xử trí hạ thân nhiệt

- Người bị hạ thân nhiệt sẽ mất dần năng lực thể chất, bản thân họ không ý thức đượctình huống đang diễn ra nên rất cần thiết được sơ cứu khi bị hạ thân nhiệt đột ngột từnhững người xung quanh Trong quá trình xử trí cấp cứu, cần lưu ý:

- Không làm ấm nạn nhân quá nhanh và trực tiếp bằng đèn sưởi hoặc bồn tắm nóng;

- Các động tác phải được tiến hành nhẹ nhàng, tránh xoa bóp hoặc chà xát mạnh dễdẫn đến nguy cơ ngừng tim;

- Không làm ấm hoặc xoa bóp cánh tay và chân của người đang bị hạ thân nhiệt đểtránh thúc đẩy máu lạnh trở về tim, phổi và não Điều này sẽ gây hạ thân nhiệt trungtâm và tạo thêm áp lực cho các cơ quan rất nguy hiểm, có thể gây tử vong;

- Không cho người bị hạ thân nhiệt uống rượu hoặc hút thuốc lá vì chúng có thể làmcản trở lưu thông tuần hoàn cũng như quá trình làm ấm cơ thể cần thiết;

- Đối với nhân viên y tế, không dùng thuốc co mạch để tránh gây cản trở ngoại biên,

Nhiệt độ vùng da cháy nắng ấm hơn bình thường, điều này rất dễ cảm nhận, chỉcần áp tay vào da là sẽ thấy rõ nhiệt độ khác biệt của vùng da bình thường và vùng da

Các bước sơ cấp cứu

- Dùng khăn tắm sạch được làm ẩm bằng nước máy mát lau lên người hoặc chỉ ở vùng

da bị cháy nắng Bạn cũng có thể dùng gạc lạnh thấm nước muối sinh lý bicarbonat,hoặc aluminum subacetat đắp lên vùng da bị cháy nắng, sau đó dùng hồ nước hoặcdung dịch bột bôi lên vùng da

- Nếu hiện tượng nóng rát diễn ra khắp cơ thể, có thể ngồi đợi 5 phút sau khi đi nắng

về rồi nhanh chóng ngâm mình trong bồn nước mát hoặc dưới vòi tắm hoa sen

- Có thể sử dụng thêm các thuốc giảm đau , chống viêm không steroid như: aspirin,paracetamon , dùng thuốc ức chế miễn dịch nếu bệnh nhân nhạy cảm với ánh nắng

- Lau khô nhẹ nhàng vùng da bị cháy nắng, sau đó sử dụng kem dưỡng ẩm, kem lô hộihoặc kem hydrocortisone liều thấp để giảm đau, dịu da trong một số trường hợp

- Nếu xuất hiện các vết phỏng rộp nhỏ không được chọc, làm vỡ những nốt đó Nếuphòng rộp vỡ cần vệ sinh sạch sẽ bằng nước sạch, bôi thuốc mỡ kháng sinh và che phủbằng băng gạc không dính, tránh bụi bẩn vào mắt

- Có thể sử dụng thêm các thuốc giảm đau , chống viêm không steroid như: aspirin,paracetamon dùng thuốc ức chế miễn dịch nếu bệnh nhân nhạy cảm với ánh nắng

Tình huống 14: Khách du lich bị say nắng do tắm biển hoặc tiếp xúc nắng vào những giờ cao nắng

Biểu hiện

Khá giống vơi say nóng ,bởi thân nhiêt tăng cao hơn bình thường Nguyên nhân

do khách ở ngoài quá lâu

Các bước sơ ,cấp cứu

- Cởi bớt quần áo ngoài , làm mát bằng cách chườm ga trải giường thấm nước lênnạn nhân

- Quạt mát

- Theo dõi tình hình nạn nhân

- Đặt nằm ở tư thế phục hồi nếu bất tỉnh

Tình huống 15: Khách du lịch bị thương ở mắt

Biểu hiện

Vết thương gây ra chảy máu vùng mắt, đọng máu trong mắt,rách xung quanh mắt hoăc

bị bầm tím

Các bước sơ ,cấp cứu

- Không cố lấy vât la ở con ngươi hay choc vào nhãn cầu cần hết sức cẩn thận khi lấyvât la ra

- Có thể lấy vât lạ bằng góc của 1 tờ giấy ăn đã được làm ẩm

- Nếu không được nên nhẹ nhàng che mắt bằng 1 chiếc khăn sạch và đưa nạn nhân đến

cơ sở y tế

- Có thể sử dụng nước muối 0,9% để tra vào mắt và lấy dị vật hoăc rửa mắt sau khi đãlấy dị vật ra

Tình huống 16: Kĩ năng xử lí tình huống và cấp cứu khi hướng dẫn khách du lịch

bị lac sâu trong rừng

- Bình tĩnh

Tâm lý hoảng sợ, suy sụp sẽ đến với bất kỳ ai khi sau khi bị lạc đường Tuy nhiênbạn hãy kịp trấn tĩnh, đây là yếu tố quan trọng đầu tiên giúp bạn sống sót Bởi nếuhoảng loạn, bạn sẽ càng bị mất phương hướng và sẽ bị lạc sâu hơn nữa Sau khi đã trấntĩnh, hãy tìm cách thoát khỏi vùng nguy hiểm một cách nhanh nhất có thể

- Xác định vị trí

Hãy chú ý tới những khu dân cư, nơi có lán trại hay có bất kỳ dấu hiệu sinh hoạtnào của con người và tìm cách di chuyển đến đó Lúc này bạn phải leo lên điểm caonhất có thể tiếp cận như ngọn cây, đỉnh đồi để quan sát, tìm những đặc điểm như nhà,ruộng đồng, khói, nếu vào ban đêm có thể tìm ánh lửa, ánh điện…Bạn cũng nên chú ýnghe những tiếng động lớn như tàu, xe, động cơ để từ đó lần đường đi

Nếu như không nghe được bất cứ âm thanh gì, thì tốt nhất là xác định vị trí một consông, con suối từ trên cao Sau đó chỉ việc đi theo hướng dòng nước chảy, tỷ lệ thoátkhỏi khu vực nguy hiểm sẽ rất cao

- Đánh dấu đường đi

Cách xác định rõ phương hướng, đánh dấu bằng hướng của mặt trời, núi, hướnggió so với hướng di chuyển là một trong những yếu tố giúp bạn định hướng được hướng di chuyển Bạn nên đánh dấu đoạn đường mình đi qua bằng cách vạt cây hoặcmột vài dấu hiệu mà bạn có thể làm trong lúc đó để phòng trừ trường hợp bạn quay lạichỗ cũ

- Để lại lời nhắn ở nơi bạn bị lạc

Nếu như bạn bị lạc khỏi một nhóm người, việc đầu tiên là nên bình tĩnh xác địnhđịa hình xung quanh, nghiên cứu tìm hiểu nguồn nước, thực phẩm và ở lại đó chờngười đến cứu Tránh di chuyển nhiều vì nó sẽ làm tiêu hao năng lương của bạn, bị thú

dữ tấn công

Nếu bạn muốn tìm kiếm chỗ khác, ở vị trí bạn lạc, nên để lại một lời nhắn hoặcmột dấu hiệu nào đó để nếu quay lại tìm bạn, người ta có thể xác định được hướng hay

vị trí của bạn để tìm kiếm

- Tạo dấu hiệu để mọi người dễ tìm kiếm

Bạn phải tìm hiểu môi trường, tìm kiếm nguồn nước, thực phẩm, chỗ trú ẩn rồi tìmcách ra tín hiệu Ví dụ bạn nên đốt lửa tạo khói, căng những tấm vải màu sắc, quần áotreo lên cao, tạo ra âm thanh nếu có thể

- Lắng nghe âm thanh

Lắng nghe âm thanh trong rừng, nếu nghe thấy tiếng súng hay tiếng gọi, hú, bạn nênđịnh hướng và di chuyển đến gần đó

- Tìm kiếm thức ăn và nước

Đây là hai thứ thiết yếu cho những ngày lạc rừng của bạn Trong trường hợp khôngcòn thực phẩm mang theo, hãy tìm dòng suối, sông hoặc bạn phải tìm cách hứngnước sương từ lá cây Bạn chỉ nên ăn những cây rừng nào mà bạn biết là không cóđộc, nếu không, tốt nhất bạn nên cầm cự bằng nước Nhớ tránh các loại nấm sặc sỡtrong rừng, thường là nấm độc

- Tìm kiếm chỗ ngủ

Nếu trời đã tối mà chưa có dấu hiệu tìm thấy hướng ra, bạn phải tìm cách chọn nơitrú ẩn một cách an toàn Nên đốt một đống lửa to sẽ giúp bạn xua đi cái giá lạnh củaban đêm, giữ nhiệt, vừa có tác dụng xua đuổi thú dữ Sau đó tìm cách mắc võng trêncây hay ngủ trên các phiến đá Bạn cũng có thể lấy lá cây tạo cho mình một chỗ trú ẩn

Tình huống 17: Di (vận) chuyển khách du lịch khi bị nạn

Nguyên tắc khi di chuyển nạn nhân

- Trước khi vân chuyển HDV nên kiểm tra các phương tiện vận chuyển

- Khi vận chuyển nạn nhân , hdv nên tìm áo khoác hoặc chăn mỏng để đắp lêntrên cho nạn nhân

Tình huống KDL tự di chuyển được sau khi sơ cứu

- Đặt nạn nhân ở tư thế nằm ngửa , giúp nạn nhân ngồi dậy, đưa chân bênh nhânbuông thỏng nếu đang ngồi trên ghế hoặc giường hai tay nạn nhân vòng tay qua cổhdv,2 tay hdv luồn qua nách nạn nhân, đếm 123 rồi đưa nạn nhân lên cáng hoăc xe cứuthương

Tình huống chỉ hdv và khách bị nạn

Phương pháp nạng người

- Hdv đứng bên cạnh khách , dìu khách đứng dây nắm chặt tay khách và choàngvòng qua cổ

- Quàng tay còn lại sang eo bên kia của khách và nắm thật chặt quần áo ngay chỗ

đó để giữ khách thẳng gười trong lúc vân chuyển

Phương pháp ẳm

Phương pháp kéo

- Hdv ngồi sau lưng khách và đăt 2 tay hành khách ra trước ngực

- Luồn 2 tay vào 2 bên nách của khách và kéo đi

Phương pháp cõng

- Ngồi trước măt và quay lưng vào khách để khách tự ôm cổ

- 2 tay hdv giữ chăt vào đùi khách rồi đứng lên từ từ sau cho lưng khách vẫnthẳng

Tình huống hdv có sự hỗ trợ từ 2 người trở lên ở trên xe hoăc nhiều thành viên ở trong đoàn

- Di chuyển khách bằng phương pháp khách ngồi trên 2 tay bắt chéo

- Di chuyển khách bằng cáng

Tình huống 18: Khách du lich bị bất tỉnh chưa rõ nguyên nhân

Biểu hiện

- Sự bất tỉnh có thể đe dọa mang sống của nan nhân nếu họ đang tư thế nằm ngửa

và tut lưỡi xuống họng chăn đường khí lưu thông

- Cần kiểm tra nạn nhân còn thở hay không trước khi tìm hiểu nguyên nhân gâybất tỉnh

Các bước sơ, cấp cứu

- Nhấc cánh tay gần nhất của nan nhân đăt cao lên phía đầu, chuẩn bị lăn nannhân về phía bạn

- Nhe nhàng lăn toàn thân nan nhân , bảo vệ phần đầu nạn nhân khi lăn

- Nâng đầu nan nhân để duy trì đường thở , hdv nhét cánh tay gần nhất vào cằmnạn nhân để cố đinh vi trí đầu

- Sau đó đưa nạn nhân đến cơ sỏ y tế gần nhất

Tình huống 19: Khách du lich bị mệt mỏi và ha huyết áp, nôn, ngất xỉu do thay đổi đô cao khi đang di chuyển bằng máy bay tới điểm du lịch

Biểu hiện

- Áp suất và oxi , đô ẩm trong máy bay thấp, dẫn đến lượng oxi trong máu tanthaapstrong cơ thể như tai, xoang , ruột, phổi mắt

- Hơi trong da dày thở ra có thể gây khó chịu, buồ nôn, mệt mỏi , ha huyết áp

- Khách du lich mệt mỏi , mắt lờ đờ thiếu linh hoạt , huyết áp hạ nhe

Các bước sơ, cấp cứu

- Cần thông báo ngay cho người thân và bô phân y tế của hàng không trong máybay để có phối hợp , giúp đõ giải quyết tình huống Hỏi người thân về trình trạng bấtthường hay hiện tượng thường xuyên phản ứng của khách do thay đổi múi giờ

- Hdv cũng cần phối hợp với người nhà nạn nhân để xem xét độ dài chặng đườngbay còn lại mà mức độ huyết áp đo đươc

- Hdv cần tuân theo sự chỉ dẫn và giúp đỡ của bô phân y tế tiếp viên hàng khônghoăc trưc ban lễ tân về viêc sử dụng thuốc hay tiến hành các biên pháp sơ cứu vàuống thuốc

- Nếu khách bị chứng sợ đô cao , cần phối hơp với các thành viên trong đoànđóng các cửa sổ nhìn ra bên ngoài và bât điên ,tivi trong máy bay để phân tán hiêuứng tâm lí này

Nguyên nhân

- Chưa vệ sinh mắt đúng cách để mắt bị nhiễm bụi bản và sinh ra đau mắt đỏ

- Do sự chuyển giao mùa, sự thay đổi theo thời tiết

- Đặc biệt vào mùa hè thu khí hậu nóng ẩm để sinh ra vi khuẩn và gây nêndịch bệnh đau mắt đỏ

Các bước sơ cấp cứu

- Rửa mắt bằng nước muối vệ sinh 100%

- Yêu cầu rửa tay thường xuyên bằng xà phòng diệt khuẩn trước bữa ăn

- Nếu mang theo thuốc và đã sử dụng nên khuyến khích sử dụng đúng thờigian và liều lượng để tránh lây lan

- Cho sử dụng thuốc đau mắt đỏ chuyên dụng trong túi y tế, sau khi đã rửabằng nước muối vệ sinh 0,9%

- Trong trường hợp đoàn khách có dấu hiệu lây lan, cần yêu cầu cơ sở lưu trú

có các biện pháp diệt khuẩn các đồ dùng cá nhân

- Khuyến khích khách bị đau mắt đỏ tới các cơ sở y tế sau tour để đượctahmw khám v à điều trị triệt để, tránh dùng những thuốc khong rõ nguồngốc.

Tình huống 21: Khách du lịch bị trật khớp

Biểu hiện

- Đau nhức liên tục, lúc đầu đau nhiều về sau dần dần đau ê ẩm, khi chạm vàokhớp thì đau dữ dội

- Không thể cử động được hoặc cử động khó khăn

- Ổ khớp biến dạng, sờ thấy đầu xương bật ra ngoài ổ khớp

- Xung quanh xưng vù, bầm tím

Nguyên nhân

- Trật khớp thường xảy ra khi cử động mạnh, đột ngột hay làm một động tác lặp

đi lặp lại nhiều lần với cường độ cao: Chơi thể thao, bị trượt ngã, tai nạn, phụ nữ đigiày cao gót… từ đó dẫn đến tổn thương mô mềm, bao khớp, phổ biến là các dâychằng Những khớp xương dễ bị chấn thương bong gân thường gặp ở mắt cá chân, đầugối, cổ tay, vai…

- Các chấn thương trên thường đưa đến cảm giác đau nhói ở chỗ bị trẹo khớp, gâysưng, bầm tím, đi lại rất khó khăn Trật khớp chia ra các mức độ nặng nhẹ khác nhau,chấn thương nhẹ là khi dây chằng chỉ bị giãn dài một ít, chấn thương nặng khi dâychằng bị rách một phần hoặc bị đứt hoàn toàn

Sơ cấp cứu

- Chủ yếu dùng phương pháp nắn đưa đầu xương trở lại ổ khớp và bó thuốc tiêu sưng,giảm đau và cố định khớp

- Tránh dùng sức mạnh ở khớp xương một thới gian đủ cho khớp khỏi hẳn

Trong trường hợp sai khớp xương cổ

- Để nạn nhân ngồi thẳng đầu, người cứu thương đúng phía sau

- Hai đầu gối áp chặt vào 2 cạnh sườn để áp sát nạn nhân hai tay nâng đầu nạnnhân xoay đi xoay lại nhè nhẹ và lựa chiều để xoay mạnh đưa vào khớp

Trong trường hợp sai khớp xương vai

Để nạn nhân nằm ngửa dưới đất

Để gót chân vào nách nạn nhân và hai tay kéo mạnh tay nạn nhân với một lựcđều đặn

tiến hành bó thuốc và băng cố định

Trong trường hợp sai khớp xương cổ tay

Để nạn nhân nằm dưới đất, dùng một cái khăn hay miếng vải cột ở giữa cánhtay bị sai khớp, kéo lại

Nắn ở phía sau khuỷu, dùng 2 ngón tay ấn trực tiếp vào mỏm khuỷu, vừa ấnxuống vừa đẩy ra phía trước

Trong trường hợp sai khớp xuong cổ tay

Để nạn nhân ngồi đặt tay lên bàn, một người ngồi phía sau hai tay nắm chặt cổtay nạn nhân kéo về phía sau, lụa chiều đưa vào khớp rồi bó thuốc.

các khớp khác phương pháp nắn cũng tương tự

Tình huống 22: Khách du lịch bị viêm lợi

Biểu hiện

- Lợi đỏ,có cảm giác đau, có thể chảy máu khi ăn

- Đánh răng thấy đau và thấy máu

- Trẻ con : bỏ ăn , đau miệng

Nguyên nhân

- Cơ bản nhất là do các vi khuẩn tồn tại trên các mảng bám cao răng gây nên.Khi các mảng bám không được thường xuyên làm sạch, vi khuẩn sẽ tấn công đến tậnchân răng và sản sinh tại đó các enzym có khả năng phá huỷ sự liên kết của các biểu

mô, khiến cho sự liên kết giữa răng và lợi trở nên lỏng lẻo hơn

- Thay đổi hormon trong thời kỳ mang thai cũng là nguyên nhân làm cho lợimẫn cảm với tác động gây tổn thương của mảng bám, làm giảm sức đề kháng của lợiđối với các vi khuẩn bám trên răng dẫn tới tình trạng viêm nhiễm nướu

- Giảm miễn dịch: Một số bệnh có thể làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến cho

giảm khả năng đề kháng đối với cơ thể ,có thể xảy ra nếu bạn vệ sinh răng miệng

không tốt

- Thuốc lá, rượu và chế độ dinh dưỡng mất cân bằng là nguyên nhân gây nênnhững mảng bám trên răng, từ đó tạo thuận lợi cho bệnh viêm lợi tiến triển Thườngxuyên ăn thức ăn quá mềm cũng làm cho hàm

- Răng của mình lười hoạt động và làm cho cấu trúc bảo vệ răng yếu đi

Sơ cấp cứu

- Ngậm nước muối nhạt nagy 3 lần sau ăn

- Bơm và rửa sach lợi bằng nước oxy già

- Khuyên khách ngừng uống rượu, hút thuốc khi bị viêm lợi

- Nếu viêm nặng đưa đến cơ sở y tế

Tình huống 23: Sơ cứu đánh gió trị các triệu chứng thông thường

Biểu hiện

- Lả người sau khi lên xuống xe

- Cảm lạnh, ói mửa, tiêu chảy, đau nhức, mất nước

- Trẻ em : quấy khóc, khó chịu, chân tay lạnh, mất ngủ…

Nguyên nhân

- Chênh lệch nhiệt độ đột ngột

- Ngồi lâu một chỗ trên máy bay, tàu hỏa với những khách cao tuổi

- Đi chơi ngoài biển đêm hay đi rừng quá sớm

Sơ cấp cứu

Đánh gió

- Đau bụng : đánh gió khoảng giữa sống lưng

- Trẻ nhỏ bị đau bụng : đánh từ lưng quần xuống xương khu

Tiến hành đánh gió

- Tìm chỗ thóang mát không lộng gió

- Để nạn nhân nằm sấp, vén áo

- Dụng cụ đánh gió: dầu cù lá, dầu nóng, miếng bạc hay đồng xu

- Là nhẹ trên mặt da bằng đồng bạc mỏng, tăng dần về tốc độ nhưng chú ý không làmđau

- Xoa nhẹ khắp lưng, vuốt mạnh 2 bên sống lưng, băm dài theo xương sống cuối cùngxoa nhẹ khắp lưng

Tình huống 24: Những lưu ý khi sơ cấp cứu cho khách du lịch bị nhiễm bệnh hiv/ aids

- HIV/AIDS không thể chữa khỏi và không có thuốc chủng ngừa Tuy nhiênđiều trị bằng thuốc kháng virus có thể làm chậm tiến trình của bệnh và kéo dài tuổi thọcho bệnh nhân

Nguyên nhân bệnh HIV

- Nguyên nhân của bệnh HIV là do virus suy giảm miễn dịch ở người (HIV)thuộc họ retroviridae Khi cơ thể mắc phải thì virus HIV sống ở các tế bào quan trọngtrong hệ thống miễn dịch của con người như lympho bào T hay đại thực bào, tế bàotua làm giảm mạnh số lượng tế bào dẫn tới suy giảm hệ thống miễn dịch của cơ thể tạođiều kiện cho các nhiễm trùng cơ hội khác

Triệu chứng bệnh HIV

Nhiễm HIV có 3 giai đoạn tương ứng với cáctriệu chứng cho từng giai đoạn cụthể như sau:

Giai đoạn nhiễm trùng cấp tính (nhiễm trùng tiên phát):

- Giai đoạn khi mà người bệnh vừa tiếp nhận các chất dịch cơ thể từ ngườinhiễm trước đó, virus giai đoạn này nhân lên rất nhanh

- Khoảng 2-4 tuần sau phơi nhiễm, hầu hết bệnh nhân sẽ mắc bệnh cúm vớitriệu chứng phổ biến bao gồm: sốt, nổi hạch, viêm họng, phát ban, đau cơ, khó chịu, lở

miệng và thực quản Ít phổ biến hơn có thể kể đến như nhức đầu, buồn nôn và nôn,sưng gan lách, sút cân và các triệu chứng thần kinh khác

 Thời gian của các triệu chứng trung bình là 28 ngày và ngắn nhất là 1 tuần

 Vì các tính chất không rõ ràng của triệu chứng nên bệnh nhân thường khôngnhận ra dấu hiệu của HIV

- Bệnh nhân vẫn khả năng lây bệnh trong giai đoạn này

Giai đoạn AIDS:

- Giai đoạn này xảy ra khi sự miễn dịch qua trung gian tế bào bị vô hiệu và xuấthiện nhiễm trùng do một loạt các vi sinh vật cơ hội gây ra

- Khởi phát của các triệu chứng có thể là giảm cân vừa phải và không giải thíchđược, nhiễm trùng đường hô hấp tái phát (viêm phế quản, viêm họng, viêm tai giữa),viêm da, loét miệng, phát ban da

- Đặc trưng của sự mất sức đề kháng nhanh là sẽ nhanh chóng bị nhiễm vi nấmCandida species gây nấm miệng hoặc nhiễm vi khuẩn gây bệnh lao Sau đó, các virusherpes tiềm ẩn sẽ được kích hoạt gây tổn thương ngày càng nặng và đau đớn như:bệnh zona, ung thư hạch bạch huyết,…

- Viêm phổi do nấm cũng phổ biến và thường gây tử vong

Đường lây truyền bệnh HIV

Bệnh nhân HIV/AIDS là nguồn truyền nhiễm duy nhất của HIV, không có ổchứa nhiễm trùng ở động vật HIVlây truyền chủ yếu qua 3 còn đường:

HIV lây qua đường máu

HIV có thể lây truyền qua máu và các chế phẩm của máu có nhiễm HIV thông qua:

 Dùng chung bơm kim tiêm (nhất là người tiêm chích ma túy)

 Dùng chung các loại kim xăm trổ, châm cứu, dụng cụ xăm lông mi, xăm mày,lưỡi dao cạo,…

 Dung chung hoặc chưa được tiệt khuẩn đúng cách các dụng cụ phẫu thuật, dụng

cụ khám chữa bệnh

 Lây truyền qua các vật dụng dính máu của người khác (bàn chải đánh răng)

 Lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với máu như dính máu nhiễm HIV vào nơi cóvết thương hở

HIV lây qua đường tình dục:

 HIV lây qua đường tình dục khi các dịch thể như máu, dịch sinh dục nhiễmHIV xâm nhập vào cơ thể bạn tình

 Tất cả hình thức quan hệ tình dục với một người nhiễm HIV đều có nguy cơ lâynhiễm HIV Tuy nhiên, mức độ nguy cơ là cao nhất vẫn là qua đường hậu mônrồi mới tới đường âm đạo vào cuối cùng là đường miệng

HIV lây truyền từ mẹ sang con:

 Khi mang thai: virus HIV từ máu mẹ qua nhau thai sẽ vào cơ thể thai nhi

 Khi sinh: HIV từ nước ối hay dịch âm đạo xâm nhập vào trẻ sơ sinh hoặc từmáu mẹ dính vào niêm mạc của trẻ

 Khi cho con bú: HIV có thể lâu qua sữa hoặc các vết nứt ở núm vú người mẹ vàtiếp xúc với tổn thương trên niêm mạc miệng ở trẻ

Đối tượng nguy cơ bệnh HIV

Ứng với những đường truyền của HIV thì các đối tượng nguy cơ mắc HIV có thể là:

 Người sử dụng chung các vật dụng đâm trực tiếp vào cơ thể như tiêm chích matúy, xăm trổ hoặc những người sử dụng chung vật dụng hoặc tiếp xúc trực tiếpvới người bị nhiễm HIV

 Người quan hệ tình dục bừa bãi, quan hệ tình dục với nhiều người, tệ nạn mạidâm,…

 Trẻ có mẹ bị nhiễm HIV trước và trong thời gian mang thai và cho con bú

Phòng ngừa bệnh HIV

Có một số cách phòng ngừa HIV cho bản thân đáng quan tâm như:

 Hiểu rõ cách thức lây lan của HIV để có biện pháp phòng tránh sự tiếp xúc củabản thân với các con đường lây nhiễm HIV

 Tránh uống rượu và tuyệt đối không sử dụng ma túy đếu là những chất ảnhhưởng đến khả năng suy nghĩ và hành động, thúc đẩy những hành vi không antoàn làm tăng nguy cơ nhiễm HIV

 Quan hệ tình dục an toàn: sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục, nếu bạn tình

là người bị nhiễm HIV thì phải quan hệ tình dục an toàn cùng với thường xuyênxét nghiệm HIV

 Không bao giờ dùng chung bơm kim tiêm: chính là hình thức dễ dàng mangHIV từ người này sang người khác

 Tránh chạm vào máu của người khác và chất dịch cơ thể khác, những chất dịchbao gồm tinh dịch, dịch âm đạo, niêm mạc trực tràng, sữa mẹ, dịch ối, dịch nãotủy và hoạt dịch trong khớp

Tình huống 25: Khách du lịch bị kiến ba khoang đốt

Biểu hiện

- Ban đầu là ngứa rát, căng da, đỏ một vùng da và sau đó thành một đám hơi mề, đỏcộm thành vết trên đó nổi những mụn nước to nhỏ

- Sau 1-3 ngày những mụn nước thành phỏng nước, phỏng mủ

- Vết đốt lan rộng gây tổn thương khiến người bệnh sưng đau, sốt , bạch cầu tăng cao

- Sốt , khó chịu, nổi hạch, đau vùng cổ, dễ nhiễm trùng và để lại sẹo

- Bạn có thể dùng vợt bắt muỗi điện để diệt kiến thay vì dùng tay hoặc các dụng

cụ khác để diệt kiến ba khoang, không được dùng tay để bắt kiến hoặc diệt kiến

- Không dùng tay tiếp xúc trực tiếp với kiến ba khoang, kể cả khi kiến bakhoang chết vì nọc độc của kiến ba khoang vẫn có khả năng gây bỏng và nhiễm trùngda

- Nếu thấy kiến bò trên tay, bạn hãy thổi chúng ra khỏi tay thay vì cầm hoặcgiết chúng trên tay Bạn cần rửa hết vết độc ở vùng da bị đốt với nước muối sinh lý vàbôi hồ nước để làm dịu và mát da liên tục

- Cần đến phòng khám da liễu ngay để được kê đơn và điều trị kịp thời khi vùng

bị đốt có dấu hiệu ngày càng nặng hơn, sưng mủ, để tránh bị nhiễm trùng sang cácvùng da khác trên cơ thể

Tình huống 26: Hướng dẫn viên giúp khách nhận biết một số loại cây, lá độc và hoa độc trong tour đi rừng và giúp sơ cấp cứu cho khách

Một trong những loại hình du lịch được khách nước ngoài đặc biệt yêu thích lànhững chương trình du lịch đi bộ để khám phá thiên nhiên ở những cung đường rừngnhư Tây Bắc, những khu dự trữ sinh quyển quốc tế hay những vườn quốc gia… Dulịch Việt Nam dồi dào tài nguyên thiên nhiên để khám phá đối với khách du lịch Tuynhiên, những kiến thức hiểu biết ý tế về những loại lá, hoa độc trên cung đường khámphá cũng là một trong những kiến thức rất quý, không chỉ với HDV mà với cả khách

du lịch trong việc phòng bệnh cho khách trong chương trình du lịch

Nhận biết những cây độc thường gặp trong chương trình du lịch:

1 Cây lá ngón

* Nhận biết

- Là một loại cây leo thân quấn thường xanh, cây khá phổ biến ở Trung Quốc và miềnrừng núi phía bắc của Việt Nam như Hòa Bình, Lào Cai, Lạng Sơn, Tuyên Quang, SơnLa… Ngoài ra, loại cây này còn được tìm thấy ở Ấn Độ, Indonesia, Lào, Malaysia,miền bắc Myanma, bắc Thái Lan

- Thân cây có khía Cành non màu xanh lục nhạt không có lông, cành già màu xám nâunhạt Lá mọc đối, không lông, hình trứng hay hình trứng mũi mác, đầu nhọn, mépnguyên, xanh nhẵn bóng, mép lá nguyên, dài 7–12 cm Hoa mọc thành chùm ở đầucành hay kẽ lá Năm cánh hoa màu vàng Mùa hoa tháng 6, 8, 10

- Quả là một nang, màu nâu hình thon, dài 1 cm, rộng 0,5 cm Hạt nhỏ, quanh mép córìa mỏng màu nâu nhạt, hình thận

* Triệu chứng

- Người bị ngộ độc lá ngón có các triệu chứng khát nước, đau họng, chóng mặt, hoamắt, buồn nôn… Sau đó bị mỏi cơ, thân nhiệt hạ, huyết áp hạ, răng cắn chặt, sùi bọtmép, đau bụng dữ dội, tim đập yếu, khó thở, đồng tử giãn và chết rất nhanh do ngừng

hô hấp

- Gây chết người nếu ăn phải

- Độc tố có trong lá ngón ngấm rất nhanh, có thể qua đường tiêu hóa chỉ trong 5-10phút

- Thời gian gây chết người của lá ngón khoảng 1 – 7 tiếng

- Khi độc tính xâm nhập cơ thể => khát nước, đau họng, chóng mặt hoaa mắt buồnnôn

- Mỏi cơ, thân hạ nhiệt, hạ huyết áp, răng cắn chặt, sùi bọt mép, đau bụng dữ dội, timđập yếu, khó thở, đồng tử giãn => tử vong nhanh chóng

* Cách sơ cấp cứu

- Bước sơ cứu đầu tiên rất là nhanh chóng tìm cách giải phóng chất độc ra khỏi cơ thể

Ở nhà có thể cho uống thật nhiều nước rồi móc họng, dùng lông gà để kích thích gâynôn Hoặc theo kinh nghiệm dân gian, có thể pha loãng phân cho uống giúp nôn chấtđộc ra ngoài Quan trọng sau đó là chuyển đến cấp cứu tại các cơ sở y tế (cho thở máy,trợ tim và giải độc)

- Theo một nghiên cứu khác, giã nhiều rau má hoặc rau muống lấy nước cốt, sau đócho người bị ngộ độc uống để làm giảm độc tính rồi chuyển đến bệnh viện cấp cứu

2 Cây sơn

* Nhận biết

- Cây sơn độc thường mọc thành bụi hoặc cây gỗ cao khoảng 1,5 -6 mét

- Các cành cây có thể có lá mọc dọc theo hoặc không

- Lá của cây sơn độc cũng tương đối thưa thay vì phát triển rậm rạp

- Hoa màu xanh hoặc vàng nhạt, mọc thành chùm dọc, có quả

- Được trồng nhiều ở Thanh Sơn – Phú Thọ

- Dùng để chế ra sơn ta để gắn gỗ, làm đề mĩ nghệ

* Triệu chứng

- Độc hại gây ngứa hoặc viêm da khi tiếp xúc với chúng

- Chất laccol có trong các loài cây này gây phát ban ở người, gây kích ứng mạnh

- Đa số trường hợp nhiễm độc có thể được điều trị tại nhà

- Người có cơ địa dị ứng chỉ cần ngửi hay đi ngang đều có thể bị lở sơn

- Mặt sưng lớn, có các nốt mụn màu đỏ, cảm giác nặng mặt, bỏng rát khó chịu

* Cách sơ cấp cứu

- Tránh rửa nước lã, không gãi hoặc chà xát lên các chỗ da bị thuơng

- Dùng lá khế tươi giã nát đắp lên vùng da bị lở

- Chấm nước chè tươi, nước lá bàng, nước muối sinh lí

- Dùng lá sen khô sắc và rửa vệ sinh ngày 2-3 lần

- Nếu có dấu hiệu nhiễm khuẩn thì chấm thuốc tím pha lõang 1/4OOO và uống khángsinh tòan thân

- Kháng sinh histamin chống dị ứng, giảm ngứa đau rát

- Tránh tiếp xúc với cây nếu có làn da nhạy cảm với dị ứng

3 Cây sui

* Nhận biết

- Thường mọc hoang nhất là vùng núi, toàn thân cây có nhiều nhựa màu trắng rất độc.Hay gọi là thuốc bắn vì thuờng dùng để săn bắt, độc của nó có thể giết chết 1 con bòchỉ với mũi tên tẩm nhựa cây sui

- Sui là loài thực vật thân gỗ lớn, chiều cao trung bình từ 20 – 30m Gây có gốc lớn,thân cây rắn chắc và có vỏ ngoài xù xì

- Lá mọc đối xứng, có màu xanh đậm, gân chạy dọc từ gốc đến ngọn lá, các gân nhỏtỏa ra từ gân chính Phiến lá hình trứng dài, rộng 5 – 5.5cm, dài 6cm, cả hai mặt lá đềunhám

* Triệu chứng

- Nếu bị nhựa sui bắn vào mắt sẽ viêm sưng, có khi gây mù, nếu nhựa dính vào vếtthương hay trên da bị trầy xước lập tức ngộ độc ngay

- Các cơ giãn ra, trong đó có cơ tim – tim chậm dần và ngừng tim

- Người bị ngộ độc bị nhão, mềm, mắt nhắm nghiền và mặt xanh tái

- Lá hình mũi mác, đầu tận cùng bằng một tua cuộn hình xoắn ốc quấn bám cho thânleo.

- Trái dạng nang hình chùy dài, chứa nhiều hạt, khi chín có màu đỏ tươi

- Mùa hoa vào tháng 5 - 6, mùa quả từ tháng 6 -8

- Tất cả các thành phần của cây Ngót nghẻo đều chứa chất độc có thể giết chết người

và động vật lớn Đặc biệt phần rễ củ của cây giống với các thành phần khác trong Họ

Bả chó chứa rất nhiều chất độc colchicine, alkaloid gloriocine chỉ cần 5 mg/1kg thểtrọng cũng đủ gây chết rất nhanh

- Cây mọc ở Ấn Độ, Miến Điện, Malaysia, Phi châu, Thái Lan, Indonesia

- Được phát hiện ở nhiều miền Nam nước ta ở nơi có nhiều ánh sáng: Huế, Đà Nẵng,Phan Thiết, Phan Rang, Nha Trang, Quảng Trị

* Triệu chứng

Khách du lịch bị ngộ độc do ăn phải cây ngót nghẻo gây bệnh cảnh cấp tính sau

2 - 6 giờ, đau rát miệng, khát nước sau đó nôn, buồn nôn dữ dội, đau bụng và tiêuchảy, tiêu máu nặng dẫn tới trụy tim mạch, rối loạn tri giác, co giật, suy hỗ hấp, tiểumáu, thiểu niệu Diễn tiến xuất huyết, thiếu máu, yếu cơ vào những ngày thứ 2, thứ 3tiếp theo

Nếu qua khỏi thưởng bị rụng tóc xảy ra sau 1- 2 tuần Theo một nghiên cứucông bố trên trang web của Trung tâm thông tin Công nghệ sinh học quốc gia Mỹ(NCBI), năm 1964 đã ghi nhận một trường hợp bệnh nhân ăn phải củ Ngót nghẻo còn

bị rụng hết tóc dẫn tới hói đầu hoàn toàn, thậm chí lông trên cơ thể còn bị rụng hết

* Sơ, cấp cứu cho khách du lịch ngộ độc cây ngót nghẻo

- Độc tính của cây ngót nghẻo rất phức tạp do vậy HDV không nên tùy tiện chữa chokhách du lịch, khi KDL có triệu chứng ngộ độc ngót nghẻo HDV nên đưa tới các thầylang dân tộc gần địa bàn ngộ độc theo sự hướng dẫn của người dân địa phương, vìnhững điểm ngộ độc ngót nghèo này thường rất cách xa bệnh viện hay cơ sở y tế

- HDV nên khuyến cáo với KDL bằng hình ảnh và độc tính nguy hiểm trước mỗichuyến đi rừng của khách du lịch

5 Cây sừng trâu

* Nhận biết

- Cây sừng trâu, có tên khoa học là Strophanthus caudatus, còn có cây sừng dê, câysừng bò, dương giác ảo, dây vòi voi, coóc bẻ (Tày) Đây là loài có hoa rất đẹp, quả cóhình như những chiếc sừng trâu và độc tính mạnh

- Cây đứng hay dây leo có mủ trong Thân tròn có nhiều lỗ bì Lá to, thuôn ngọn giáohay thuôn bầu dục, có mũi hay gần nhọn ở đỉnh, thành góc ở gốc, hơi dai, dài 12-32cm, rộng 4-7cm Hoa đỏ, thành xim ở ngọn, dài 4-5cm Lá đài nhọn, cánh hoa dài.Quả đại 2, rất to dài 18-22cm, rộng 2,5cm ở gốc Hạt nhiều, dài 1,75cm, rộng 6mm, cólông mào dài 3,5cm màu trắng

- Ra hoa tháng 8-12, có quả tháng 12

- Cây sừng trâu có độc ở cả lá, rễ, hạt và nhựa mủ Hiện nay độc tính của cây đượcdùng làm thuốc diệt sâu bọ Cây cũng có thể trồng làm cảnh trong chậu vì hình dạng

bề ngoài của cây rất đẹp

- Phân bố: Cây mọc hoang chủ yếu ở vùng đồi núi và các trảng cây bụi ven biển

từ Hà Bắc, Hoà Bình, Ninh Bình, Nghệ An, Thừa Thiên - Huế, đến Gia Lai

* Biểu hiện

Khi KDL bị trúng độc sừng trâu, người bồn chồn vật vã, nôn kéo dài gây hộichứng mất nước và rối loạn điện giải, hoa mắt chóng mặt, nhức dầu, ù tai thở khó, mắt

mờ dần và rối loạn nhịp tim, lúc nhanh, lúc chậm, triệu chứng rầm rộ

* Sơ, cấp cứu cho khách du lịch ngộ độc cây sừng trâu

- Nếu không cấp cứu kip thời KDL bị ngộ độc cây sừng trâu, KDL có thể tử vongtrong vòng 48 giờ

- KDL bị ngộ độc cần xử tri nhanh, khân trương loại bỏ chất độc ra khỏi cơ thể bằngcách gây nôn, rừa dạ dày, cho uống thuốc tầy, nằm nơi thoáng, yên tĩnh và truyền dịch,tiêm thuốc trợ tim

6 Cây Bồng bồng (Calotropis gigantea)

- Bồng bồng là loại cây nhỏ sống nhiều năm có chiều cao trung bình khoảng 5 – 7m.Cành có lông trắng, lá mọc đối nhau dài khoảng 12 – 20cm, rộng khoảng 5 – 11cm vàkhông có lá kèm Cả 2 mặt của lá đều có lông trắng nhưng mặt dưới nhiều hơn

- Hoa lớn màu tím đều nhau có hình ống dài, mọc thành từng chùm, đài 5, tràng hợphình bánh xe, có 5 nhị liền nhau tạo thành ống Quả mọng có hình cầu, mỗi quả có 2đại và nhiều hạt dài 23mm

- Cây bồng bồng là một loài cây có hoa to, đẹp và mọc rất nhiều ven đường này ở khắpnơi thuộc các tỉnh miền Trung ven biển Việt Nam

- Hoa của cây bồng bông rất đẹp nên không ít du khách dã có nhiều tấm ảnh đẹp vềloài hoa này làm ký niệm trong bộ ảnh trên đường du lịch ở các vùng bờ biển

* Biểu hiện

Nhựa và mủ của loài này dùng với liều thấp làm thuốc gây nôn, liều cao sẽ gâyđộc mạnh như nhức đầu, chóng mặt, buồn nôn (ói), có thế gây ra các triệu chứng gâysốt, nổi ban khắp người và sức yếu sẽ gây ép tim, ngủ lịm, khó thở

Mặc dù có độc tính cao nhưng đây là cây thuốc với nồng độ kiểm soát chặt chẽ.Thường dùng chữa kiết lỵ nhẹ Dùng ngoài đắp trị viêm khớp, đắp lên các ghẻ mụn,các vết loét, lậu, giang mai Trộn mật ong dùng để đắp lên các mụn loét trong miệng.Tầm vào bông rồi vo viên nhét vào lỗ răng đau sẽ làm ngưng đau nhức

* Lưu ý khi sử dụng cây bồng bồng để chữa bệnh

Tuyệt đối không sử dụng các bài thuốc từ cây bồng bồng cho các đối tượng dưới đây:

7 Cây trúc đào

* Nhận biết

- Cao từ 2-6m, các cành mọc gần như thẳng, cành mềm dẻo

- Các lá mọc thành cặp hay trong các vòng xoắn gồm 3 lá, các lá dày và bóng như như

da, màu lục thẫm, hình mũi mác hẹp, dài 7-10cm, rộng 1-4cm, dai, cứng, mặt trên màuxanh sẫm, mặt dưới màu nhạt hơn

- Hoa màu hồng, vàng, trắng, mọc thành cụm bông ở đầu mỗi cành Hoa có mùi thơmnhẹ

- Quả là loại quả nang dài nhưng hẹp, dài 5-23cm, nứt ra khi chín để giải phóng cáchạt nhỏ phủ đầy lông tơ.

* Triệu chứng

Sau khi chất độc vào cơ thể sẽ gây ra các triệu chứng rất nhanh như nôn mửa dữdội, sau đó người mệt lả không muốn nói năng cử động gì, có khi nhức đầu, chóng mặtđau bụng Ngộ độc nặng hơn thì có thể trụy tim, tụt huyết áp, hôn mê rối loạn nhịp tim.Ngộ độc quá nặng sẽ dần dần thiếu ôxy lên não Nếu không xử lý kịp thời sẽ dẫn đến

- Ủ ấm, theo dõi mạch, huyết áp thường xuyên

- Cần thông báo cho mọi người và tìm cơ sở y tế gần nhất

dễ chịu, dễ nhận thấy nhất vào buổi tối

* Triệu chứng

Chỉ cần ngửi sẽ rơi vào tình trạng vô thức, không kiểm soát được hành vi, nóinăng lảm nhảm, la hét, khó tiêu, nhịp tim nhanh, có thể làm theo sự sai khiến củangười khác

* Cách xử lý

HDV cần gây nôn chủ động và tranh thủ sự trợ giúp của những thành viên khác trongđoàn để đưa bệnh nhân vào cơ sở y tế nơi gần nhất

* Giải pháp

- HDV cần cảnh báo và hướng dẫn trước về độc tính của hoa loa kèn

- Nhắc KDL tránh để nhựa cây dính vào vết thương hở hoặc tiếp xúc với đồ ăn haythức uống

- Không nên cho trẻ nhỏ đi cùng cầm hoa loa kèn chơi bởi trẻ nhỏ có thể đưa nó lênmiệng

- Đưa bệnh nhân tới cơ quan y tế gần nhất.

Giải pháp: Cần thông báo với KDL về nguy cơ bị nhiễm độc.

10 Hoa thiên điểu (chim thiên đường, cây chuối thiên điểu)

- Cây Thiên điểu là loại cây thân thảo với dáng cây nổi bật, dễ gây ấn tượng với ngườinhìn

- Cây có rễ chùm, thân lá to, có hình bầu dục hoặc hình kim

- Cuống lá dài, mọc đối nhau, phiến lá rộng, thường cuống lá có thể dài tới 1m

- Hoa Thiên điểu thường mọc trên tán lá, trên đỉnh của một cuống dài Phần bao hoadường như vuông góc với thân cây, tạo thành hình dáng giống như đầu và mỏ của conchim, tạo thành chỗ đậu vững chắc cho các loài chim hút mật thụ phấn.

- Hoa có 3 lá đài, các lá đài có màu cam rực, còn 3 cánh hoa có màu lam ánh tía, tranghoa màu lam sẫm, nhụy màu trắng Hai trong số 3 cánh hoa hợp với nhau tạo thànhtuyến mật hình mũi tên

* Biểu hiện

Chất độc từ hoa thiên điểu đi vào cơ thể theo đường miệng sẽ gây hại chođường ruột Nếu tiếp xúc hoặc ăn hoa hạt của chúng sẽ gây ra buồn nôn, tiêu chảy,chóng mặt, bỏng rát lưỡi, và nếu đứng lâu để ngửi hoa thì sẽ gây cảm giác khó chịu

* Sơ, cấp cứu cho khách du lịch ngộ độc hoa Thiên điểu

- Trong trường hợp KDL bị nhiễm độc thiên điểu , cần nhỏ thuốc nhỏ mắt muối sinh

lí , tránh dụi khiến nguy cơ lây nhiễm vùng mắt lan rộng

- Trong trường hợp KDL bị đi ngoài do ngộ độc cần cho KDL uống nhiều nước hoa

quả và điện giải Oresol bủ nước , uống thuốc chống dị ứng thì sẽ đỡ

- HDV nhắc nhở về nguy cơ nhiễm độc trước khi KDL chụp ảnh kỉ niệm với hoa

11 Hoa Đỗ quyên

- Lá hình bầu dục, màu xanh đậm, hơi nhọn ở đầu, mọc cách Hoa đỗ quyên códáng hơi khum, bông to với hương thơm đặc biệt, nhiều màu sắc: đỏ, vàng, cam, hồng,trắng, tím… hoặc phối nhiều màu sắc rất đẹp mắt

- Phân bố: xuất hiện đầu tiên đầu tiên ở Nhật Bản và Trung Quốc, sau đó đượctrồng nhiều ở các vùng có khí hậu ôn đới Ở Việt Nam chúng xuất hiện hầu hết ở cáctỉnh thành, tuy nhiên ở vùng núi phía Bắc, đặc biệt là Sapa vẫn là khu vực nổi tiếngnhất

- Hoa đỗ quyên chứa chất độc nhiều nhất trong cánh hoa Ngoài ra, loại hoa nàycòn được cảnh báo rất nguy hiểm vì tất cả các bộ phận khác của nó đều chứa chất độc

Do đó, khi đi du lịch KDL không nên tiếp xúc với hoa

*Biểu hiện:

KDL bị ngộ độc thường có triệu chứng: buồn nôn, mệt mỏi, khó thở, chảy nướcdãi, ói mửa Ngoài ra, cơ thể mất cân bằng, say xẩm do chóng mặt

*Sơ cấp cứu cho khách:

- Đưa du khách tránh xa nguồn có hoa, đưa đến một nơi thoáng mát

- Khuyến khích KDL nôn ra chất độc bằng việc vỗ lưng và uống nhiều nước sau khinôn để tránh mất nước

- Đưa KDL bị ngộ độc đỗ quyên tới cơ sở y tế để được kịp thời cứu chữa

12 Hoa lục bình (Bèo tây, bèo Nhật Bản)

- Lục bình là cây thân thảo, mọc thẳng đứng hoặc bò ngang mặt nước, có chiều caokhoảng 20 – 35cm

- Hoa lục bình thường mọc thành 1 cụm to trên đỉnh, mỗi cụm có nhiều hoa đơn nhỏ,hoa lục bình có màu tím hoặc tím lam đặc trưng, mỗi cánh hoa đều có 1 đốm vàng.Hoa lục bình gồm 6 nhụy, gồm 3 nhụy dài và 3 nhụy ngắn

- Phân bố: thường xuất hiện chủ yếu ở sông nước

* Biểu hiện: các bộ phận của cây lục bình đều có độc, gây chứng ăn không tiêu, ói

mửa khi ăn phải

* Sơ, cấp cứu cho khách

- HDV cần nhanh chóng thông báo cho đoàn khách đi cùng (nếu có), để trợ giúp gọicho cơ sở y tế nơi gần nhất để được hỗ trợ kịp thời

- Không cản trở khách muốn nôn khi KDL nhiễm độc từ cây lục bình Nên cho KDLuống nhiều nước điện giải và oresol sau khi khách đã nôn chủ động ,

Cách phòng tránh

- HDV cần thông báo trước cho KDL về nguy cơ ngộ độc từ các bộ phận của cây lụcbình

- Nhắc KDL tránh cầm vào chỗ cây tiết ra nhựa hay ngậm hoa vào miệng bởi đó có thể

là lí do đưa chất độc vào cơ thể

13 Cây mã tiền

* Nhận biết

Cây gỗ cao 5-12m, tới 25m, phân cành trên 7m Vỏ thân màu xám trắng Cànhnon nhẵn, đôi khi có gai ở nách lá Lá đơn, mọc đối, mặt trên bóng có 5 gân hình cung,gân nhỏ hình mạng Cụm hoa mọc ở nách lá đầu cành, hình ngù tán, mỗi ngù có 8-10hoa, 4-6 ngù họp thành tán Hoa trắng hoặc vàng nhạt, có mùi thơm

Quả thịt hình cầu, đường kính 2,5-4cm khi chín màu vàng lục, chứa 1-5 hạthình tròn dẹt như chiếc khuy áo, một mặt lồi, một mặt lõm, có lông mượt bóng

Hạt mã đề: Hạt hình đĩa dẹt, hơi dày lên ở mép; một số hạt hơi méo mó, congkhông đều, đường kính 1,2 – 2,5 cm, dày 0,4 – 0,6 cm, màu xám nhạt đến vàng nhạt.Mặt hạt phủ một lớp lông tơ bóng mượt mọc ngả theo chiều từ tâm hạt tỏa ra xungquanh Rốn hạt là một lỗ chồi nhỏ ở giữa một mặt hạt Sống noãn hơi lồi chạy từ rốnhạt đến lỗ nõan (là một điểm nhỏ cao lên ở trên mép hạt) Hạt có nội nhũ sừng màuvàng nhạt hay hơi xám, rất cứng Cây mầm nhỏ nằm trong khoảng giữa nội nhũ phía lỗnoãn Hạt không mùi, vị rất đắng.

* Một số triệu chứng khi trúng độc

- Triệu chứng lâm sàn: Các dấu hiệu xuất hiện sớm, khoảng 30 phút sau khi uống vàmất đi sau khoảng 6 tiếng

- Thường lên cơn cơ giật kiểu uốn ván, nối tiếp nhau, mỗi cơ cách nhau vài phút

- Trong cơn co giật, nhịp thở rất nông, nhắn, nhắt quãng gây nên tình trạng giảm thôngkhí phế nang gần giống như uốn ván hay ngộ độc cura: Da mặt xanh tím, mạch nhanh,làm tăng huyết áp, vã mồ hôi

- Bệnh nhân vẫn tỉnh, nhưng nếu co giật kéo dài thì bệnh nhân thường có thể hôn mê

- Bệnh nhân thường sốt tình trạng co cơ, gần giống với uốn ván

* Cách xử lý khi bệnh nhân nhiễm độc

- Đặt bệnh nhân nằm trong buồng tối, yên tĩnh

- Ngộ độc qua đường tiêu hóa thì có thể đi rửa dạ dày sau khi tiêm tĩnh mạch diazepamliều cao, đặt ống nội khí quản

- Biện pháp hiệu quả nhất là chống ngạt thở, do cơn co giật bằng diazepam, thiopentaltiêm tĩnh mạch và đặt ống nội khí quản, hô hấp nhân tạo

- Cần loại trừ chất độc qua đường thận bằng những loại thuốc lợi tiểu thẩm thấu hayfurosemid

- Truyền dịch sao cho nước tiểu trên 100ml/h (2ml/kg/ph)

- Nếu thận không thể đáp ứng phải lọc ngoài thận

14 Hoa tulip

Hoa tulip tuy đẹp nhưng củ cây của hoa tulip có chất Tulipene Khi KDL ănphải sẽ gây chóng mặt, buồn nôn Tulip dc trồng rất nhiều ở Đà Lạt và những nơi cókhí hậu lạnh tại Việt Nam Đây cũng là một loài hoa mang độc tính cao nên du kháchcần đề phòng nếu cho trẻ nhỏ cầm hoặc chơi với loài hoa này, nhất là củ của cây tulip

* Sơ cấp cứu

- Cần thông báo ngay cho cơ sở ý tế gần nhất để xử lý và đưa KDL ngộ độc nhanhchóng đến nơi chữa trị

- Gây nôn chủ động bằng nhiều biện pháp khác nhau

- Cho khách du lịch uống nước để loãng chất độc trong dạ dày

15 Cây Thông Thiên

* Nhận biết

- Cây có chiều cao trung bình từ 3 – 4 m, toàn cây có mủ hoặc nhựa màu trắng

- Lá cây có màu xanh nhạt với mặt trên bóng thường mọc so le Lá cây với hình dángthon dài, hình mũi mác Hoa có màu vàng