Chương 17 HỆ THỐNG TRUYỀN THÔNG FM HAI CHIỀU 1. Máy phát radio FM hai chiều: Hình 5-23 :Sơ đồ khối của máy phát FM hai chiều. Sơ đồ khối của máy phát FM trực tiếp sử dụng vi mạch tổ hợp được vẽ trên hình (5-23). Máy phát FM gián tiếp được sử dụng rộng rãi hơn máy phát FM trực tiếp, vì máy phát FM trực tiếp không có tính ổn đònh cao. Theo quy đònh của FCC là không sử dụng vòng AFC. Máy phát có sơ đồ khối như hình (5-23) hoạt động trên băng tần từ 150Khz đến 174Mhz. Bộ chuyển mạch chọn kênh cấp nguồn cho một Antena Xtal f1 Xtal f2 Xtal f3 Xtal f4 Mạch điều pha Mạch nhân x12 Mạch khuếch đại Mạch bù nhiệt độ Mạch KĐCS BPF Mạch KĐ âm thanh Mạch giới hạn Mạch VOX Electric PTT Chuyển mạch chọn kênh Sóng mang RF đã điều biến Sóng mang IF đã điều biến Sóng mang chưa điều biến Tín hiệu audio Microphone 0Mhz - 3Mhz 150Mhz - 174Mhz 12,5Mhz - 14,5Mhz trong bốn mạch dao động thạch anh hoạt động tại tần số từ 12,5 Mhz đến 14,5Mhz phụ thuộc vào tần số sóng mang phát ra tại ngõ ra cuối cùng của máy phát. Mạch điều biến pha sử dụng diode varactor được điều biến với tín hiệu audio tại ngõ ra của mạch giới hạn. Biên độ của tín hiệu audio được giới hạn lại sao cho máy phát không vượt quá mức kích thích sóng mang IF đã được điều biến sẽ được khuếch đại lên và nhân lên 12 lần để tạo ra tần số sóng mang RF phù hợp. Tín hiệu RF được khuếch đại lần nữa và được lọc trước khi truyền đi. Hình 5-24 : Sơ đồ nguyên lý PTT. Hoạt động của mạch như sau: Khi nhấn phím của PTT thì chuyển mạch sẽ nối đất cực Base của Q 1 làm cho Q 2 ngưng dẫn và Q 1 sẽ dẫn. Khi Q 2 ngưng dẫn thì nguồn cung cấp cấp cho máy phát đồng thời ngắt nguồn cung cấp cho máy thu. Muốn cho làm việc thì công tắc PTT sẽ mở ra lúc này Q 1 ngưng dẫn sẽ ngắt nguồn V cc cung cấp cho máy phát đồng thời Q 2 dẫn trở lại cấp nguồn cho máy thu, lúc đó máy thu làm việc. Ngoài những máy phát hiện đại còn được trang bò bộ VOX (Voice operated transmitter) VOX là một bộ phận hoạt động một cách tự động khi có âm thanh đưa vào micro, trên mạch VOX có những phím nhấn tự động. Khi có tín hiệu đưa vào micro thì những phím này tự động đóng lại và mạch VOX bắt đầu họat động. Máy có trang bò mạch VOX yêu cầu Q1 Q2 Vcc máy phát Vcc Vcc máy thu PTT hoặc chuyển mạch VOX       phải có một micro bên ngoài để nhận tín hiệu. Sơ đồ nguyên lý của VOX tiêu biễu được vẽ trên hình (5-24). Hoạt động của mạch như sau: nguồn tín hiệu audio đưa vào micro nằm trong dải tần từ 400Hz đến 600Hz, nguồn tín hiệu này được lọc và khuếch đại bởi Q 1 , Q 2 , Q 3 . Ngõ ra của Q 3 được chỉnh lưu và điều khiển bởi Q 4 hoạt động. Khi Q 4 dẫn thì mạch PTT sẽ nối mass và cho phép máy phát họat động, máy thu ngưng hoạt động. Khi không có tín hiệu audio vào thì Q 4 ngưng dẫn và PTT hở mạch, không cho phép máy phát làm việc đồng thời cho phép máy thu hoạt động. Hình 5-25: Sơ đồ nguyên lý của mạch VOX. 2. Máy thu Radio FM hai chiều: Sơ đồ khối của máy thu trên hình (5-26) có bốn kênh được tích hợp lại thành một mạch đặt trong máy thu với bốn mạch dao động riêng biệt. Khi máy thu hoạt động thì một trong bốn mạch dao động sẽ hoạt động theo phụ thuộc vào vò trí chuyển mạch chọn kênh. Tần số dao động của mạch được nhân lên 9 lần. Tín hiệu tại ngõ ra của bộ phận được đưa vào mạch trộn, tại đây nó phách với tín hiệu RF vào tạo ra tần số trung tần 20Mhz. Ngõ vào tín hiệu âm thanh Q3 Q1 Q2 Q4 Diode chỉnh lưu Đến mạch PTT Vcc            Loại máy thu này được sử dụng “ low side injection” và tần số dao động được xác đònh như sau: Tần số thạch anh = TansoRF Mhz  20 9 Tín hiệu IF được lọc, khuếch đại, giới hạn lại biên độ và sau đó được đưa vào mạch tách sóng biến điệu tần số để giải điều biến. Điện áp ngõ ra mạch tách sóng biến điệu tần số được khuếch và đưa ra loa. Một loại mạch khuếch đại, nén nhiễu tiêu biểu được vẽ trên hình (5-27). Mạch nén sẽ bò khóa bởi tín hiệu nhiểu bên ngoài tại ngõ ra của mạch khuếch đại audio. Hình 5-26 :Sơ đồ khối của máy thu FM 2 chiều. Khi máy thu không nhận được tín hiệu RF thì mạch AGC là nguyên nhân làm tăng độ lợi của mát thu đến giá trò cực đại. Độ lợi máy thu tăng lên làm cho tín hiệu nhiễu trong máy thu tăng theo, tín hiệu nhiễu nằm trong dải tần từ 3Khz đến 5Khz. Khi tín hiệu nhiễu đang có trong máy thu tăng quá mức cho phép, mạch khuếch đại audio sẽ ngưng BFP BFP BFP BFP Khuếch đại IF Khuếch đại RF Khuếch đại IF Mạch trộn Mạch nén Mạch giới hạn Mạch nhận dạng tần số KĐ âm thanh KĐCS âm thanh Mạch bù nhiệt độ Xtal f3 Xtal f2 Xtal f1 Xtal f4 Chuyển mạch chọn kênh Antena ï150Mhz - 174Mhz 20 Mhz IF AGC RF Loa hoạt động, máy thu sẽ ngưng hoạt động. Mạch lọc dải thông ngõ vào chỉ cho phép tín hiệu nhiễu có tần số từ 3Khz đến 5Khz đi qua, tín hiệu nhiễu này sẽ được khuếch đại và chỉnh lưu. Điện áp ngõ ra mạch chỉnh lưu được xác đònh dựa theo điều kiện ngắt dẫn của chuyển mạch Q 3 . Khi Q 3 dẫn, sẽ cấp nguồn cho mạch khuếch đại audio. Khi Q 3 ngưng dẫn sẽ ngắt nguồn cung cấp cho khuếch đại audio, máy thu sẽ ngưng hoạt động. R x là biến trở điều chỉnh độ nhạy của mạch nén. Hình 5-27 :Mạch nén. Ngõ vào Vcc Q3 Q2 Q1 Diode chỉnh lưu Rx Đến mạch KĐ âm thanh                 . Chương 17 HỆ THỐNG TRUYỀN THÔNG FM HAI CHIỀU 1. Máy phát radio FM hai chiều: Hình. Máy phát có sơ đồ khối như hình (5-23) hoạt động trên băng tần từ 150Khz đến 174 Mhz. Bộ chuyển mạch chọn kênh cấp nguồn cho một Antena Xtal f1 Xtal f2 Xtal