CHUYEN đê PHÁT TRIỀN NĂNG lực CHO học SINH QUA vận DỤNG KIẾN THỨC CHƯƠNG 3 SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN SINH học 11 vào LIÊN hệ THỰC TIỄN

Trong chương 3 phần kiến thức về sinh trưởng và phát triển kiến thức còntrừu tượng, và khi tổ chức dạy học trên lớp, vẫn còn một ít số nhỏ giáo viên vẫn làphương pháp được sử dụng phổ bi

Trang 1

MỤC LỤC

PHẦN I MỞ ĐẦU ……… 1

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI ………… ……… 1

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ……….……… 2

III PHẠM VI NGHIÊN CỨU ……….……… 2

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ……… 2

1 Phương pháp nghiên cứu cơ sở lý luận ……… 2

2 Phương pháp điều tra ……… 2

3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm ……….… 2

4 Phương pháp thống kê toán học ……… 2

V KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU ……….……… 2

VI ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI ……… 3

PHẦN II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ……… 4

I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI ……….……… 4

1 Năng lực và năng lực vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn ……… 4

1.1 Năng lực ……… 4

1.2 Năng lực vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn ……… 4

1.3 Một số phương pháp dạy học tích cực phát triển năng lực vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn ……… 5

II. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI ……… 5

1 Thực trạng của việc dạy học theo phát triển năng lực của học sinh thông qua kiến thức liên hệ thực tiễn ở trường THPT .……… 5

2 Thực trạng của việc dạy học theo phát triển năng lực của học sinh vào dạy học dạy học dự án thông qua chủ đề, trải nghiệm sáng tạo, STEM môn sinh học….… 5 3 Những thuận lợi, khó khăn khi áp dụng dạy học phát triển năng lực cho học sinh, thông qua kiến thức liên hệ thực tiễn ở trường THPT ……… 6

III. THIẾT KẾ HỆ THỐNG CH- BT, BTTH VÀ ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN HỆ VÀO THỰC TIỄN CHƯƠNG 3: SINH TRƯỞNG, PHÁT - SINH HỌC 11 ……… 6

3

Trang 2

hoạt động dạy và học nhằm phát triển năng lực cho học sinh ……… 9

3 Thiết kế hệ thống câu hỏi và bài tập, bài tập tình huống vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn vào chương 3: Sinh trưởng, phát triển……….…… 10

3.1 Nguyên tắc thiết kế CH-BT, BTTH vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn … 10

3.2 Quy trình thiết kế CH- BT, BTTH vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn .… 11 3.3 Một số biện pháp phát triển năng lực cho HS qua vận dụng kiến thức Sinh trưởng và phát triển ở sinh vật sinh học 11 11

3.3.1 Sử dụng CH – BT 11

3.3.2 Sử dụng bài tập tình huống 11

3.3.3 Sử dụng CH- BT, BTTH vận dụng kiến thức Sinh trưởng, phát triển vào liên hệ thực tiễn để tổ chức các hoạt động học tập cho HS……… 28

3.3.4 Sử dụng để tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo bằng dạy học dự án 32

3.3.5 Sử dụng để tổ chức hoạt động học tập bằng dạy học STEM 35

3.3.6 Tổ chức thực hiện trải nghiệm sáng tạo trong dạy học phần sinh trưởng phát triển để phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn bằng dự án học tập thông qua tham quan một số cơ sở sản xuất gỗ ……… …… 38

IV THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM ……… 42

1.Mục đích thực nghiệm sư phạm ……… 42

2 Nội dung và thời gian thực nghiệm sư phạm ……….………… 42

3 Phương pháp thực nghiệm ……….… 42

4 Kết quả……… ………… 43

PHẦN III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ……… ……… 46

1 Kết luận……….…… … 46

2 Kiến nghị……… 47

4

Trang 3

PHẦN I MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Theo quan điểm chỉ đạo định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục vàđào tạo theo Nghị Quyết 29 của hội nghị ban chấp hành Trung ương Đảng Cộngsản Việt Nam lần thứ 8 khóa XI đã nêu rõ ''…Chuyển mạnh quá trình giáo dục từchủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển năng lực toàn diện năng lực và phẩmchất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn…” Đồng thời nghịquyết cũng chỉ rõ: Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướnghiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức kỹ năngcủa người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tậptrung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cậpnhật và đổi mới tri thức Để thực hiện được mục tiêu này thì cần phải đổi mới giáodục toàn diện, trên mọi mặt từ mục tiêu, nội dung, pháp, hình thức tổ chức và hương tiện dạy học Trong đó đổi mới phương pháp dạy học là trọng tâm có ý nghĩa chiến lược

Trên cơ sở các quan điểm chỉ đạo đó, kết hợp với bộ môn sinh học là bộ môn

có nhiều nội dung kiến thức gắn liền với thực tiễn Tuy nhiên, thực trạng dạy vàhọc bộ môn sinh học trong nhiều trường phổ thông hiện nay mặc dầu giáo viên đãchú trọng nhiều nhưng học sinh chưa thực sự quan tâm, say mê Đồng thời điềukiện trang thiết bị, cơ sở vật chất, thời gian chưa đáp ứng đầy đủ và chưa đảm bảo

để thực hiện đúng yêu cầu dạy học bộ môn Việc phát triển năng lực cho học sinh

và sử dụng chúng một cách hợp lý trong dạy học sinh học ở trường trung học phổthông là việc làm quan trọng nhằm cụ thể hóa mục tiêu phát triển năng lực áp dụngthực tiễn của người học, vừa góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn, vừaphát triển được năng lực chuyên biệt của bộ môn cho người học

Trong chương trình sinh học 11 - THPT, chương 3: Sinh trưởng và phát triển

có nhiều nội dung phù hợp cho việc lựa chọn kiến thức để phát triển năng lực thựctiễn cho học sinh Qua đó sẽ từng bước cụ thể hóa cơ sở lý luận của dề tài vào thựctiễn dạy học bộ môn sinh học ở trường trung học phổ thông, giúp học sinh hiểu sâusắc hơn về các kiến thức, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

Xuất phát từ những lí do trên và dựa vào thực tiễn dạy học ở trường THPT,

Tôi chọn đề tài nghiên cứu: "PHÁT TRIỀN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH QUA VẬN DỤNG KIẾN THỨC CHƯƠNG 3: SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN - SINH HỌC 11 VÀO LIÊN HỆ THỰC TIỄN"

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Thiết kế được hệ thống CH - BT, BTTH phù hợp và đề xuất được các biện pháp

Trang 4

qua hoạt động học, trải nghiệm sáng tạo, dự án, stem, đối với học sinh trong trường THPT Quỳnh Lưu 3, các trường THPT trên địa bàn Huyện Quỳnh Lưu, Tỉnh Nghệ An.

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Phương pháp nghiên cứu về cơ sở lý luận

6

Trang 5

“Phát triển năng lực cho học sinh qua vận dụng kiến thức chương 3: Sinh trưởng,

phát triển – Sinh học 11 vào liên hệ thực tiễn”

Phương pháp tổng hợp, phân tích, hệ thống lý thuyết về CH- BT, BTTH cho học sinh

2 Phương pháp điều tra

Phương pháp quan sát sư phạm, phương pháp điều tra khảo sát, phương pháp tổng kết kinh nghiệm

3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Phương pháp nghiên cứu trên nhóm lớp thực nghiệm qua việc đánh giá các tiêu chí tương ứng với các mức độ đạt được

4 Phương pháp thống kê toán học

Phương pháp sử dụng toán xác suất, thống kê để xử lý số liệu và tính toán

V KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu trong thời gian: Từ tháng 9 năm 2019 - đầu tháng 3/2020

từ…đến…

Từ 25 tháng 8 đến - Lập kế hoạch thực hiện - Bản kế hoạch chi

tiết

1 25 tháng 9 năm - Chọn đề tài, viết đề cương

2 Từ 25 tháng 9 đến - Tiếp tục nghiên cứu đề cương - Bản đề cương chi

3 Tháng 11 năm - Đọc tài liệu lí thuyết, viết cơ

- Trao đổi với đồng nghiệp để Kếtquả thực

Trang 6

kiến - Bản thảo báo cáo.

- Áp dụng thử nghiệm ở các lớp - Tập hợp ý kiến

Viết báo cáo

- Tham khảo ý kiến của đồngnghiệp

- Hội đồng khoa học trường xét - Bản báo cáo

6 Tháng 3 năm 2021 cấp tổ, trường. chính thức

- Nạp SKKN gửi sở GD – ĐTNghệ An

VI ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI

Đề tài đã nghiên cứu, đề xuất và đúc rút kinh nghiệm thành công những giảipháp phát triển năng lực cho học sinh ở trường THPT trên địa bàn huyện QuỳnhLưu một cách tương đối đầy đủ và toàn diện Giúp giáo viên và học sinh vận dụngđược kiến thức sinh trưởng, phát triển vào giảng dạy và học tập, nâng cao chấtlượng dạy và học đồng thời giúp học sinh hăng say trong học tập bộ môn hơn

PHẦN II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1 Năng lực và năng lực vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn

1.1.Năng lực

- Năng lực là khả năng thực hiện thành công hoạt động trong một bối cảnhnhất định nhờ sự huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính cánhân khác như động cơ, thái độ, hứng thú, niềm tin, ý chí,

Năng lực của cá nhân được hình thành qua hoạt động và được đánh giá quaphương thức và kết quả hoạt động của cá nhân đó khi giải quyết các vấn đề củacuộc sống

Trang 7

Phẩm chất là những tính tốt thể hiện ở thái độ, hành vi ứng xử trong đạo đức, lối sống, ý thức pháp luật, niềm tin, tình cảm, của con người

Phẩm chất cùng với năng lực tạo nên nhân cách con người

- Năng lực có thể chia thành hai loại:

+ Năng lực chung: Là năng lực cần thiết cho nhiều lĩnh vực hoạt động khác

nhau bao gồm: Năng lực phát hiện; Năng lực chủ động sáng tạo; Năng lực giảiquyết vấn đề; Năng lực độc lập trong suy nghĩ và làm việc; Năng lực hệ thống hoákiến thức; Năng lực định hướng kiến thức

Những năng lực đó là những tố chất để hình thành một khái niệm tư duy sáng tạo giúp người học sử dụng để tạo ra những cái mới từ những cái cũ

+ Năng lực riêng: Là sự thể hiện có tính chuyên biệt nhằm đáp ứng yêu cầu

của một lĩnh vực hoạt động chuyên biệt với kết quả cao Năng lực chung và nănglực chuyên biệt có mối quan hệ qua lại chặt chẽ, bổ sung cho nhau, năng lực riêngđược phát triển dễ dàng và nhanh chóng hơn trong điều kiện tồn tại năng lựcchung Năng lực có mối quan hệ biện chứng qua lại với tư chất, với thiên hướng cánhân, với tri thức kĩ năng, kĩ xảo và bộc lộ qua trí thức, kĩ năng, kĩ xảo Năng lựcđược hình thành và phát triển trong hoạt động, nó là kết quả của quá trình giáo dục,

tự phấn đấu và rèn luyện của cá nhân trên cơ sở tiền đề tự nhiên của nó là tư chất

1.2 Năng lực vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn

Vận dụng kiến thức vào thực tiễn bao gồm việc vận dụng kiến thức đã có đểgiải quyết các vấn đề thuộc về nhận thức và việc vận dụng kiến thức vào thực tiễnsản xuất trong đời sống, sinh hoạt hàng ngày như làm bài tập, bài thực hành,viếtbáo cáo, xử lí tình huống, chăn nuôi, trồng trọt, giải thích các hiện tượng tự nhiên,các vấn đề sinh học trong nông nghiệp, nảy sinh trong thực tiễn, giải quyết các vấn

đề đơn giản, gần gũi trong cuộc sống

Kết quả cuối cùng của việc học tập phải được thể hiện ở chính ngay trongthực tiễn cuộc sống, hoặc là học sinh vận dụng kiến thức đã học để nhận thức, cảitạo thực tiễn, hoặc trên cơ sở kiến thức và phương pháp đã có, nghiên cứu, khámphá, thu thập thêm kiến thức mới

Năng lực vận dụng kiến thức thúc đẩy việc gắn kiến thức lý thuyết và thựchành trong nhà trường với thực tiễn đời sống, đẩy mạnh thực hiện dạy học theophương châm "học đi đôi với hành"

Tóm lại, theo tôi năng lực vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn là năng lực haykhả năng của chủ thể vận dụng những kiến thức đã thu nhận được trong một lĩnhvực nào đó áp dụng vào thực tiễn Qua đó tạo niềm vui, hứng thú yêu thích bộ mônsinh học cho học sinh

Trang 8

1.3 Một số phương pháp dạy học tích cực phát triển năng lực vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn trong dạy học môn Sinh học.

- Sử dụng CH-BT

- Bài tập tình huống

- Dạy học giải quyết vấn đề

- Dạy học dự án/ chủ đề thông qua trải nghiệm sáng tạo tham quan

- Dạy học giáo dục STEM

II CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1 Thực trạng của việc dạy học theo phát triển năng lực của học sinh thông qua kiến thức liên hệ thực tiễn ở trường THPT.

Trong chương 3 phần kiến thức về sinh trưởng và phát triển kiến thức còntrừu tượng, và khi tổ chức dạy học trên lớp, vẫn còn một ít số nhỏ giáo viên vẫn làphương pháp được sử dụng phổ biến, GV hỏi HS theo hệ thống của SGK, HS cóthể trả lời hoặc không trả lời, vì GV sẽ cung cấp kiến thức đó cho HS, tức là Thầycung cấp - Trò thụ động lĩnh hội kiến thức, khả năng vận dụng kiến thức để giảiquyết các tình huống thực tiễn còn ít Hơn nữa cơ sở vật chất chưa đủ, lượng thờigian cho việc học và vận dụng thực tiễn chưa phù hợp, học sinh chưa thực sự say

mê Chính vì vậy hiệu quả tiết học chưa cao, đặc biệt là không hình thành được cácnăng lực cho HS như năng lực hợp tác nhóm, năng lực giao tiếp, năng lực giảiquyết vấn đề, năng lực vận dụng thực tiễn…

2 Thực trạng của việc dạy học phát triển năng lực của học sinh vào dạy học

dự án thông qua chủ đề, trải nghiệm sáng tạo môn sinh học ở trường THPT.

- Về phía giáo viên cơ bản đã có sô đông đầu tư thời gian soạn giáo án, phân côngnhiệm vụ cho học sinh làm theo những hình thức trên và cũng mạnh dạn đề xuất nhàtrường cho học sinh tham quan trải nghiệm, chuẩn bị cơ sở vật chất cho hoạt động stem

- Về phía học sinh cũng đã thực hiện được một số tiết học dưới các hình thức thực tiễn thông qua các hình thức chủ đề, trải nghiệm, stem, chất lượng còn hạn chế

3 Những thuận lợi và khó khăn khi áp dụng dạy học phát triển năng lực cho học sinh thông qua kiến thức liên hệ thực tiễn ở trường THPT.

Trang 9

- Thời lượng tiết học còn ngắn nên sự sắp xếp thời gian làm chủ đề, tham quan, trải nghiệm còn hạn chế

- Cơ sở để tham quan, trải nghiệm trong xã, huyện còn ít

- Học sinh các tiết học dự án, trải nghiệm, STEM do giáo viên giao chưa thực sự hăng say nên chất lượng còn chưa cao

Từ nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài cho thấy nghiên cứu về vậndụng kiến thức sinh trưởng và phát triển vào liên hệ thực tiễn trong cho học sinh chưanhiều và chưa thường xuyên, chưa có hệ thống Từ đó yêu cầu GV phải nghiên cứu đểxây dựng các hệ thống CH-BT, BTTH có chất lượng hơn, đặc biệt là hệ thống CH-BT,BTTH, vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn để phục vụ quá trình giảng dạy củachính mình, và cũng là để tạo sự chú ý và ham học hỏi, tìm tòi, sáng tạo của HS vàgóp phần nâng cao chất lượng giáo dục hiện nay

III THIẾT KẾ HỆ THỐNG CH- BT, BTTH VÀ ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN

HỆ VÀO THỰC TIỄN CHƯƠNG 3: SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN- SINH HỌC 11.

1 Phân tích nội dung và cấu trúc phần kiến thức sinh trưởng phát triển.

Nội dung kiến thức phần sinh trưởng, phát triển được biên soạn theo hướngtiếp cận hệ thống và phát huy tính tích cực của HS Cụ thể là ở mỗi bài đều có lệnh

để GV tổ chức hoạt động cho HS, nhằm giúp HS có thể tự mình tìm ra nội dungkiến thức của bài học Có thể hình dung logic nội dung phần kiến thức sinh trưởng

và phát triển Sinh học 11 (Cơ bản) ở trường THPT như sau:

A Sinh trưởng và phát triển ở thực vật

Các nội dung của chương được xây dựng theo hệ thống, chủ yếu đề cập đến

sự sinh trưởng và phát triển, các yếu tố ảnh hưởng, mối quan hệ, hooc môn thựcvật, ứng dụng sinh trưởng và phát triển( bài 34,35,36) sách giáo khoa cơ bản 11

B Sinh trưởng và phát triển ở động vật

Các nội dung của chương được xây dựng theo hệ thống, chủ yếu đề cập đến

sự sinh trưởng và phát triển, các yếu tố ảnh hưởng, ứng dụng sinh trưởng và pháttriển( bài 37,38,39) sách giáo khoa cơ bản 11

Hệ thống chuẩn kiến thức, kĩ năng cần đạt và năng lực hướng tới để dạy phần sinh trưởng và phát trriển.

Trang 10

Kiến thức:

- Nêu được khái quát về sinh trưởng ở thực vật khácnhau về số lượng tế bào và chất lượng của các quátrình sinh lí, sinh hóa

- Vận dụng kiến thức đề xuất cách đảm bảo cây

A Sinh trưởng trồng sinh trưởng tốt

và phát triển ở Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so

1 Sinh trưởng ở - Phân biệt được sinh trưởng sơ cấp và thứ cấp

thực vật - Ứng dụng nhận biết tuổi của cây qua vòng năm

Kiến thức:

- Trình bày được khái niệm về hooc môn thực vật

- Kể được 5 loại hooc môn thực vật đã biết và trình bày tác động đặc trưng của mỗi loại hooc môn

- Mô tả được 3 ứng dụng trong nông nghiệp đối với từng hooc môn thuộc nhóm chất kích thích

2. Hooc môn Kĩ năng:

thực vật - Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh

-Tìm ra một số hooc môn sử dụng trong nôngnghiệp

- Vận dụng tác dụng của hooc môn đẻ ủ quả chín, nhân giống

3. Phát triển ở Kiến thức:

thực vật có hoa + Nêu khái niệm về sự phát triển của thực vật

+ Mô tả sự xen kẽ thế hệ trong chu trình sống của thực vật

+Trình bày được khái niệm hooc môn ra hoa

+ Biết được các yếu tố chi phối sự ra hoa

+ Nêu được vai trò của phitocrom trong sự phát triển của thực vật

Trang 11

“Phát triển năng lực cho học sinh qua vận dụng kiến thức chương 3: Sinh trưởng, phát triển – Sinh học 11 vào liên hệ thực tiễn”

động vật - Giới thiệu được phát triển qua biến thái và không

qua biến thái

1 Sinh trưởng - Lấy được các ví dụ về phát triển qua biến thái vàkhông qua biến thái

và phát triển ở

Kĩ năng:

động vật

- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh

- Biết vận dụng kiến thức sinh trưởng và phát triểnvào chăn nuôi

Làm được một số bài tập và vận dụng giải thíchđược một số tình huống trong thực tế về chăm sóctốt cho vật nuôi

Kiến thức

- Kể tên được các hooc môn và nêu được vai trò củacác hooc môn đó đối với sinh trưởng và phát triển

2 Các nhân tố của động vật có xương sống.

ảnh hưởng đến - Kể tên được các yếu tố môi trường sống ảnh

sinh trưởng và hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở động vật

phát triển ở - Phân tích được các tác động của nhân tố bên ngoài

động vật ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động

vật

- Nêu được một số biện pháp điều khiển sinhtrưởng, phát triển ở động và người

Kĩ năng:

- Vận dụng được kiến thức các yếu tố sinh trưởng

Trang 12

và phát triển vào thực tiễn.

Năng lực hướng tới:

+ Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giảiquyết vấn đề, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lựctính toán

+ Năng lực chuyên biệt: Năng lực định nghĩa, nănglực tìm kiếm mối liên hệ, năng lực phân tích kênhhình và kênh chữ, năng lực giao tiếp, làm việc theonhóm nhỏ, năng lực thực tế

2 Những nội dung của phần kiến thức sinh trưởng và phát triển có thể thiết

kế các hoạt động dạy và học nhằm phát triển năng lực cho học sinh.

CHỦ

TÊN BÀI

NỘI DUNG KIẾN THỨC CẦN VẬN DỤNG VÀO

- Phân biệt sinh trưởng ở thực vật

Bài 34 Sinh - Sinh trưởng ở cây 1 lá mầm và 2 lá mầm

trưởng ở - Liên hệ để chăm sóc cây từ nhỏ đến lớn qua các giaithực vật: đoạn và để tăng năng suất cây trồng

- Liên hệ sinh trưởng để khai thác gỗ hợp lý

- Vai trò của từng loại hooc môn ảnh hưởng đến cơ thểBài 35: thực vật

Hooc môn - Liên hệ để sử dụng một sồ loại hooc môn trongPHẦN A thực vật trồng trọt

- Liên hệ hooc môn để ủ quả chín

- Nhận ra được phát triển ở thực vật có hoa

Bài 36: Phát - Vận quan hệ giữa sinh trưởng và phát triển để trồngtriển ở thực cây và chăm sóc

vật có hoa - Liên hệ kiến thức để chăm sóc và thu hoạch cây

trồng có hiệu quả

Bài 37: Sinh - Tìm hiểu một số vòng đời của động vật

trưởng - Liên hệ kiến thức để điều khiển sinh trưởng và phát

Trang 13

và phát triển triển ở động vật và người

PHÀN B ở động vật - Tìm hiểu vòng đời của sâu bệnh để có biện pháp

- Chú trọng đến các kiến thức Sinh học có nhiều ứng dụng trong thực tiễn

3.2 Quy trình thiết kế CH - BT, BTTH vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn.

Quy trình thiết kế câu hỏi gồm các bước sau đây:

Bước 1: Xác định mục tiêu, nhiệm vụ dạy học

Bước 2: Phân tích cấu trúc nội dung dạy học

Trang 14

Bước 3:

Bước 4:

Xác định chủ đề có thể lựa chọn mã hóa thành CH – BT, BTTH đáp

ứng từng mục tiêu dạy học

Diễn đạt thành CH – BT, BTTH để mã hóa nội dung kiến thức đó

được vận dụng trong thực tiễn

Quy trình thiết kế CH – BT, BTTH vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn

3.3 Một số biện pháp phát triển năng lực cho HS qua vận dụng kiến thức Sinh trưởng và phát triển ở sinh vật sinh học 11.

Trong quá trình phát triển năng lực vận dụng kiến thức liên hệ vào thực tiễncho HS, CH-BT được sử dụng trong dạy học với nhiều mục tiêu khác nhau như:

- Sử dụng CH-BT để tạo tình huống học tập

- Sử dụng CH-BT để liên hệ với thực tiễn

- Sử dụng CH-BT để kiểm tra đánh giá kết quả học tập

Vì vậy, sử dụng CH-BT vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn cho học sinhtrong dạy học phần sinh trưởng và phát triển được xem là biện pháp chủ yếu, đượctôi sử dụng nhiều nhất trong quá trình dạy học

3.3.1.2 Một số CH-BT phát triển năng lực vận dụng kiến thức liên hệ thực

tiễn cho HS trong dạy học phần sinh trưởng và phát triển.

Qua nghiên cứu các tài liệu chương trình sinh học lớp 11 phần sinh trưởng vàphát triển tôi đã xây dựng hệ thống CH-BT và đáp án sử dụng trong quá trình dạyhọc nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn cho HS trong

dạy học phần sinh trưởng và phát triển (đáp án trình bày chi tiết ở phần Phụ lục).

Cụ thể như sau:

Trang 15

Chương 3: Sinh trưởng và phát triển

Những đặc điểm cấu trúc của kiến thức của Chương 3: Sinh trưởng, pháttriển, sinh học lớp 11 đã định hướng cho tôi thiết kế được hệ thống câu hỏi bài tập

áp dụng vào thực tiễn để giúp các em nhận thức, lĩnh hội kiến thúc tốt hơn, qua đórèn luyện cho học sinh một số kĩ năng và hình thành các năng lực học tập cho họcsinh, tạo cho các em lòng say mê và hứng thú với bộ môn

Ví dụ 1: Trong dạy học nội dung bài 34, trang 134 -138, SGK sinh học lớp 11

CB "Sinh trưởng ở thực vật" có thể sử dụng các câu hỏi sau để phát triển năng lực

cho HS qua vận dụng kiến thức vào liên hệ thực tiễn:

Câu 1: Giải thích hiện tượng mọc vống ở thực vât

Câu 2: Những nét văn hoa trên gỗ xuất phát từ đâu? chúng có ý nghĩa như thếnào?

Câu 3: Câu: Quan sát sư sinh trưởng của 2 loài cây, người ta thấy loài cây A

từ cây con đến cây cây trưởng chỉ sinh trưởng chiều cao mà hầu như như khôngsinh trưởng về chiều ngang, còn loài cây B sinh trưởng cả về chiều cao và chiềungang Hãy cho biết loài cây A và B là loài cây 1 lá mầm hay 2 lá mầm Giải thíchđặc điểm sinh trưởng?

Câu 4: Chọn một cây lâu năm có chiều cao 1,55cm Người ta dùng một câyđinh đóng vào thân cây ở vị trí xác định so với gố sát mặt đất là 40cm Giả sử trongđiều kiện thich hợp mỗi năm cây tăng trưởng về chiều cao trung bình 35cm Sau 3năm khoảng cách của đinh bị đóng so với gốc sát mặt đất là bao nhiêu cm?

Câu 5: Giải thích tại sao tán lá của cây thường có cấu trúc hình tháp, đỉnh phíatrên?

CB "Hooc môn thực vậtt" có thể sử dụng các câu hỏi sau để phát triển năng lực cho

HS qua vận dụng kiến thức vào liên hệ thực tiễn

Câu 6: Nêu 2 biện pháp có ứng dụng hooc môn thực vật ?

Câu 7 : Điều cần tránh trong vệc ứng dụng các chất điều hòa sinh trưởng nhântạo? vì sao?

Câu 8: Trong nông nghiệp sử dụng hooc môn thực vật đã mang lại kết quả cụthể nào? ví dụ ở địa phương?

Câu 9: Vì sao người ta thường xếp quả chín xen kẽ với quả xanh?

Câu 10: Trong nuôi cấy mô thực vật, Xitôkinin có vai trò gì đối với sự hìnhthành chồi trong mô calluc? Trình bày vai trò chủ yếu của chúng?

Trang 16

Câu 11: Vì sao chúng ta không nên sử dụng thực vật đã được xử lý bằng Auxin nhân tạo?

Câu 12: Khi tế bào sinh trưởng trong thí nghiệm nuôi cấy mô tạo nên mô sẹochưa phân chia và phân hóa, muốn cho mô phát triển bình tạo rễ, tạo chồi, cầnnhững loại hooc môn nào? tỉ lệ bao nhiêu?

Câu 13: Khi sử dụng chất điều hòa sinh trưởng trong trồng trọt cần chú ý đếnnguyên tắc nào?

Câu 14: Dựa trên nguyên tăc nào tao quả không hạt?

CB "Phát triển ở thực vật " có thể sử dụng các câu hỏi sau để phát triển năng lực cho

HS qua vận dụng kiến thức vào liên hệ thực tiễn:

Câu 15: Lúc nào thì cây ra hoa?

Câu 16: Trong trồng trọt khi thu hoạch sản phẩm, tùy theo mục đích kinh tế,Mục đích sử dụng, có thể kết thúc ở một giai đoạn nào đó của chu kỳ phát triểnđược không? cho vài ví dụ và giải thích?

Câu 17: Em hiểu như thế nào là xuân hóa?

Câu 18: Yếu tố nào đóng vai trò cảm ứng của hiện tượng xuân hóa?

Câu 19: Đặc điểm của hiện tượng xuân hóa với nhiệt độ? Cơ quan nào tiếpnhận yếu tố nhiệt độ?

Câu 20: Nêu ứng dụng của hiện tượng xuân hóa trong sản xuất?

Câu 21: Ở lúa mì gieo chính là mùa đông, người ta giữ hạt đã ngâm ở nhiệt độ

10C trong một tháng ở điều kiện nhân tạo sau đó gieo vào vụ xuân.Từ đó đã biếnhóa lúa mì mùa đông thành lúa mì mùa xuân? Hãy giải thích tại sao?

Câu 22: Hoa loa kèn nở vào tháng 4? Hãy đề xuất biện pháp làm cho hoa loakèn nở vào dịp tết?

Câu 23: Bấm ngọn chính có ảnh hưởng như thế nào đến sinh trưởng và pháttriển của cây? Giải thích?

Câu 24: Nhửng loại cây nào thì bấm ngọn những loại cây nào thì tỉa cành?cho ví dụ?

Câu 25: Giải thích vì sao mùa thu người ta thắp đèn ở ruộng hoa cúc? Mùađông thắp đèn ở vườn thanh long?

Câu 26: Giải thích mối quan hệ giữa sinh trưởng và phát triển?

Trang 17

CB "Sinh trưởng và phát triển ở động vật" có thể sử dụng các câu hỏi sau để phát

triển năng lực cho HS qua vận dụng kiến thức vào liên hệ thực tiễn:

Câu 27: Phân biệt sinh trưởng, phát triển qua biến thái?

Câu 28: Tại sao sâu bướm phá hoại cây cối mùa màng rất ghê gớm, trong khi

đó bướm trưởng thành thường không gây hại cho cây trồng?

Câu 29: Nếu em nuôi gà Ri và gà Hồ đạt khối lượng 1,5kg, nên nuôi tiếp gànào? Tại sao?

Câu 30: Qúa trình sinh trưởng của ếch và phát triển của ếch thuộc kiểu biếnthái hoàn toàn hay không hoàn toàn? Vì sao?

Câu 31: Bướm hai chấm không phá hoại mùa màng như sâu hai vạch nhưngngười nông dân thường dùng đèn bẩy bướm vì sao?

Câu 32: Hãy quan sát bọ cánh cứng chỉ ra con non biến đổi qua những giaiđoạn nào? và chúng khác với bọ trưởng thành về những đặc điểm gì?

Câu 33: Tại sao nuôi cá rô phi người ta thường thu hoạch cá sau 1 năm nuôinuôi khi cá đạt 1,5kg-> 1,8kg mà không nuôi cá kéo dài tới năm thứ 3 khi cá có thểđạt 2,5kg?

Ví dụ 5: Trong dạy học nội dung bài 38, trang 152 -154, SGK sinh học lớp

11 CB "Các nhân tố ảnh hưởng sinh trưởng phát triển ở động vật" có thể sử dụng

các câu hỏi sau để phát triển năng lực cho HS qua vận dụng kiến thức vào liên hệthực tiễn:

Câu 34: Vào thời kỳ dậy thì của nam và nữ , hooc môn nào tiết ra nhiều làm

cơ thể thay đổi mạnh về thể chất và tâm sinh lý?

Câu 35: Tại sao tuyến yên sản xuất ra quá ít hoặc quá nhiều hooc môn sinhtrưởng lại gây ra hậu quả người lùn và người khổng lồ?

Câu 36: Tại sao thức ăn và nước uống thiếu iốt thì trẻ em sẽ chậm lớn hoặcngừng lớn, chịu lạnh kém, não ít nếp nhăn, trí tuệ thấp?

Câu 37: Tại sao gà trống con sau khi cắt bỏ tinh hoàn thì phát triển khôngbình thường Mào nhỏ, không cựa, không gáy và mất bản năng sinh dục?

Câu 38: Nếu cắt bỏ tuyến giá của nòng nọc thì nòng nọc có biến đổi đượcthành ếch nữa không? Tại sao?

CB " Các nhân tố ảnh hưởng sinh trưởng phát triển ở động vật " có thể sử dụng các

câu hỏi sau để phát triển năng lực cho HS qua vận dụng kiến thức vào liên hệ thựctiễn:

Trang 18

Câu 39: Tại sao thức ăn có thể ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển củađộng vật?

Câu 40: Tại sao nhiệt độ xuống thấp ( trời rét) lại có thể ảnh hưởng đến sinhtrưởng và phát triển của động vật biến nhiệt hoặc hằng nhiệt?

Câu 41: Tại sao cho trẻ nhỏ tắm nắng vào sáng sớm hoặc chiều tối ( khi ánhsáng yếu) sẽ có lợi cho sinh trưởng và phát triển của chúng?

Câu 42: Tại sao vào những ngày mùa đông cần cho gia súc ăn nhiều hơn đểchúng sinh trưởng và phát triển binh thường?

Câu 43: Việc ấp trứng của nhiều loài chim có tác dụng gì?

Câu 44: Tìm một số ví dụ về cải tạo ra giống vật nuôi có tốc độ sinh trưởng vànăng suất cao

Câu 45: Dựa vào những hiểu biết của mình về các nhân tố môi trường ảnhhưởng đên sinh trưởng và phát triển của động vật và hiểu biết vè thực tiễn sản xuất,hãy nêu các biện pháp kĩ thuật thúc đẩy quá trình sinh trưởng và phát triển, tăngnăng suất vật nuôi?

Câu 46: Dựa vào những hiểu biết của mình về các nhân tố môi trường ảnhhưởng đên sinh trưởng và phát triển của động vật Hãy nêu các biện pháp cải thiệnchất lượng dân số?

- Dạy - học bằng tình huống là một phương pháp mà GV tổ chức cho HS xemxét, phân tích, nghiên cứu, thảo luận để tìm ra các phương án giải quyết cho cáctình huống, qua đó mà đạt được các mục tiêu bài học đặt ra.Đây là phương pháp cóthể kích thích ở mức cao nhất sự tham gia tích cực, sáng tạo của HS vào quá trìnhhọc tập; phát triển các kĩ năng học tập, giải quyết vấn đề, dự đoán kết quả, pháttriển năng lực vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn của HS

- BTTH có thể sử dụng để dạy bài mới, củng cố, ôn tập, kiểm tra đánh giá

Trang 19

3.3.2.2 Một số BTTH nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức sinh

trưởng và phát triển vào liên hệ thực tiễn cho HS trong chương trình Sinh học lớp 11

* BTTH để dạy bài:

BTTH 1: Dạy bài 34: Sinh trưởng ở thực vật

Sau khi học xong bài sinh trưởng ở thực vật, bạn Lan hỏi: Em có trồng câyhoa cúc, đảm bảo các điều kiện dinh dưỡng cây sinh trưởng rất nhanh, nhưng hơn

3 tháng mà vẫn chưa nở hoa?( thông thưởng 2,5 tháng nở hoa)

Em hãy giúp bạn Lan giải thích hiện tượng trên?

BTTH 2: Dạy kiến thức mới bài Hooc môn thực

2.Tế bào đang phân chia ở mô phân sinh chồi ngọn.\

3 Tế bào đang phân chia ở rễ, hạt, quả

4 Lá già, thân quả , hạt

5 Phần lớn các cơ quan, thời gian rụng lá, quả chín

d, Kích thích sự chín ở quả, ức chế sự phát triển dài của thân

e, Kích thích sự rụng lá, rụng quả, đóng lỗ khí trong điều kiện giới hạn

Nếu em là học sinh được yêu càu em sẽ hoàn thành như thế nào?

Trang 20

BTTH 3: Củng cố bài phát triển ở thực vật có hoa

Cho cây A Ta tiến hành tiến hành thí nghiệm sau:

(1) Chiếu sáng 16 giờ liên tục, rồi đặt trong tối 8 giờ-> Cây ra hoa nhiều.(2) Chiếu sáng 10 giờ liên tục, rồi đặt trong tối 14 giờ-> cây không ra hoa.(3) Chiếu sáng 13 giờ liên tục, rồi đặt trong tối 14 giờ-> Cây ra hoa nhưng ít hơn hẳn so với trường hợp 1

(4) Chiếu sáng 12 giờ liên tục, rồi đặt trong tối 12 giờ-> Cây không ra hoa.(5) Chiếu sáng 24 giờ liên tục-> Cây ra hoa như trường hợp 3

a, Từ đó có thể rút ra kết luận gì?

b, Có thể làm gì để cây trường hợp (2) ra hoa?

BTTH 4: Để dạy bài ảnh hưởng của các nhân tố đến sinh trưởng và phát triên

của động vật

Câu 1: Sau khi khám bệnh cho một trẻ có biểu hiện chậm lớn, nhẹ cân, Bác sĩkhuyên Phụ Huynh: Ngoài khẩu phần an đủ dinh dưỡng thì hằng ngày phải chocháu tắm nắng vào lúc sáng sớm hay chiều muộn ít nhất 30 phút mỗi ngày Vị PhụHuynh thăc mắc Nếu em là Bác sĩ trên, em sẽ giải thích cho gia đình bệnh nhânnhư thế nào?

Câu 2: Khi tìm hiểu tốc độ sinh trưởng của động vật, có 2 bạn học sinh tranhcãi nhau:Bạn A cho rằng muốn cho gia súc sinh trưởng tốt vào những ngày mùađông giá lạnh cần cho gia súc ăn no nhiều hơn còn bạn B lại cho rằng muốn gia súcnon nhanh lớn vào mùa đông cần ủ ấm chuồng trại cho gia súc mới là điều quantrọng nhất

Theo em bạn học sinh nào đã nhận định đúng? Nếu là em, em sẽ giải thíchnhư thế nào?

BTTH 5: Để dạy bài sinh trưởng phát triển ở động vật.

Các bệnh nhân ung thư tuyến giáp thường được điều trị theo phác đồ: Phẫuthuật cắt bỏ tuyến giáp, uống l 131( iốt phóng xạ để tiêu diệt các tế bào ung thư).Trước khi uống l 131 bệnh nhân buộc phải nhịn, không được sử dụng hooc môntuyến giáp( tổng hợp nhân tạo) một tháng Trong thời gian này, khả năng chịu lạnh

và trí nhớ của bệnh nhân sẽ bị giảm sút Hãy giải thích vì sao?

Trang 21

3.3.3 Sử dụng CH- BT, BTTH vận dụng kiến thức Sinh trưởng, phát triển vào liên hệ thực tiễn để tổ chức các hoạt động học tập cho HS.

* Tổ chức dạy học phần khởi động.

Ví dụ 1: Dạy bài 34: Sinh trưởng ở thực vật.

Bước 1: GV cho HS quan sát hình ảnh về sự lớn lên của cây qua thời gian:

Bước 2 : Học sinh tập trung chú ý quan sát, suy nghĩ về vấn đề được đặt raBước 3: Tham gia hoạt động đọc hiểu để tìm câu trả lời của tình huống khởi động,Bước 4: Từ cách nêu vấn đề gây thắc mắc như trên, giáo viên dẫn học sinhvào các hoạt động mới: Các em thử đoán xem kết quả của sự lớn lên như thế nào?

Ví dụ 2: Dạy bài 38: Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật

Bước 1: GV cho HS quan sát hình ảnh người khổng lồ, người bé nhỏ:

Bước 2: Học sinh tập trung chú ý quan sát, suy nghĩ về vấn đề được đặt raBước 3: Tham gia hoạt động để tìm câu trả lời của tình huống khởi động,Bước 4: Từ cách nêu vấn đề gây thắc mắc như trên, giáo viên dẫn học sinhvào các hoạt động mới: Các em thử đoán xem kết quả của những người trên là donhân tố nào gây nên?

Trang 22

Ví dụ 3: Dạy bài 35: Hooc môn thực vật

Bước 1: GV cho HS quan sát hình ảnh các cây mọc cao, hoa quả quả to, quảkhông hạt

Bước 2: Học sinh tập trung chú ý quan sát, suy nghĩ về vấn đề được đặt raBước 3 : Tham gia hoạt động để tìm câu trả lời của tình huống khởi độngBước 4: Từ cách nêu vấn đề gây thắc mắc như trên, giáo viên dẫn học sinhvào các hoạt động mới: Các em thử đoán xem kết quả trên là do nguyên nhân nàogây nên?

* Tổ chức dạy học phần hình thành kiến thức mới

Ví dụ 1: Tổ chức dạy học mục II, sinh trưởng sơ cấp và thức cấp ở thực vật.

GV giao nhiệm vụ:

- HS tự nghiên cứu tài liệu SGK (làm việc cá nhân)

- Sau đó, làm việc theo nhóm 4 nhom tự trao đổi, thảo luận sản phẩm củanhóm

Trang 23

“Phát triển năng lực cho học sinh qua vận dụng kiến thức chương 3: Sinh trưởng, phát triển – Sinh học 11 vào liên hệ thực tiễn”

+ Các lớp ngoài cùng của vỏ thân, được sinh ra từ đâu?

+ Theo em dựa vào đâu để tính tuổi của cây?

Ví dụ 2: Tổ chức dạy mục II, III Bài 37 Phát triển không qua biến thái, không qua biến thái.

Tiêu chí Phát triển không qua Phát triển qua biến Phát triển qua biến

biến thái thái không hoàn toàn thái hoàn toàn Đối tượng

Ví dụ 1: Tổ chức luyện tập phần sinh trưởng phát triển thưc vật.

Hoàn thành bảng sau để phân biệt cây một lá mầm và 2 lá mầm

Đối tượng

Đặc điểm sinh trưởng

Ví dụ 2: Tổ chức luyện tập phần hoóc môn thực vật bài 35: Hooc môn thực vậtt.

Hoàn thành bảng sau để phân biệt các loại hooc môn:

Au xin

Giberelin

Trang 24

Xi tôkinin

A xitabxixic

Ê tylen

Ví dụ 3: Tổ chức luyện tập phần các yếu tố chi phối sự ra hoa bài 36:

Tại sao ánh sáng đỏ kích thích sự ra hoa của cây ngày dài, ánh sáng đỏ xa lại kích thích sự ra hoa của cây ngày ngắn?

Ví dụ 4: Tổ chức luyện tập phần các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến động vật, bài 38: Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở động vật.

Vì sao trong khẩu phần của trẻ nhỏ cần cung cấp đầy đủ lượng lipit cần thiết?

Ví dụ 3: Giải thích tại sao một giống cà chua có khả năng sinh sản ra êtylen

nhiều hơn bình thì sẽ bất lợi cho việc vận vận chuyển cà chua đi xa?

Ví dụ 4: Nêu sự khác nhau giữa au xin và gibêrelin về nơi tổng hợp và các

chức năng bản của chúng trong điều hòa sinh trưởng và phát triển ở thưc vật?

3.3.4 Sử dụng để tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo bằng dạy học dự án

3 3.4.1 Vai trò của trải nghiệm sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động học tập cho học sinh

Đây cũng được coi là phương pháp thật sự ưu việt cho sự phát triển năng lựcsáng tạo, giúp các em tự chiếm lĩnh kiến thức, hình thành các kĩ năng, giá trị vàphẩm chất của bản thân Hầu hết học sinh khi được học tập dưới dạng này đều tỏ rathích thú hứng khởi Rất nhiều em thể hiện rõ năng lực của mình qua các hoạt độngtrải nghiệm sáng tạo trong các môn học

Hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo là các hoạt động giáo dục thực tiễnđược tiến hành song song với hoạt động dạy học trong nhà trường Hoạt động trảinghiệm sáng tạo là một bộ phận của quá trình giáo dục được tổ chức ngoài giờ họccác môn văn hóa ở trên lớp và có mối quan hệ bổ sung, hỗ trợ cho hoạt động dạyhọc

Trang 25

Thông qua các hoạt động thực hành, những việc làm cụ thể, học sinh sẽ pháthuy vai trò cụ thể, tính tích cực, chủ động, tự giác và sáng tạo của bản thân Các

em được tham gia vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động từ thiết kế, chuẩn bị,thực hiện và đánh giá kết quả

Bên cạnh đó, các em còn được bày tỏ quan điểm ý tưởng và lựa chọn ý tưởngcủa chính mình Do vậy mà các em thật sự hào hứng và rất tích cực khi được họctập dưới dạng hoạt động trải nghiệm sáng tạo

3.3.4.2 Tổ chức thực hiện trải nghiệm sáng tạo trong dạy học phần Sinh trưởng, phát triển, để phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn bằng

dự án học tập.

Dự án học tập: “THAM QUAN MỘT SỐ MÔ HÌNH CHĂN NUÔI GÀ,

VỊT, LỢN , TÔM Ở ĐIA PHƯƠNG” để dạy bài 38 và bài 39 “ Các yếu tố ảnh

hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở động vật”

1 Mục tiêu dự án:

- Kể tên được các hooc môn và nêu được vai trò của các hooc môn đó đối vớisinh trưởng và phát triển của động vật có xương sống và động vật không xươngsống

- Kể tên được các yếu tố môi trường sống ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở động vật

- Nêu được một số biện pháp điều khiển sinh trưởng, phát triển ở động vàngười

- Rèn luyện được kĩ năng tư duy sáng tạo, cách xử lý và giải quyết tình huống thực tế

- Rèn luyện các kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng hợp tác nhóm để hoàn thành

dự án

- Rèn luyện kĩ năng giải thích và kết luận

- Vận dụng được kiến thức các yếu tố sinh trưởng và phát triển vào thực tiễn

Về thái độ:

- Rèn luyện tư duy nghiên cứu khoa học thông qua thực hiện các hoạt động trải nghiệm

- Vận dụng được các biện pháp để chăn nuôi có hiệu quả, và cải thiện chất

Trang 26

lượng dân số cho cuộc sống con người.

- Năng lực hợp tác nhóm

- Năng lực vận dụng kiến thức sinh học vào thực tiễn cuộc sống

- Năng lực giải quyết vấn đề

dự án này các em sẽ có thêm hiểu biết và có thái độ đúng đắn, biết cách chăn nuôi

có hiệu quả để mang lại đời sống kinh tế của mỗi gia đình và xã hội

2.2 Nhiệm vụ dự án: Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng sinh trưởng và phát triển

+ Điều tra một số chuồng trại thức ăn, cách chăm sóc vật nuôi

+ Tiến hành thu thập các hình ảnh trong chăn nuôi

+ Lắp ráp để hoàn thiện dự án

+ Học sinh báo cáo sản phẩm

2.5 Sản phẩm dự án:

Trang 27

THAM QUAN CƠ SỞ NUÔI VỊT XÃ QUỲNH BẢNG LỚP 11D

THAM QUAN CƠ SỞ NUÔI VỊT GÀ XÃ QUỲNH HẬU LỚP 11A1

THAM QUAN CƠ SỞ NUÔI TÔM XÃ QUỲNH THANH 11D3

3.3.5 Sử dụng để tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo bằng dạy học STEM

* Vai trò của trải nghiệm sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động học tập STEM cho HS.

Đây cũng được coi là phương pháp thật sự ưu việt cho sự phát triển năng lựcsáng tạo, giúp các em tự chiếm lĩnh kiến thức, hình thành các kĩ năng, giá trị vàphẩm chất của bản thân Hầu hết học sinh khi được học tập dưới dạng này đều tỏ rathích thú hứng khởi Rất nhiều em thể hiện rõ năng lực của mình qua các hoạt độngtrải nghiệm sáng tạo trong các môn học

Hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo là các hoạt động giáo dục thực tiễnđược tiến hành song song với hoạt động dạy học trong nhà trường Hoạt động trảinghiệm sáng tạo là một bộ phận của quá trình giáo dục được tổ chức ngoài giờ học

Trang 28

các môn văn hóa ở trên lớp và có mối quan hệ bổ sung, hỗ trợ cho hoạt động dạyhọc.

Thông qua hoạt động trải nghiệm STEM, học sinh được khám phá các thínghiệm, ứng dụng khoa học, kỹ thuật trong tực tiễn đời sống Qua đó nhận biếtđược ý nghia của khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học và 1 số môn học khácđối với đời sống con người, nâng cao hứng thú các môn học STEM Đây cũngchính là thu hút sự quan tâm của nhà trường và xã hội đến dạy học STEM

Thông qua các hoạt động thực hành, những việc làm cụ thể, học sinh sẽ pháthuy vai trò cụ thể, tính tích cực, chủ động, tự giác và sáng tạo của bản thân Các

em được tham gia vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động từ thiết kế, chuẩn bị,thực hiện và đánh giá kết quả

Bên cạnh đó, các em còn được bày tỏ quan điểm ý tưởng và lựa chọn ý tưởngcủa chính mình Do vậy mà các em thật sự hào hứng và rất tích cực khi được họctập dưới dạng hoạt động trải nghiệm sáng tạo

* Tổ chức dạy học phần sinh trưởng, phát triển, nhằm phát triển năng lực

vận dụng kiến thức vào thực tiễn bằng thông qua dạy học STEM.

“HOOC MÔN THỰC VẬT ỨNG DỤNG VÀO ĐỜI SỐNG THỰC TIỄN”

để dạy bài 35 “Hooc môn thực vật”

1 Mục tiêu:

- Mô tả được 3 ứng dụng trong nông nghiệp đối với từng hooc môn thuộc nhóm chất kích thích

- Rèn luyện được kĩ năng tư duy sáng tạo, cách xử lý và giải quyết tình huốngthực tế

- Rèn luyện các kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng hợp tác nhóm để hoàn thành nhiệm vụ

- Tìm ra một số hooc môn sử dụng trong nông nghiệp

- Vận dụng ủ quả chín

Trang 29

- Vận dụng được kiến thức các vào thực tiễn

- Vận dụng được các biện pháp để ủ quả,

2.2 Nhiệm vụ tiết học:

- Sử dụng hooc môn auxin chiết cành, trồng rau

- Áp dụng hooc môn êtylen ủ quả chín trong đời sống

+ Học sinh nhóm 1,2: Thực hiện nhiệm vụ đã giao

+ Học sinh nhóm 3,4: Thực hiện nhiệm vụ đã giao

+ Tiến hành thu thập kết quả

+ Lắp ráp để hoàn thiện

+ Báo cáo kết quả:

2.5 Sản phẩm dạy học:

Trang 30

QUY TRÌNH CHIẾT CÀNH HOA SỬ DỤNG CHẤT KÍCH THÍCH RA RỄ

LỚP 11D1

SẢN PHẨM Ủ QUẢ HỒNG CHÍN LỚP 11A1

SẢN PHẨM Ủ QUẢ CHUỐI CHÍN LỚP 11C2

Trang 31

SẢN PHẨM Ủ CÀ CHUA CHÍN LỚP 11D5

3.3.6 Tổ chức thực hiện trải nghiệm sáng tạo trong dạy học phần sinh trưởng phát triển, phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn bằng dự

án học tập thông qua tham quan một số cơ sở sản xuất gỗ.

Dự án học tập: “ỨNG DỤNG ĐỂ KHAI THÁC GỖ HỢP LÝ ” để dạy bài 34

“ Sinh trưởng và phát triển ỏ thực vật”

1 Mục tiêu dự án:

- Nêu được khái quát về sinh trưởng ở thực vật khác nhau về số lượng tế bào

và chất lượng của các quá trình sinh lí, sinh hóa

- Rèn luyện các kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng hợp tác nhóm để hoàn thành

dự án

- Phân biệt được sinh trưởng sơ cấp và thứ cấp

- Ứng dụng nhận biết tuổi của cây qua vòng năm

- Vận dụng được kiến thức các vào thực tiễn

- Vận dụng được các biện pháp để tính tuổi và khai thác gỗ hợp lý

- Năng lực hợp tác nhóm

- Năng lực vận dụng kiến thức sinh học v hooc môn sử dụng trong nông nghiệp vào thực tiễn cuộc sống

Trang 32

và có thái độ đúng đắn, biết cách khai thác gỗ có hiệu quả để mang lại đời sốngkinh tế của mỗi gia đình và xã hội.

2.2 Nhiệm vụ dự án:

- Tìm hiểu các biện pháp sử dụng để khai thác gỗ

- Tìm hiểu thực trạng sử dụng khai thác một số cơ sở ở, Quỳnh Lương, QuỳnhThanh, Quỳnh Minh

Trang 33

THAM QUAN XƯỞNG GỖ TẠI XÃ QUỲNH LƯƠNG CỦA LỚP 11C2

THAM QUAN XƯỞNG GỖ TẠI XÃ QUỲNH MINH CỦA LỚP 11A1

Qua phân tích các nội dung kiến thức của phần kiến thức sinh sinh trưởng vàphát triển sinh học 11, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề ra một số biện pháp pháttriển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho HS ở các khâu phục vụ chodạy học trên lớp: khởi động, dạy bài mới, củng cố/ luyện tập và kiểm tra đánh giáđối với HS cũng như tìm tòi mở rộng nhằm đạt được chuẩn đầu ra của quá trìnhdạy học Cụ thể :

- Xây dựng được cấu trúc logic nội dung kiến thức phần sinh trưởng và pháttriển, Sinh học 11, trong đó làm rõ mục tiêu kiến thức, kỹ năng, năng lực hướng tớicũng như thái độ mà HS cần đạt được khi học xong phần này

- Nghiên cứu, đề xuất một số biện pháp phát triển năng lực vận dụng kiếnthức vào thực tiễn cho HS trong dạy học phần sinh trưởng và phát triển: Sử dụngCH-BT; Sử dụng BTTH; trải nghiệm sáng tạo bằng dạy học dự án, STEM Trong

đó tôi đã tập trung xây dựng qui trình, hệ thống và sử dụng CH-BT, BTTH, dự ánhọc tập phù hợp với năng lực của HS nhằm đạt mục tiêu của quá trình dạy học

Trang 34

IV THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

1 Mục đích thực nghiệm sư phạm

- Qua thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng giả thuyết khoa học của hướng đềtài nghiên cứu: phát triển năng lực vận dụng kiến thức sinh trưởng và phát vào liên

hệ thực tiễn trong dạy học

- Xác định tính khả thi trong việc sử dụng các biện pháp phát triển năng lựcvận dụng kiến thức vào thực tiễn cho HS trong dạy học môn sinh học, phần sinhtrưởng phát triển

2 Nội dung và thời gian thực nghiệm sư phạm

2.1 Nội dung

- Trong đề tài nghiên cứu của mình, tôi đã tiến hành thực nghiệm giảng dạy 2bài lý thuyết (Bài 34, bài chủ đề 38 + 39) thuộc chương Phần A và phần B: Sinhtrưởng và phát triển - Sinh học 11

- Mỗi lớp được chọn tiến hành dạy 2 tiết:

TT Tên bài Tiết ppct Số tiết thựchiện Địa điểm thựchiện

Bài 38 + 39 Các yếu tố ảnh hưởng

đến sinh trưởng, phát 38,39 2 Tại lớp họctriển ở động vật

Tôi chọn trường THPT nơi tôi công tác để thực nghiệm

-Sĩ số và trình độ học sinh ở các lớp là tương đương nhau

- Trong quá trình thực nghiệm, tôi kết hợp với các giáo viên bộ môn ở cáctrường thảo luận thống nhất nội dung, số tiết, phương pháp giảng dạy, kiểm trađánh giá học sinh

* Bố trí thực nghiệm

Trang 35

Tôi tiến hành trên 4 lớp với số lượng 168 học sinh tương ứng với các mức độ đạt được trước và sau vận dụng, gồm:

- Trước thực nghiệm, tôi cho học sinh làm 2 bài/2 lần kiểm tra với các câu hỏivới các câu hỏi vận dụng kiến thức thực nghiệm cho học sinh

- Trong quá trình thực nghiệm sư phạm, tôi kiểm tra 2 lần với 2 đề (phần phụlục) với các câu hỏi cần vận dụng kiến thức thực nghiệm để phát triển năng lực chohọc sinh

Tương ứng với các tiêu chí sẽ có các mức độ: Không đạt (mức 1) < đạt (mức 2) < tốt (mức 3) thể hiện qua các lần kiểm tra

Mối liên hệ giữa các tiêu chí đánh giá và các mức độ thể hiện như sau:

Học sinh nêu Học sinh nêuHọc sinh không được, xác định được, xác địnhNăng lực xác nêu đượ c, không đượ c nội dung được nội dung

1 định được nội xác định được nội của bài cần của bài cần thựcdung bài học dung của bài cần thựcnghiệm nghiệm chính

thực nghiệm nhưng chưa xác

chính xác

Học sinh giải Học sinh giảiHọc sinh không quyết được vấn quyết được vấnNăng lực giải giải quyết được đề, trả lời được đề, trả lời đượcquyết vấn đề: Trả vấn đề , trả lời câu hỏi, làm câu hỏi, làm

2 lời câu hỏi, bài được câu hỏi, làm bài tập chưa bài tập chưa đầytập của, làm thí bài tập sai, thí đầy đủ, đúng đủ, đúng vànghiệm nghiệm không một phần, thí chính xác, thí

thành công nghiệm chưa nghiệm thành

hoàn chỉnh công

Học sinh không Học sinh giải Học sinh giảiNăng lực vận giải thích được thích được các thích được các

3 dụng kiế n thức các nội dung, nội dung, hiện nội dung, hiện

để làm thực hiện tượng của tượng của thực tượng của th ựcnghiệm thực nghiệm. nghiệm, đúng nghiệm, đúng và

một phần chính xác

4 Kết quả thực nghiệm

Trang 36

- Cuối đợt thực nghiệm (sau 2 - 3 tuần), kiểm tra độ bền kiến thức của họcsinh ở mỗi lớp bằng một đề kiểm tra với các câu hỏi thuộc nội dung phần kiến thứcsinh trưởng và phát triển ở sinh vật - Sinh học 11, cần phát triển các năng lực vậndụng kiến thức vận dụng kiến thức vào trả lời câu hỏi và bài tập.

- Các đề kiểm tra được thực hiện cùng thời điểm, cùng đề và cùng tiêu chíđánh giá Các bài làm của học sinh được chấm điểm, đánh giá khả năng vận dụngcủa học sinh

Thống kê số liệu sau các lần kiểm tra trước thực nghiệm và sau thực nghiệm thể hiện qua bảng sau:

Số

Mức độLần kiểm

40

sau 30

20 10 0 mức 1 mức 2 mức 3

Hình 2 Đánh giá tiêu chí 2

Trang 37

“Phát triển năng lực cho học sinh qua vận dụng kiến thức chương 3: Sinh

trưởng, phát triển – Sinh học 11 vào liên hệ thực tiễn”

Hình 3 Đánh giá tiêu chí 3 90

80 70 60

40

sau 30

20 10 0 mức 1 mức 2 mức3

Qua bảng thống kê kết quả và các đồ thị hình 1; 2; 3 cho thấy: Đối với cáctiêu chí học sinh đạt mức độ 2 khá cao và tỷ lệ thay đổi không quá lớn: Trước thựcnghiệm: (43,45% – 48,21%) và sau thực nghiệm: (46,42% - 50%)

Tuy nhiên mức độ 1 và 3 có sự thay đổi khá rõ:

Mức độ 1: Trước thực nghiệm: (35,71% - 45,83%) và sau thực nghiệm(11,9% - 19,4%)

Mức độ 3: Trước thực nghiệm: (10,71% - 16,66%) và sau thực nghiệm(30,95% - 41,66%)

Trước thực nghiệm, học sinh chưa xác định được nội dung kiến thức để vậndụng vào trả lời câu hỏi và bài tập, qua đó tôi nhận thấy học sinh rất ngại khi trả lờicâu hỏi và bài tập vận dụng kiến thức liên hệ thực tiễn Học sinh có kiến thứcnhưng không biết vận dụng phù hợp còn lúng túng trong việc sử dụng các kiếnthức để trả lời các câu hỏi và bài tập Chính vậy nhiều học sinh chưa chú ý, chưayêu thích bộ môn và tỏ vẻ chán nản

Qua thực nghiệm, vận dụng các kiến thức vào trả lời câu hỏi và bài tập chohọc sinh, gây sự hứng thú, tò mò, chủ động nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo không chỉ

ở trên lớp mà còn thực hiện ở nhà Giúp học sinh yêu thích bộ môn

Định dạng
Số trang	75
Dung lượng	8,71 MB