Hầu như các trường đang lúng túng với việc thiết kế, thực hiện và đánh giá một bài giảng tích hợp, đó cũng là lý do người nghiên cứu chọn đề tài “Áp dụng dạy học theo hướng tích hợp cho
Mục tiêu nghiên cứu
Triển khai dạy học tích hợp cho môn học Giác sơ đồ trên máy tính thuộc hệ cao đẳng nghề là giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển năng lực và trình độ tay nghề cao cho lao động phục vụ ngành may công nghiệp Việc tích hợp mang lại liên kết chặt chẽ giữa lý thuyết và thực hành trên máy tính, nâng cao khả năng thiết kế, phân tích và tối ưu hóa các sơ đồ trong quy trình may công nghiệp Kết quả là tăng cường khả năng cạnh tranh của người lao động, đáp ứng nhu cầu tuyển dụng và phát triển ngành may công nghiệp.
Nhiệm vụ nghiên cứu
Phân tích, tổng hợp cơ sở lý luận về dạy học tích hợp.
Khảo sát hoạt động dạy học thực tế.
Xây dựng quy trình dạy học tích hợp phù hợp cho môn học Giác sơ đồ trên máy tính hệ cao đẳng nghề.
Thực nghiệm sư phạm và đánh giá các giả thuyết đề xuất.
Quá trình dạy học tích hợp cho môn học giác sơ đồ trên máy tính.
Hoạt động dạy và học của giảng viên và học sinh trường CĐ KT - KT Vinatex Tp.HCM.
Nếu triển khai qui trình dạy học tích hợp môn học giác sơ đồ trên máy tính trong hệ cao đẳng nghề mà người nghiên cứu đề xuất, nó sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và khả năng vận dụng kiến thức của sinh viên Qua việc tích hợp giữa lý thuyết và thực hành trên nền tảng công nghệ, học viên có thể nắm vững cấu trúc và quy trình phân tích giác sơ đồ, rèn luyện kỹ năng vẽ, diễn giải và đánh giá sơ đồ một cách trực quan và hiệu quả Mô hình này tăng tính tương tác, cải thiện kỹ năng giải quyết bài toán và làm quen với các công cụ mô phỏng, giúp sinh viên phù hợp với yêu cầu của doanh nghiệp và sản xuất thực tế Đồng thời, triển khai thành công sẽ chuẩn hóa chuẩn đầu ra cho môn học giác sơ đồ tại hệ cao đẳng nghề và tăng khả năng cạnh tranh của người tốt nghiệp trên thị trường lao động.
Tăng năng lực giải quyết vấn đề mới, tình huống có vấn đề cho người học
Nâng cao kỹ năng nghề của người học
Tăng hứng thú, tính tích cực, tính tự giác, sáng tạo và tự học trong học tập.
7 Giới hạn của đề tài
Chương trình đào tạo nghề may công nghiệp bao gồm 54 môn học Tuy nhiên, đề tài tập trung triển khai dạy môn giác sơ đồ trên máy tính trong hệ cao đẳng nghề và tiến hành thực nghiệm sư phạm với hai bài giảng: nhảy mẫu và giác sơ đồ nhằm kiểm nghiệm giả thuyết.
8 Phân tích công trình liên hệ Ở Việt Nam đã có một số công trình nghiên cứu về tích hợp và người nghiên cứu đã tham khảo đề tài sau:
Đề tài "Áp dụng phương pháp dạy học tích hợp cho môn học điện tử cơ bản tại Trường TCN Củ Chi" của KS Nguyễn Đoan Thùy Như Hồng Ngọc, luận văn thạc sĩ khoa học, năm 2011 trình bày một khung dạy học tích hợp nhằm kết nối lý thuyết với thực hành trong môn điện tử cơ bản và đánh giá tác động của phương pháp này đối với hiệu quả học tập của sinh viên tại Trường TCN Củ Chi Nghiên cứu đề xuất các hoạt động giảng dạy tích hợp giữa giảng bài, bài tập thực hành, dự án ngắn hạn và đánh giá liên tục nhằm nâng cao năng lực giải quyết vấn đề, kỹ năng thiết kế và tính tự học của người học Phương pháp nghiên cứu bao gồm phân tích tài liệu, quan sát hoạt động lớp, phỏng vấn người học và phân tích kết quả thi để xác định mức độ cải thiện về kiến thức, kỹ năng và thái độ học tập Kết quả dự kiến cho thấy phương pháp dạy học tích hợp có tiềm năng tăng động lực học tập, chất lượng sản phẩm bài làm và khả năng vận dụng kiến thức điện tử cơ bản vào thực tế nghề nghiệp, đồng thời đề xuất những yếu tố quan trọng để triển khai rộng rãi hơn trong các môn học kỹ thuật khác.
Trong đề tài này đã nghiên cứu TKBG môđun điện tử thành các chủ đề.
Thiết kế hoạt động dạy học tích hợp hai chủ đề là chiến lược được đề xuất nhằm tăng sự liên kết giữa hai lĩnh vực môn học và nâng cao hiệu quả học tập Tác giả cho biết đã giảng dạy hai chủ đề này cho đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu, ứng dụng các hoạt động học tập tích cực và phương pháp giảng dạy linh hoạt để thúc đẩy sự tham gia và khám phá kiến thức của người học.
Đề tài “Dạy học tích hợp cho mô đun PLC căn bản tại trường Trung cấp nghề Tây Ninh” của KS Nguyễn Thị Thúy (luận văn thạc sĩ khoa học, 2011) được xây dựng dựa trên phân tích tỉ mỉ toàn bộ công việc theo quy trình tuần tự của giáo án tích hợp Nghiên cứu nhấn mạnh việc tích hợp kiến thức PLC căn bản với phương pháp dạy học phù hợp nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy tại Trung cấp nghề Tây Ninh Thông qua hệ thống giáo án tích hợp, đề tài mô tả chi tiết các bước thiết kế, triển khai và đánh giá nội dung, hoạt động và kết quả học tập, đồng thời bảo đảm sự liên thông giữa lý thuyết và thực hành Kết quả cho thấy dạy học tích hợp cho mô đun PLC căn bản có thể cải thiện năng lực lập trình, tư duy logic và kỹ năng tự học cho học viên, phù hợp với yêu cầu đào tạo nghề và chuẩn hóa giảng dạy.
Thiết kế nội dung đào tạo sơ cấp và trung cấp cho mô-đun PLC căn bản được thực hiện với hai giáo án tích hợp cho hai chủ đề chính, nhằm đảm bảo tính liên tục giữa lý thuyết và thực hành và đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa giáo dục nghề nghiệp tại Trường TCN Tây Ninh.
Các vấn đề còn tồn tại cần nghiên cứu để giải quyết
Mặc dù có nhiều nghiên cứu và công trình về tích hợp giáo dục ở Việt Nam, đề tài của tác giả Nguyễn Thị Thúy và Nguyễn Đoan Thùy Như Hồng Ngọc vẫn còn một số vấn đề chưa được đề cập đến, đặc biệt là các môn học trong ngành may như giác sơ đồ trên máy tính, chuẩn bị sản xuất và kỹ thuật may Đây là một ngành nghề chiếm số đông lao động trong công nghiệp, vì vậy nhu cầu học đi với hành đã dẫn đến việc chọn đề tài áp dụng dạy học theo hướng tích hợp cho môn học giác sơ đồ trên máy tính Mục tiêu là giúp sinh viên trường CĐ KT-KT Vinatex TP.HCM tăng hứng thú, tính tích cực, tính tự giác và sáng tạo, đồng thời tự học, từ đó nâng cao kỹ năng nghề và khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động.
9 Phương pháp nghiên cứu Để thực hiện đề tài này, người nghiên cứu đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
Quan sát hoạt động dạy học của giảng viên khoa Công nghệ may trường CĐ KT
- KT Vinatex và hoạt động học tập của sinh viên qua các giờ giảng.
9.2 Phương pháp phân tích và thu nhập tài liệu:
Các văn bản pháp quy của Bộ giáo dục và đào tạo về “Chiến lược phát triển dạy nghề giai đoạn 2011 – 2020”
Các văn bản quy định về chức năng, nhiệm vụ của dạy nghề.
Đoạn văn sẽ phân tích sâu hoạt động dạy và học của thầy và trò, đánh giá chương trình đào tạo của môn học và thu thập các thông tin liên quan đến thái độ tích cực nhận thức của người học Đồng thời, bài viết tìm tòi và bổ sung cơ sở lý luận cho tổ chức dạy học tích hợp, nhằm làm rõ cách thiết kế, triển khai và đánh giá hiệu quả dạy học Việc liên kết giữa hoạt động giảng dạy, nội dung chương trình và nhận thức tích cực của người học giúp xác định các yếu tố then chốt cho mô hình dạy học tích hợp, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng giảng dạy và kết quả học tập.
Sách, báo, internet, tài liệu tham khảo khác có liên quan đến đề tài.
9.3 Phương pháp điều tra – bút vấn:
Sử dụng bảng câu hỏi tham khảo ý kiến (xem phụ lục 1) nhằm xác định được thực trạng dạy và học tại trường thông qua các mặt sau:
Mức độ hiểu biết về dạy học tích hợp của giảng viên.
Học tập, bồi dưỡng, tập huấn biên soạn giáo án tích hợp.
Trang bị máy móc, thiết bị phục vụ dạy học.
Tập huấn, học tập, bồi dưỡng cách sử dụng thiết bị dạy học.
Sử dụng phương pháp trong dạy học tích hợp.
Những mong muốn để hỗ trợ cho công việc giảng dạy môn học giác sơ đồ trên máy tính.
9.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm:
Thực nghiệm sư phạm giúp cho người nghiên cứu xác định được tính hiệu quả của các giả thuyết đã đề xuất.
9.5 Phương pháp ứng dụng toán học và xử lý số liệu toán học:
Dựa trên dữ liệu thu thập được và kết quả kiểm tra sau khi kết thúc thực nghiệm sư phạm, nghiên cứu viên tiến hành xử lý số liệu bằng các kiểm định thống kê để làm rõ hiệu quả của qui trình tổ chức dạy học đã đề xuất Quá trình phân tích dữ liệu cho thấy các chỉ số đo lường có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa nhóm thử nghiệm và nhóm đối chứng, từ đó thể hiện tác động tích cực của qui trình được đề xuất Kết quả này có thể làm nền tảng cho khẳng định về hiệu quả của qui trình tổ chức dạy học và gợi ý cho các đề xuất điều chỉnh hoặc mở rộng áp dụng trong thực tế giảng dạy.
10 Đóng góp mới của đề tài
Dạy học tích hợp là một quan điểm giáo dục còn tương đối mới ở Việt Nam, và việc tổ chức dạy học tích hợp trong lĩnh vực đào tạo nghề mới được triển khai trong những năm gần đây Do đó, đề tài này góp phần làm rõ và phát triển quan điểm dạy học tích hợp trong dạy nghề bằng các điểm mới nổi bật như liên kết giữa kiến thức lý thuyết và kỹ năng thực hành, tăng cường hoạt động dự án và tình huống nghề nghiệp, ứng dụng công nghệ và học liệu số để nâng cao tính linh hoạt và tiếp cận người học, cũng như đánh giá năng lực đa dạng và liên tục nhằm phản ánh đúng kết quả học tập thực tế Những điểm này nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề và đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giảng dạy trong bối cảnh hội nhập.
Xác định cơ sở lý luận để triển khai dạy học tích hợp trong lĩnh vực đào tạo nghề nói chung và môn học giác sơ đồ trên máy tính nói riêng đòi hỏi hệ thống luận cứ từ các lý thuyết học tập và đổi mới phương pháp giảng dạy Dựa trên các khung lý thuyết như xây dựng kiến thức, học tập có mục tiêu và dạy học liên môn, bài viết nhấn mạnh sự cần thiết của dạy học tích hợp nhằm kết nối nội dung nghề nghiệp với công nghệ thông tin và kỹ năng thực hành Đối với môn giác sơ đồ trên máy tính, cơ sở lý luận chỉ ra cách thiết kế chương trình học tích hợp cho phép tích hợp kiến thức lý thuyết với quá trình làm việc thực tế, tăng cường tính ứng dụng và nâng cao hiệu quả đào tạo nghề Sự triển khai thành công đòi hỏi cả về thiết kế chương trình, hoạt động giảng dạy đa dạng và đánh giá toàn diện, đảm bảo người học phát triển cả kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng công nghệ và tư duy hệ thống.
Xây dựng qui trình dạy học tích hợp cho việc dạy môn nghề.
Đề xuất phương pháp dạy học tích hợp khi triển khai dạy học tích hợp
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌCTÍCH HỢP
1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài
1.1.1 Khái niệm về phương pháp
Phương pháp là trình tự các bước được liên kết với nhau để tiến hành một việc có mục đích nhất định Đó là toàn bộ các bước tư duy được thực hiện theo một trình tự hợp lý nhằm tìm ra chân lý khoa học.
Phương pháp bắt nguồn từ từ Hy Lạp cổ đại "methodos," nghĩa đen là con đường đi tới một điều gì đó và là cách thức để đạt được mục đích thông qua một hình ảnh nhất định Vì vậy, phương pháp là tập hợp các hành động được thiết kế và điều chỉnh để tối ưu hóa quá trình thực hiện mục tiêu Hiểu được nguồn gốc và bản chất của phương pháp giúp xác định trình tự công việc, hình thành khuôn mẫu hành động và nâng cao hiệu quả trong mọi mục tiêu.
Phương pháp dạy học được hiểu là các cách thức mà giáo viên áp dụng trong quá trình dạy, tác động tới người học và quá trình học tập để tạo điều kiện thuận lợi cho việc học theo mục tiêu và nguyên tắc đã được xác định.
Phương pháp giảng dạy là con đường chủ yếu của quá trình giáo dục, thể hiện sự phối hợp nhịp nhàng giữa thầy và trò Thầy truyền đạt nội dung trí dục và điều phối hoạt động học tập của học sinh, trong khi trò lĩnh hội và tự chỉ đạo quá trình học tập của bản thân Sự kết hợp này giúp đạt được mục tiêu dạy học một cách hiệu quả.