Bài tiểu luận những nét độc đáo và sáng tạo của tư tưởng hồ chí minh về độc lập dân tộc

Qua các giai đoạn lịch sử khác nhau, thế giới đều thừa nhận có tư tưởng Hồ Chí Minh và bản thân Người thực sự là một nhà tư tưởng, nhà lý luận vĩ đại của thời đại chúng ta.Với mỗi người

TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỎ - ĐỊA CHẤT KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

********

BÀI TIỂU LUẬN

MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Tên đề tài: Những nét độc đáo và sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc

Họ tên: Trịnh Đắc Diễn

Mã số sinh viên: 2024010708 Nhóm môn học: 25

Giảng viên: Trần Thị Phúc An Năm học: 2020-2021

HÀ NỘI - 2021

Mục lục

LỜI MỞ ĐẦU

NỘI DUNG

I.Quan điểm của chủ nghĩa Mac-Lênin về dân tộc

1.Một số vấn đề chung

1.1 Khái niệm về dân tộc theo Mác- Lênin

1.2 Hai xu hướng khách quan của sự phát triển quan hệ dân tộc 2 Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về dân tộc 3.Hai xu hướng phát triển của dân tộc và vấn đề dân tộc trong xây dựng chủ nghĩa xã hội II Những nét độc đáo và sự sáng tạo tư tưởng chủ nghĩa Mác-Lê nin về vấn đề dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

1 Những nét độc đáo về dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

2 Sự sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc

III Sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-lenin và tư tưởng HCM của Đảng và nhà nước ta trong giai đoạn hiện nay

IV.Trách nhiệm của bản thân trong thực hiện chính sách dân tộc của Đảng và Nhà Nước

LỜI MỞ ĐẦU

Hồ Chí Minh là một nhà tư tưởng lỗi lạc, có nhiều cống hiến kiệt xuất vào kho tàng tư tưởng – lý luận của dân tộc và nhân loại Qua các giai đoạn lịch sử khác nhau, thế giới đều thừa nhận có tư tưởng Hồ Chí Minh và bản thân Người thực sự là một nhà tư tưởng, nhà lý luận vĩ đại của thời đại chúng ta.Với mỗi người dân Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là biểu tượng sáng ngời về đạo đức cách mạng, tấm gương hi sinh, hiến dâng trọn đời cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc; Người còn để lại cho các thế hệ mai sau một di sản tinh thần vô cùng quý báu, đó là

tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức Hồ Chí Minh, phong cách Hồ Chí Minh và Thời đại

Hồ Chí Minh

Chủ nghĩa Mác – Lênin và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nghiên cứu vấn đề dân tộc rất chi tiết, khoa học, có hệ thống và được ứng dụng vào việc xây dựng xã hội chủ nghĩa

Thực tiễn cách mạng Việt Nam đã chỉ cho chúng ta thấy rằng, khi nào và ở đâu vấn đề dân tộc không được coi trọng một cách đúng đắn, được vận dụng, xử lý một cách cứng nhắc và giáo điều hoặc bị coi nhẹ thì cách mạng sẽ không chỉ gặp khó khăn mà thậm chí còn bị tổn thất nặng nề Bài học đó thực sự là bổ ích, cần được ghi nhận và vận dụng vào việc xem xét vấn đề dân tộc trong tình hình hiện nay và trong giai đoạn sắp tới của thời kì quá độ khi mà nền kinh tế nước nhà phát triển mạnh mẽ theo hướng thị trường và hội nhập quốc tế, sự phát triển chắc chắn sẽ đem lại cho chúng ta nhiều cơ hội nhưng cũng kéo theo đầy rẫy những thách thức, nguy cơ và không ít khó khăn

Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam đã gặt hái được những thành tựu to lớn; tuy nhiên, các thế lực thù địch thường xuyên tìm cách phá hoại với thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn; thì vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc lại càng có ý nghĩa

cực kỳ quan trọng Vì thế, em chọn chủ đề: “Những nét độc đáo và sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc ” làm chủ đề nghiên cứu cho môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh

NỘI DUNG

I.Quan điểm của chủ nghĩa Mac-Lênin về dân tộc

1.Một số vấn đề chung

1.1 Khái niệm về dân tộc theo Mác- Lênin

Khái niệm dân tộc được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau, trong đó có hai nghĩa được dùng phổ biến nhất:

Thứ nhất, dân tộc là cộng đồng người có mối liên hệ chặt chẽ và bền vững,có sinh hoạt kinh tế chung, có ngôn ngữ riêng và những nét văn hoá đặc thù, xuất hiện sau bộ lạc, bộ tộc; kế thừa, phát triển cao hơn những nhân tố tộc ngườiở bộ lạc, bộ tộc và thể hiện thành ý thức tự giác tộc người của dân cư cộng đồng đó

Thứ hai, dân tộc là một cộng đồng người ổn định hợp thành nhân dân một nước,

có lãnh thổ, quốc gia, nền kinh tế thống nhất, sử dụng ngôn ngữ chung và có ý thức

về sự thống nhất quốc gia của mình, gắn bó với nhau bởi lợi ích chính trị, kinh tế, truyền thống văn hoá và truyền thống đấu tranh chung trong suốt quá trình lịch sử lâu dài dựng nước và giữ nước

Như vậy, khái niệm dân tộc cần phải hiểu theo hai nghĩa khác nhau Khái niệm dân tộc và khái niệm quốc gia có sự gắn bó chặt chẽ với nhau, dân tộc bao giờ cũng

ra đời trong một quốc gia nhất định và thực tiễn lịch sử chứng minh rằng những nhân

tố hình thành dân tộc chín muồi thường không tách rời với sự chín muồi của những nhân tố hình thành quốc gia Đây là những nhân tố bổ sung và thúc đẩy lẫn nhau trong quá trình phát triển

1.2 Hai xu hướng khách quan của sự phát triển quan hệ dân tộc

Nghiên cứu về dân tộc và phong trào dân tộc trong chủ nghĩa tư bản V.I.Lênin đã phân tích và chỉ ra hai xu hướng phát triển có tính khách quan của nó:

Xu hướng thứ nhất, cộng đồng dân cư muốn tách ra để hình thành cộng đồng dân tộc độc lập Nguyên nhân là do sự thức tỉnh, sự trưởng thành về ý thức dân tộc,

ý thức về quyền sống của mình, các cộng đồng dân cư đó muốn tách ra để thành lập các dân tộc độc lập Xu hướng này thể hiện rõ nét phong trào đấu tranh giành độc lập

dân tộc của các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc muốn thoát khỏi sự áp bức, bóc lột của các nước thực dân, đế quốc

Xu hướng thứ hai, các dân tộc trong từng quốc gia, thậm chí các dân tộc ở nhiều quốc gia muốn liên hiệp lại với nhau Xu hướng này nổi lên trong giai đoạn chủ nghĩa

tư bản đã phát triển thành chủ nghĩa đế quốc đi bóc lột thuộc địa; do sự phát triển của lực lượng sản xuất, của khoa học và công nghệ, của giao lưu kinh tế và văn hóa trong xã hội tư bản chủ nghĩa đã làm xuất hiện nhu cầu xóa bỏ hàng rào ngăn cách giữa các dân tộc, thúc đẩy các dân tộc xích lại gần nhau

Khi nghiên cứu về dân tộc, quan hệ dân tộc và những xu hướng phát triển của

nó, chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định rằng, chỉ trong điều kiện của chủ nghĩa xã hội, khi tình trạng áp bức giai cấp, tình trạng người bóc lột người bị thủ tiêu thì tình trạng

áp bức dân tộc cũng bị xóa bỏ

2 Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về dân tộc

Vấn đề dân tộc là những nội dung nảy sinh trong quan hệ giữa các dân tộc diễn ra trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội tác động xấu đến mỗi dân tộc và quan hệ giữa các dân tộc, các quốc gia dân tộc với nhau cần phải giải quyết

Dân tộc là vấn đề rộng lớn, bao gồm những quan hệ tư tưởng chính trị, kinh tế, lãnh thổ, pháp lý, tư tưởng và văn hoá giữa các dân tộc, các nhóm dân tộc và bộ tộc Theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin, dân tộc là sản phẩm của quá trình phát triển lâu dài của lịch sử Mác và Ăngghen đã đặt nền móng tư tưởng cho việc giải quyết vấn đề dân tộc một cách khoa học

Hình thức cộng đồng dân tộc tiền dân tộc như thị tộc, bộ tộc, bộ lạc Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản dẫn đến sự ra đời của các dân tộc tư bản chủ nghĩa Chủ nghĩa tư bản bước sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, các nước đế quốc thi hành chính sách vũ trang xâm lược, cướp bóc, nô dịch các dân tộc nhỏ từ đó xuất hiện vấn đề dân tộc thuộc địa Mác và Ăngghen nêu lên quan điểm cơ bản có tính chất phương pháp luận để nhận thức và giải quyết vấn đề nguồn gốc, bản chất của dân tộc, những

quan hệ cơ bản của dân tộc, thái độ của giai cấp công nhân và Đảng của nó về vấn

đề dân tộc

Mác-Lênin đã phát triển quan điểm này thành hệ thống toàn diện và sâu sắc về vấn đề dân tộc, làm cơ sở cho cương lĩnh, đường lối, chính sách của các Đảng cộng sản về vấn đề dân tộc Vấn đề dân tộc còn tồn tại lâu dài Bởi do dân số và trình độ phát triển kinh tế - xã hội giữa các dân tộc không đồng đều; do sự khác biệt về lợi ích; do sự khác biệt về ngôn ngữ, văn hoá, tâm lí; do tàn dư tư tưởng dân tộc lớn, dân tộc hẹp hòi, tự ti dân tộc; do thiếu sót, hạn chế trong hoạch định, thực thi chính sách kinh tế - xã hội của các nước cầm quyền; do sự thống trị, kích động chia rẽ của các thế lực phản động đối với các dân tộc

3.Xu hướng phát triển của dân tộc và vấn đề dân tộc trong xây dựng chủ nghĩa xã hội

Nghiên cứu của V.I Lênin đã phát hiện ra hai xu hướng khách quan của sự phát triển các dân tộc như sau:

Xu hướng thứ nhất: Khi mà các tộc người, cộng đồng dân cư có sự trưởng thành

về ý thức dân tộc, ý thức về quyền sống của mình, thì các cộng đồng dân cư đó muốn tách ra thành lập các dân tộc độc lập Trên thực tế, xu hướng này đã biểu hiện thành phong trào đấu tranh chống áp bức dân tộc, thành lập các quốc gia dân tộc độc lập

Xu hướng thứ hai: Sự liên hiệp lại của các dân tộc trong một quốc gia, các dân tộc của nhiều quốc gia nhằm mở rộng, tăng cường quan hệ kinh tế, phá bỏ ngăn cách

về kinh tế giữa các dân tộc

Đây là hai xu hướng khách quan của phong trào dân tộc và ngày nay, nó đang

có những biểu hiện rất phong phú và đa dạng Xét trong phạm vi các quốc gia xã hội chủ nghĩa có nhiều dân tộc: Xu hướng thứ nhất biểu hiện trong sự nỗ lực của từng dân tộc để đi đến sự tự chủ và phồn vinh của bản thân dân tộc mình Xu hướng thứ hai, tạo nên sự thúc đẩy mạnh mẽ để các dân tộc trong cộng đồng quốc gia xích lại gần nhau hơn, hòa hợp với nhau ở mức độ cao hơn trong mọi lĩnh vực của đời sống

xã hội, trong điều kiện của chủ nghĩa xã hội, hai xu hướng phát huy tác động cùng

chiều, bổ sung, hỗ trợ cho nhau và diễn ra trong từng dân tộc, trong cả cộng đồng quốc gia trên cơ sở hợp tác bình đẳng giữa các dân tộc, tôn trọng và hữu nghị

Tóm lại, dân tộc và quan hệ dân tộc trong tiến trình xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa là một nội dung quan trọng trong toàn bộ nội dung của sự nghiệp xây dựng xã hội mới Xã hội mới từng bước tạo ra những điều kiện để xây dựng quan hệ hợp tác giữa các dân tộc Sự phát triển mọi mặt của từng dân tộc gắn với sự phát triển của cả cộng đồng các dân tộc Sự tăng cường tính thống nhất các dân tộc trở thành một quá trình hợp quy luật Tuy nhiên, tính cộng đồng chung, tính thống nhất vẫn trên cơ sở giữ gìn và phát huy tinh hoa, bản sắc của từng dân tộc

II Những nét độc đáo và sự sáng tạo tư tưởng chủ nghĩa Mác-Lê nin về vấn đề dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

1 Những nét độc đáo về dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Theo Người, "Dân tộc" là một khối cộng đồng nhiều người, được hình thành trong quá trình lịch sử, sinh ra trên cơ sở một ngôn ngữ chung, lãnh thổ chung, một đời sống kinh tế chung, một cấu tạo tâm lý chung, biểu hiện trong một nền văn hoá chung cơ bản

Tư tưởng “dân là gốc” của Hồ Chí Minh được bắt nguồn và thấm nhuần tư tưởng “đẩy thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân” của Nguyễn Trãi, của cha ông ta

và nguyên lý Chủ nghĩa Mác- Lê-nin: “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng” Người luôn đánh giá cao vai trò của quần chúng nhân dân, quần chúng là người làm nên lịch sử Đặc biệt, trong bối cảnh “nước mất, nhà tan”, đất nước chìm trong “đêm dài nô lệ”, dưới ách thống trị của thực dân, phong kiến, thì vai trò của quần chúng nhân dân lại càng quan trọng Theo Người “Dễ mười lần không dân cũng chịu khó trăm lần dân liệu cũng xong” Nhân dân là lực lượng to lớn, lực lượng vô địch của cách mạng để đánh bại kẻ thù xâm lược Để cách mạng thành công phải tập hợp quần chúng, tổ chức quần chúng và lãnh đạo quần chúng

Hồ Chí Minh đã tiếp thu những lý luận của Chủ nghĩa Mác-Lênin về vấn đề dân tộc, đồng thời Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo lý luận của Chủ nghĩa Mác-

Lênin cho phù hợp với thực tiễn ở các nước thuộc địa, trong đó có Việt Nam Những nét độc đáo trong tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc thể hiện ở các điểm chính sau:

Độc lập, tự do là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của các dân tộc Hồ Chí Minh viết trong Bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa: "Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra có quyền bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do".Mục đích của việc dành độc lập dân tộc là đem lại hạnh phúc, tự do cho nhân dân Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng "Ngày nay chúng ta đã xây dựng nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Nhưng nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có ý nghĩa gì"

Chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc là một động lực to lớn của đất nước

Hồ Chí Minh đã từng nhận xét: "Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước" Kết hợp nhuần nhuyễn dân tộc với giai cấp, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế: "Các dân tộc ở đó (ở phương Đông) không bao giờ có thể ngẩng đầu lên được nếu không gắn bó với giai cấp vô sản thế giới Ngày mà hàng trăm triệu người châu Á bị nô dịch và áp bức sẽ thức tỉnh để gạt bỏ

sự bóc lột đê tiện của một nhóm bọn thực dân tham tàn và chính họ sẽ hình thành được một lực lượng đồ sộ vừa có thể thủ tiêu một trong những điều kiện tồn tại của chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa đế quốc, vừa giúp đỡ những người anh em phương tây trong sự nghiệp giải phóng"

Đặc biệt, sau khi đọc ''Sơ thảo lần thứ nhất Luận cương về dân tộc và thuộc địa” của V.I.Lênin, Nguyễn Ái Quốc đã thấy rõ hơn con đường đúng đắn mà cách mạng Việt Nam sẽ trải qua Người khẳng định: ''Chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới

khỏi ách nô lệ''; rằng: ''Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản'' Kết luận trên đây của Nguyễn Ái Quốc là

sự khẳng định một hướng đi mới, nguyên tắc chiến lược mới, mục tiêu và giải pháp hoàn toàn mới, khác về căn bản so với các lãnh tụ của các phong trào yêu nước trước

đó ở Việt Nam; đưa cách mạng giải phóng dân tộc vào quỹ đạo của cách mạng vô sản, tức là sự nghiệp cách mạng ấy phải do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo, lấy hệ tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng

2 Sự sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc

Thứ nhất,Hồ Chí Minh nhận định rõ con đường cứu nước và giải phóng dân tộc

Hồ Chí Minh đưa ra kết luận có tính chất bước ngoặt đối với con đường cứu

nước của dân tộc Việt Nam: “muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”

Ngay khi bắt gặp Sơ thảo luận cương của Lênin, có thể nói Nguyễn Ái Quốc đã nhận rõ con đường cứu nước và giải phóng dân tộc, đó là đặt cách mạng Việt Nam vào quỹ đạo cách mạng vô sản thế giới và đi theo Quốc tế Cộng sản Người chỉ rõ:

“muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản” Từ đó, tạo bước ngoặt quyết định đối với con đường cứu nước của dân tộc Việt Nam, chấm dứt sự bế tắc về đường lối cứu nước; đồng thời, nâng chủ nghĩa yêu nước Việt Nam lên một tầm cao mới, kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế vô sản

Đây cũng chính là sự sáng tạo to lớn của Hồ Chí Minh, vượt lên trên các nhà yêu nước khác trong việc xác định con đường cho cách mạng Việt Nam Hồ Chí Minh luôn xuất phát từ tình hình thực tiễn của cách mạng, vận dụng những quan điểm của Lênin về cách mạng vô sản, phân tích sâu sắc xã hội Việt Nam để xác định đúng đắn những vấn đề chiến lược, sách lược, bước đi của cách mạng Theo Người,

đi theo con đường cách mạng vô sản không phải là làm cách mạng vô sản ngay như cách mạng Nga năm 1917 hay diễn ra như ở các nước tư bản phát triển mà phải tùy theo trình độ phát triển mỗi nước để định ra con đường cách mạng của mình

Thứ hai, Hồ Chí Minh chỉ rõ bản chất của chủ nghĩa thực dân

Hồ Chí Minh đưa ra luận điểm nổi tiếng “chủ nghĩa tư bản là một con đỉa có một cái vòi bám vào giai cấp vô sản ở chính quốc và một cái vòi khác bám vào giai cấp

vô sản ở các thuộc địa”

Hồ Chí Minh là người dân thuộc địa và là người cộng sản đầu tiên có cống hiến

to lớn về nghiên cứu chủ nghĩa thực dân và vấn đề giải phóng dân tộc Qua các tác phẩm như Bản án chế độ thực dân Pháp và Đây công lý của thực dân Pháp ở Đông Dương đã có những ảnh hưởng sâu rộng và được dư luận đánh giá là những tài liệu

“có một không hai” về chủ nghĩa thực dân Điều đó đã được thừa nhận qua đánh giá của nhiều nhà nghiên cứu, có người cho rằng: “Sự phân tích về chủ nghĩa thực dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vượt hẳn những gì mà những nhà lý luận mácxít đề cập đến”

Nguyễn Ái Quốc còn chỉ rõ bản chất của chủ nghĩa đế quốc thực dân thông qua luận điểm: “Chủ nghĩa tư bản là một con đỉa có một cái vòi bám vào giai cấp vô sản

ở chính quốc và một cái vòi khác bám vào giai cấp vô sản ở các thuộc địa Nếu người

ta muốn giết con vật ấy, người ta phải đồng thời cắt cả hai vòi Nếu người ta chỉ cắt một vòi thôi, thì cái vòi kia vẫn tiếp tục hút máu của giai cấp vô sản, con vật vẫn tiếp tục sống và cái vòi bị cắt đứt lại sẽ mọc ra” Cũng từ luận điểm này và trên cơ sở quán triệt sâu sắc quan điểm của Lênin về mối quan hệ giữa cách mạng chính quốc

và cách mạng thuộc địa, Nguyễn Ái Quốc kiên quyết đấu tranh phê phán những người cộng sản chính quốc coi nhẹ vấn đề thuộc địa, không quan tâm đến cách mạng thuộc địa Việc tố cáo tội ác thực dân, bênh vực các dân tộc thuộc địa, kêu gọi đoàn kết và quyết tâm đấu tranh giải phóng thuộc địa được xem là sáng tạo và cống hiến mở đầu của Nguyễn Ái Quốc trong tiến trình cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam

Thứ ba, Hồ Chí Minh chỉ rõ đấu tranh giải phóng dân tộc không hoàn toàn phụ thuộc vào cách mạng chính quốc

Hồ Chí Minh nêu luận điểm đặc biệt sáng tạo: cách mạng ở các nước thuộc địa

có thể nổ ra và giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc và tác động trở

lại thúc đẩy cách mạng chính quốc; Nhân dân Việt Nam hoàn toàn có thể chủ động đứng lên, “đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”, không ỷ lại chờ đợi cách mạng chính quốc

Qua việc tiếp nhận những bài học sâu sắc từ Lênin và Cách mạng Tháng Mười Nga, cộng với vốn kiến thức lý luận và từ kinh nghiệm hoạt động thực tiễn phong phú, Nguyễn Ái Quốc đã đề ra những luận điểm về tính chủ động, tích cực của cách mạng giải phóng dân tộc, của nhân dân các nước thuộc địa Theo Người, cách mạng giải phóng dân tộc các thuộc địa không hoàn toàn phụ thuộc vào cách mạng vô sản chính quốc Nhân dân các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc có thể “chủ động đứng lên, đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”, giành thắng lợi trước cách mạng vô sản chính quốc Tư tưởng đó được thể hiện ngay trong Tuyên ngôn của Hội Liên hiệp thuộc địa (1921), Người viết: “công cuộc giải phóng anh em chỉ có thể thực hiện được bằng

sự nỗ lực của bản thân anh em” Đến tác phẩm Đường Cách mệnh (1927), Nguyễn

Ái Quốc chỉ rõ: muốn người ta giúp cho, thì trước mình phải tự giúp lấy mình đã, đồng thời đưa ra dự báo: “Ngày mà hàng trăm triệu nhân dân châu Á bị tàn sát và áp bức thức tỉnh để gạt bỏ sự bóc lột đê tiện của một bọn thực dân lòng tham không đáy,

họ sẽ hình thành một lực lượng khổng lồ và qua việc thủ tiêu một trong những điều kiện tồn tại của chủ nghĩa tư bản là chủ nghĩa đế quốc, sẽ có thể giúp cho những người anh em của họ ở phương Tây trong nhiệm vụ giải phóng hoàn toàn”

Thứ tư, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát triển lý luận Mác - Lê-nin về tập hợp, xây dựng lực lượng cách mạng

Người khẳng định, động lực cơ bản của toàn bộ sự nghiệp cách mạng nước ta là đại đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng liên minh công nhân - nông dân - trí thức dưới

sự lãnh đạo của Đảng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng về liên minh công - nông của chủ nghĩa Mác - Lê-nin để quy tụ, tập hợp sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, của các lực lượng yêu nước với thế trận chiến tranh nhân dân để giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do và đi lên chủ nghĩa xã hội

Thứ năm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo vào việc xây dựng nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, sau khi cách mạng vô sản thắng lợi, giai cấp vô sản sẽ thiết lập nên nền chuyên chính vô sản Trên nền tảng đó, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã phát triển một hệ thống các quan điểm sáng tạo về nhà nước kiểu mới: Tất cả mọi quyền lực đều là của nhân dân, một nhà nước của nhân dân, chính quyền từ xã đến chính phủ Trung ương do nhân dân cử ra; đoàn thể từ Trung ương đến xã do nhân dân tổ chức nên, được tổ chức và hoạt động trong khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật, thể hiện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân

Thứ sáu, Chủ tịch Hồ Chí Minh phát triển tư duy, lý luận về văn hóa, đạo đức và quan hệ quốc tế trong tiến trình cách mạng Việt Nam

Người chủ trương xây dựng nền văn hóa mới xã hội chủ nghĩa có tính dân tộc với ba mặt thống nhất: Củng cố, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống; khắc phục những thiếu hụt của văn hóa truyền thống và sáng tạo những giá trị của nền văn hóa tương lai Về đạo đức, Người đề cao con người với phẩm chất tốt đẹp: Trung với nước, hiếu với dân; yêu thương con người; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; tinh thần quốc tế trong sáng và yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi người dân đều ra sức tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng, xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa Người cũng đặc biệt coi trọng vấn đề đoàn kết quốc tế để tranh thủ nguồn lực bên ngoài; kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại để hoàn thành sự nghiệp cách mạng nước nhà, đóng góp cho phong trào cách mạng thế giới Người khẳng định: “Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sẵn sàng đặt mọi quan hệ thân thiện hợp tác với bất cứ một nước nào trên nguyên tắc: tôn trọng sự hoàn chỉnh về chủ quyền

và lãnh thổ của nhau, không xâm phạm lẫn nhau, không can thiệp nội trị của nhau, bình đẳng cùng có lợi, và chung sống hòa bình”

Với luận điểm trên, Nguyễn Ái Quốc là người đầu tiên cho rằng, cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc ở các thuộc địa không hoàn toàn phụ thuộc vào cách mạng ở

“chính quốc”, nhân dân thuộc địa có thể đứng lên tự giải phóng chính mình, cuộc

cách mạng có thể thắng lợi trước ở một nước thuộc địa Những luận điểm cách mạng này của Người đã giải quyết đúng đắn, sáng tạo mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội trong quá trình phát triển của cách mạng Việt Nam Rõ ràng, luận điểm của Hồ Chí Minh là khác với quan điểm của một số đông lúc bấy giờ cho rằng cách mạng ở thuộc địa chỉ được giải quyết sau khi giai cấp vô sản ở “chính quốc” giành được chính quyền Theo Người, sự đầu độc có

hệ thống của bọn tư bản thực dân không thể làm tê liệt sức sống, càng không thể làm

tê liệt tư tưởng cách mạng của người Đông Dương Và, sự tàn bạo của chủ nghĩa tư bản đã chuẩn bị đất, chủ nghĩa xã hội chỉ còn phải làm cái việc là gieo hạt giống của công cuộc giải phóng nữa thôi

Thực tiễn đối với Việt Nam

Chủ tịch Hồ Chí Minh xem chủ nghĩa Mác – Lênin như một kim chỉ nam cho sự nghiệp cứu nước, giải phóng dân tộc và luôn nhấn mạnh rằng cần phải vận dụng sáng tạo “cẩm nang thần kỳ” đó.Từ phương pháp tiếp cận đúng đắn, mạnh dạn, khoa học trong kế thừa và phát triển học thuyết Mác – Lênin, đồng thời bám sát thực tiễn Việt Nam và thế giới, Hồ Chí Minh đã có những luận điểm sáng tạo góp phần làm phong phú thêm chủ nghĩa Mác – Lênin trong vấn đề cách mạng giải phóng dân tộc, xây dựng chế độ dân chủ mới và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở một nước phương Đông, thuộc địa nửa phong kiến, kinh tế nghèo nàn, lạc hậu

Đối với Đảng Cộng sản Việt Nam, ngay từ khi mới thành lập, trong ''Chính cương vắn tắt'' do Nguyên Ái Quốc khởi thảo đã khẳng định: ''Chủ trương làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản'' Như vậy là, lần đầu tiên trong lịch sử cách mạng Việt Nam, với Hồ Chí Minh, sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc gắn liền với cách mạng xã hội chủ nghĩa Cuộc cách mạng này kết hợp trong bản thân nó tiến trình của hai sự nghiệp giải phóng: giải phóng dân tộc khỏi ách nô lệ thực dân và giải phóng giai cấp khỏi ách áp bức bóc lột Vấn đề dân tộc được giải quyết trên lập trường của giai cấp công nhân - điều đó phù hợp với

xu thế thời đại và lợi ích của các giai cấp và lực lượng tiến bộ trong dân tộc Sức

mạnh đi tới thắng lợi của cách mạng Việt Nam không phải là cái gì khác mà là mục tiêu dân tộc luôn thống nhất với mục tiêu dân chủ trên cơ sở định hướng xã hội chủ nghĩa

Đặc điểm nổi bật của cách mạng Việt Nam là cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân triệt để, tạo tiền đề cho bước chuyển sang thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội; tức là, cách mạng xã hội chủ nghĩa là bước kế tiếp ngay khi cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân thắng lợi và giữa hai cuộc cách mạng này không có một bức tường nào ngăn cách Đây là quan điểm hết sức căn bản của tư tưởng Hồ Chí Minh: chỉ có hoàn thành cách mạng giải phóng dân tộc mới có điều kiện để tiến lên chủ nghĩa xã hội và chỉ có cách mạng xã hội chủ nghĩa mới giữ vững được thành quả cách mạng giải phóng dân tộc, mới mang lại cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc cho mọi tầng lớp nhân dân, mới có độc lập dân tộc thực sự

Có thể nói rằng, với những luận điểm được trình bày ở trên, Hồ Chí Minh đã bổ sung, phát triển tư tưởng của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin lên tầm cao mới về tư duy lý luận Thông qua tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp”, Nguyễn Ái Quốc đã “hướng các dân tộc bị áp bức” đi theo con đường Cách mạng Tháng Mười Nga, tiêu diệt “hai cái vòi của con đỉa đế quốc” Trên cơ sở đó đề ra con đường đấu tranh giải phóng dân tộc cho nhân dân Việt Nam Và không ai khác, chính Người đã lãnh đạo, hướng dẫn cả dân tộc Việt Nam thi hành bản án đó, mở ra con đường dẫn đến sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân cũ và từng bước làm phá sản chủ nghĩa thực dân mới

III Sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng và nhà nước ta trong giai đoạn hiện nay

Trong thực tiễn công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay, việc vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hố Chí Minh về vấn

đề dân tộc có ý nghĩa cực kỳ quan trọng hết sức cấp thiết Bởi vì, thực tế cho ta bài học là, có thời kỳ, khi triển khai các nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc (gồm 54 dân tộc) vì thế, vấn đề dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc có ý nghĩa quan trọng và to lớn trong chiến lược đại đoàn kết toàn dân, trong toàn bộ sự nghiệp cách mạng Việt Nam

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm xây dựng quan hệ bình đẳng, đoàn kết, tương trợ giúp đỡ lẫn nhau cùng phát triển giữa các dân tộc trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam Không nên nghĩ rằng, “dân tộc là vấn đề cũ, đã giải quyết xong” mà phải thấy “vấn đề cũ” trong tình huống mới Vấn đề dân tộc có tính đặc thù quan trọng, liên quan đến quốc gia - quốc tế, có tính thời sự cấp bách và rất nhạy cảm Đây là vấn đề vừa chiến lược cơ bản, lâu dài, đồng thời cũng là vấn đề cấp bách hiện nay của cách mạng nước ta Khi có sự thay đổi lớn

về cơ cấu dân cư, cơ chế thị trường, phân hóa giàu nghèo, bùng nổ thông tin đồng bào các dân tộc có điều kiện so sánh cảnh ngộ dân tộc mình với các dân tộc khác, với đồng tộc và thân tộc ở trong và ngoài nước, thì càng cần phát triển bền vững vùng miền núi - dân tộc thành động lực của đất nước

Chính sách dân tộc ở nước ta chính là việc cụ thể hóa những quan điểm, đường lối của Đảng về vấn đề dân tộc, tác động trực tiếp đến việc giải quyết mối quan hệ dân tộc, xây dựng và thực hiện chính sách dân tộc dựa vào những nguyên tắc cơ bản, như: bình đẳng, đoàn kết, giải quyết hài hòa quan hệ giữa các dân tộc và giúp nhau cùng phát triển Về mục tiêu, chính sách dân tộc khai thác mọi tiềm năng và thế mạnh của các dân tộc và của cả đất nước, từng bước khắc phục và xóa bỏ khoảng cách chênh lệch vùng miền, xóa đói giảm nghèo, thực hiện sự nghiệp “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”

Trong các giai đoạn cách mạng, Đảng ta luôn có quan điểm nhất quán : “Thực hiện chính sách bình đẳng, đoàn kết, tương trợ giữa các dân tộc, tạo mọi điều kiện

để các dân tộc phát triển đi lên con đường văn minh, tiến bộ, gắn bó mật thiết với sự phát triển chung của cộng đồng các dân tộc Việt Nam" Công tác dân tộc ở nước ta hiện nay, Đảng, Nhà nước ta tập trung:

Khắc phục sự cách biệt về trình độ phát triển kinh tế - xã hội giữa các dân tộc; nâng cao đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá các dân tộc, chống tư tưởng dân tộc lớn, dân tộc hẹp hòi, kì thị, chia rẽ dân tộc, lợi dụng vấn đề dân tộc để gây mất ổn định chính trị - xã hội, chống phá cách mạng; thực hiện bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng giúp đỡ nhau cùng tiến bộ giữa các dân tộc nhằm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bảo đảm cho tất cả các dân tộc ở Việt Nam đều phát triển, ấm no, hạnh phúc

Phát triển kinh tế hàng hóa ở các vùng dân tộc thiểu số phù hợp với điều kiện

và đặc điểm từng vùng, từng dân tộc, đảm bảo cho đồng bào các dân tộc khai thác được thế mạnh của địa phương để làm giàu cho mình và đóng góp vào việc xây dựng

và bảo vệ tổ quốc

Tôn trọng lợi ích, truyền thống, văn hóa, ngôn ngữ, tập quán, tín ngưỡng của đồng bào các dân tộc, từng bước nâng cao dân trí đồng bào dân tộc, nhất là các dân tộc thiểu số vùng cao, hải đảo

Tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết và đấu tranh kiên cường của các dân tộc vì sự nghiệp dân giàu, nước mạnh, chống tư tưởng dân tộc lớn và dân tộc hẹp hòi, nghiêm cấm các hành vi miệt thị dân tộc và chia rẽ dân tộc Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ:“Đại đoàn kết dân tộc là động lực chủ yếu, là sức mạnh vĩ đại quyết định sự thành công của cách mạng ”, Người khẳng định : “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết – Thành công, thành công, đại thành công”

Tăng cường, bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ cán bộ ít người để phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội miền núi; đồng thời giáo dục tinh thần đoàn kết, hợp tác cho cán bộ dân tộc

Như vậy, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước ta mang tính toàn diện, tổng hợp tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội Do đó, chính sách dân tộc còn mang tính cách mạng và tiến bộ, đồng thời mang tính nhân đạo, bởi vì nó không bỏ sót một dân tộc nào,nó tôn trọng quyền làm chủ của mỗi con người và quyền tự quyết của các

dân tộc.Mặt khác, nó còn nhằm phát huy nội lực của mỗi dân tộc kết hợp với sự giúp

đỡ có hiệu quả của các dân tộc anh em trong cả nước

Ý nghĩa và giá trị của phong cách tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo của Chủ tịch

Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay Trong hệ thống di sản mà Người để lại cho dân tộc và nhân loại, phong cách tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo chính là những chỉ dẫn và phương châm chỉ đạo hành động vô cùng quý giá cho mỗi cán bộ, đảng viên

và nhân dân, cho các thế hệ cả hôm nay và mai sau Đó là phong cách tư duy vừa cụ thể, vừa toàn diện, vừa cách mạng lại vừa khoa học Ngày nay, khi cuộc sống xã hội biến đổi từng ngày, đất nước ngày càng phát triển, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, ra sức hiện thực hóa khát vọng phát triển, thì phong cách tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo của Hồ Chí Minh lại càng cần được học tập, vận dụng trong công việc

và cuộc sống

IV.Trách nhiệm của bản thân trong thực hiện chính sách dân tộc của Đảng và Nhà Nước

Là sinh viên chúng ta cần phải lỗ lực học tập, rèn luyện bản thân Hiểu biết đúng

về chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước, nâng cao nhận thức về pháp luật

Có trách nhiệm chăm lo vun đắp, củng cố tăng cường khối đại đoàn kết Khuyến khích phát huy những giá trị văn hoá, đạo đức tốt đẹp của tôn giáo trong công cuộc.Giữ gìn bản sắc dân tộc, phát huy phong tục tập quán, truyền thống và văn hoá tốt đẹp của mình

Cần phát huy nâng cao tinh thần tự lực tự cường, ý chí vươn lên của đồng bào Bình đẳng giữa các dân tộc trong đời sống xã hội Luôn cố gắng học tập rèn luyện, hoàn thành tốt những công việc và nhiệm vụ được giao; gương mẫu trong các hoạt động, tích cực vận dụng sáng tạo trong việc giải quyết công việc, gương mẫu về mặt đạo đức và giữ vững lập trường

Đẩy mạnh công tác tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao kiến thức và trình độ chuyên môn của bản thân Thực hiện tuyên truyền đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước đến quần chúng nhân dân Cần phải có tư tưởng chính trị

vững vàng, xác định phấn đấu vì một mục tiêu chung là hiệu quả công việc, không gây mất đoàn kết trong nội bộ

Tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau để cùng tiến bộ, đoàn kết nhưng không có nghĩa là bao che cho khuyết điểm mà mỗi cá nhân cần nêu cao tinh thần tự phê bình và phê bình Mỗi cá nhân cần dám nhận những thiếu sót, những khuyết điểm của bản thân, của đồng nghiệp và thẳng thắn góp ý để cùng xây dựng cùng chia sẻ những cái hay cái tốt và loại bỏ dần những khuyết điểm, hạn chế còn tồn tại Việc góp ý cần phải được thực hiện nghiêm túc, chân thành, đúng nơi đúng lúc

Kết luận

Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc mang tính khoa học và cách mạng sâu sắc Đã có nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc, nhấn mạnh sự kết hợp vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế, đấu tranh cho độc lập của dân tộc mình, đồng thời tôn trọng độc lập của các dân tộc khác Nhưng trong tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc có những nội dung cần được nhấn mạnh hơn, nhất là thực chất của vấn đề dân tộc ở thuộc địa, quyền dân tộc tự quyết, đặc biệt là mối quan hệ không thể tách rời giữa độc lập dân tộc và thống nhất đất nước

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, sau khi cách mạng vô sản thắng lợi, giai cấp vô sản sẽ thiết lập nên nền chuyên chính vô sản Ở Hồ Chí Minh đã hình thành và phát triển một hệ thống các quan điểm sáng tạo về Nhà nước kiểu mới ở Việt Nam Người đã vận dụng sáng tạo quan điểm đó vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, một cuộc cách mạng từ giải phóng dân tộc mà phát triển lên Trong chánh cương vắn tắt (1930), Hồ Chí Minh đã nêu: Thiết lập chính phủ công nông binh, tổ chức ra quân đội công nông Tại Hội nghị TW8 (5/1941), Người đề ra chủ trương thành lập “một nước Việt Nam dân chủ mới ấy không phải thuộc quyền riêng một giai cấp nào, mà của chung toàn thể dân tộc”.Bảy là, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh luôn giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp Hồ Chí Minh đã có các quan điểm sáng tạo về chiến lược đại đòan kết dân tộc theo phương châm: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết; Thành công, thành công, đại thành công” Đường lối của cách mạng Việt Nam là đi từ giải phóng dân tộc, xây dựng chế độ dân chủ nhân dân, từng bước tiến lên chủ nghĩa xã hội, kết hợp độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội Động lực cơ bản của toàn bộ sự nghiệp cách mạng đó là đại đoàn kết toàn dân trên nền tảng liên minh công nhân, nông dân, trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.Những luận điểm sáng tạo nêu trên là những sáng tạo nổi bật trong hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn