Thế giới nhân vật người già trong truyện ngắn guy de maupassant

Nhân vật ng-ời già trong truyện ngắn của ông thì rất nhiều, nh-ng mỗi ng-ời lại có một hoàn cảnh khác nhau, nỗi đau không giống nhau, mỗi ng-ời có nỗi bất hạnh riêng của mình.. Nhân vật

Tr-ờng đại học vinh

Khoa ngữ văn -*&* -

Lê Thị Thu Trang

Thế giới nhân vật ng-ời già

Trong truyện ngắn Guy de MauPassant

Khoá luận tốt nghiệp đại học

Chuyên ngành: văn học n-ớc ngoài

Vinh, tháng 05/2008

Mở đầu

I lý do chọn đề tài

Tiếp nối những bậc thầy hiện thực tiền bối danh tiếng thế kỷ XIX Guy de

Maupassant (1850-1893) có những đóng góp riêng vào thành tựu của trào l-u

rực rỡ này Guy de Maupassant là một thiên tài trong lĩnh vực truyện ngắn

Sự xuất hiện của ông đồng thời việc khẳng định tài năng “tự xếp vào hàng các

bậc thầy” nh- Emile Zola ghi nhận.Với hơn 300 truyện ngắn Guy de

Maupassant là nhà văn không thể thiếu trong bất kì cuộc hội ngộ nà o của

những cây bút kiệt xuất của mọi thời Antole France xem Maupassant là “một

trong những ng-ời kể chuyện giỏi nhất ở cái xứ sở x-a nay truyện kể vốn rất

nhiều và rất hay” Sêkhốp-một bậc thầy của thể loại truyện ngắn, thấy truyện

của Maupassant đặt ra những vấn đề, yêu cầu to lớn đến mức “không thể viết

theo lối cũ đ-ợc nữa”

Trong một thời gian sáng tác không dài, ông viết nhiều thể loại : thơ, ký,

tiểu thuyết, kịch, truyện ngắn…song bộ phận xuất sắc nhất khiến cho tài năng

của ông nở rộ,tên tuổi vang dội là truyện ngắn “sự nghiệp sáng tác của

Maupassant thật bền bỉ và t-ơng đối đồ sộ Ông là ng-ời viết khỏe và tỏ ra

khá đều tay trong suốt cuộc đời sáng tác”

Sáng tác của Maupassant gồm hơn 300 truyện và sáu tiểu Những truyện

ngắn nổi tiếng nh- : “nhà Teliê”(1881), “cô fifi” (1882), “chị em Ruđôli”

(1884), “ truyện ngày và đêm” (1885), “cây hoa hồng và bà Huxông” (1888)…

những tiểu thuyết xuất sắc nh-: “một cuộc đời” (1883), “pie và jăng”(1888) Truyện ngắn Maupassant viết về nhiều đề tài khác nhau, thế giới nhân vật

phong phú và đa dạng, trong đó không thể không kể đến mảng đề tài viết về

nhân vật ng-ời già Trong phạm vi đề tài này chúng tôi xin đi sâu, tìm hiểu về

thế giới nhân vật ng-ời già trong truyện ngắn Maupassant để phần nào làm sáng

rõ hơn quan niệm, t- t-ởng của ông về hiện thực và cu ộc sống

Maupassant đã đ-ợc giới thiệu vào việt nam từ rất sớm và đ-ợc đ-a vào giảng dạy trong ch-ơng trình phổ thông Điều này chứng tỏ tài năng, tầm quan trọng và ảnh h-ỏng của ông tới văn học việt nam Đi sâu nghiên cứu về thế giới nhân vật ng-ời già sẽ giúp tôi hiểu sâu sắc hơn về tác giả này, giúp ích rất nhiều cho công việc giảng dạy sau này ở tr-ờng phổ thông

Vì vậy đề tài nghiên cứu về thế giới nhân vật ng-ời già trong truyện ngắn G.maupassnt có tính lí luận và thực tiễn cao

II Đối t-ợng và phạm vi nghiên cứu:

Guy de Maupassant sáng tác khá toàn diện (thơ, kịch, tiểu thuyết,truyện ngắn…) nh-ng trong phạm vi đề tài này đối t-ợng nghiên cứu của chúng tôi là truyện ngắn Guy de Maupassant sáng tác hơn 300 truyện ngắn nh-ng do hạn chế về ngoại ngữ chúng tôi chỉ khảo sát đ-ợc những truyện đã dịch ra tiếng việt ở đề tài này chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu về thế giới nhân vật ng-ời già trong truyện ngắn của ông dựa vào các tập truyện ngắn sau:

Ghi đơ môpatxăng tập truyện ngắn hay-Nxb văn hoá thông tin

Tuyển tập truyện ngắn pháp thế kỷ XIX-Nxb giáo dục

“D-ới ánh trăng” tuyển tập truyện ngắn – cơ sở văn hoá thông tin lâm đồng Guy de maupassant truyện ngắn kì lạ-Nxb lao động

Tuyển truyện Guy de maupassant- Nxb văn học

iii ph-ơng pháp nghiên cứu

Để hoàn thành đề tài này,chúng tôi đã sử dụng kết hợp nhiều các ph-ơng pháp nghiên cứu: Ph-ơng pháp phân loại

Ph-ơng pháp phân tích

Ph-ơng pháp hệ thống Ph-ơng pháp tổng hợp

IV lịch sử vấn đề

Guy de maupassnt là một nhà văn lớn, là một bậc thầy của nghệ thuật viết truyện ngắn Ông có một vị trí đặc biệt trong văn học pháp thế kỷ XIX nói riêng và văn học thế giới nói chung Trên thế giới đã có không ít công trình nghiên cứu về nhà văn này Thế nh-ng do hạn chế về ngoại ngữ chúng tôi chỉ tham khảo đ-ợc một số tài liệu bằng tiếng việt

Guy de Maupassant đ-ơc giới thiệu trong các giáo trình đại học, các loại sách, báo, chuyên đề và tạp chí Với khuôn khổ giáo trình, các tác giả chỉ dừng lại ở những nét khái quát chung nhất về cuộc đời và sự nghiệp của G.Maupassant

Giáo trình “văn học lãng mạn và hiện thực ph-ơng tây thế kỷ XIX ” (nhà xuất bản đại học và trung học chuyên nghiệp – 1995) do Lê hồng sâm viết

“nhân vật trong truyện ngắn của G.Maupassant thuộc đủ mọi loại ng-ời trong xã hội Các nhân vật của ông là những con ng-ời trong cuộc sống nh- : viên chức, sĩ quan, nông dân, thủy thủ, gái điếm ” Tác giả Lê hồng sâm cũng nhấn mạnh rằng, truyện ngắn của G Maupassant đi sâu thể hiện những dạng

vẻ khác nhau của sự thoái hóa nhân cách do sự cam dỗ của lợi ích vật chất

Ông miêu tả tinh tế tâm trạng của những kẻ tầm th-ờng, quẩn quanh với bao

lo toan -ớc muốn nhỏ nhoi, đôi khi cũng bị giằng xé trong cuộc xung đột giữa

đạo đức thông th-ờng và lòng tham “G.de Maupassant th-ờng nhấn mạnh những -u thế của bản năng của cơ sở sinh vật khi miêu tả những kẻ t- hữu trong xa hội tr-ởng giả”

Trong cuốn “ lịch sử văn học pháp” (tập 4- nhà xuất bản ngoại văn.HN.1990) phần G.Maupassant do vũ cao trân viết cũng nói chung về tiểu

sử, sự nghiệp sáng tác và thế giới nhân vật trong truyện ngắn G.Maupassant

Ngoài ra ta còn thấy “tuyển tập G.Maupassant” (Nxb Hà Nội – 2001)

Lê huy bắc tuyển chọn và giới thiệu Ông nhận xét sự nghiệp sáng tác của G

Maupassant thật bền bỉ và t-ơng đối đồ sộ Ông là ng-ời viết khỏe và khá đều tay trong suốt cuộc đời sáng tác

Truyện ngắn G.Maupassant h-ớng về nhiều mảng đề tài khác nhau, nổi bật nhất là đề tài nỗi cô đơn, sự phản trắc cũng nh- tấm lòng nhân hậu của con ng-ời Dẫu th-ờng sử dụng yếu tố hài để châm biếm, miêu tả nh-ng đằng sau những trang viết thành công của ông, ta th-ờng thấy sự đỗ vỡ và n-ớc mắt Vì lẽ đó ông có cái nhìn bi quan về cuộc đời, về sự tráo trở tình yêu, mối hiểm họa vô hình Tất cả cho ta thấy cây bút G Maupassant tài hoa và linh hoạt Ông trở thành mẫu mực cho lớp nhà văn lấy cốt truyện làm điểm tựa cho sáng tác

Ông viết về những ng-ời lớp d-ới, những ng-ời nghèo khổ trong xã hội bằng tấm lòng -u ái, đây chính là nét tiến bộ trong ngòi bút hiện thự c của G.de Maupassant

Ngoài sách, giáo trình, báo chí còn có nhiều luận văn nghiên cứu về G.de Maupassant:

Luận văn viết về đề tài “thế giới nhân vật trong truyện ngắn G Maupassant” của Hoàng Bích Tuyết phân loại thành: nhân vật viên ch ức, nhân vật nông dân, nhân vật giang hồ, nhân vật thủy thủ Thế giới nhân vật trong truyện ngắn của ông phong phú và đa dạng: nhân vật phụ nữ, nhân vật trẻ em, nhân vật ng-ời đàn ông Nh-ng tựu chung lại tất cả nhân vật trong truyện ngắn của ông đều là những con ng-ời bất hạnh

Luận văn của Phạm Đức Thọ viết về đề tài “nhân vật ng-ời phụ nữ và hạnh phúc gia đình”

Trong những tài liệu trên, ch-a có tài liệu nào đi sâu nghiên cứu về đề tài thế giới nhân vật ng-ời già trong truyện ngắn G.Maupassant Trong Phạm

vi đề tài này chúng tôi sẽ đi sâu vào nghiên cứu về vấn đề này để chúng ta có thể hiểu thêm về sự nghiệp sáng tác của ông

V cấu trúc

Cấu trúc luận văn này ngoài phần mở đầu, phần nội dung của luận văn

đ-ợc triển khai thành 4 ch-ơng nh- sau:

Ch-ơng1:Thế giới nhân vật ng-ời già có số phận bất hạnh

1: Ng-ời già sống cô đơn

2: Ng-ời già có bi kịch tình yêu trong quá khứ

3: Ng-ời già bị con cái ng-ợc đãi

Ch-ơng 2: Nhân vật ng-ời già tha hóa

Ch-ơng 3: Nhân vật ng-ời già trong chiến tranh

Ch-ơng 4: Nghệ thuật xây dựng nhân vật

Nội dung

Một vài Giới thuyết chung

1 Truyện ngắn

Theo từ điển thuật ngữ văn học, truyện ngắn đ-ợc hiểu là tác phẩm tự sự

cỡ nhỏ Nội dung của thể loại truyện ngắn bao trùm hầu hết các ph-ơng diện của đời sống, đời t-, thế sự hay sử thi, nh-ng cái độc đáo của nó là ngắn Truyện ngắn đ-ợc viết ra để tiếp thu liền một mạch, đọc một hồi không nghỉ Truyện ngắn hiện đại là một kiểu t- duy mới, một cách nhìn cuộc đời, một cách nắm bắt đời sống rất riêng, mang tính chất thể loại

Khác với tiểu thuyết là thể loại chiếm lĩnh đời sống trong toàn bộ sự đầy

đặn và toàn vẹn của nó Truyện ngắn th-ờng h-ớng tới sự khắc họa một hiện t-ợng, phát hiện một nét bản chất trong quan hệ nhân sinh hay đời sống tâm hồn của con ng-ời Vì thế trong truyện ngắn th-ờng có ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp Và nếu mỗi nhân vật của tiểu thuyết là một thế giới thì nhân vật của truyện ngắn là mảnh nhỏ của thế giới ấy Truyện ngăn th-ờng không nhằm tới việc khắc họa những tính cách điển hình đầy đặn, nhiều mặt, trong t-ơng quan với hoàn cảnh Nhân vật của truyện ngắn th-ờng là hiện thân cho một trạng thái quan hệ xã hội, ý thức xã hội hoặc trạng thái tồn tại của con ng-ời Cốt truyện của truyện ngắn th-ờng diễn ra trong một thời gian, không gian hạn chế, chức năng của nó nói chung là nhận ra một điều gì đó sâu sắc về cuộc đời và tình ng-ời

Yếu tố quan trọng bậc nhất của truyện ngắn là những chi tiết cô đú c có dung l-ợng lớn và lối hành văn mang nhiều ẩn ý, tạo cho tác phẩm những chiều sâu ch-a nói hết

2 Nhân vật

Nói đến nhân vật văn học là nói đến con ng-ời đ-ợc miêu tả, thể hiện trong tác phẩm bằng ph-ơng tiện văn học Đó là những nhân vật có tên nh- : tấm, cám, thạch sanh, thúy kiều, kim trọng đó là những nhân vật không tên nh- thằng bán tơ, kẻ đ-a tin, ng-ời hầu

Văn học không thể thiếu nhân vật, bởi vì đó là hình thức cơ bản để qua

đó văn học miêu tả thế giới một cách hình t-ợng Bản chất văn h ọc là mối quan hệ đối với đời sống, nó chỉ tái hiện đ-ợc đời sống qua những chủ thể nhất

định, đóng vai trò nh- những tấm g-ơng của cuộc đời

Nhân vật văn học là một đơn vị nghệ thuật đầy tính -ớc lệ, không thể

đồng nhất nó với con ng-ời có thật trong đời sống

Chức năng của nhân vật là khái quát những quy luật của cuộc sống con ng-ời, thể hiện những hiểu biết, những -ớc ao và kì vọng về con ng-ời Nhà văn sáng tạo nhân vật là để thể hiện những cá nhân xã hội nhất định và quan niệm về các cá nhân đó Nói cách khác nhân vật là ph-ơng tiện khái quát các tính cách, số phận con ng-ời và các quan niệm về chúng Tuy nhiên tính cách

là một là một hiện t-ợng xã hội, lịch sử xuất hiện trong hiện thực khách quan

Do đó chức năng khái quát của nhân vật cũng mang tính chất lịch sử

Vì tính cách là kết tinh của môi tr-ờng, nên nhân vật văn học là ng-ời dẫn dắt độc giả vào các môi tr-ờng khác nhau của đời sống Nhân vật văn học còn thể hiện quan niệm nghệ thuật và lý t-ởng thẩm mĩ của nhà văn về con ng-ời Vì thế nhân vật luôn gắn chặt với chủ đề tác phẩm

Từ những góc độ khác nhau có thể chia nhân vật văn học thành nhiều kiểu loại khác nhau

Tóm lại nhân vật văn học là hình thức khái quát đời sống và nội dung t- t-ởng thể hiện

Ch-ơng 1

Nhân vật ng-ời già có số phận bật hạnh

Có nhà nghiên cứu cho rằng Maupassant là “ nhà bi quan quyết liệt nhất trong văn học pháp” (truyện Maupassant đi sâu thể hiện những dạng vẻ khác nhau của thói t- hữu, của sự thoái hóa nhân cách do sức cám dỗ của lợi ích vật chất) Nh-ng bên cạnh đó, ông cũng có rất nhiều truyện viết về những lớp ng-ời khốn khổ với sự cảm thông sâu sắc Đó là những cô gái phải làm nghề bán thân nuôi mình, đó là những chàng thủy thủ cả đời lênh đênh trên biển khơi, những ng-ời công nhân viên chức khốn khổ suốt ngày mơ t-ởng đến thời vàng son trong quá khứ, trong đó chiếm một phần quan trọng là những nhân vật ng-ời già, ng-ời có tuổi

Viết về những con ng-ời này Maupassant đã biểu lộ một cách kín đáo những rung động của trái tim nhà văn “một trái tim tội nghiệp, kiêu hãnh và e thẹn” Nhân vật ng-ời già trong truyện ngắn của ông thì rất nhiều, nh-ng mỗi ng-ời lại có một hoàn cảnh khác nhau, nỗi đau không giống nhau, mỗi ng-ời

có nỗi bất hạnh riêng của mình Nhân vật ng-ời già trong truyện ngắn của ông luôn chứa đựng, tiềm ẩn những bi kịch của cuộc đời, mầm mống gây ra bi kịch khổ đau đó có thể là do cuộc sống cô đơn, do gặp bi kịch trong tình yêu, cũng có thể là do sự ng-ợc đãi của con cháu

1.1 Nhân vật ng-ời già cô đơn

Cô đơn là trạng thái tinh thần đáng sợ đối với con ng-ời, nhất là đối với ng-ời già thì có thể coi đó là một sự bất hạnh Truyện ngắn G.mauaupassant nói nhiều đến những con ng-ời sống cô đơn, trong đó có cảnh cô đơn của ng-ời già Rất nhiều truyện ngắn của Maupassant lấy ng-ời già cô đơn bất hạnh làm nhân vật chính Những nhân vật này có đủ ở các loại đề tài nh-: đề

tài chiến tranh, đề tài về tình yêu Trong truyện ngắn của G Maupassant có

sự xuất hiện của những con ng-ời suốt cuộc đời sống trong cô đơn, buồn tẻ

Họ sống mãi nh- thế cho đến một ngày họ chợt nhận ra cuộc sống vô nghĩa của mình khi tuổi đã về già, họ cảm thấy nuối tiếc, ân hận nh-ng không còn thay đổi đ-ợc điều gì nữa

Ông saval trong truyện “ luyến tiếc” (mà ng-ời ta hay gọi là cha saval)

ông đã ngoài 62 tuổi, giờ đây đối với ông cuộc số ng sẽ chẳng còn gì nữa ngoài những ngày buồn thảm Ông sống có một mình, không gia đình, không ng-ời thân, không có ai ở bên cạnh và ông cảm thấy “buồn làm sao khi phải

từ giã thế giới này trong cô đơn, trong cô độc, không lấy một ai xót th-ơng ”

Ông nghĩ tới “sự tồn tại trần trụi, vô nghĩa của mình” (205-6) Với ông, cuộc

đời mới buồn làm sao, ông nghĩ tới cái chết, giờ đây ông chỉ còn lại một mình, rồi ông cũng phải lìa xa thế giới này “ông sẽ biến khỏi cõi đời này, và thế là hết, sẽ chẳng còn ông paulsaval trên trái đất nữa Điều đó mới khủng khiếp làm sao” (206-6) Ông bắt đầu thấy hối tiếc thời trai trẻ trôi qua vô nghĩa của mình, và giá nh- ông còn nhiều thời gian, giá nh- ông đã làm đ-ợc một việc gì đó, giá nh- ông đã từng chu du thế giới, giá nh- ôn g đã từng làm những cuộc thám hiểm, giá nh- ông đã từng có những -ớc mơ lớn lao, từng có

đ-ợc thành công, từng đ-ợc hài lòng kiểu nh- vậy Thế nh-ng ông đã không làm gì cả, chẳng có đ-ợc gì cả ngoài việc sáng sáng ông trở dậy, rồi ăn, rồi ngủ cũng đúng giờ nh- nhau, không ngày nào khác ngày nào và cuộc đời ông

cứ thế trôi đi cho đến tận bây giờ khi ông đã 62 tuổi Thậm chí ông ch-a từng kết hôn với ai đó, nh- mọi ng-ời đàn ông khác Ông ch-a từng một lần đ-ợc yêu, cuộc đời của ông hoàn toàn thiếu vắng tình yêu Ông cũng đã từng yêu nh-ng lại yêu một cách thầm lặng, kín đáo và đầy đau khổ Ng-ời đàn ông này có ý thức rất rõ về sự cô đơn, vô nghĩa của mình nh-ng lại không dám bứt phá để thoát khỏi nó, Ông cam chịu một cuộc sống nh- vậy.Ông cũng đã từng

có cơ hội, nh-ng ông lại không dám đối diện và nắm bắt lấy nó, ông chìm trong cuộc sống đơn điệu, không lối thoát của mình và chỉ đến khi ông sắp lìa

bỏ cõi đời ông mới quay đầu nhìn lại và hối tiếc nh-ng không còn kịp nữa Nhiều lúc, cuộc sống cô đơn của những ng-ời có tuổi dễ dẫn ng-ời ta đến những việc làm, hành động cùng quẫn Ng-ời đàn ông có cái tên MX trong truyện “tự vẫn” cũng sống một cuộc sống cô đơn, nh-ng không giống nh- ng-ời

đàn ông trong truyện “luyến tiếc” là chấp nhận và cam chịu một cuộc sống nh- vậy, ng-ời đàn ông này đã đi đến một hành động quyết liệt là tự kết thúc cuộc

đời mình khi nhận ra và chán ghét cuộc sống độc thân vô nghĩa hiện tại của mình MX là ng-ời đàn ông khoảng 57 tuổi, có một cuộc sống nhàn hạ, đầy đủ Bỗng một ngày dân c- trong phố bị đánh thức bởi hai tiếng súng chói tai và ng-ời ta phát hiện thấy ông nằm trong vũng máu, một tay đang cầm khẩu súng lục Mọi ng-ời đều không hiểu nỗi đau nào, nỗi khổ tâm nào, nỗi thất vọng thầm kín, nỗi phiền muộn nào đã đẩy một ng-ời đàn ông có đ ủ mọi điều kiện sống hạnh phúc đến cái chết Rất nhiều những giả thuyết đ-ợc đem ra bàn luận xung quanh cái chết “bí ẩn” này thế nh-ng tất cả mọi suy đoán đó đều không đúng Tất cả chỉ đ-ợc hé mở khi ng-ời ta đọc bức th- tuyệt mệnh của ng-ời chết Ng-ời đàn ông có tên MX tâm sự rằng ông ta cảm thấy cô đơn biết mấy trong cõi đời này, đã 30 năm nay ngày nào cũng nh- ngày nào ông luôn làm những việc, tiếp xúc với những con ng-ời giống hệt nhau mà sự lặp đi lặp lại đã đến mức nhàm chán.Ông đã định đi du ngoạn cho khuây khỏa nh-ng ông lại cảm thấy rất rõ sự cách biệt, không thân thiện mỗi khi đến một chỗ lạ và điều đó khiến ông sợ Những lúc đó ông cảm thấy mình nhỏ bé biết bao Và khi ông hồi t-ởng lại cuộc đời mình, những gì mà tuổi thơ đã trải qua, bỗng ông n hìn lại xem xét những ngày cuối đời của mình Ông nhìn nhận thấy sự già nua gớm ghiếc và cô đơn, thấy sự suy tàn cả về thể xác lẫn tinh thần đang tiến lại gần, và thế là hết,

là kết thúc tất cả chẳng có ai thân cận ở quanh ông Theo ông đó chính là lí do

tại sao khá nhiều ng-ời đã tự vẫn, một nỗi buồn to lớn mà vì nó một ng-ời đã tự kết thúc đời mình Ng-ời đàn ông này đã chết vì cô đơn, ông cảm thấy mình không thể tiếp tục một cuộc sông vô nghĩa nh- vậy thêm đ-ợc nữa Đến đây, cô

đơn đã trở thành một bi kịch cho một cuộc đời

Cũng là một cuộc sốg cô đơn, nh-ng trong truyện ngắn của G maupassant mỗi ng-ời lại rơi vào những cảnh ngộ khác nhau Có rất nhiều nhân vật nữ trong truyện ngắn của G.Maupassant chấp nhận cảnh sống cô đơn cho đến hết cuộc

đời chỉ vì một mối tình đơn ph-ơng, hay một tình yêu không thành trong quá khứ Họ là những ng-ời phụ nữ chịu rất nhiều thiệt thòi trong quá khứ Bà clochettetrong truyện ngắn cùng tên lạ ng-ời chấp nhận cuộc sống nh- vậy chỉ vì tình yêu không thành trong quá khứ, mặc dù bà là ng-ời phụ nữ rất xinh đẹp và

đảm đang Sau vụ tai nạn do ng-ời yêu gây ra bà quyết định sống độc thân nh- vậy cho đến hết đời Bà sống không con cái, không ng-ời thân thích làm chỗ dựa, bà làm các công việc may thuê vá m-ớn và các công việc lặt vặt cho các gia

đình trong làng Ngay đến lúc chết bà cũng chết âm thầm trong căn gác, chết trong cô đơn, không một ng-ời bên cạnh Bà chết âm thầm lặng lẽ hệt nh- lúc bà còn sống

Cũng bất hạnh giống nh- bà Clochette, ng-ời đàn bà trong truyện “ cô thợ bện ghế rơm” cũng chấp nhận một cuộc sống cô đơn suốt cuộc đời để chung thuỷ với một tình yêu đơn ph-ơng của bà từ thời còn trẻ, bà sống cô độc không lập gia đình hàng ngày làm công việc bện ghế rơm kiếm tiền, âm thầm theo dõi cuộc sống ng-ời mình yêu Bà cố gắng tích cóp đến tận cuối đời để có thể để lại cho ng-ời đàn ông mình yêu một mon tiền mà không đòi hỏi bất cứ một điều gì

ở những ng-ời phụ nữ nh- thế này , họ xem cuộc sống cô đơn mà họ đang sống nh- là một sự hi sinh, một hạnh phúc, một minh chứng cho tình yêu của họ Cuộc sống cô độc, không con cháu, không ng-ời thân, không nơi n-ơng tựa

đôi khi khiến cho nhiều ng-ời không còn giữ đ-ợc nhân cách , đạo đức của mình

nữa Họ sẵn sàng làm bất cứ điều gì dù là sai trái xấu xa để làm sao có lợi cho mình Bà lão trong truyện ngắn “đi ngựa” là một trong những tr-ờng hợp nh- vậy Bà sống một thân một mình , công việc của bà suốt 50 năm là đi làm thuê việc vặt cho mọi nhà Chính cuộc sống nh- vậy đã đảy bà đến chỗ phải ăn vạ gia

đình Hec-To một ng-ời vô tình va phải bà trên đ-ờng phố để có thể sống nhàn hạ ở quãng đời còn lại

Cũng có hoàn cảnh giống nh- bà già trong truyện "đi ngựa" nh-ng mụ RaPê trong truyện ngắn "con quỷ" có cuộc sống còn kinh khủng hơn nhiều

Đây là một thợ mụ giặt già, sống một mình và quanh năm làm cái việc mà mọi ng-ời chắc chẳng mấy ai dám làm đó là chăm sóc và trông nom ng-ời chết Môi tr-ờng và cuộc sống đó đã khiến cho bà già này trở nên mất hết nhân tính, làm những vịêc độc ác mà có lẽ chỉ có ở loài thú mới có

Nhân vật ng-ời già có cuộc sống cô đơn còn xuất hiện ở một mảng đề tài khác trong truyện ngắn Guy de ManPassant, đó là mảng đề tài chiến tranh

Do hoàn cảnh chiến tranh mà những ng-ời phụ nữ phải chấp nhận cuộc sống cô đơn, xa chồng con Mụ Sauvage là ng-ời ở trong có hoàn cảnh nh- vậy, bà

có một ng-ời con trai 30 tuổi đầu quân cho cuộc chiến tranh Pháp - Phổ, chồng bà cũng đã chết để lại bà một mình Bà ở trong ngôi nhà cheo leo, xa tít hàng xóm tận ven rừng, sau này khi đứa con trai duy nhất ấy cũng hy sinh ở chiến tr-ờng thì cuộc đời bà xem nh- chẳng còn gì nữa, chính điều này đã dẫn

bà đến một hành động không ai có thể ngờ tới là giết chết 4 chàng lính đang trú tại nhà bà và chấp nhận cái chết không một chút luyến tiếc

Nh- vậy, trong các truyện ngắn của mình MauPassant đã khai thác số phận bất hạnh của những ng-ời già ở nhiều biểu hiện và góc độ khác nhau trong đó cuộc sống cô đơn có thể đ-ợc xem là một trong những nguyên nhân dẫn tới sự bất hạnh Cô đơn, đối với con ng-ời nói chung đã là rất đáng sợ, nh-ng ở vào lứa tuổi già cả thì điều đó còn đáng sợ hơn Ng-ời già th-ờng

hay sợ nhất là sự cô đơn trống trải ManPassant đã tỏ ra rất tinh tế và nhạy cảm khi biểu hiện nỗi cô đơn đó ở nhiều khía cạnh và trạng thái khác nhau, trên nhiều mảng đề tài, chủ đề khác nh Đôi khi ông miêu tả nó với sự cảm thông, chia sẻ sâu sắc, nh-ng nhiều lúc đó là sự phê phán, lên án những con ng-ời cam chịu và chấp nhận một cuộc sống nh- vậy, nhất là những ng-ời đã thực sự tha hoá trong hoàn cảnh nh- thế

1.2 Ng-ời già bị con cái ng-ợc đãi

Đối với ng-ời già con cái là chỗ dựa tinh thần rất lớn Th-ờng khi lớn tuổi, về già ng-ời ta tìm niềm vui cuộc sống với con cháu Thế những không phải bất cứ ng-ời già nào cũng đ-ợc con cái chăm sóc, đối xử tử tế cả Truyện ngắn MauPassant viết rất nhiều về nỗi bất hạnh của ng-ời già do chính con cái của họ gây ra Trong một xã hội mà con ng-ời "ch-a bao giờ ít chất ng-ời

đến thế” thì thứ tình cảm mà ng-ời ta th-ờng cho là thiêng liêng nhất ấy d-ờng nh- cũng bị tan biến dần đi, biến chất dần đi trong cuộc sống đời th-ờng đầy cảm dỗ, toan tính và âu lo

Ông lão trong truyện ngắn "một gia đình" mặc dù đ-ợc sống một cuộc sống vật chất đầy đủ cùng với con cháu, nh-ng ông lão lại không đ-ợc con cháu đối xử với mình nh- đối với ng-ời cha, ng-ời ông theo nghĩa đ ích thực của từ đó Ông bị đem ra làm trò đùa cho cả nhà, họ xem ông nh- một trò tiêu khiển Họ đem cái tính háu ăn của ông để đặt ra những trò đùa độc ác mua vui cho gia đình họ hàng ngày và những vị khách đến chơi nhà Trong những bữa

ăn mọi ng-ời cố tình đặt những đĩa thức ăn chỗ ông lão gần với tới đ-ợc, để rồi xem ông cố ra sức với tới chúng trong t- thế vừa run lẩy bẩy vừa cố lấy đà

để lao đ-ợc đến đĩa thức ăn và khi mùi thơm của thức ăn khiến ông chảy cả dãi ra vì thèm khát thì cả nhà reo hò vui vẻ vì sự khốn khổ đến lố bịch của ông già Trong những khi ông già bật khóc nức nở vì bất lực thì tất cả bọn trẻ con c-ời ngặt, c-ời nghẹo Họ giữ ông lão nh- là "để gữ cho gia đình một đồ vật

để mà chơi, để mà đùa giỡn về thói tham ăn đầy bất lực của ông" (27 5, 276 - 6) ở cái tuổi của ông, ông chẳng còn việc gì để làm trong cuộc đời này nữa, chẳng còn gì nữa hết "chỉ còn một mong muốn duy nhất còn lại, một thú vui duy nhất mà tại sao ng-ời ta không thoả mãn cho ông cái niềm vui đó, cho

ông đ-ợc h-ởng cái niềm vui duy nhất còn lại đó cho tới ngày cuối đời?"(276 -6) Đó là một câu hỏi chua xót của một ng-ời đã đ-ợc chứng kiến câu chuyện, chứng kiến nỗi khổ mà ông lão phải chịu đựng do chính những đứa con, đứa cháu của mình gây ra

Những đ-a con, đứa cháu của ông đã toàn toàn vui vẻ, thậm chí vô cùng vui vẻ khi biến ng-ời đã sinh thành ra mình thành một con rối để giải trí mà không gợn một chút cảm xúc, áy náy hay phân vân gì Với họ ông bây giờ chỉ còn đơn thuần là một thứ để mua vui mà thôi Họ không chút mảy may nghĩ rằng việc làm của mình là vô cùng tàn nhẫn và độc ác

Không giống nh- ông lão trong truyện "một gia đình" bị con cháu đem

ra làm trò giải trí Bà lão trong truyện "con quỷ" lại ở trong một hoàn cảnh khác Bà lão đ-ợc tác giả giới thiệu ngay từ đầu với thái độ "nhẫn nhục, lặng lẽ" của một cụ bà nông dân chính gốc Bà lão ốm nặng và sắp qua đời nh-ng

đúng lúc mùa màng lại đang tới, ng-ời con trai của bà lại phải lo gặt lúa mì cho xong Bác nông dân không muốn vì mẹ mà bỏ cả mùa màng và bà lão mặc dù đang lúc hấp hối nh-ng khi đứa con hỏi thì vẫn "ừ" ý bảo con đi gặt lúa và cứ để bà chết một thân một mình Cuối cùng, không phải là th-ơng mẹ

mà để nh-ợng bộ ông bác sỹ, bác nông dân phải chấp nhận đi thuê mụ RaPê

về trông coi bà lão cho đến lúc chết Và vì gã biết rõ bà mẹ gã là bà lão bền

bỉ, tráng kiện và dai sức"dễ phải đến 8 ngày mới xong", nên gã nghĩ mẹo thuê khoán cái chết của bà và mặc cả rất ráo riết , hăm hở Đối với ng-ời con trai, thì mùa màng quan trọng hơn bà lão rất nhiều mặc dù là bà sắp qua đời Ông

lo cho cánh đồng lúa mì chín rộ đang chờ ng-ời thu hoạch, nh-ng lại không

hề có trách nhiệm gì với bà mẹ đang ốm nặng của mình: Một chút tình mẫu tử cuối cùng cũng đã không còn nữa Khi đang gặt trên cánh đồng lúa mì nghe

có ng-ời nói mẹ mình chết anh không một chút xúc động và nói một cách rất thản nhiên "ừ cũng có khi nh- vậy", và lại tiếp tục làm vịêc cứ nh- ng-ời đàn

bà khốn khổ đó và bác ch-a từng có quan hệ gì với nhau vậy Trong khi đó bà lão thì chỉ biết yên lặng chừng nh- chờ đợi cái chết cực gần mà chậm đến và

"lát nữa đây tôi, hơi thở ấy sẽ ngừng và trên đời sẽ bớt đi một ng-ời đàn bà chẳng ai th-ơng tiếc." (165-4) Gã nông dân trở về thấy mẹ mình vẫn còn sống thì vui mừng, nh-ng không phải nỗi vui mừng của một đứa con khi thấy

mẹ mình vẫn còn tồn tại trên đời Mà là cảm thấy thích chí, cái thích chí láu lỉnh vì sự hơn thua của mình trong cuộc khoán may rủi với mụ RaPe, và khi

mẹ chết thật thì gã đã kịp tính ngay ra rằng mụ Papê còn đ-ợc lợi của gã 20

xu vì mụ chỉ mất có 3 ngày, 1 đêm, tất cả là đi 5 quan chứ không phải 6 quan nh- gã phải trả cho mụ Thật là xót xa, tội nghiệp cho bà lão, bà chết trong cô

đơn, trong sợ hãi, khi sống không đ-ợc con cháu chắm sóc, quan tâm đến khi qua đời cũng không nhận đ-ợc một chút th-ơng tiếc, đau xót nào từ chính ng-ời con mình dứt ruột đẻ ra Trong con ng-ời này thứ tình cảm cao quý thiêng liêng nhất là tình mẫu tử đã không còn nữa

Truyện "Đêm giao thừa" thì lại đúng là một tần thảm kịch mà ng-ời chứng kiến lẫn ng-ời đ-ợc nghe kể lại đều phải rùng mình và ngậm ngùi đau xót Đó là câu chuyện xảy ra vào đúng đêm giao thừa Một cụ già 96 tuổi chẳng may bị ngã xuống ao và bị cảm lạnh mà chết Vì nhà ông cụ quá nghèo chỉ có duy nhất một cái gi-ờng nên th-ờng ngày con trai, con dâu và cả ông

cụ, cả ba ng-ời vẫn ngủ chung một gi-ờng Khi ông lão chết thì họ không thể ngủ chung cùng gi-ờng với ng-ời chết nên họ quyết định bỏ xác ông cụ vào cái thùng đựng bánh mì ở d-ới bàn ăn, xác ông cụ nằm lẫn với những cái

bánh mì đen ngòm, trông thật rùng rợn và hãi hùng, một cảnh t-ờng mà bất

kỳ ai trông thấy cũng phải kinh hoàng thế mà hai ng-ời con vẫn ngồi ăn uống bình th-ờng trên cái bàn mà ở d-ới có xác ông cụ "Ng-ời đàn bà nâng cái nắp bàn, cầm nghiêng cây nến để soi cái thùng há miệng mà bên trong ng-ời

ta thấy một cái gì xám xám, một gói gì dài dài, ở đầu nó thò ra một cái đầu ng-ời, gầy còm có tóc bạc rối bù ở đầu kia là hai bàn chân trần trụi Đây là một cụ già, khô cứng, mắt nhắm, đ-ợc cuộn trong áo tơi của ng-ời chăn cừu,

đang ngủ giấc ngàn thu giữa những mẫu bánh mì đen ngòm và cũ kỹ, cũ kỹ nh- ông cụ vậy" (300, 301 - 3) Vậy là những đứa con của ông cụ đã đón giao thừa trên xác cụ, họ là những ng-ời nghèo khổ và họ cho rằng ng-ời chết rồi cũng chẳng biết khổ là gì nữa, để trên gi-ờng làm gì ông lão hoàn toàn có thể

để nằm trong thùng bánh mì cho đến lúc đi chôn Vì rằng "đêm nay rét lắm"

mà họ lại không thể ngủ chung với ng-ời chết trên cùng một cái gi-ờng đ-ợc Một cái chết thật là thê thảm, không thể bất hạnh hơn đ-ợc nữa Một cách đối

xử, mà ta không nghĩ là dành cho con ng-ời nhất là khi ng-ời đó đã chết và lại là bậc sinh thành ra mình

Không bất hạnh nh- những tr-ờng hợp trên, bà già Saclôt casơlanh trong truyện "món gia tài" mặc dù đ-ợc các cháu đối xử không đến nỗi nào, nh-ng động cơ của họ lại không xuất phát từ lòng yêu quý và kính trọng mà vì món gia tài mà bà để lại cho họ Bà là ng-ời phụ nữ già sống độc thân, không có con cái ở với anh trai và các cháu Ng-ời bà cô giờ này rất giàu có

và bà quyết định để lại tài sản của mình sau khi chết cho hai đứa cháu gái và cháu rể Vì biết mình đ-ợc thừa kế một món tài sản lớn nh- vậy nên khi nghe tin bà sắp chết ng-ời ta đã khấp khởi mừng thầm trong bụng Khi bà chết thật thì ngay lập tức ng-ời ta sung s-ớng với ý nghĩ món gia tài từ nay trở đi đã thuộc về tay mình, bản chúc th- kia sẽ đ-ợc đ-a ra thực hiện Họ cũng đã cố

tỏ ra tử tế với cái thi hài bất động ấy, họ thức canh thi hài , tỏ tình cảm tiếc

th-ơng đối với ng-ời chết nh-ng tất cả lại nằm ngủ ngon lành và "mối ng-ời ngáy theo một điệu, bên cạnh cái thi hài giá lạnh trong giấc ngủ ngàn năm"

Và khi biết đ-ợc rằng trong chúc th- bà cô để lại ghi rõ nếu đôi vợ chồng trẻ không có con trong vòng 3 năm sau khi bà chết món gia tài sẽ đ-ợc dùng làm

từ thiện thì bọn họ chẳng còn nghĩ gì đ-ợc nữa Họ tức g iận, cảm thấy bị bội bạc và chỉ mong sao đ-a cái xác chết kia đi cho khuất mắt Ng-ời ta chỉ tôn trọng, đối xử với bà khi nghĩ rằng bà sẽ đem lại lợi ích cho họ, còn khi bà chết, sự thật hé mở thì họ lại ngoảnh mặt xem bà nh- là thứ nợ, vứt bỏ càng nhanh càng tốt

Tóm lại: Nhân vật ng-ời già trong truyện ngắn của Guy de Maupassant th-ờng bị con cháu ng-ợc đãi chung quy cũng chỉ vì hai lý do Thứ nhất là do sức cám dỗ của đời sống vật chất, khiến tâm hồn họ trở nên vô cảm, thờ ơ đến lạnh nhạt với tứ tình cảm thân th-ờng và thiêng liêng nhất của con ng-ời, với những bậc sinh thành ra mình Nguyên nhân thứ hai là do sự vị kỷ đến tàn nhẫn và độc ác của bản thân mà nỡ biến cha mẹ thành một ph-ơng tiện để mua vui, giải trí cho mình Những cảnh t-ợng c-ời ra n-ớc mắt, hài h-ớc mà lại khiến ng-ời đọc phải thật sự đau xót tr-ớc sự tha hoá biến chất của con ng-ời

1.3 Ng-ời già có bi kịch tình yêu trong quá khứ

Bi kịch tình yêu là một đề tài quen thuộc trong văn ch-ơng thế giới, cũng là đề tài ta th-ờng hay bắt gặp trong truyện ngắn của Guy de, MauPassant Bi kịch tình yêu th-ờng gây cho ng-ời ta nỗi đau khó có thể phai

mờ, nó đôi khi là nguyên nhân chính gây ra nỗi bất hạnh trong suốt cuộc đời một con ng-ời Thế giới nhân vật ng-ời già trong truyện ngắn của MauPassant có rất nhiều ng-ời cam chịu một cuộc sống cô đơn, buồn tủi, thậm chí là đau khổ, dằn vặt suốt một đời chỉ vì bi kịch tình yêu trong quá khứ

Trong truyện "luyến tiếc" ông Saval đã từng có một tình yêu với một ng-ời bạn cũ của ông là cô Sandres, nh-ng đó lại là một tình yêu lặng thầm, kín đáo và đầy đau khổ Ng-ời mà ông yêu lại là vợ của một ng-ời bạn học cũ của ông Giá ông quen với cô từ khi cô còn con gái thì chắc chắn ông đã hỏi cô làm vợ Nh-ng ông quen với cô khi đã quá muộn, cô đã trở thành vợ của ng-ời ta Ông yêu cô rất nhiều nh-ng lại không dám nói Có lần đi chơi với cô

đã thể hiện tình cảm với ông nh-ng ông lại sợ sệt, lo lắng, ông không tin và ra sức che giấu tình cảm của mình 30 năm trôi qua ông luôn sống trong nỗi nghi ngờ, nỗi nghi ngờ đó cứ ám ảnh tâm hồn ông và làm ông khổ sở Ông luôn tự

đặt cho mình hàng nghìn câu hỏi: Liệu có phải là cô yêu ông không, ông -ớc giá nh- cô đoán đ-ợc tình cảm của mình và thầm trách cô "sao cô chẳng bao giờ chịu đoán, sao cô chẳng bao giờ nhìn thấy tình cảm của ông, sao cô chẳng bao giờ chịu hiểu gì thế nhỉ? Nếu cô đoán đ-ợc, hiểu đ-ợc, liệu cô sẽ nghĩ gì? nếu ông thổ lộ tình cảm với cô, liệu cô sẽ trả lời sao" (208 - 6) Bị dằn nhiều bởi muôn nghìn câu hỏi, ông đã không kiềm chế đ-ợc mình "ta muốn b iết Ta không thể giữ mãi mối nghi ngờ này Ta muốn biết? "Lần đầu tiên ông mạnh dạn đến hỏi bà và đ-ợc bà cho biết một cách thản nhiên rằng ngày tr-ớc bà cũng thích ông Ông đau đớn, rụng rời nh- sau một thảm hoạ ông đi lang thang và đến đúng cái nơi mà kỷ niệm ở đó đã mãi dằn vặt con tim ông và ông bật khóc d-ới một gốc cây trơ lá Ông đã sống cả cuộc đời hoàn toàn thiếu vắng tình yêu chỉ vì một chút nhút nhát, ông không hề biết đến nỗi bực tức ngọt ngào của việc chờ đợi ng-ời yêu, không hề đ-ợc nếm trải cảm giác bị cầm tù trong vòng tay ng-ời yêu, cảm giác mê li ngây ngất trong tình yêu

Cũng là yêu đơn ph-ơng, truyện ngắn "Cô Châu" cũng kể về nỗi bất hạnh của ng-ời phụ nữ yêu mà không dám nói Đó là câu chuyện tình yêu của

ông Săng tan và Cô Châu Họ yêu nhau từ thời còn trẻ nh-ng họ lại giấu kín tình yêu đó Họ sống với nhau trong cùng một gia đình nh-ng không bao giờ

dám sống thật với tình cảm của mình Ông Săng tan đã có gia đình và vợ con Cả hai đều phải chịu đau khổ, và nh- một nhân vật chứng kiến câu chuyện nhận xét đó là "một tấm bi kịch âm thầm xót xa của những tấm lòng trung thực, những tấm lòng ngay thẳng, những tâm lòng không gợn điều chê trách, một trong những bi kịch không thổ lộ, không hề đ-ợc khám phá, không ai biết, ngay cả những ng-ời là nạn nhân thầm lặng và nhẫn nhục của bi kịch ấy" Họ đã sống âm thầm bên đời nhau yêu mà không hề biết ng-ời kia cũng yêu mình và đang phải chịu đau khổ Họ canh cánh điều đó trong lòng nh- ng-ời ta giữ mảnh đạn trong vết th-ơng kín miệng

D-ờng nh- trong truyện ngắn viết về đề tài tình yêu của Guy de MauPassant thì những câu chuyện về tình yêu thầm kín, không dám thổ lộ chiếm số l-ợng rất nhiều mà hầu hết lại rơi vào tr-ờng hợp của những ng-ời phụ nữ Bà già trong truyện "Cô thợ bện nghế rơm" cũng có mộ t tình yêu đơn ph-ơng, bà đã sống và chung thuỷ với tình yêu đó cho đến lúc già và qua đời Niềm vui duy nhất của bà là đ-ợc dõi theo cuộc sống gia đình của ng-ời đàn

ông mình yêu Bà cố gắng làm việc và tích góp để lại cho ng-ời đàn ông đó một số tiền khá lớn sau khi bà chết Bà đã hi sinh cả tuổi thanh xuân, cả cuộc

đời của mình vào vịêc làm đó mong mang lại niềm vui nho nhỏ cho ông Quả thật là ông ta đã rất vui mừng và sung s-ớng khi tự nhiên thấy mình đ-ợc nhận cả một món tiền lớn Ông ta đã phúc thảo ra bao nhiêu dự định cho món tiền ấy mà không hề nghĩ đến ng-ời đã tặng nó cho mình, không một chút xót th-ơng, cảm thông nào với ng-ời đã khuất - ng-ời đã vì ông mà chấp nhận hi sinh sống cô độc cả đời

Cũng là bi kịch trong tình yêu, nh-ng mỗi ng-ời lại chịu cảnh bất hạnh khác nhau, không ai giống ai, không đau khổ dằn vật vì phải yêu đơn ph-ơng, yêu mà không dám thổ lộ tình cảm, có những ng-ời đã từng yêu và đ-ợc yêu nh-ng lại phải gánh chịu nỗi đau do chính ng-ời mình yêu mang lại Bà

Clochette trong truyện ngắn cùng tên là một tr-ờng hợp nh- vậy Đây là một ng-ời đàn bà có dị tật ở chân trông thì thô kịch nh-ng lại có một tâm hồn rất nhân hậu Lúc bà mới 17 tuổi bà là một thiếu nữ vô cùng xinh đẹp Bà đã đem lòng yêu một anh trợ giảng trẻ đẹp trai đến sống ở thị trấn Cấp trên của anh này lại là chủ của bà Trong một lần hẹn hò trên tầng th-ợng thì tai nạn đã xảy

ra, ông chủ của cô và là cấp trên của anh vô tình cùng đi lên đó Ng-ời yêu cô cảm thấy mình sẽ bị v-ớng vào một điều tai hại có thể ảnh h-ởn g đến sự nghiệp của anh ta nên đã hoảng sợ hèn nhát bắt cô phải trốn Cô bị ngã từ trên tầng 3 xuống, chân phải bị gãy, đau đớn nh-ng cô không hề rên la, than vãn gì

mà chỉ nói một cách đầy nhẫn nhục "ôi, tôi bị phạt nặng quá" Từ đó cô sống cô đơn một mình, đi làm vịêc thuê cho các nhà khác cho đến lúc chết Đó là tình yêu duy nhất của cô, giờ đây cô chết hoàn toàn trinh nguyên Đó là một

kẻ tử vì đạo, một ng-ời có trái tim nhân hậu, một con ng-ời cao th-ợng mà chịu nhiều bất hạnh trong tình yêu, bà thật đáng khâm phục nh- lời ng-ời bác

sĩ nhận xét "ng-ời phụ nữ này là một anh hùng, chảy trong huyết quản cô là máu của ng-ời ng-ời anh hùng và nếu có dịp nó sẽ đ-ợc bộc lộ tạo nên những câu chuyện đẹp đáng ghi vào sử sách" (267 - 6)

Tình yêu không chỉ khiến cho con ng-ời ta đau khổ mà còn có thể là mầm mống của những tai hoạ, không còn dừng lại ở mỗi tình đơn ph-ơng tuyệt vọng, ấp ủ suốt cả cuộc đời hay là những kỷ niệm buồn về một tình yêu

lỡ dở nữa mà tình yêu còn có thể dẫn con ng-ời ta tới chỗ làm những v iệc độc

ác, tội lỗi để rồi sau đó phải đau đớn suốt cả cuộc đời Từ tình yêu đến tội ác quả thật là một khoảng cách không xa Bất cứ ai biết câu chuyện của hai chị

em Suzanne và Margot trong truyện "thú nhận" đều phải rùng mình và xúc

động Thời còn trẻ Suzanne, ng-ời chị cả đã yêu say đắm một chàng trai trẻ và chàng trai này cũng si mê cô Họ đã đính -ớc và chỉ chờ ngày lành làm lễ c-ới thì bỗng nhiên chàng trai chết đột ngột Suzanne tuyệt vọng, khóc hết n-ớc

mắt và cô thề là không lấy một ai nữa Cô em Margot lúc đó mới 12 tuổi, thấy chị đau khổ đã hứa là sẽ không đi lấy chồng mà sẽ mãi bên chị của mình Suzanne xúc động đến tận đáy lòng vì tình cảm của em gái, tuy nhiên cô không tin em mình có thể làm nh- thế Nh-ng cô em đã giữ đúng lời hứa, cô ch-a bao giờ rời xa cô chị kể từ ngày đó, Họ nh- một thể thống nhất không thể tách rời, nh-ng Margot lại luôn có vẻ buồn bã đau khổ nh- thể có điều gì

đó luôn dề nặng trong tâm can cô, cô già đi rất nhanh, cô bạc tóc ngay khi mới 30 tuổi và th-ờng có những con buồn bã đau khổ, nh- đang bị rình rập dày vò bởi một điều tồi tệ nào đó Chính cô lại là ng-ời ra đi tr-ớc chị mình

và trong cơn hấp hối một sự thật vô cùng tàn nhẫn, phũ phàng đã đ-ợc tiết lộ,

hé mở Thì ra ngày tr-ớc, cô đã đem lòng yêu anh ng-ời yêu của cô chị, khi thấy hai ng-ời sắp kết hôn cô đau khổ đến phát điên và quyết định ngăn cản hai ng-ời Cô đã từng nhìn thấy ng-ời làm v-ờn giết chó hoang bằng cách nghiền nhỏ thuỷ tinh và nhét vào thịt băm cho chúng ăn Cô bắt ch-ớc cách làm đó, cho bột thuỷ tinh vào những chiếc bánh cả cô và ông anh rể đều ăn, nh-ng anh chàng kia ăn nhiều hơn nên chỉ 3 ngày sau đã chết, còn cô, bây giờ khi cô sắp chết cô quyết định thú nhận tội lỗi của mình để có đ-ợc lời tha thứ

từ ng-ời chị Suzanne mặc dù vô cùng bàng hoàng và đau đớn nh-ng cô sẵn sàng tha thứ cho em gái của mình, với cô thì Margot luôn là một cô em gái bé bỏng nh- ngày nào Tấn bi kịch của hai chị em Suzanne và Margot thật là khủng khiếp, Suzanne đã phải chịu cảnh sống cô đơn, đau khổ và nhớ nhung suốt cuộc đời và thật bất hạnh cho cô, ng-ời gây ra tấm thảm kịch ấy lại là cô

em gái mà cô vô cùng yêu quý Còn Margot cũng đã phải trả giá cho những tội ác mà mình gây ra bằng cả quãng đời còn lại bị ám cảnh, dằn vặt, sống trong đau khổ Một cái giá thật là đắt cho một việc làm nông nổi

Tình yêu th-ơng đem lại cho con ng-ời sức mạnh, mang đến cho ng-ời

ta những phút giây hạnh phúc, vui vẻ , lúc quan yêu đời tất nhiên là cũng đem

lại cũng đem đến không ít những buồn đau Truyện ngắn của Guy de Maupassant khai thác đề tài về tình yêu hầu hết chỉ trên một khía cạnh đó là

sự đau khổ, bất hạnh Tình yêu trong truyện ngắn của Guy de Maupassant th-ờng mang màu sắc bi bịch, những nhân vật của truyện luôn không hạnh phúc, mang trong mình những niềm đau mà năm tháng khó có thể phai mờ và th-ờng là họ phải trả giá bằng cả cuộc đời của mình

Ch-ơng 2

Nhân vật ng-ời già tha hoá

Những truyện ngắn của Guy de Maupassant đi sâu thể hiện những dáng

vẻ khác nhau của thói t- hữu, của sự thoái hoá nhân cách do sức cám dỗ của lợi ích vật chất Không còn những nhân vật lớn lao đầy sức sống nh- trong tác phẩm của BanZăc, Stăngđan nữa nhân vật của MauPassant chỉ còn là những

kẻ tầm th-ờng, nhỏ nhen "tuy đôi khi cũng bị giằng xé bởi đạo đức thông th-ờng và lòng tham đôi khi cũng gắng g-ợng chống lại cái xấu xa thấp hèn với ý thức muốn sống tốt hơn, nh-ng cuối cùng chúng nhân cách ít ỏi còn lại

do phải đầu hàng" Guy de Maupassant chú ý đến sự thoái hoá nhân cách trong thế giới t- hữu, đến sự tàn bạo bao trùm mọi lĩnh vực của cuộc sốn g, do thói vị kỉ, lòng tham, do tâm lý t- hữu phổ cập ở mọi tầng lớp xã hội khiến

"chất ng-ời", "bị thui chột"

Trong truyện ngắn của Guy de Maupassant , có những nhân vật tuy chứa mất hết tình ng-ời nh-ng họ đã có dấu hiệu thoái hoá về nhân cách Tâm hồn họ trở nên vô cảm và chai sạn

Truyện Pierrit" kể về một quý bà nông dân, một kiểu quý bà nửa quê nửa tỉnh, dầu óc thô kệch, tâm hồn thì thô lậu Bà muốn nuôi một chú chó để giữ nhà nh-ng lại không muốn mất tiền mua nên đã đi xin một chú chó rất quái dị mà ng-ời ta không thèm nuôi Nh-ng vì đã muôi thì phải cho nó ăn, phải nộp thuế nuôi động vật nên bà quyết định đen vứt nó xuống cái hố chuyên để vứt những chú chó bị bỏ rơi Vì tiền trả cho việc vứt chú chó là quá nhiều đối với bà nên bà đã tự tay làm cái việc mà bà cho là cũng không quá ác

độc và tàn nhẫn Thế nh-ng, không hiểu sao sau khi vứt xong, một chút tình cảm dấy lên, bà muốn cứu chú chó, việc đó lại phải mất một số tiền, tức thì

mọi th-ơng cảm xót xa liền mất Bà tìm một ph-ơng án khác là quyết định ném thức ăn xuống cho nó khỏi chết đói Nh-ng bà thấy không thể làm thế mãi đ-ợc vì d-ới cái hố ấy còn có một con chó nữa và bà hoảng lên vì ý t-ởng

là tất cả các con cho rồi sẽ sống nhờ vào thức ăn của bà Bà bỏ đi thậm chí trong tay vẫn còn đang cầm một miếng bánh nhỏ và bà vừa đi vừa đ-a lên miệng ăn nốt Chút th-ơng xót cuối cùng đối với con vật bé nhỏ đáng th-ơng kia đã không thắng nổi mấy đồng xu của bà, một chút dằn vặt đã bị tiêu tan hết bởi một chút thất thiệt về vật chất

Cũng là châm biến thói keo kiệt truyện "Cái ô" nói về một ng-ời phụ nữ, nh-ng thói keo kiệt của bà không chỉ là với loại vật nh- ng-ời đàn bà trong truyện "Pierrot" mà vì nó bà còn hành hạ chính bản thân và ng-ời chồng của mình

Mụ Oray là một ng-ời vô cùng tằn tiện, mụ biết giá trị từng đồng xu và

có cả một mớ nguyên tắc nghiêm ngặt về việc làm cho tiền bạc sinh sôi, nảy

nở U già khó lòng mà xà xẻo đ-ợc tiền đi chợ, và ông Oray xin đ-ợc ít tiền tiêu vặt cũng thật vô cùng trầy trụa Trong khi đó họ không hề túng thiếu, hai

vợ chồng sống rất sung túc, lại không có con cái, nh-ng mụ Oray cứ nhìn những đồng bạc trắng ra khỏi nhà là mụ cảm thấy đau đớn thật sự, tựa hồ xé ruột xé gan Mỗi lần bắt buộc phải tiêu một món gì hơi to to mặc dù là cần thiết, là y nh- rằng đêm hôm sau mụ ngủ không yên giấc Chỉ vì thói keo kiệt của mụ, nên đến một cái ô lành lặn để ông Oray đi làm cũng không có, mụ tiếc tiền không mua cho ông khiến ông phải cầm cái ô rách đi làm Mụ thà để chồng đầu trần đi làm còn hơn phải mất đi một số tiền Mụ biến ô ng trở thành trờ c-ời cho cả cơ quan chỉ vì cái thói quá tằn tiền của mụ Cái hài h-ớc, chậm biếm đ-ợc đẩy lên đến kịch điểm khi mụ quyết định đ-a cái ô bị hỏng đến công ty bảo hiểm để đòi bồi th-ờng con ng-ời tự hành hạ mình, hạ thấp nhân phẩm của mình chỉ vì thói t- hữu đã ăn sâu bám rễ vào con ng-ời họ

Trong truyện ngắn của Guy de Maupassant sự tha hoá, biến chất của con ng-ời đ-ợc thể hiện rất đa dạng, ở nhiều góc độ khác nhau, cũng là tha hoá về đạo đức nh-ng không phải là thói keo kiệt, nô lệ của đồng tiền mà là

sự sa đoạ, truỵ lạc của ng-ời lắm tiền nh-ng bề ngoài vẫn đ-ợc che đậy bằng một vỏ bọc của sự mẫu mực Đó là tr-ờng hợp của ng-ời phụ nữ trong truyện ngắn "ng-ời thay thế" Bà bông đơ roa là một bà goá "có tuổi, sùng tin, thánh thiện, là một quý bà đáng kính" Sau khi chồng chết bà sống bình yên và đúng

mực bằng lợi nhuận Bà đi nhà thờ đều đặn, khinh khỉnh khi nói về ng-ời khá

và không để cho ai nói bà đ-ợc điều gì Bà trở thành một bà bé nhỏ, tử tế nh-ng làm bộ làm tịch chua chát và xấu nết Bà thuê một anh chàng thanh niên làm nhân tình cho mình có một lần anh chàng này bị ốm, chẳng biết làm thế nào anh liền nhờ bạn đi thay mới đầu phát hiện ra bà đã nổi giận, cho rằng làm nh- thế là đã xúc phạm đến bà Nh-ng sau đó, chẳng hiểu vì lý do gì bà

đã đi đến một quyết định rất có tình có lý là giữ cả hai và dành cho mỗi ng-ời một ngày khác nhau Không đao to búa lớn, chỉ nhẹ nhàng, hóm hỉnh, ManPassant làm cho ng-ời đọc thấy rõ bản chất của sự tha hoá nh- lời nhận xét của một nhân vật : “ đấy là một trong các bà t- sản đáng kính nh-ng có thói xấu bí mật với bản chất không uốn nắm đ-ợc".(406 -3) ở đây sự phê phán của tác giả không chỉ dừng lại ở một quý bà t- sản nói riêng mà là phê phán

sự ăn chơi sa đoạ của giới t- sản nói chung Những con ng-ời m à chỉ nhìn bề ngoài thì ta thấy họ thật sang trọng, đúng đắn, thật đáng để cho ng-ời khác phải kính trọng, vì nể nh-ng thực chất bên trong là cả một mớ ung nhọt của sự suy đổi

Cũng là một tr-ờng hợp tha hoá về đạo đức, nh-ng không phải là vì bị cám dỗ tr-ớc sức mạnh của đồng tiền, cũng không phải là sự ăn chơi đến mức

sa đoạ mà là sự ích kỷ của một bà mẹ, xem nhan sắc của mình hơn cả tình

mẫu tử, thứ tình cảm thiêng liêng nhất của một ng-ời phụ nữ Đó là tr-ờng hợp của bà Ecma Đó là một ng-ời đàn bà trác tuổi 40, hãy còn đẹp có thói quen ngòi trên ghế bành và soi mãi mặt vào một tấm g-ơng nhỏ cầm tay Bà luôn t-ởng t-ợng rằng trên mặt mình xuất hiện những vết xấu xí và ghê gớm

Bà giải thích nguyên nhân do chăm nom con cái mà bà bị nh- thê "do chăm nom con cái tôi bị lây căn bệnh ghê gớm này Tôi đã cứu đ-ợc cháu nh-ng mặt mày tôi bị xấu xí Tôi đã cho cháu nhan sắc của tôi".(130 -4) Điều này có căn nguyên từ một biến cố xảy ra trong quá khứ Thời còn trẻ bà Ecma rất

đẹp, rất đ-ợc yêu chiều và sống sung s-ớng "đó là một trong những ng-ời

đàn bà mà trên đời chỉ có nhan sắc và niềm ham muốn làm duyên cho ng-ời khác là nguồn nâng đỡ, chi phối hoặc an ủi trong cuộc sống" Bà có một cậu con trai, chẳng may đứa con đó bị căn bệnh đậu mùa quái ác, thể là bà hoảng

sợ, lo âu, bà không dám lại gần con, suốt ngày bà chỉ lo các biện pháp phòng lây bệnh đậu mùa Bà luôn ở trong phòng, tẩm đầy ng-ời các chất sát trùng tẩy uế Đến khi cậu con trai của bà sắp chết tha thiết muốn đ-ợc gặp mẹ lần cuối, mặc dù bị bác sĩ và linh mục c-ỡng ép lôi tới bà vẫn kháng cự quyết liệt

và ngay cả đến nguyện vọng cuối cùng của đứa con tội nghiệp ấy là tha thiết muốn đ-ợc nhìn g-ơng mặt của ng-ời mẹ thân th-ơng qua kính cửa sổ mà cũng không đ-ợc bà đáp ứng Khi cậu con trai chết, bà đã phát điên Tuy rằng ng-ời phụ nữ này cũng yêu con, nh-ng lối sống vị kỷ và phù phiếm của bà đã giết chết thứ tình cảm cao quý và thiêng liêng đó, chỉ vì lo cho nhan sắc, lo cho sức khoẻ của mình bị ảnh h-ởng bởi bệnh tật của con mà bà đã có những hành động, việc làm rất tàn nhẫn, thậm chí là độc ác của một ng-ời mẹ đối với một đứa con chỉ vì lo cho nhan sắc của mình mà bà nỡ đang tâm hắt hủi,

xa lánh thậm chí xem con mình nh- là một tai hoạ Ngay cả đến mong -ớc vô cùng nhỏ bé, vô cùng tội nghiệp, đáng th-ơng của cậu bé là đ-ợc nhìn mẹ lần cuối qua cửa kính mà bà cũng nỡ chối từ, không làm đ-ợc, kết quả bà ta đã

phải trả giá bằng cuộc đời còn lại sống trong ám ảnh điên loạn về những gì mình đã gây ra

Tr-ờng hợp bà lão trong truyện ngắn "đi ngựa" là một tr-ờng hợp tha hoá do hoàn cảnh sống Bà là một ng-ời sống bằng nghề làm thuê, những công việc vặt trong gia đình ng-ời khác, chẳng may một hôm bà bị con ngựa của một anh chàng thích khoe khoang Héc To va phải Với sự tinh ranh của một bà lão suốt đời phải sống lam lũ, khổ sở, bà liền dựa ngay vào đó để ăn vạ Bà hiểu đ-ợc rằng làm nh- thế là sẽ đ-ợc sung s-ớng mà chẳng phải làm lụng vất vả gì Bà rất khoẻ mạnh nh-ng cứ mỗi lần bác sỹ khám và Héc To

đến hỏi thăm thì bà lại rên la nh- kiểu bà đã hoàn toàn bị bại liệt mặc dù bà

"khí sắc sáng sủa, mắt trong leo lẻo" nh-ng bà vẫn không rời cái ghề bành của

bà "Bà ăn từ sáng đến tối, béo ra, trò chuyện vui vẻ với các bệnh nhân khác,

bà "có vẻ quen với sự im lìm bà ta động" D-ờng nh- bà cho rằng đó là sự nghỉ ngơi xứng đáng cho 50 năm trời lên thang xuống thang, lật đệm, rũ đệm, vác than từ tầng gác này đến tầng gác khác, dọn dẹp, quét tr-ớc vì bà mà gia

đình Hec To đã sa sút và mặc dù túng bấn họ vẫn phải nhận bà già đem về nuôi Ng-ời đàn bà này đã không hề cảm thấy l-ơng tâm day dứt một chút nào về việc làm gian trá và có phần độc ác của mình Cuộc sống nghèo khổ, khó khăn vất vả của hơn 50 năm trời đã khiến cho tâm hồn của ng-ời đàn bà này trở nên chai sạn, làm những vịêc hèn hạ, xấu xa mà không một chút cảm thất hổ thẹn với l-ơng tâm, không một chút đấu tranh dằn vặt về hành vi tội lỗi của mình và ng-ợc lại còn tỏ ra rất sung s-ớng, mĩ mãn

Đôi khi trong truyện ngắn của Guy de Maupassant , ở một số ng-ời d-ờng nh- chỉ còn lại bản năng t- hữu, chỉ còn lại sự tàn ác gần với bản năng thú vật mụ RaPê trong "con quỷ" là một tr-ờng hợp nh- vậy, RaPê là một mụ thợ giặt già th-ờng trông nom ng-ời chết, ng-ời ốm ở làng và các làng lân cận Công việc của mụ hàng ngày là "bó khách hàng vào tấm vải mà họ không