Sau những gì học được không những từ lí thuyết mà còn qua trải nghiệm của chính bản thân sau gần ba năm học tại trường Đại học Lao động – Xã hội, tôi đã nhận thấy rằng kĩ năng giao tiếp đóng vai trò rất quan trọng của trong cuộc sống. Khi bạn giao tiếp tốt, kĩ năng giao tiếp sẽ giúp bạn mở ra con đường thành công cho chính mình. Giao tiếp tốt không chỉ giúp mọi người tự nhìn nhận lại mình để từ đó có cách ứng xử phù hợp hơn, thu thập được nhiều thông tin cần thiết hơn mà thông qua đó còn giúp cho chúng ta duy trì và tạo mở thêm nhiều mối quan hệ tốt đẹp trong tương lai. Từ những lợi ích của kĩ năng giao tiếp mang lại cũng như nhận thấy việc sử dụng kĩ năng giao tiếp của sinh viên trường ta còn nhiều hạn chế, tôi đã quyết định xây dựng đề tài: “Thực trạng và giải pháp nâng cao kỹ năng tạo lập mối quan hệ trong giao tiếp của sinh viên trường Đại học Lao động – Xã hội (Cơ sở II)”. Đề tài này sẽ giúp cho sinh viên trường ta hiểu được thế nào là kĩ năng tạo lập mối quan hệ, biết cách tạo lập mối quan hệ với mọi người xung quanh và xây dựng được những mối quan hệ tốt hơn trong quá trình học tập và làm việc của mình sau này.
Trang 1LỜI NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN
Trang 2
LỜI MỞ ĐẦU
Trong bối cảnh những yêu cầu của xã hội đặt ra cho con người ngày càng cao, không chỉ về kiến thức chuyên môn mà còn đòi hỏi con người phải có kĩ năng giao tiếp tốt để đẩy nhanh tốc độ xúc tiến công việc, thì chúng ta càng phải cố gắng nâng cao hiệu quả trong việc vận dụng kĩ năng giao tiếp của mình Kĩ năng giao tiếp tốt giúp chúng ta có được những thành công nhất định trong cuộc sống, đặt biệt là kĩ năng tạo lập mối quan hệ Giờ đây, giao tiếp đã trở thành một hiện tượng
xã hội không thể thiếu trong xã hội loài người và việc tạo lập mối quan hệ cũng xuất phát từ những nhu cầu đó Đôi khi bạn có thể không giỏi về kiến thức chuyên môn nhưng nếu bạn là người có khả năng giao tiếp tốt, có mối quan hệ tốt với nhiều người thì bạn vẫn có thể có được vị trí cao trong công việc
Đối với bản thân sinh viên thì ngoài việc có được kiến thức chuyên môn trong quá trình học thì việc tạo lập mối quan hệ sẽ là bước khởi đầu để sinh viên sau khi ra trường tìm kiếm được nhiều cơ hội việc làm hơn và có được sự thăng tiến trong công việc sau này Bên cạnh đó, hầu hết sinh viên đều có trong mình một
số khả năng giao tiếp nhất định Vậy làm thế nào để giúp sinh viên khai thác được những kĩ năng giao tiếp của mình và sử dụng hiệu quả những kĩ năng đó, đặc biệt
là đối với kĩ năng tạo lập mối quan hệ? Để trả lời được câu hỏi này, chúng tôi đã
quyết định tiến hành cuộc khảo sát với đề tài: “Kĩ năng tạo lập mối quan hệ trong
giao tiếp của sinh viên trường Đại học Lao động – Xã hội (Cơ sở II)”
Trang 3Chương I PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài.
Sau những gì học được không những từ lí thuyết mà còn qua trải nghiệm của chính bản thân sau gần ba năm học tại trường Đại học Lao động – Xã hội, tôi
đã nhận thấy rằng kĩ năng giao tiếp đóng vai trò rất quan trọng của trong cuộc sống Khi bạn giao tiếp tốt, kĩ năng giao tiếp sẽ giúp bạn mở ra con đường thành công cho chính mình Giao tiếp tốt không chỉ giúp mọi người tự nhìn nhận lại mình
để từ đó có cách ứng xử phù hợp hơn, thu thập được nhiều thông tin cần thiết hơn
mà thông qua đó còn giúp cho chúng ta duy trì và tạo mở thêm nhiều mối quan hệ tốt đẹp trong tương lai Từ những lợi ích của kĩ năng giao tiếp mang lại cũng như nhận thấy việc sử dụng kĩ năng giao tiếp của sinh viên trường ta còn nhiều hạn chế, tôi đã quyết định xây dựng đề tài: “Thực trạng và giải pháp nâng cao kỹ năng tạo lập mối quan hệ trong giao tiếp của sinh viên trường Đại học Lao động – Xã hội (Cơ
sở II)” Đề tài này sẽ giúp cho sinh viên trường ta hiểu được thế nào là kĩ năng tạo lập mối quan hệ, biết cách tạo lập mối quan hệ với mọi người xung quanh và xây dựng được những mối quan hệ tốt hơn trong quá trình học tập và làm việc của mình sau này.
2. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.
Xuất phát từ những lý do nêu trên, chúng ta có thể thấy khách thể cần nghiên cứu của đề tài đó là những sinh viên thuộc trường Đại học Lao động – Xã hội (Cơ sở II) Khi đã xác định được khách thể nghiên cứu là những sinh viên của trường Đại học Lao động – Xã hội (Cơ sở II) thì chúng ta sẽ thấy có rất nhiều vấn đề
Trang 4cần được nghiên cứu dựa trên khách thể này, như: kết quả học tập của sinh viên, khả năng tự học, kĩ năng sống và hòa nhập với cộng đồng của sinh viên hiện nay,v.v… Những vấn đề này chính là những đối tượng nghiên cứu mà chúng ta cần hướng đến Trong bài viết này, chúng tôi chỉ đề cập đến đối tượng nghiên cứu là “kĩ năng tạo lập mối quan hệ trong giao tiếp của sinh viên trường Đại học Lao động –
Xã hội (Cơ sở II)” Việc nghiên cứu những vấn đề phát sinh từ đối tượng nghiên cứu
sẽ giúp chúng ta tìm ra giải pháp cho những vấn đề còn tồn tại Từ đó, giúp cho bản thân khách thể ngày càng hoàn thiện hơn.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu.
Khi đề cập đến đề tài nghiên cứu: “Thực trạng và giải pháp nâng cao kỹ năng tạo lập mối quan hệ trong giao tiếp của sinh viên trường Đại học Lao động – Xã hội (Cơ sở II)”, chúng ta có thể thấy mục đích của đề tài là chỉ ra những vấn đề còn tồn tại của việc vận dụng kỹ năng tạo lập mối quan hệ trong giao tiếp của sinh viên và tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề đó Khi đã xác định được mục đích của đề tài nghiên cứu, chúng ta phải đi làm rõ việc vận dụng những kỹ năng tạo lập mối quan
hệ đó có ảnh hưởng như thế nào đến quá trình giao tiếp của các sinh viên Qua đó,
đề tài sẽ giúp cho sinh viên nhận thấy được tầm quan trọng của việc tạo lập mối quan hệ và giúp bản thân sinh viên tự nhìn nhận lại kỹ năng tạo lập mối quan hệ của mình đang ở mức độ nào để từ đó có thể thay đổi theo hướng tích cực hơn Đây chính là nhiệm vụ của đề tài cần nghiên cứu
4. Phương pháp nghiên cứu.
Sau khi xác định được mục tiêu và nhiệm vụ cũng như là đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu chúng ta cũng cần có các phương pháp điều tra thích hợp để tiến hành thu thập thông tin dựa trên lý thuyết và thực tiễn.
4.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết.
Phương pháp nghiên cứu lý thuyết là những phương pháp nghiên cứu có cơ
sở lí luận khoa học như: phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp,…
Việc vận dụng các phương pháp này sẽ giúp chúng ta tìm thấy sự tương đồng, mối liên hệ và sự tác động của từng vấn đề cần nghiên cứu lên đối tượng nghiên cứu và ngược lại
4.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
Ngoài việc vận dụng phương pháp nghiên cứu lý thuyết, để đảm bảo số liệu của bài viết được chính xác hơn, cũng như sau khi xem xét ưu và nhược điểm của các phương pháp quan sát, phỏng vấn, điều tra khảo sát, thực nghiệm,v.v… Chúng
Trang 5tôi đã quyết định chọn phương pháp điều tra và khảo sát bằng bảng câu hỏi để thu thập thông tin cho bài viết của mình
5. Phạm vi nghiên cứu.
Trong điều kiện nguồn kinh phí còn hạn hẹp và độ dài bề mặt thời gian không cho phép và để số liệu nghiên cứu thể hiện được nội dung của đề tài nghiên cứu được tương đối chính xác, chúng tôi đã quyết định thu hẹp lại phạm vi nghiên cứu của đề tài bằng cách chỉ tiến hành khảo sát ngẫu nhiên 50 sinh viên ngành quản trị nhân sự của trường Vì vậy, phạm vi nghiên cứu ở đây đó chính là “sinh viên ngành quản trị nhân sự trường Đại học Lao động – Xã hội (Cơ sở II), năm học
2011 – 2012”.
Chương 2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1. Thực trạng.
Tôi rất tâm đắc với câu nói: “Tất cả bắt đầu bằng suy nghĩ (tư duy) Suy nghĩ tạo nên hành động, hành động liên tục biến thành thói quen và thói quen tạo nên định mệnh” Suy nghĩ tích cực sẽ dẫn đến hành động tích cực, hành động tích cực giúp bạn hình thành thói quen tích cực, thói quen tích cực sẽ mang bạn đến thành công và ngược lại Theo quy luật đó, việc bạn thành công trong giao tiếp cũng sẽ bắt đầu từ sự nhận thức và suy nghĩ của chính bạn, sau đó là thái độ và hành động của bạn đối với việc vận dụng kỹ năng giao tiếp vào cuộc sống Đối với bài viết này, chúng tôi mong muốn nhìn nhận được một thực tế khách quan về kỹ năng tạo lập mối quan hệ của sinh viên trường Đại học Lao động – Xã hội (Cơ sở II) trong năm học 2011 – 2012 hiện nay.
1.1. Về mặt nhận thức.
Theo số liệu chúng tôi thu thập được từ Phiếu điều tra “Kỹ năng tạo lập mối quan hệ trong giao tiếp của sinh viên trường Đại học Lao động – Xã hội (Cơ sở II)”, hầu hết các sinh viên đều nhận thấy kỹ năng tạo lập mối quan hệ là quan trọng trong giao tiếp hằng ngày của mình, chiếm tỉ lệ khá cao với 96% sinh viên trả lời
“Có” khi được hỏi “Theo bạn, kỹ năng tạo lập mối quan hệ có quan trọng hay không?”
Trang 6Biểu đồ 1.1: Thể hiện tầm quan trọng của việc tạo lập mối quan hệ trong giao tiếp.
Ngoài việc nhận thức được tầm quan trọng của kỹ năng tạo lập mối quan hệ, sinh viên của trường cũng cho rằng việc sử dụng thêm các kỹ năng khác trong giao tiếp sẽ giúp cho quá trình giao tiếp của mình được thành công hơn
Biểu đồ 1.2: Thể hiện một số kĩ năng giao tiếp cần sử dụng trong quá trình giao tiếp
Có đến 60% sinh viên cho rằng nên kết hợp kỹ năng tạo lập mối quan hệ với những kỹ năng khác như: kỹ năng quan sát, lắng nghe, phản hồi và kỹ năng đặt câu hỏi Và chỉ có 8% sinh viên chọn khi tham gia vào quá trình giao tiếp chỉ cần sử dụng một kỹ năng tạo lập mối quan hệ Điều này cho thấy sự cần thiết của việc vận dụng nhiều kỹ năng khác nhau vào quá trình giao tiếp để đạt được hiệu quả cao hơn Mặt khác, khi được hỏi: “Kĩ năng tạo lập mối quan hệ trong giao tiếp sẽ giúp bạn điều gì?” thì chúng tôi nhận được câu trả lời như sau:
Biểu đồ 1.3: Lợi ích của việc vận dụng kỹ năng tạo lập mối quan hệ trong giao tiếp
Biểu đồ 1.3 cho chúng ta thấy có hơn 50% các sinh viên khi được hỏi câu hỏi trên đều cho rằng việc tạo lập mối quan hệ mang lại cho họ nhiều rất nhiều lợi ích
Từ việc có thêm nhiều mối quan hệ trong xã hội, hiểu thêm về mọi người xung quanh đến tự tin hơn trong giao tiếp và có cảm giác về sự thân thuộc giữa hai bên
Có thể nói những lợi ích mà kỹ năng tạo lập mối quan hệ mang lại cho người vận dụng thành thạo nó là rất lớn, không chỉ ở hiện tại mà còn tồn tại lâu dài trong tương lai Nắm bắt được yêu cầu cần phải có kỹ năng tạo lập mối quan hệ, các sinh viên trường ta đã và đang cố gắng tạo dựng cho mình thật nhiều mối quan hệ Và thực tế cho thấy rằng có đến 70% sinh viên nhận thấy mối quan hệ của họ hiện nay
là rất nhiều, đến nỗi họ không thể nhớ hết những mối quan hệ mà mình đã có, ngược lại chỉ có 10% sinh viên cho rằng mối quan hệ của họ là rất ít, chỉ có vài người để họ tin tưởng và chơi thân
Biểu đồ 1.4: Thể hiện mức độ tạo lập mối quan hệ của sinh viên hiện nay.
Bạn nhận thấy những mối quan hệ của bạn hiện nay
là:
Trang 7Nhìn vào kết quả trên, chúng ta có thể thấy việc sinh viên có khả năng phát triển được nhiều mối quan hệ cá nhân là điều tốt, thế nhưng kết quả trên cũng cho chúng ta thấy được xu hướng tạo lập mối quan hệ của sinh viên trường ta hiện nay chủ yếu là theo chiều rộng Vấn đề này không chỉ tồn tại ở riêng trường ta mà còn xuất hiện rất nhiều ở các trường đại học khác, trên các diễn đàn, forum, rất nhiều bạn trẻ, sinh viên cũng rơi vào tình trạng “quá tải” với các mối quan hệ hiện tại của mình Còn đối với những mối quan hệ theo chiều sâu, sinh viên trường ta nghĩ như thế nào về những mối quan hệ mà họ cho rằng nên xây dựng lâu dài?
Biểu đồ 1.5: Thể hiện những mối quan hệ mà sinh viên cho rằng nên xây dựng lâu dài.
Theo biểu đồ trên, những mối quan hệ được sinh viên chọn nhiều nhất để xây dựng lâu dài đó là những người mà họ thật sự tin tưởng như: bạn thân, người yêu, thầy cô, đồng nghiệp (trong quá trình đi làm thêm bên ngoài),… chiếm 60% Trong khi đó, những mối quan hệ với sếp và những người có địa vị trong xã hội cũng là những mối quan hệ khá quan trọng mà chúng ta cần phải có trong tương lai thì chỉ
có 14% sinh viên cho rằng cần phải phát triển những mối quan hệ này Tương tự,với mức độ là người mới quen thì cơ hội để phát triển thành mối quan hệ lâu dài đối với sinh viên trường ta sẽ là rất ít, chỉ có 6% sinh viên chấp nhận phát triển những mối quan hệ mới này.
Trang 8Bản thân sinh viên trong trường cũng tự nhận thấy rằng kỹ năng tạo lập mối quan hệ của các sinh viên trường chưa thật sự tốt và có đến 60% sinh viên trả lời như vậy khi được hỏi:
Biểu đồ 1.6: Thể hiện kĩ năng tạo lập mối quan hệ của sinh viên trường ta hiện nay
Câu trả lời của các bạn ở câu hỏi này phần nào cho chúng ta thấy được thực trạng tạo lập mối quan hệ trong giao tiếp của sinh viên trường ta hiện nay Đó là
đa số sinh viên trường ta chưa thật sự năng động trong việc tạo lập mối quan hệ của mình theo chiều sâu mà chỉ mới phát triển được theo chiều rộng Một số sinh viên khi được khuyến khích tham gia các hoạt động tình nguyện thì mới nhận thấy mình có khả năng giao tiếp tốt Như vậy, những mối quan hệ mà các bạn tạo lập được hiện nay là chưa thật sự bền vững và cần có sự thay đổi.
1.2. Về mặt thái độ.
Cách nhìn nhận của bạn sẽ tạo nên thái độ của bạn đối với một vấn đề nào
đó và ngược lại thái độ của bạn cũng sẽ phản ánh được phần nào suy nghĩ của bạn Xuất phát từ điều này, chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu thái độ của sinh viên đối với vấn đề tạo lập mối quan hệ hiện nay.
Trang 9Khi tiến hành cuộc điều tra khảo sát về mức độ thường xuyên tìm hiểu kỹ năng giao tiếp của sinh viên, chúng tôi nhận thấy có đến 80% sinh viên cho rằng mình có thói quen tìm hiểu về kỹ năng giao tiếp trong khi 20% những sinh viên còn lại thì chưa tạo được thói quen này
Biểu đồ 2.1: Thể hiện mức độ thường xuyên tìm hiểu các kĩ năng giao tiếp xã hội của sinh viên.
Kết quả trên phù hợp với nhận thức của sinh viên về tầm quan trọng của giao tiếp cũng như bản thân sinh viên đã biết tận dụng những cơ hội được nói chuyện, trình bày nơi công cộng mà mình có được để cố gắng thể hiện bản thân, thể hiện qua câu hỏi “Với các cơ hội được nói chuyện hay trình bày nơi công cộng, chỗ đông người bạn thường có thái độ như thế nào?”.
Biểu đồ 2.2: Thể hiện thái độ của sinh viên khi đứng trước cơ hội tham gia vào quá trình giao tiếp.
Câu trả lời “Cố gắng được tham gia vì qua đó bạn có thể rèn luyện mình” được sinh viên lựa chọn nhiều nhất với tỉ lệ 60%, kết quả này cho chúng ta thấy hơn một nửa sinh viên của trường rất tích cực trong việc tìm kiếm các cơ hội rèn luyện cho mình Và có rất ít sinh viên “Né tránh vì ngại nói chuyện với người lạ”, chỉ
có 8% Tuy nhiên, bên cạnh những sinh viên thực sự năng động, chúng ta cũng không thể bỏ quên những đối tượng sinh viên có thái độ thờ ơ, không quan tâm đến các cơ hội phát triển của bản thân Tỉ lệ các sinh viên này chiếm tới 32% trong tổng
số sinh viên được khảo sát Như vậy, ngoài việc tiếp tục khích lệ tinh thần của
Trang 10những sinh viên có thái độ sống tích cực, chúng ta cũng cần quan tâm hơn nữa đến những đối tượng sinh viên còn lại, những sinh viên chưa thực sự năng động và chưa có thói quen tốt trong việc tự rèn luyện và phát triển kĩ năng cần thiết cho bản thân.
Ngoài ra, quan điểm trong cuộc sống cũng là những yếu tố không nhỏ tác động đến việc hình thành thái độ sống của chúng ta Câu hỏi được đặt ra để dẫn chứng cho vấn đề này là: “Phải mất bao nhiêu lâu để bạn thực sự tin tưởng người
mà bạn đã gặp gỡ lần đầu tiên?” và “Nếu người khác giới chủ động nói chuyện với bạn, bạn sẽ phản ứng như thế nào?”
Với câu hỏi: “Phải mất bao nhiêu lâu để bạn thực sự tin tưởng người mà bạn
đã gặp gỡ lần đầu tiên?”, chúng tôi nhận được câu trả lời như sau: có 6% sinh viên cho rằng sẽ tin tưởng người mà họ gặp gỡ lần đầu tiên sau vài lần trò chuyện qua điện thoại, và có đến 50% sinh viên cho rằng cần có một thời gian dài để tìm hiểu thì mới có thể đặt niềm tin vào những người mới quen
Biểu đồ 2.3: Thể hiện thời gian cần thiết để có thể tin tưởng vào đối tượng giao tiếp
Biểu đồ trên cũng cho chúng ta thấy được mức độ tin tưởng đối với một người mới quen có sự tăng dần theo thời gian và mật độ tiếp xúc giữa hai người Sau vài lần trò chuyện qua điện thoại chúng ta không thể kiểm chứng được sự chân thành của người đối diện, cũng như sau vài lần gặp gỡ để trao đổi công việc Sự tin tưởng của chúng ta chỉ có được khi chúng ta trải qua một thời gian dài tiếp xúc với người đó, tìm hiểu kĩ về người đó là người như thế nào Điều này được giải thích 1 phần là do con người thường có xu hướng phân tích hành vi của người khác, giải thích các sự kiện xã hội bằng những nguyên nhân này hay nguyên nhân khác khi tham gia vào quá trình giao tiếp, hay nói cách khác là có sự quy gán xã hội trong các hoạt động giao tiếp của con người Vì quy gán xã hội là một quá trình suy diễn nhân quả nhằm hiểu được hành động của người khác cho nên quá trình này tốn khá nhiều thời gian để cá nhân nhận thức được bản chất, tính cách của đối tượng giao tiếp Bên cạnh đó, việc đánh giá nguyên nhân, ý định của các hành vi ứng xử của đối tượng mà chúng ta giao tiếp thường dựa vào sự hiểu biết, vốn sống và kinh nghiệm của bản thân, cho nên vốn sống và kinh nghiệm của bản thân càng nhiều thì chúng ta càng rút ngắn được thời gian tìm hiểu và càng có được những đánh giá chính xác hơn khi tri giác đối tượng giao tiếp