rong khi đa phần các sản phẩm giấy bị sụt giảm thị phần thì giấy tissue vẫn phát triển. Đó là lý do các công ty lớn trong ngành không ngần ngại tăng cường đầu tư. Một trong những lý do khiến ngành sản xuất giấy tissue vẫn ngày càng phát triển hiện nay là nhu cầu sử dụng loại giấy này là rất lớn. Vì vậy, các doanh nghiệp ngành sản xuất giấy tissue Việt Nam, ngoài việc duy trì sản xuất, còn mở rộng và tăng tốc đầu tư cho loại sản phẩm này. Cầu còn cao 20%/năm là mức tăng trưởng hằng năm của ngành hàng giấy tissue Việt Nam. Tuy nhiên, mức này vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu trong nước cũng như xuất khẩu. Thực tế, thị trường giấy tissue hiện nay có sự tham gia của nhiều công ty trong và ngoài nước với đa dạng chủng loại sản phẩm. Chính vì những đòi hỏi cấp bách trong thực tế về mặt định hướng phát triển và công nghệ sản xuất giấy tissue, chúng em đã chọn đề tài: “Tìm hiểu công nghệ sản xuất giấy tissue ở Việt Nam, hiện trạng và giải pháp”. Chúng em xin được gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới cô Nguyễn Thị Minh Phương đã hướng dẫn tận tình, chi tiết giúp chúng em hoàn thành đồ án môn học này. Trong quá trình thực hiện đề tài này, chúng em đã rất cố gắng để hoàn thành tốt nhưng có lẽ do vốn kiến thức còn hạn hẹp cũng như các yếu tố khách quan khác mà không thể tránh khỏi những thiếu sót. Chúng em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến, phê bình và hướng dẫn thêm của các thầy cô cũng như bạn đọc
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
VIỆN KỸ THUẬT HÓA HỌC
- -ĐỒ ÁN MÔN HỌC
TÌM HIỂU CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT GIẤY TISSUE Ở VIỆT NAM,
HIỆN TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP Học phần: Nhập môn Kỹ thuật Hóa học (CH2000)
Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Thị Minh Phương
Sinh viên thực hiện: 1 Phạm Xuân Hưởng – 20162102
2 Nguyễn Văn Huy – 20161845
3 Vũ Tiến Lâm – 20162335
4 Nguyễn Thị Mai – 20162626
5 Nguyễn Quang Minh – 20162742
HÀ NỘI – 2018
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
VIỆN KỸ THUẬT HÓA HỌC
ĐỒ ÁN MÔN HỌC
TÌM HIỂU CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT GIẤY TISSUE Ở VIỆT NAM,
HIỆN TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP Học phần: Nhập môn Kỹ thuật Hóa học (CH2000)
Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Thị Minh Phương
Sinh viên thực hiện: 1 Phạm Xuân Hưởng – 20162102
2 Nguyễn Văn Huy – 20161845
3 Vũ Tiến Lâm – 20162335
4 Nguyễn Thị Mai – 20162626
5 Nguyễn Quang Minh – 20162742
HÀ NỘI – 2018
Trang 3MỤC LỤ
MỤC LỤC _3 DANH MỤC HÌNH VẼ 5
MỞ ĐẦU 6 PHẦN I: KHÁI QUÁT VỀ NGÀNH KỸ THUẬT HÓA HỌC TRONG NƯỚC VÀ TRÊN THẾ GIỚI _7
1.1 Hiểu biết chung về ngành Kỹ thuật Hóa học 7
1.1.1 Tình hình phát triển trong và ngoài nước 7
1.1.2 Nguyên liệu cho ngành Kỹ thuật Hóa học 8
1.1.3 Một số nhóm sản phẩm của ngành Kỹ thuật Hóa học 8
1.1.4 Ứng dụng của ngành Kỹ thuật Hóa học trong nền kinh tế quốc dân 8
1.2 Chương trình đào tạo Kỹ thuật Hóa học tại trường Đại học Bách Khoa Hà Nội 9
1.2.1 Đào tạo Đại học hệ chính quy 9
1.2.2 Đào tạo sau đại học 11
PHẦN II TỔNG QUAN VỀ GIẤY TISSUE _12 2.1 Một số thông tin về giấy Tissue 12
2.1.1 Đặc điểm 12
2.1.2 Tính chất và phân loại 12
2.1.3 Nguồn gốc và lịch sử phát triển 13
2.2 Thực trạng hiện tại 14
2.2.1 Tình hình chung 14
2.2.2 Tình hình tiêu thụ sản phẩm 15
2.2.3 Nhu cầu sử dụng 15
2.3 Quy mô sản xuất 16
2.3.1 Công nghệ sản xuất 16
2.3.2 Một số công ty giấy tissue ở Việt Nam 17
2.4 Ứng dụng 18
PHẦN III DÂY CHUYỀN CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT GIẤY TISSUE 20 3.1 Sơ đồ dây chuyền công nghệ sản xuất giấy Tissue 20
3.2 Các công đoạn chính sản xuất giấy tissue 20
3.2.1 Tuyển chọn nguyên liệu 20
Trang 43.2.2 Thu gom và chuyên chở 21
3.2.3 Lưu kho 21
3.2.4 Chuẩn bị bột giấy và sàng thô 21
3.2.5 Làm sạch bột 22
3.2.6 Khử mực 22
3.2.7 Nghiền tinh, sàng tinh và làm trắng 22
3.2.8 Xeo giấy 23
3.2.9 Sấy giấy bằng lô sấy Yankee 24
3.2.10 Ép quang và cắt cuộn 24
3.2.11 Đóng gói sản phẩm 25
3.3 Thuyết minh sơ đồ công nghệ sản xuất giấy Tissue 25
3.4 Kết luận 28
3.4.1 Kết luận chung về dây chuyền sản xuất giấy tissue ở nước ta hiện nay .28 3.4.2 So sánh công nghệ sản xuất của Việt Nam với Thế giới 29
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ _31
Trang 5DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1 Một loạt các khoáng vật – nguồn nguyên liệu tiềm năng 8
Hình 2 Khăn giấy tissue 12
Hình 3 Quy mô số lượng máy xeo được đầu tư thay mới [6] 16
Hình 4 Sản lượng giấy tissue toàn cầu giai đoạn 2000-2016 [6] 16
Hình 4 So sánh công suất hoạt động máy móc thiết bị qua các giai đoạn [6] 17
Hình 6 Hộp đựng khăn giấy tissue 19
Hình 7 Sơ đồ công nghệ sản xuất giấy tissue [12] 20
Hình 8 a) Keo (lá tràm), b) Pine (gỗ thông) 21
Hình 9 Hệ thống máy tẩy trắng giấy 22
Hình 10 Hệ thống máy xeo giấy tissue 23
Hình 11 Sơ đồ hệ thống lô sấy Yankee [14] 24
Hình 12 Thiết bị ép [15] 24
Hình 13 Sơ đồ máy xeo giấy Tissue công nghệ TAD [22] 29
Hình 14 So sánh độ hút nước của giấy tissue công nghệ TAD và công nghệ thường. 30
Trang 6MỞ ĐẦU
Trong khi đa phần các sản phẩm giấy bị sụt giảm thị phần thì giấy tissue vẫn phát triển Đó là lý do các công ty lớn trong ngành không ngần ngại tăng cường đầu tư Một trong những lý do khiến ngành sản xuất giấy tissue vẫn ngày càng phát triển hiện nay là nhu cầu sử dụng loại giấy này là rất lớn Vì vậy, các doanh nghiệp ngành sản xuất giấy tissue Việt Nam, ngoài việc duy trì sản xuất, còn mở rộng và tăng tốc đầu tư cho loại sản phẩm này Cầu còn cao 20%/năm là mức tăng trưởng hằng năm của ngành hàng giấy tissue Việt Nam Tuy nhiên, mức này vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu trong nước cũng như xuất khẩu Thực tế, thị trường giấy tissue hiện nay có sự tham gia của nhiều công ty trong và ngoài nước với đa dạng chủng loại sản phẩm
Chính vì những đòi hỏi cấp bách trong thực tế về mặt định hướng phát
triển và công nghệ sản xuất giấy tissue, chúng em đã chọn đề tài: “Tìm hiểu công nghệ sản xuất giấy tissue ở Việt Nam, hiện trạng và giải pháp”.
Chúng em xin được gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới cô Nguyễn Thị
Minh Phương đã hướng dẫn tận tình, chi tiết giúp chúng em hoàn thành đồ án
môn học này Trong quá trình thực hiện đề tài này, chúng em đã rất cố gắng để hoàn thành tốt nhưng có lẽ do vốn kiến thức còn hạn hẹp cũng như các yếu tố khách quan khác mà không thể tránh khỏi những thiếu sót Chúng em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến, phê bình và hướng dẫn thêm của các thầy cô cũng như bạn đọc
Chúng em xin chân thành cảm ơn!
Trang 7PHẦN I: KHÁI QUÁT VỀ NGÀNH KỸ THUẬT HÓA HỌC TRONG NƯỚC VÀ
TRÊN THẾ GIỚI
1.1 Hiểu biết chung về ngành Kỹ thuật Hóa học
1.1.1 Tình hình phát triển trong và ngoài nước
Ngành Kỹ thuật Hóa học được coi là ngành mũi nhọn trong các ngành công nghiệp trên Thế giới, nếu không có nó thì sẽ không tạo ra được sản phẩm
là nguyên vật liệu phục vụ cho các ngành công nghiệp khác Do vậy, Kỹ thuật Hóa học đóng vai trò cực kì quan trọng trong việc phát triển kinh tế của một nước
Đặc điểm của ngành Kỹ thuật Hóa học là đa đạng về sản phẩm có thể đáp ứng phục vụ cho gần như là tất cả các ngành từ kinh tế cho đến kỹ thuật, thậm chí là giáo dục, thực phẩm… Và trong nền kinh tế hiện đại, thì tất cả các ngành kinh tế đều sử dụng sản phẩm của ngành Kỹ thuật Hóa học, chúng vừa bổ sung cho nguồn nguyên liệu tự nhiên vừa có giá trị sử dụng cao trong đời sống xã hội
Nó còn có khả năng tận dụng những phế liệu của các ngành khác để tái tạo ra những sản phẩm phong phú đa dạng khác, nhờ đó mà việc sử dụng các tài nguyên thiên nhiên được hợp lí và tiết kiệm hơn
Kỹ thuật Hóa học là một ngành công nghiệp nặng tương đối trẻ, hiện nay được tập trung ở các nước kinh tế phát triển với đầy đủ các phân ngành và ở một
số nước công nghiệp mới Các nước đang phát triển cũng có những cố gắng nhất định để phát triển ngành này, chủ yếu là sản xuất các hóa chất cơ bản, chất dẻo…
Việt Nam cũng như nhiều nước trên Thế giới đang tập trung phát triển ngành Kỹ thuật Hóa học theo hướng đa dạng hóa các sản phẩm để phục vụ tất cả các ngành liên quan đến kỹ thuật Tuy nhiên, công nghệ sử dụng nhìn chung vẫn còn lạc hậu, năng suất lao động thấp Với một số ngành như hoá dầu, hoá hữu cơ
về cơ bản chưa hình thành hoặc mới bắt đầu Ngành công nghiệp hoá vẫn chưa
đủ khả năng đáp ứng được nhu cầu của các ngành kinh tế khác Nhiều sản phẩm thiết yếu thuộc ngành công nghiệp hóa như soda, chất dẻo, sợi tổng hợp hay
Trang 8thuốc nhuộm tại Việt Nam vẫn chưa sản xuất được Những ngành sản xuất để sử dụng các nguyên liệu này chủ yếu phải phụ thuộc vào nhập khẩu
1.1.2 Nguyên liệu cho ngành Kỹ thuật Hóa học
Nguyên liệu của Kỹ thuật Hóa học được phân loại theo trạng thái vật chất (rắn, lỏng, dầu, nước), khí (khí tự nhiên, không khí); theo thành phần (vô cơ, hữu cơ)… Nguồn nguyên liệu tiềm năng đó là khoáng vật Các khoáng quặng, quặng đa kim loại, khoáng không quặng, khoáng nguyên liệu,… bao gồm: quặng từ sắt từ, quặng sắt đỏ, quặng đồng – thiếc, than đá, than bùn, dầu mỏ,… Dạng nguyên liệu chung và phổ biến nhất là không khí và nước Nguyên liệu thực vật và động vật (gỗ, bông, mỡ, dầu, sữa, da, lông) được chế biến thành thực phẩm hay đồ dùng hàng ngày Giá trị của nguyên liệu phụ thuộc vào sự phát triển của khoa học – kỹ thuật Ví dụ, nhiều nguyên tố hiếm trước đây không có ứng dụng, ngày nay lại là phụ gia đặc biệt quan trọng cho các hợp kim hay vật liệu bán dẫn
Hình 1 Một loạt các khoáng vật – nguồn nguyên liệu tiềm năng.
1.1.3 Một số nhóm sản phẩm của ngành Kỹ thuật Hóa học
Hóa chất vô cơ, phân bón, màu cho sơn, thuốc nhuộm, thuốc phóng, thuốc nổ, …
Các chất bảo vệ thực vật, men, dược phẩm, kháng sinh, mỹ phẩm, thực phẩm, thực phẩm chức năng,…
Các loại giấy, vải sợi, hộp chứa, bao bì…
Xi măng, thủy tinh, gốm sứ, gạch men…
Pin khô, pin ướt, ắc quy, vật liệu được mạ, linh kiện bán dẫn, pin mặt trời,…
Xăng, dầu, gas, chất dẻo, cao su, keo dán,
Trang 91.1.4 Ứng dụng của ngành Kỹ thuật Hóa học trong nền kinh tế quốc dân
Trong giai đoạn phát triển công nghiệp hóa - hiện đại hóa, hóa học càng phát huy vai trò và vị trí của mình Hóa học trở thành bộ phận không thể thiếu ở nhiều ngành sản xuất, thu hút một lượng lớn lao động liên quan
Chính vì vậy, ngành Kỹ thuật Hóa học được ứng dụng trong rất nhiều lĩnh vực sản xuất liên quan đến hóa học như: lọc – hóa dầu, hóa dược, sản xuất sản phẩm hóa hữu cơ, hóa vô cơ, sản xuất thực phẩm, hóa chất tiêu dùng, xi măng, phân bón… Hiện tại ở nước ta có rất nhiều các công ty, tập đoàn hoạt động dựa trên ứng dụng của ngành Kỹ thuật Hóa học, trở thành trụ cột kinh tế của quốc gia, làm giàu nền kinh tế quốc dân, có thể kể đến như:
Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PVN);
Tập đoàn Than khoáng sản Việt Nam (TKV);
Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (VINACHEM);
Tổng công ty Xi măng Việt Nam (VICEM);
Tổng công ty Giấy Việt Nam;
Tổng công ty Hóa dược Việt Nam
Tuy nhiên, việc ứng dụng Kỹ thuật Hóa học trong kinh tế vẫn còn gặp nhiều khó khăn do số lượng các trường đào tạo ngành còn ít, trình độ và chương trình đào tạo chưa cao Các trang thiết bị, dây chuyền sản suất của các công ty còn chưa tối tân nên sản lượng còn thấp hơn so với nhiều nước trên Thế giới Nhiều công ty đang đứng trên bờ vực phá sản, nợ công…
1.2 Chương trình đào tạo Kỹ thuật Hóa học tại trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
1.2.1 Đào tạo Đại học hệ chính quy
a) Cử nhân công nghệ
Mục tiêu của Chương trình Công nghệ Kỹ thuật Hóa học của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội là đào tạo những Cử nhân:
Có kiến thức cơ sở chuyên môn rộng để có thể thích ứng tốt với những
vị trí công việc phù hợp ngành học
Chú trọng đến năng lực và kỹ năng thực hành nghề nghiệp; ứng dụng các giải pháp công nghệ, triển khai vận hành hệ thống và quá trình, quy trình công nghệ
Tuy nhiên, Cử nhân công nghệ cần nhiều thời gian hơn khi học chuyển tiếp để nhận bằng kỹ sư/ thạc sĩ
Trang 10b) Cử nhân kỹ thuật
Mục tiêu Chương trình Cử nhân kỹ thuật Hóa học của Trường ĐH Bách Khoa Hà Nội là đào tạo những Cử nhân:
Có kiến thức nền tảng cơ bản, kiến thức cơ sở chuyên môn vững chắc
để có thể thích ứng tốt với lĩnh vực rộng của ngành học
Chú trọng đến năng lực thiết kế và phát triển hệ thống, sản phẩm, giải pháp kỹ thuật
Có thể học chuyển tiếp để nhận bằng kỹ sư hoặc thạc sĩ
c) Kỹ sư
Mục tiêu của Chương trình Kỹ sư Kỹ thuật Hoá học là trang bị cho người tốt nghiệp
Kiến thức cơ sở chuyên môn vững chắc, sâu rộng để thích ứng tốt với những công việc khác nhau trong các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ hóa học như dầu khí, hóa dược, polyme, vô cơ phân bón, vật liệu silicat, điện hóa, xenluloza
và giấy, quá trình, thiết bị, máy công nghiệp hóa chất…
Chú trọng đến năng lực tính toán thiết kế và phát triển các giải pháp kỹ thuật trong một lĩnh vực ứng dụng của ngành học
Có thể học tiếp lên thạc sĩ
Các chuyên ngành được đào tạo [ CITATION Chemeng \l 1033 ]:
Công nghệ Hữu cơ-Hóa dầu;
Công nghệ Hóa dược và Hóa chất Bảo vệ thực vật;
Công nghệ Vật liệu Polyme và Compozit;
Công nghệ Xenluloza và Giấy;
Công nghệ Các chất Vô cơ;
Công nghệ Vật liệu Silicat;
Công nghệ Điện hóa và Bảo vệ kim loại;
Quá trình thiết bị công nghệ Hóa học và Thực phẩm;
Máy và Thiết bị công nghiệp Hóa chất – Dầu khí;
Công nghệ Hóa lý;
Công nghệ Kỹ thuật Hóa học;
Hóa học;
Kỹ thuật In
d) Hệ Đại học vừa học vừa làm
Ngoài các chương trình Hệ đại học trên, Viện còn đào tạo Hệ đại học vừa học vừa làm với các chuyên ngành [ CITATION Chemeng \l 1033 ]:
Công nghệ Hữu cơ - Hoá dầu;
Công nghệ các chất vô cơ;
Trang 11 Công nghệ Giấy.
1.2.2 Đào tạo sau đại học
a) Chương trình đào tạo Cao học
Viện Kỹ thuật Hóa học đào tạo các chuyên ngành cao học bao gồm [ CITATION Chemeng \l 1033 ]:
Kỹ thuật Hóa học;
Kỹ thuật in và truyền thông;
Công nghệ vật liệu silicat;
Kỹ thuật lọc - hóa dầu;
Hóa học
b Chương trình đào tạo Tiến sỹ
Hướng nghiên cứu cho các Nghiên cứu sinh theo học ngành Kỹ thuật Hóa học gồm có [ CITATION Chemeng \l 1033 ]:
Vật liệu cao phân tử và tổ hợp;
Hóa hữu cơ;
Kỹ thuật Hóa học;
Hóa lý thuyết và hóa lý
Trang 12PHẦN II TỔNG QUAN VỀ GIẤY TISSUE
2.1 Một số thông tin về giấy Tissue
2.1.1 Đặc điểm
Giấy là một loại vật liệu mỏng được làm từ chất xơ dày từ vài trăm µm cho đến vài cm, thường có nguồn gốc thực vật, và được tạo thành mạng lưới bởi lực liên kết hiđrô không có chất kết dính Thông thường giấy được sử dụng dưới dạng những lớp mỏng nhưng cũng có thể dùng để tạo hình các vật lớn
Giấy tissue (tissue paper) là loại giấy mỏng, dai, không giãn nở khi thấm ướt, hầu như không ăn nếp định lượng giấy dao động từ 20-30grs ( có thể hình dung nó khá giống loại khăn giấy ướt chúng ta hay sử dụng)
2.1.2 Tính chất và phân loại
a) Tính chất
Loại giấy này không thể gấp thành hình như thông thường được vì không
ăn nếp, nhưng ngược lại thường được dùng để tạo hình hoa giấy trang trí Độ bền ướt của giấy tissue thường được tăng lên nhờ bổ sung các hóa chất bền ướt Quá trình lão hóa nhanh bằng nhiệt hay còn gọi là đóng rắn mẫu thường được sử dụng để độ bền ướt của giấy tissue hoặc sản phẩm tissue đạt giá trị cao nhất, mà giá trị này sẽ đạt được sau một thời gian lão hóa tự nhiên trong điều kiện môi trường từ một vài ngày đêm đến vài tuần phụ thuộc vào loại hóa chất bền ướt sử dụng
Hình 2 Khăn giấy tissue.
b) Phân loại
Về cấu trúc, ta có thể phân loại giấy tissue thành các loại A, B, C, D, E và
F Loại A tất nhiên là nhãn hàng tốt nhất như Pulppy từ New Toyo, Bless You từ
Trang 132.1.3 Nguồn gốc và lịch sử phát triển
a) Nguồn gốc và sự hình thành của giấy nói chung
Khoảng vào những năm 400 người Ấn độ đã biết làm ra giấy Sau khoảng
500 năm sau, người dân Abbas bắt đầu dùng giấy Khoảng năm 650 người Ả Rập xâm nhập Sicile, rồi tràn qua Maroc Hai thành phố này sau đó biến thành hai trung tâm văn hóa của Ả Rập truyền bá truyền thống và tín ngưỡng của mình Trong những thế kỷ tiếp theo, lãnh thổ Ả Rập lớn dần, thêm các nước tân tiến như Algérie, Tunisie và Lybie cùng với những lãnh thổ to lớncủa Espagne, Portugal và Italie, điều này làm kỹ thuật làm giấy lan rộng Năm 751, người dân
Ả Rập sống trong thành phố Samarkan bị quân đội Trung Quốc tấn công Cuộc tấn công bị quân đội Ả Rập đẩy lùi và đuổi theo Quân Ả Rập bắt tù binh Trung Quốc biết kỹ thuật làm giấy Để đổi lấy tự do, người Trung Quốc đã truyền lại nghề làm giấy Người Ả Rập biết làm giấy từ đó và cách làm giấy được lan tràn nhanh chóng ở Ả Rập Vào thế kỷ thứ X, người Ả Rập dùng bông vải để chế giấy có loại giấy mỏng tốt Khoảng năm 1100, Ý và Espagne đuổi dân Ả Rập đi nhưng ngành sản xuất giấy được giữ vững
Tại Ý, tài liệu cổ xưa nhất được viết trên giấy xưa nhất đã được dâng lên vua Roger của Sicile, ghi năm 1102 Đầu những năm 1200 Thiên chúa giáo thống chế người Tây Ban Nha theo đạo Islam, nhờ vậy mà họ học cách làm giấy nơi người đạo Islam Năm 1250 người Ý bắt đầu học cách làm giấy và bán khắp
Âu châu Năm 1338 các giáo sĩ Pháp bắt đầu chế giấy lấy Năm 1411, sau 15 thế
kỷ từ khi Thái Luân phát minh ra giấy, người Đức mới bắt đầu sản xuất giấy và nhất là từ năm 1450 ngành báo chí và máy in ra đời do Johannes Gutenberg Rẻ tiền hơn, đồng dạng, giấy trở nên cần thiết cho sự sản xuất lớn mà giấy da thú không thể có đủ điều kiện
b) Nguồn gốc và lịch sử hình thành của giấy tissue
Giấy vệ sinh ngày càng trở nên quen thuộc trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta Lịch sử hình thành của giấy vệ sinh có từ cách đây hàng trăm năm Giấy vệ sinh lần đầu xuất hiện vào thế kỷ XIV tại Trung Quốc dưới dạng khổ lớn 0.6*0.9m[CITATION LichsuTissue \l 1033 ] Đến cuối thế kỷ XIX người
Mỹ bắt đầu chuyển sang dùng giấy báo, giấy viết bỏ đi Hay chính sách báo, tạp chí, giấy lịch chính là tiền thân của giấy vệ sinh