Môn xã hội học lứa tuổi HÀNH VI PHẠM tội ở TUỔI vị THÀNH NIÊN

MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề: Mỗi nhóm tuổi có những quan điểm, đặc điểm sinh học, vị thế, vai trò, đặc điểm xã hội khác nhau. Sự khác biệt này cũng chính là lý do làm nảy sinh những vấn đề xã hội khác biệt với từng nhóm tuổi. Đây là mối quan hệ có sự ảnh hưởng hai chiều. Những sự kiện, vấn đề xã hội nảy sinh sẽ tác động lớn tới sinh hoạt, sự phát triển của từng lứa tuổi. Ngược lại, ở mỗi một thời điểm, con người lại thay đổi suy nghĩ, hành vi. Từ đó, những hoạt động trong xã hội cũng thay đổi theo và ảnh hưởng trực tiếp tới quá trình phát triển của xã hội. Như vậy, trong các lứa tuổi, lý do lựa chọn nghiên nhóm nhóm tuổi vị thành niên bởi nhóm tuổi này có nhiều sự biến động về cả đặc điểm sinh học, xã hội, tâm lý,... nhưng vị thế, vai trò của nhóm tuổi này trong mỗi nhóm xã hội nói riêng và tổng thể xã hội nói chung lại rất quan trọng. Cùng với sự phát triển của xã hội, công nghệ thông tin, quá trình hội nhập,... vai trò của vị thành niên trong gia đình hiện nay không chỉ là một thành viên đơn thuần mà còn có thể là nguồn lực kinh tế không nhỏ. Đối với xã hội, vị thành niên càng khẳng định vai trò, vị thế của mình hơn trong công cuộc xây dựng đất nước. Không chỉ tiếp thu thành quả đi trước mà còn là bộ phận tạo nên những phát hiện, thành quả mới, chủ động tìm tòi, phát triển vượt ngoài khả năng của thế hệ đi trước. Nếu như xã hội ngày nay trở nên hội nhập hơn, hiện đại hơn, có những tư tưởng, vấn đề xã hội mới hơn thì đi cùng với những điều kiện thuận lợi đó là không ít nguy cơ đưa vị thành niên tới với những hành vi lệch chuẩn. Những vấn đề xã hội chuyển biến theo hướng phức tạp hơn hay chính bản thân những người thuộc vị thành niên hoàn toàn có thể gây ảnh hưởng theo cả hai hướng tốt và xấu tới sự phát triển của các nhóm tuổi. Và thực tế đã chứng minh điều đó. Bên cạnh những biến chuyển về kinh tế, chính trị, xã hội nói chung thì vấn đề phạm tội ở tuổi vị thành niên đang là một điểm nổi cộm cần phải được quan tâm, xử lý kịp thời. Nhìn chung, tội phạm tuổi vị thành niên đang mở rộng hơn cả về quy mô, địa bàn, hình thức và nguy hiểm hơn là tình trạng phạm trẻ hóa tội phạm. Đề tài không đi sâu nghiên cứu các khía cạnh liên quan tới luật pháp mà tập trung chỉ rõ các vấn đề xã hội, từ thực trạng hành vi phạm tội tuổi vị thành niên đưa ra những quan điểm, phân tích yếu tố xã hội, cá nhân tác động tới đối tượng nghiên cứu và những nguyên nhân, giải pháp, cách thức kết nối nguồn lực xã hội để giải quyết vấn đề đặt ra.

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1 Đặt vấn đề:

Mỗi nhóm tuổi có những quan điểm, đặc điểm sinh học, vị thế, vai trò,đặc điểm xã hội khác nhau Sự khác biệt này cũng chính là lý do làm nảy sinhnhững vấn đề xã hội khác biệt với từng nhóm tuổi Đây là mối quan hệ có sự ảnhhưởng hai chiều Những sự kiện, vấn đề xã hội nảy sinh sẽ tác động lớn tới sinhhoạt, sự phát triển của từng lứa tuổi Ngược lại, ở mỗi một thời điểm, con ngườilại thay đổi suy nghĩ, hành vi Từ đó, những hoạt động trong xã hội cũng thayđổi theo và ảnh hưởng trực tiếp tới quá trình phát triển của xã hội

Như vậy, trong các lứa tuổi, lý do lựa chọn nghiên nhóm nhóm tuổi vịthành niên bởi nhóm tuổi này có nhiều sự biến động về cả đặc điểm sinh học, xãhội, tâm lý, nhưng vị thế, vai trò của nhóm tuổi này trong mỗi nhóm xã hội nóiriêng và tổng thể xã hội nói chung lại rất quan trọng

Cùng với sự phát triển của xã hội, công nghệ thông tin, quá trình hộinhập, vai trò của vị thành niên trong gia đình hiện nay không chỉ là một thànhviên đơn thuần mà còn có thể là nguồn lực kinh tế không nhỏ Đối với xã hội, vịthành niên càng khẳng định vai trò, vị thế của mình hơn trong công cuộc xâydựng đất nước Không chỉ tiếp thu thành quả đi trước mà còn là bộ phận tạo nênnhững phát hiện, thành quả mới, chủ động tìm tòi, phát triển vượt ngoài khảnăng của thế hệ đi trước

Nếu như xã hội ngày nay trở nên hội nhập hơn, hiện đại hơn, có những tưtưởng, vấn đề xã hội mới hơn thì đi cùng với những điều kiện thuận lợi đó làkhông ít nguy cơ đưa vị thành niên tới với những hành vi lệch chuẩn Nhữngvấn đề xã hội chuyển biến theo hướng phức tạp hơn hay chính bản thân nhữngngười thuộc vị thành niên hoàn toàn có thể gây ảnh hưởng theo cả hai hướng tốt

và xấu tới sự phát triển của các nhóm tuổi Và thực tế đã chứng minh điều đó

Bên cạnh những biến chuyển về kinh tế, chính trị, xã hội nói chung thì vấn đềphạm tội ở tuổi vị thành niên đang là một điểm nổi cộm cần phải được quan tâm,

xử lý kịp thời

Nhìn chung, tội phạm tuổi vị thành niên đang mở rộng hơn cả về quy mô,địa bàn, hình thức và nguy hiểm hơn là tình trạng phạm trẻ hóa tội phạm Đề tàikhông đi sâu nghiên cứu các khía cạnh liên quan tới luật pháp mà tập trung chỉ

rõ các vấn đề xã hội, từ thực trạng hành vi phạm tội tuổi vị thành niên đưa ranhững quan điểm, phân tích yếu tố xã hội, cá nhân tác động tới đối tượng nghiêncứu và những nguyên nhân, giải pháp, cách thức kết nối nguồn lực xã hội để giảiquyết vấn đề đặt ra

2 Thao tác hóa khái niệm:

2.1 Hành vi phạm tội, phạm tội tuổi vị thành niên:

Theo điều 8 bộ Luật Hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2005 quy định:

1 Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luậthình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mạithực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất,toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền vănhóa, quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổchức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâmphạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy

định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự.

2 Những hành vi tuy có dấu hiệu của tội phạm nhưng tính chất nguy hiểmcho xã hội không đáng kể, thì không phải là tội phạm và được xử lý bằng cácbiện pháp khác

Hành vi phạm tội là một hành động có ý thức, xâm hại đến các quy định

chung mà pháp luật nghiêm cấm, được thể hiện rõ trong bộ Luật hình sự nướcCông hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Luật hình sự Việt Nam quy định người chưa thành niên là người chưa đủ

18 tuổi, đồng thời quy định hai mức tuổi khác nhau để truy cứu trách nhiệm hình

sự Tại điều 12 Bộ luật hình sự năm 1999 quy định: “Người từ đủ 16 tuổi trở

lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm Người từ đủ 14 tuổi trở lên,nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêmtrọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng”

2.2 Vị thành niên

Theo tổ chức Y tế thế giới (WTO): Vị thành niên “là nhóm nhân khẩu xã

hội có tuổi đời từ 10 đến 19 tuổi”

Theo quy định về người thành niên của Hiến pháp năm 2013 (Điều 27) và quy định về người chưa thành niên của Bộ luật Dân sự (Điều 20),

Luật xử lý vi phạm hành chính và các luật hiện nay ghi nhận rõ: Người chưa

thành niên/vị thành niên à người dưới 18 tuổi.

E.Spranger cho rằng tuổi vị thành niên là từ 14 đến 17 tuổi, Đ.Bromlei lạicoi tuổi vị thành niên từ 11 đến 15 tuổil nhà tâm lý học Xô Viết Đ.B.Encônhin

cho rằng tuổi vị thành niên là từ 11 đến hết 15 tuổi (Vũ Dũng , “Tâm lý học tuổi vị thành niên”, tạm chí Tâm lý học số 4/1998 Trang 17 – 21).

Tuy nhiên, sách chuyên khảo “Xã hội học nghiên cứu về các nhóm tuổi, những vấn đề cơ bản” - tác giả TS Phạm Hương Trà đưa ra nhận định “vị

thành niên là một trong những khái niệm được hiểu một cách đa nghĩa và dễ gâytrnah luận nhiều về cả nội hàm lẫn ngôn từ… Trên thực tế chúng ta vẫn sử dụngyếu tố về độ tuổi để phân biệt nhóm vị thành niên với các nhóm khác…”

3 Phương pháp nghiên cứu được áp dụng:

Đề tài áp dụng phương pháp phân tích tài liệu Chủ yếu sử dụng cácnguồn tài liệu trên internet nhưng chính thống, đáng tin cậy, có tác giả, trích dẫn

rõ ràng, Bên cạnh đó, trong quá trình hoàn thiện đề tài, giáo trình và nhữngnguồn tài liệu lý thuyết chính thống cũng được sử dụng

Sử dụng phương pháp này nhằm mục đích thu thập những số liệu chínhxác nhất cũng như học hỏi được những kinh nghiệm nghiên cứu, phân tích vàcấu trúc bài từ những nhà nghiên cứu, tác giả có kinh nghiệm Khi sử dụngphương pháp phân tích tài liệu, ta cũng đúc kết được những đề tài đi trước đãnghiên cứu những gì, để lại kết quả gì Từ đó, tìm hướng đi, vấn đề mới cho đềtài nghiên cứu của cá nhân

NỘI DUNG

1 Thực trạng phạm tội tuổi vị thành niên ở Việt Nam hiện nay:

Phạm tội tuổi vị thành niên không phải là vấn đề mới trên toàn thế giớicũng như ở Việt Nam Nhưng đây là vấn đề nổi cộm và mang tính cấp thiết đặcbiệt trong quá trình hội nhập, toàn cầu hóa, hiện đại hóa ngày nay ở Việt Nam.Tuy không ít nguyên nhân, giải pháp được thực hiện nhưng những “con số biếtnói” về thực trạng phạm tội tuổi vị thành niên ở Việt Nam hiện nay là điều khiếnchính quyền, nhà nước, các nhà hoạt động xã hội và chính bản thân gia đình, đốitượng không thể lơ là

Để tìm hiểu rõ ràng hơn về vấn đề này, đề tài phân tích thực trạng theonhững mục chính sau: Số lượng, độ tuổi và giới tính, địa bàn phạm tội, cơ cấu

và hình thức loại tội phạm thực hiện

Bảng: Số thanh thiếu niên vi phạm pháp luật hình sự bị khởi tố, truy tố,

xét xử trong các năm từ năm 2003 đến 2008 (Thống kê của Bộ Công an và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao)

(2007 – 2012) Theo báo cáo hội nghị góp ý cho “Dự án hỗ trợ người chưa thành niên vi phạm pháp luật giai đoạn 2013 - 2016” do Sở Lao động, Thương binh và Xã thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tổ chức ngày giai đoạn 2007 - 2012, hơn 49.000 vụ

phạm pháp hình sự với gần 76.000 đối tượng người chưa thành niên phạm pháp.Chỉ tính năm 2012, số vụ vi phạm pháp luật ở lứa tuổi này trong cả nước lên tới8.820 vụ (tăng 231 vụ so với năm 2011) do 13.300 trẻ em và người chưa thànhniên gây ra Đặc biệt, số vụ án do người chưa thành niên phạm tội lần hai trở lênchiếm tỷ lệ cao (44,8%).

(2008 – 2011) Báo cáo của Cục Cảnh sát hình sự, bốn năm qua từ 2008

đến 2011, phát hiện 40.235 vụ gồm 67.200 người chưa thành niên vi phạm phápluật, tăng hơn giai đoạn 2001 - 2006 là 3.070 người Số vụ án do người chưathành niên gây ra chiếm 20% so với tổng số vụ phạm pháp hình sự trên toànquốc

(2009 – 2014) Số liệu thống kê của Cục Thống kê Viện Kiểm sát tối cao, trong vòng 5,5 năm đã phát hiện mới 35.654 đối tượng vị thành niên vi

phạm pháp luật Những năm gần đây con số phạm tội trong lứa tuổi vị thànhniên theo báo cáo có xu hướng giảm xuống, tuy nhiên vẫn chiếm hơn 16% sovới tổng số bị can phạm tội hình sự do Cơ quan cảnh sát điều tra các cấp khởi tốđiều tra

(2010) Báo cáo của bộ Công An, trên địa bàn cả nước có 13.572 đối

tượng phạm tội là người chưa thành niên, trong đó 1.600 vụ học sinh đánh nhau

Từ những số liệu trên, có thể thấy được hành vi phạm tội của trẻ tuổi vịthành niên có sự gia tăng nhanh chóng về số lượng Con số qua mỗi năm đều giatăng và số vụ vi phạm pháp luật của trẻ chưa thành niên chiếm khoảng hơn 20%mỗi năm trên tổng số vụ vi phạm pháp luật của cả nước

1.2 Độ tuổi, giới tính:

Tình trạng tuổi vị thành niên vi phạm pháp luật không những nhân rộng

về số lượng mà đáng báo động hơn ở sự trẻ hóa Nhóm tuổi vị thành niên phạmtội đa số chiếm quá nửa tỷ lệ Cần chú ý từ những số liệu dưới đây là sự khácbiệt, thay đổi về mặt xã hội, môi trường giữa từng thời kỳ con người Cũng như

đặc thù công việc, môi trường, vị thế mà xã hội gán cho từng giới cũng ảnhhưởng trực tiếp tới việc trẻ vị thành niên nam luôn chiếm tỷ lệ phạm tội cao hơntrẻ vị thành niên nữ.

Cụ thể những số liệu thu thập được như sau:

Báo cáo thống kê của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội, tình hình tội phạm do người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi

thực hiện có chiều hướng gia tăng và chiếm tỷ lệ cao nhất, khoảng 60%; từ đủ

14 tuổi đến dưới 16 tuổi chiếm khoảng 32% và dưới 14 tuổi chiếm khoảng 8%trong tổng số các vụ phạm tội do người chưa thành niên và trẻ em thực hiện

(2008 – 2011) Báo cáo của Cục Cảnh sát hình sự, phát hiện 40.235 vụ

gồm 67.200 người chưa thành niên vi phạm pháp luật, tăng hơn giai đoạn 2001

- 2006 là 3.070 người Trong đó, nam chiếm 72.594 người

(2006 - 2010)

Bảng: Tình hình phạm tội trong lứa tuổi chưa thành niên giới

từ năm 2006 – 2010 (Báo cáo thống kê của toàn án nhân dân tối cao)

Bảng: Tình hình phạm tội trong lứa tuổi chưa thành niên lứa tuổi

từ năm 2006 – 2010 (Báo cáo thống kê của toàn án nhân dân tối cao)

1.3 Địa bàn phạm tội:

(2007 – 2012) Báo cáo hội nghị góp ý cho “Dự án hỗ trợ người chưa thành niên vi phạm pháp luật giai đoạn 2013 - 2016” do Sở Lao động, Thương binh và Xã thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tổ chức ngày giai đoạn 2007 - 2012, , địa phương

có số vụ phạm tội do người chưa thành niên thực hiện trong những năm nàynhiều nhất là ở thành phố Hồ Chí Minh: riêng tại đây, năm 2012 cũng đã xảy rahơn 5.000 vụ phạm pháp hình sự, bắt 4.679 đối tượng (chiếm 26,13%), trong đó,người chưa thành niên là 1.223 đối tượng, tăng 11,08% so với năm 2011 Tiếp

đó là Đồng Nai (hơn 2.200 vụ), Khánh Hòa, Đắc Lắc và Hà Nội Một số địaphương khác cũng công bố những con số đáng quan tâm: tại tỉnh Trà Vinh, tổngkết của Công an tỉnh cũng nhận định số vụ phạm tội do người chưa thành niêngây ra cũng có chiều hướng gia tăng: năm 2010, toàn tỉnh chỉ xảy ra 15 vụ phạmtội do người chưa thành niên gây ra, năm 2011 xảy ra 22 vụ và riêng 06 thángđầu năm 2012 đã xảy ra tới 29 vụ

1.4 Cơ cấu, hình thức tội phạm được thực hiện:

Hành vi phạm tội tuổi vị thành niên ở Việt Nam hiện nay đã có sự phứctạp hơn rất nhiều về cơ cấu, hình thức tội phạm được thực hiện Không đơnthuần là những tội danh ăn cắp tài sản, cướp giật mà những tội danh nghiêmtrọng như giết người lại chiếm đa số Hình thức thực hiện tội phạm cũng mởrộng hơn, từ cá nhân tới băng nhóm, tổ chức Khi xã hội phát triển, kéo theonhững suy nghĩ “thoáng” hơn, sự bùng nổ công nghệ thông tin thì mặt tiêu cựccủa chúng lại ảnh hưởng tới hành vi tội phạm của trẻ vị thành niên

(2008 – 2011)

Bảng thống kê số liệu loại hình phạm tội tuổi vị thành niên

(Theo Báo cáo của Cục Cảnh sát hình sự)

(2009 – 2014) Thống kê của viện Kiểm sát Nhân dân tối cao và Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội, tội danh trộm cắp tài sản chiếm

38%, cố ý gây thương tích chiếm 11%, đặc biệt là giết người chiếm 1,4% trongtổng số tội phạm do người chưa thành niên thực hiện Tình hình tội phạm ở lứatuổi chưa thành niên tăng, một số loại án tăng cao là “cướp giật tài sản” chiếm63,85%; giết người tăng 38,7% về số người vi phạm pháp luật Thống kê năm

2012, trong số 122.277 bị can bị khởi tố thì có tới 9.904 bị can dưới 18 tuổi(chiếm 8,1%, tăng 7,4% so với năm 2011)

2 Nguyên nhân, các yếu tố tác động tới hành vi phạm tội ở tuổi vị thành niên ở Việt Nam hiện nay.

Khi con người được coi là sản phẩm của các mối quan hệ trong xã hội,những môi trường xã hội hóa cơ bản ảnh hưởng trực tiếp tới hành vi, quá trìnhhình thành, chuyển biến từ một cá thể sinh học sang con người xã hội Chính vìthế, muốn giải quyết được vấn đề cấp bách này, không chỉ đổ lỗi hoàn toàn do cánhân hay tổ chức nào đó, mà việc vấn đề phạm tội ở tuổi vị thành niên ngàycàng phổ biến, phức tạp là do tổng hợp các nguyên nhân khách quan, chủ quan,

do bản thân đối tượng cũng như sự ảnh hưởng của các yếu tố kinh tế, chính trị,

xã hội, trách nhiệm của các tổ chức xã hội,

Một số nguyên nhân cơ bản được đưa ra như sau: Sự thay đổi về mặt tâmsinh lý và xã hội của chính đối tượng Nguyên nhân do gia đình: Trẻ chưa vịthành niên bỏ nhà, bỏ học, trẻ thiếu sự quan tâm của gia đình (ví dụ như bố mẹ

ly hôn, thiếu tình thương, quan tâm của các thành viên trong gia đình, ), nguồngốc gia đình làm nghề bất hợp pháp, nguồn gốc gia đình có người phạm tội, cócha/mẹ hoặc cả hai nghiện ma túy,

Đối tượng trẻ chưa thành niên có sự thay đổi rất lớn về tâm sinh lý Đángnói hơn, đây là giai đoạn quan trọng, bước vào tuổi vị thành niên là thời điểm cónhiều thay đổi về vai trò, địa vị xã hội Môi trường sinh hoạt, học tập có nhiềubiến động lớn cùng với sự thay đổi về đặc điểm sinh học, thâm chí khủng hoảng

về tâm lý khiến cho trẻ chưa thành niên có xu hướng dẫn tới hành vi lệch chuẩncao

Theo luận án tiến sĩ “Vai trò của gia đình đối với việc giáo dục trẻ em

ở thành phố (nghiên cứu tại thành phố Hà Nội) của Nguyễn Đức Mạnh chỉ

ra rằng sự giáo dục từ ra đình là nguyên nhân chính dẫn tới các thói quen củatrẻ

Theo nghiên cứu về “Công tác xã hội với trẻ em làm trái pháp luật” tác giả Trần Đức Châm, ủy ban dân số gia đình và trẻ em Việt nam năm

2004 nhấn mạnh nguyên nhân trẻ vị thành nhiên vi phạm pháp luật là từ gia

đình chưa làm tròn trach nhiệm, nghĩa vụ, bản thân bố mẹ sống thiếu gương mẫu

và không có phương pháp nuôi dạy, giáo dục đúng chuẩn mực xã hội

Lợi ích kinh tế, quan điểm về giáo dục, chính trị trong gia đình cũng ảnhhưởng tới hành vi phạm tội của trẻ chưa thành niên Đi cùng với sự phát triểncủa xã hội, nhu cầu sống, nhu cầu kinh tế được nâng cao Bên cạnh việc conngười được tiếp xúc với những quan điểm văn minh, hiện đại thì nhịp sống đócũng kéo theo một số bất cập nhất định Giá trị đồng tiền được đề cao, đồngnghĩa với việc nếu cha mẹ không sát sao với con cái, quan tâm tới việc làm ăn,kiếm tiền nhiều hơn chăm lo gia đình, các giá trị đạo đức bị coi nhẹ sẽ chi phối

hành vi, tư tưởng đạo đức không chỉ của trẻ vị thành niên mà tất cả các thànhviên khác.

Nguyên nhân khác dẫn tới hành vi phạm tội ở trẻ tuổi vị thành niên là docác nhóm xã hội có ảnh hưởng xấu như tụ tập thành băng nhóm bạo lực họcđường, rủ rê nghiện hút ma túy, không tham gia các hoạt động sinh hoạt tập thể,

bỏ học, Số liệu của Bộ GD-ĐT cho thấy hiện nay có gần 255.000 học sinh,sinh viên bỏ học

Việc kết hợp giáo dục giữa xã hội, nhà trường, gia đình và sự hợp tác củachính trẻ vị thành niên là nguyên nhân quan trọng để tác động và nhận thức củamỗi người Môi trường giáo dục không nằm ngoài sự tác động của biến đổi vănhóa, nền kinh tế thị trường Gia đình dễ trở nên xao nhãng trong việc giáo dụccon cái Nền giáo dục có nguy cơ lớn hơn trong tình trạng thương mại hóa giáodục Sự quan tâm về giáo dục không chỉ củng cố nhận thức, nâng cao chất lượngsống cho trẻ vị thành niên mà còn chăm sóc đời sống tinh thần, hành vi của trẻ

và các thành viên khác trong xã hội

Truyền thông cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng không nhỏ tớihành vi phạm tội của trẻ ở tuổi vị thành niên Liên tiếp những vụ án liên quan tớitrẻ vị thành niên được đưa tin, sẽ có mặt lợi và hại xảy đến Nếu có nhận thứcđúng đắn, đây sẽ là những lời răn đe, cảnh tỉnh cho nhóm đối tượng vị thànhniên này Tuy nhiên, không phải bất cứ ai cũng được định hướng tư tưởng tốt,đặc biệt là trong giai đoạn có nhiều biến động về tâm sinh lý như nhóm tuổi vịthành niên Vì vậy, tiếp xúc với quá nhiều thông tin phạm tội tuổi chưa thànhniên rất dễ khiến nhóm đối tượng này trở nên “chai lỳ”, lâu dần coi đó như mộtđiều hiển nhiên phải có trong cuộc sống

Không chỉ tần suất đưa tin ảnh hưởng tới tình trạng này mà cách thức, nộidung cũng là một nguyên nhân Cụ thể đó là việc đưa tin chính xác hoặc sailệch, cách thức truyền tải thông điệp giáo dục, câu từ và nội dung truyền đạt vàkhả năng nhận thức của đối tượng

Tiếp đó, luật pháp và những quy định hiện hành có phù hợp, hiệu quả haykhông chính là điểm quyết định không nhỏ tới hành vi, tình trạng phạm tội củatrẻ vị thành niên.

3 Giải pháp:

Những nguyên nhân nêu trên tuy không bao quát tất cả mọi mặt nhưng đó

là những khía cạnh mấu chốt mà đề tài muốn hướng tới Để giải quyết được tìnhtrạng phạm tội ở tuổi vị thành niên (cụ thể hơn tại Việt Nam hiện nay), cần cónhững kế hoạch, chiến lược dài lâu, chắc chắn và cân bằng giữa mọi mặt xã hội

Thứ nhất, bản thân đối tượng vị thành niên cần trau dồi tri thức, bản lĩnhvững vàng trước những biến đổi của xã hội Nếu chỉ giải quyết những tác độngbên ngoài xã hội mà chính đối tượng không tự giác thích nghi, thay đổi và cóđịnh hướng hơn với chính mình thì khó có thể cải thiện được tình hình trên Cánhân mỗi người không những cần có các hành vi tuân thủ đúng với pháp luật,chuẩn mực xã hội mà còn cần có thái độ hợp tác, sáng tạo, tìm tòi ra nhữnghướng đi mới để đóng góp vào công cuộc giải quyết vấn đề của toàn xã hội

Thứ hai, gia đình là môi trường cần được quan tâm và cải thiện Trướchết, những thành viên gần gũi nhất với nhóm đối tượng vị thành niên cũng cầnphải cập nhật tình hình xã hội thường xuyên để có cái nhìn bao quát nhất Bởinhững trường hợp bất đồng quan điểm giữa các thế hệ cũng là một trong nhữngnguyên nhân dẫn tới hành vi lệch chuẩn của trẻ chưa thành niên Ngoài ra, thế hệ

đi trước trong gia đình cần tự giác làm gương cho những thành viên còn lại Cần

có sự kết hợp hài hòa, hợp lý giữa công việc, hoạt động xã hội và sinh hoạt giađình Cải thiện sự gắn kết giữa các thành viên cũng là một giải pháp cần thiết

Thứ ba, giải pháp cho giáo dục, truyền thông được đưa ra: Không chỉ đốitượng vị thành niên cần nâng cao giáo dục, truyền thông mà đó là việc cần làmcho cả gia đình, nhà trường, các tổ chức xã hội khác Giáo dục cần sự kết hợp 2

chiều Cần lắng nghe ý kiến từ chính nhóm trẻ vị thành niên chứ không phải làquá trình một chiều Chỉ truyền đạt thông tin, tri thức mà không quan trọng phảnhồi, ý kiến của người trong cuộc.

Cuối cùng, không thể không chú ý tới những giải pháp cải thiện luật pháphiện hành Hành vi phạm tội là nội dung chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi pháp luật.Pháp luật có nghiêm mình, hợp tình hợp lý và quá trình giải quyết có kịp thờihay không quyết định tới diễn biến tình trạng phạm tội này Trên thực tế, ngaycsả khái niệm tuổi vị thành niên đều chưa được quy định rõ ràng Trong nhiềuvăn bản pháp luật lại có một quy định riêng, và khái niệm trẻ vị thành niên phạmtội từ đó cũng trở nên mơ hồ, rối rắm

Trước hết, những khái niệm này phải được định nghĩa một cách rõ ràng,

dễ hiểu và phổ biến hơn để quá trình thực thi pháp luật trở nên hiệu quả Ngườidân cũng có thể hiểu thật kĩ càng về hành vi của mình Không những pháp luậtcần rõ ràng hơn trong những khái niệm cơ bản này mà những quy định về cácquá trình thực thi pháp luật cũng cần được xem xét điều chỉnh phù hợp với xãhội Tuy vậy, tình trạng luật pháp hiện nay thường xuyên có sự đổi mới khiếnngười dân khó khăn trong việc nắm bắt, ảnh hưởng tới lòng tin của dân vớichính quyền nhà nước, cũng là bất cập cho chính những người thi hành phápluật Chính vì thế mà quá trình dự báo, khảo sát tình hình xã hội, ý kiến ngườidân cũng như giới chuyên môn, là giải pháp cần thiết

4 Một số cách thức kết nối nguồn lực xã hội với việc giảm thiểu, ngăn chặn hành vi phạm tội ở tuổi vị thành niên:

Những nguồn lực xã hội trong và ngoài nước có vai trò phát triển cá nhân,từng lĩnh vực của xã hội Để có được sự phát triển toàn diện, cần kết hợp nhữngnguồn lực xã hội và vấn để cần giải quyết, ít nhất là chú trọng những nguồn lực

xã hội cơ bản

Điển hình như dân cư và nguồn lao động Điều cần kết hợp giữa dân cư,nguồn lao động với việc giảm thiểu, ngăn chặn hành vi phạm tội ở tuổi vị thànhniên thường bị bỏ qua Nhưng nếu muốn đưa ra được biện pháp, chính sách,pháp luật phù hợp, không thể xem nhẹ việc khảo sát địa bàn dân cư, kết hợpđịnh hướng nghề nghiệp cho trẻ tuổi vị thành niên để tránh tình trạng mất địnhhướng trong tương lai dẫn đến dễ bị lôi kéo hay các quyết định được đề ra mộtcách thiếu hợp lý

Đó cũng là một trong số cách thức giải quyết nguồn lực về đường lối pháttriển kinh tế - xã hội và cơ sở vật chất kỹ thuật Cần phải kết hợp phát triển xãhội bền vững, tức là phát triển toàn diện các khía cạnh kinh tế - văn hóa và conngười Nếu quá chú trọng vào sức nặng của đồng tiền, kinh tế mà quên đi nhữnggiá trị chuẩn mực thì hành vi phạm tội, lệch chuẩn của toàn thể xã hội chứkhông chỉ ở tuổi vị thành niên sẽ gia tăng là điều dễ hiểu

Cũng như vậy, kết hợp ổn định tình hình xã hội, xây dựng quan điểm vănhóa, lối sống, hành vi là điều cần thiết nếu muốn giảm thiểu, ngăn chặn hành viphạm tội ở tuổi vị thành niên

Đặt trong tình hình xã hội ngày càng hội nhập hóa, hiện đại hóa, nhữngnguồn lực xã hội như khoa học kỹ thuật, xu thế phát triển, giáo dục, truyềnthông thông tin, lại càng được chú trọng hơn Muốn đạt được hiệu quả trongquá trình giáo dục, truyền thông nâng cao ý thức, giảm thiểu, ngăn chặn hành viphạm tội ở tuổi vị thành niên, ngoài mở rộng đối tượng thì việc đa dạng hóahình thức giáo dục, truyền thông quan trọng không kém Từ phản hồi và nghiên

cứu tình trạng chung của nhóm đối tượng cũng như điều kiện xã hội thay đổi rasao mà đổi mới cách thức truyền đạt cho phù hợp Nhờ sự phát triển nhanhchóng của công nghệ thông tin, mạng xã hội, các kênh thông tin điện tử, vànhững kênh truyền tải này hoàn toàn phù hợp, được giới trẻ ưa chuộng nên hìnhthức truyền đạt thông tin nên đi theo hướng này để nhóm vị thành niên tiếp nhậnthông tin một cách thuận tiện hơn, chủ động hơn Hơn thế, chính quyền cùng cácnhà hoạt động xã hội cũng dễ dàng hơn trong việc thu thập lại ý kiến phản hồi,phát huy những quan điểm sáng tạo, phù hợp từ chính nhóm đối tượng này Việc

để cho nhóm đối tượng vị thành niên chủ động hơn trong quá trình tiếp nhậnthông tin, giáo dục cũng là một cách nâng cao trách nhiệm, kích thích sự tìm tòitheo một hướng đi đúng đắn đã được định hướng