Nghiên cứu một số bài tập phát triển sức mạnh bột phát nhằm nâng cao thành tích môn nhảy cao kiểu úp bụng cho nữ học sinh lớp 11trường thpt nam đàn 1, huyện nam đàn tỉnh nghệ an

Trong đó nhảy cao là một nội dung đ-ợc lựa chọn, sử dụng rộng rãi trong ch-ơng trình giáo dục thể chất ở các tr-ờng học từ bậc phổ thông đến Cao Đẳng - Đại Học nhằm nâng cao sức khoẻ, rè

tr-ờng Đại học Vinh khoa GDTC - GDQP

Hoàng Văn Tình

Nghiên cứu một số bài tập phát triển sức mạnh bột phát nhằm nâng cao thành tích môn nhảy cao kiểu úp bụng cho nữ học sinh lớp 11 tr-ờng THPT nam đàn 1

huyện nam đàn - tỉnh nghệ an

Khoá luận tốt nghiệp đại học

Chuyên ngành: GDTC - GDQP

Vinh, 2008

tr-ờng Đại học Vinh khoa GDTC - GDQP

Nghiên cứu một số bài tập phát triển sức mạnh bột phát nhằm nâng cao thành tích môn nhảy cao kiểu úp bụng cho nữ học sinh lớp 11 tr-ờng THPT nam đàn 1

Mục lục

Lời cảm ơn

Danh mục bảng biểu

Danh mục biểu đồ

Các ký hiệu viết tắt

Đặt vấn đề 1

Ch-ơng 1: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu 4

1.1 Quan điểm của Đảng và Nhà n-ớc ta về GDTC trong tr-ờng học 4

1.2 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi THPT 5

1.3 Đặc điểm giải phẫu, sinh lý của nữ THPT 6

1.4 Đặc điểm môn nhảy cao và vai trò của sức mạnh bột phát đối với việc xây dựng các bài tập nhằm phát triển, nâng cao thành tích của nội dung nhảy cao kiểu úp bụng cho nữ học sinh lớp 11,tr-ờng THPT Nam Đàn I 9

Ch-ơng 2: Đối t-ợng, nhiệm vụ, ph-ơng pháp nghiên cứu 11

2.1 Đối t-ợng nghiên cứu 11

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 11

2.3 Ph-ơng pháp nghiên cứu 11

2.3.1 Ph-ơng pháp phân tích và tổng hợp tài liệu 11

2.3.2 Ph-ơng pháp quan sát s- phạm 12

2.3.4 Ph-ơng pháp thực nghiêm s- phạm 12

2.3.5 Ph-ơng pháp sử dụng test kiểm tra 13

2.3.6 Ph-ơng pháp toán học thống kê 14

2.4 Tổ chức nghiên cứu 15

2.4.1 Thời gian nghiên cứu 15

2.4.2 Địa điểm nghiên cứu 15

Ch-ơng 3: kết quả nghiên cứu và bàn luận 16

3.1 Ph©n tÝch nhiÖm vô 1 16

3.1.1 C¬ së lý luËn cña søc m¹nh bét ph¸t 16

3.1.2 C¬ së sinh lý cña tè chÊt søc m¹nh 18

3.1.3 §Æc ®iÓm sinh lý løa tuæi n÷ häc sinh THPT 21

3.1.4 §Æc ®iÓm t©m lý 22

3.2 Ph©n tÝch nhiÖm vô 2 22

3.2.1 Kh¶o s¸t thùc tr¹ng søc m¹nh bét ph¸t cña n÷ häc sinh THPT Nam §µn I 22

3.2.2 Lùa chän mét sè bµi tËp bæ trî ph¸t triÓn søc m¹nh bét ph¸t nh»m n©ng cao thµnh tÝch trong nh¶y cao kiÓu óp bông cho n÷ häc sinh líp 11 tr-êng THPT Nam §µn I 29

KÕt luËn 40

KiÕn nghÞ 41

Tµi liÖu tham kh¶o 42

Danh môc c¸c biÓu b¶ng trong luËn v¨n

Danh mục các biểu đồ trong luận văn

Danh môc c¸c ký hiÖu viÕt t¾t trong luËn v¨n

GDTC : Gi¸o dôc thÓ chÊt

đặt vấn đề

Ngày nay khoa học kỹ thuật đang tác động mạnh mẽ đến tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Yêu cầu của nền giáo dục đối với chiến l-ợc giáo dục, đào tạo phát triển con ng-ời mới ngày càng cao.Việc áp dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật vào trong quá trình dạy học là một điều tất yếu, cần thiết hơn bao giờ hết Đổi mới ph-ơng pháp dạy học đã trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm, hàng đầu của ngành giáo dục nhằm nâng cao chất l-ợng, hiệu quả trong quá trình dạy học, góp phần giáo dục con ng-ời phát triển một cách toàn diện về “ Đức - Trí - Thể - Mỹ”

Đổi mới ph-ơng pháp giáo dục thể chất là việc làm có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại Sử dụng các ph-ơng pháp giáo dục thể chất, các bài tập phù hợp, hiệu quả sẽ giúp ng-ời học phát triển tối đa về mặt thể chất

Điền kinh là một hoạt động TDTT phổ biến rộng rãi trong toàn xã hội, xuất hiện mọi lúc, mọi nơi với nhiều nội dung và hình thức tập luyện đa dạng, phong phú Đ-ợc vận dụng tập luyện nhằm phát triển sức khoẻ, nâng cao thành tích thể thao cho con ng-ời

Ngoài ra, Điền kinh còn là một ph-ơng tiện giáo dục thể chất có tác dụng phát triển các tố chất thể lực “ Nhanh- mạnh- bền- khéo léo” cho ng-ời học Trong đó nhảy cao là một nội dung đ-ợc lựa chọn, sử dụng rộng rãi trong ch-ơng trình giáo dục thể chất ở các tr-ờng học từ bậc phổ thông

đến Cao Đẳng - Đại Học nhằm nâng cao sức khoẻ, rèn luyện phát triển thể lực, phẩm chất đạo đức, ý chí , nghị lực, niềm tin cho thế hệ trẻ học sinh- sinh viên

Trên thực tế hiện nay ở các tr-ờng THPT trên toàn quốc nói chung, tr-ờng THPT Nam Đàn I - huyện Nam Đàn - tỉnh nghệ An nói riêng, hiệu quả

giảng dạy bộ môn điền kinh nói chung, nội dung nhảy cao kiểu úp bụng nói riêng đạt kết quả ch-a cao

- Một phần do đội ngũ giáo viên ch-a có ph-ơng pháp giảng dạy, huấn luyện tối -u, sử dụng các bài tập có khối l-ợng và độ khó l-ợng vận động ch-a phù hợp với đặc điểm tâm - sinh - lý - lứa tuổi của học sinh, ch-a phù hợp với điều kiện, môi tr-ờng tập luyện

- Một phần do trình độ tập luyện của học sinh còn hạn chế, ch-a tích cực, tự giác trong việc lĩnh hội các tri thức kỹ năng- kỹ xảo vận động trong quá trình tiến hành tập luyện

- Qua tìm hiểu thực tế, chúng tôi thấy hầu hết tất cả các giáo viên trong quá trình giảng dạy nội dung nhảy cao đều ch-a thực sự chú ý đến việc phát triển tố chất thể lực chuyên môn đó là: “ Sức mạnh bột phát”

Chính vì vậy, việc áp dụng các bài tập giáo dục thể chất nói chung, bài tập phát triển sức mạnh bột phát nói riêng vào trong tập luyện một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp, khoa học là một việc làm có ý nghĩa thiết thực to lớn

Để không ngừng hoàn thiện những thiếu sót về mặt thể chất, phát triển sức mạnh bột phát, đáp ứng nhu cầu phát triển TDTT trong nhà tr-ờng phổ thông

và cho toàn xãc hội

Việc tăng c-ờng củng cố bổ sung các bài tập phát triển các tố chất thể lực

ở tr-ờng THPT Nam Đàn I là điều rất cần thiết, đặc biệt việc lựa chọn các bài tập để phát triển sức mạnh bột phát nhằm nâng cao thành tích trong nhảy cao kiểu úp bụng cho nữ học sinh là điều bức xúc nhất hiện nay Xuất phát từ các cơ sở thực tiễn trên, qua nghiên cứu, phân tích tài liệu chúng tôi đề xuất và

nghiên cứu đề tài: “ Nghiên cứu một số bài tập phát triển sức mạnh bột phát

nhằm nâng cao thành tích môn nhảy cao kiểu úp bụng cho nữ học sinh lớp

11, tr-ờng THPT Nam Đàn I - huyện Nam Đàn - tỉnh Nghệ An”

Mục tiêu nghiên cứu:

1 Tìm hiểu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc lựa chọn các bài tập phát triển sức mạnh bột phát trong môn nhảy cao kiểu úp bụng

2 Giúp mọi ng-ời nhận thức đ-ợc vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của giáo dục thể chất nói chung, các bài tập phát triển sức mạnh bột phát trong nhảy cao kiểu úp bụng nói riêng, từ đó vận dung vào thực tiễn để phục vụ cho việc tập luyện, giảng dạy của bản thân nhằm nâng cao thành tích trong tập luyện- thi

đấu, nâng cao hiệu quả trong giảng dạy, huấn luyện

3 ứng dụng các bài tập đã đ-ợc lựa chọn, nghiên cứu vào thực tiễn một cách linh động - sáng tạo phù hợp với đặc điểm, trình độ tập luyện của học sinh, điều kiện môi tr-ờng tập luyện… Nhằm nâng cao thành tích môn nhảy cao kiểu úp bụng cho nữ học sinh ở tr-ờng THPT Nam Đàn I - huyện Nam

Đàn -tỉnh Nghệ An

Ch-ơng 1 tổng quan các vấn đề nghiên cứu 1.1 Quan điểm của Đảng và Nhà n-ớc ta về GDTC trong tr-ờng học

Giáo dục thể chất trong nhà tr-ờng là một bộ phận không thể thiếu trong nền giáo dục xã hội chủ nghĩa Nó có tác dụng tích cực đối với sự hoàn thiện cá tính, nhân cách và thể chất của học sinh Nhằm đào tạo con ng-ời phát triển toàn diện, phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất n-ớc, giữ vững an ninh quốc phòng Trong giai đoạn hiện nay, mục tiêu quan trọng của giáo dục thể chất trong tr-ờng học là góp phần thực hiện theo tình thần nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII Đó là nâng cao dân trí,

đào tạo nhân lực, bồi d-ỡng nhân tài, hình thành đội ngũ lao động có trí thức,

có tay nghề, có năng lực thực hành, tự chủ sáng tạo Theo Nghị quyết Hội nghị TW 2 khóa VIII về giáo dục và đào tạo: "Giáo dục thể chất trong nhà tr-ờng là một bộ phận hữu cơ của mục tiêu giáo dục đào tạo Đồng thời là một nội dung của giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, nhằm đào tạo nguồn tri thức mới có năng lực thể thao, có sức khỏe thích ứng với điều kiện phức tạp và c-ờng độ lao động cao Đó là lớp ng-ời phát triển cao về trí tuệ, c-ờng tráng

về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức Mục tiêu chiến l-ợc này thể hiện rõ những yêu cầu mới về sức khỏe, năng lực trí tuệ của lớp ng-ời lao động mới trong nền kinh tế tri thức Nhằm phục vụ đắc lực cho công cuộc xây dựng và đổi mới đất n-ớc"

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII tháng 6/1991 đã khẳng

định: "… Công tác thể dục thể thao cần coi trọng nâng cao giáo dục thể chất trong tr-ờng học"

Giáo dục thể chất là nội dung bắt buộc trogn hiến pháp n-ớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Hiến pháp năm 1992 có ghi: "… việc dạy và học thể dục thể thao tr-ờng học là bắt buộc"

Chỉ thị 133/TTg ngày 07/03/1995 của Thủ t-ớng Chính phủ về xây dựng và quy hoạch phát triển ngành TDTT và giáo dục thể chất trong tr-ờng

học đã ghi rõ: "… Bộ Giáo dục và Đào tạo cần coi trọng việc giáo dục thể chất trong tr-ờng học, quy định tiêu chuẩn rèn luyện thân thể cho học sinh các cấp,

có quy chế bắt buộc đối với các tr-ờng"

Nghị quyết Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VIII năm 1996 đã khẳng định: "… Giáo dục - đào tạo cùng với khoa học và công nghệ phải thực

sự trở thành quốc sách hàng đầu" Và nhấn mạnh đến việc chăm lo giáo dục thể chất cho con ng-ời: "… Muốn xây dựng đất n-ớc giàu mạnh, văn minh không những chỉ có phát triển về trí tuệ, trong sáng về đạo đức lối sống, mà còn có con ng-ời c-ờng tráng về thể chất, chăm lo thể chất con ng-ời là trách nhiệm của toàn xã hội và các cấp đoàn thể"

Chỉ thị 112/CT ngày 09/05/1999 của Hội đồng Bộ tr-ởng về công tác thể lực thể thao trong những năm tr-ớc mắt có ghi: "… Đối với học sinh, sinh viên tr-ớc hết phải thực hiện nghiêm túc việc dạy và học môn thể dục thể thao"

1.2 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi THPT

ở lứa tuổi này tâm lý của các em phát triển và dần ổn định, họ có thể cảm giác khả năng vận động của cơ thể một cách chính xác Điều đó cho phép các em tự kiểm tra, đánh giá tính chất vận động, hình dáng, biên độ, sức mạnh, tr-ơng lực cơ, thành tích, mức độ phát triển các tố chất thể lực, tức là kiểm tra đ-ợc sự vận động của cơ thể mình Sự tri giác về vận động thông qua cảm giác về cơ bắp sẽ tạo cho con ng-ời tiếp thu nhanh chóng kỹ thuật các bài tập thể thao

Do trình độ nhận thức và tâm lý phát triển, phạm vi hoạt động giao l-u rộng rãi nên việc tiếp thu động tác có những nét mới, luyện tập và nhận thức các bài tập thể chất có ý thức hơn Các em không thỏa mãn với việc lặp lại một cách đơn điệu các động tác, bài tập Hoặc không hài lòng với khả năng biểu hiện tính tích cực vận động của mình Các em muốn nắm bắt tri thức mới

mẻ về văn hóa thể chất, có nhu cầu thể hiện mọi khả năng về thể lực và tâm lý

của mình Hơn nữa ở lứa tuổi này họ có thể đặt ra cho mình một nội dung hành động, tính sẵn sàng khắc phục khó khăn, tính kỷ luật, quyết tâm nỗ lực của bản thân, tính kiên trì thể hiện trong học tập và công việc của mình Vì vậy trong quá trình giảng dạy môn Nhảy cao, ng-ời giáo viên nắm bắt đ-ợc tâm lý của học sinh, đề ra mục đích cụ thể để họ phấn đấu thực hiện tốt khối l-ợng vận động và phát huy hết khả năng của mình trong quá trình luyện tập, các tố chất thể lực đặc tr-ng nếu tập một cách có hệ thống sẽ kích thích nỗ lực

ý chí của họ, nâng cao thành tích tập luyện và thi đấu

Một đặc điểm tâm lý của lứa tuổi này là cảm xúc mạnh mẽ, nhu cầu tập luyện để trở thành ng-ời có thân hình đẹp, hấp dẫn cả hình thức bên ngoài lẫn

sự biểu hiện nội tâm Nếu các em thấy sự phấn đấu tập luyện của mình đạt kết quả cao thì các em sẽ có hứng thú sâu sắc và tính tích cực tự giác trong các buổi học sẽ tăng lên

1.3 Đặc điểm giải phẫu, sinh lý của nữ THPT

Lứa tuổi học sinh THPT là lứa tuổi đầu thanh niên, là thời kỳ đạt

đ-ợc sự tr-ởng thành về các mặt thể lực nh-ng sự phát triển còn kém so với

sự phát triển của ng-ời lớn Có nghĩa là ở lứa tuổi này có thể các em đang phát triển mạnh mẽ về các hệ cơ quan cũng nh- thể lực để tiến tới hoàn thiện

Khả năng hoạt động của các cơ quan và các bộ phận cơ thể đ-ợc nâng cao, cụ thể là:

- Hệ vận động (x-ơng, cơ)

+ Hệ x-ơng: ở lứa tuổi này cơ thể các em phát triển một cách đột ngột

về chiều dài, độ dày, hàm l-ợng các chất hữu cơ trong x-ơng giảm do hàm l-ợng phốtpho, canxi tăng Quá trình cốt hoá của x-ơng ở các bộ phận ch-a hoàn chỉnh, chỉ cốt hoá ở một số bộ phận của x-ơng nh- mặt cột sống x-ơng, các tổ chức sụn dần đ-ợc thay thế bằng các mô x-ơng Bộ x-ơng của các em nhỏ hơn các em nam Một số x-ơng nhỏ và mềm, bề mặt x-ơng nhẵn, các chỉ

số vòng đùi, vòng cánh tay, vòng ngực cũng nh- các vòng khác trọng l-ợng chiếm khoảng 30% - 35% trọng l-ợng cơ thể Vì vậy, trong quá trình giảng dạy cần chú ý phát triển cơ bắp cho các em nhằm phát triển hoàn thiện cho hệ cơ

+ Hệ thần kinh: Đặc điểm chức năng sinh lý và hệ cơ quan của lứa tuổi THPT đ-ợc thể hiện qua các hệ thần kinh, các biểu hiện cơ bản hoạt động thần kinh cấp cao đang đ-ợc hình thành và phát triển ở lứa tuổi này, trong đó

sự phát triển cao về ngôn ngữ, t- duy và các kỹ năng, kỹ xão vận động có ý nghĩa quan trọng

Lứa tuổi này sự phát triển về thể hình ch-a hoàn thiện, kích th-ớc não

và hành tuỷ ch-a đạt mức tr-ởng thành, các hoạt động phân tích, tổng hợp của

võ não đang tăng lên

+ Hệ tuần hoàn: ở lứa tuổi này, kích th-ớc của tim t-ơng đối lớn, tần số

co bóp của tim đã giảm và t-ơng đối ổn định Hệ tim mạch của các em ở lứa tuổi này đã thích nghi với sự tăng công suất hoạt động Sự phục hồi tim mạch sau khi hoạt động thể lực phụ thuộc vào l-ợng vận động, các em nữ thì hồi phục chậm hơn một chút so với các em nam (do tim bé hơn)

Huyết áp tối đa là 100 - 110 mHg, huyết áp tối thiểu là 80 - 95 mHg + Hệ máu: L-ợng máu tỷ lệ với trọng l-ợng cơ thể Hoạt động của cơ bắp làm cho hệ máu có những thay đổi nhất định.Sau thời gian tập luyện sâu

và căng thẳng, độ nhớt của các em nữ ở lứa tuổi này đã tăng Khối l-ợng máu

đã tăng, khối l-ợng hồng cầu trong máu tăng sau các hoạt động kéo dài L-ợng hồng cầu giảm đi và quá trình hồi phục xảy ra nhanh

+ Hệ hô hấp: ở lứa tuổi này có sự thay đổi rõ nét về độ dài của chu kỳ hô hấp Dung tích sống và thông phổi tối đa tăng, khả năng hấp thụ ôxi lớn, phổi phát triển mạnh nh-ng ch-a đều Lồng ngực còn nhỏ, hẹp nên các em thở nhanh và sâu Không có sự ổn định của dung tích sống, l-ợng không khí đó là

nguyên nhân làm cho tần số hô hấp của các em tăng cao, khi hoạt động gây nên hiện t-ợng thiếu ôxi dẫn đến mệt mỏi

+ Trao đổi chất và năng l-ợng: Do nhu cầu phát triển và hình thành cơ thể ở lứa tuổi này cơ thể phát triển cần rất nhiều đạm, đ-ờng, mỡ, muối khoáng Quá trình chuyển hoá xảy ra rất nhanh, thiếu đạm sẽ ảnh h-ởng đến

sự phát triển của cơ thể Đối với ng-ời tham gia tập luyện TDTT nhu cầu đạm của cơ thể tăng lên 1,5 - 2 lần mỡ cần thiết để tái tạo màng tế bào là nguồn cung cấp năng l-ợng quan trọng

* Chu kỳ kinh nguyệt

Đặc điểm sinh lý lớn nhất ở nữ đó là chu kỳ kinh nguyệt, đây là một quá trình sinh lý do những biến đổi trong hoạt động của các tuyến sinh dục gây ra Quá trình này lặp đi lặp lại theo chu kỳ 27- 28 ngày, bắt đầu từ khi tr-ởng thành về mặt sinh dục 12- 14 tuổi và kết thúc vào thời kỳ mãn kinh (45- 50 tuổi)

Chu kỳ kinh nguyệt đ-ợc chia làm 4 thời kỳ: Tiền rụng trứng, rụng trứng, sau rụng trứng và thời kỳ yên lặng

Thời kỳ tiền rụng trứng: Một trong những tế bào trứng trong mang của màng trứng đ-ợc tăng c-ờng phát triển và chín dần Đến cuối thời kỳ này trứng đã đủ chín thì màng trứng vỡ ra và tế bào đi vào vòi trứng của ống dẫn trứng

Thời kỳ rụng trứng: Xẩy ra 12- 14 ngày sau lần hành kinh tr-ớc Phần còn lại của nang trứng biến thành thể vàng, là một tổ chức bài tiết hoocmôn

đặc biệt có tác dụng chuẩn bị cho tử cung tiếp nhận tế bào trứng đến làm tổ nếu đ-ợc thụ tinh và thúc đẩy sự phát triển của thai nhi

Nếu trứng không đ-ợc thụ tinh thì tiếp đến thời kỳ rụng trứng Trong giai đoạn này thể vàng bắt đầu thoái hoá nồng độ các hoocmôn do nó bài tiết giảm xuống làm co thắt tử cung dẫn đến bong ra lớp niêm mạc ở tử cung Các mảng niêm mạc bung ra rụng cùng với máu sinh ra chảy máu kinh nguyệt kéo

dài từ 2- 7 ngày cuối thời kỳ này niêm mạc tử cung đ-ợc tái tạo lại Sau khi hoàn thành thời kỳ sau rụng trứng thì đến một giai đoạn yên lặng, còn sau đó

là thời kỳ tiền rụng trứng mới

Trong thời kỳ tiền rụng trứng và rụng trứng của chu kỳ kinh nguyệt chức năng của các hệ cơ quan thay đổi đáng kể Tính h-ng phấn của hệ thần kinh trung -ơng tăng, nhịp tim tăng nhanh, huyết áp hơi tăng Một số em còn xuất hiện cảm giác khó chịu, đau đớn, buồn nôn, ở đa số các em hoạt động thể lực nói chung đều giảm

Hiện t-ợng kinh nguyệt là hiện t-ợng sinh lý bình th-ờng vì thế các em vẫn có thể tham gia tập luyện và thi đấu thể thao nếu đ-ợc theo dõi chặt chẽ,

có biện pháp đối xử cá biệt và hợp lý

1.4 Đặc điểm môn nhảy cao và vai trò của sức mạnh bột phát đối với việc xây dựng các bài tập nhằm phát triển, nâng cao thành tích của nội dung nhảy cao kiểu úp bụng cho nữ học sinh lớp 11,tr-ờng THPT Nam Đàn I

- Nhảy cao là một nội dung đ-ợc sử dụng rộng rãi trong tập luyện và thi đấu thể thao Đặc biệt nó đã trở thành một ph-ơng tiện để giáo dục thể lực trong các tr-ờng học cho ng-ời học

- Trong giai đoạn hiện nay, giáo dục thể chất đ-ợc xem là một trong những nhiệm vụ hàng đầu để giáo dục phát triển các tố chất thể lực cho con ng-ời, góp phần đào tạo con ng-ời phát triển một cách toàn diện Tuy nhiên thực tế cho chúng ta thấy việc giáo dục thể chất trong các tr-ờng học vẫn ch-a

đ-ợc đầu t- và quan tâm ch-a đúng mức Chính vì vậy, công tác giảng dạy và huấn luyện đạt hiệu quả ch-a cao

- Qua khảo sát thực tế tại tr-ờng THPT Nam Đàn 1, huyện Nan Đàn, tỉnh Nghệ An, chúng tôi thấy thành tích môn nhảy cao nói dung, nội dung nhảy cao kiểu úp bụng nói riêng kết quả còn thấp Một phần do ch-a có sự

đầu t- quan tâm ch-a đúng mức, một phần do những hạn chế của ng-ời dạy và ng-ời học trong quá trình giảng dạy

- Nguyên nhân sâu xa chính là các ng-ời làm công tác giảng dạy, huấn luyện ch-a chú ý phát triển các tố chất thể lực chuyên môn đúng mức đó

là tố chất sức mạnh bột phát

- Có thể khẳng định rằng: Sức mạnh nói chung và sức mạnh bột phát nói riêng là yếu tố vai trò đặc biệt quan trọng ảnh h-ởng trực tiếp và quyết

định đến thành tích của nội dung nhảy cao

- Chính vì vậy trong quá trình giáo dục huấn luyện cần quan tâm, chú

ý giáo dục huấn luyện giúp cho học sinh có ph-ơng pháp để giảng dạy huấn luyện hợp lý, sử dụng các bài tập một cách khoa học để phát triển sức mạnh bột phát cho học sinh nhằm nâng cao thành tích nhảy cao kiểu úp bụng cho nữ học sinh lớp 11 tr-ờng PTTH Nam Đàn 1 huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An

Tuy nhiên ở tr-ờng THPT Nam Đàn I, trình độ các tổ chất thể lực chuyên môn còn kém phát triển Đặc biệt ở nữ học sinh trình độ tố chất sức mạnh bột phát còn thấp và so với nam thì phát triển kém hơn rất nhiều, điều

đó đã ảnh h-ởng không tốt đến thành tích tập luyện và thi đấu của các em

Vì vậy trong quá trình giảng dạy huấn luyện nội dung nhảy cao kiểu úp bụng cần quan tâm, chú ý đến việc phát triển các tố chất thể lực chuyên môn cho giờ học Sử dụng các bài tập một cách khoa học để phát triển sức mạnh bột phát cho học sinh nhằm nâng cao thành tích nhảy cao kiểu úp bụng cho nữ học sinh khối 11

Ch-ơng 2:

Đối t-ợng, nhiệm vụ, ph-ơng pháp nghiên cứu

2.1 Đối t-ợng nghiên cứu

- Nữ học sinh lớp 11C3 tr-ờng THPT Nam Đàn I - huyện Nam Đàn - tỉnh Nghệ An

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để giải quyết mục đích đã đặt ra trong đề tài chúng tôi tiến hành tập trung

vào nghiên cứu hai nhiệm vụ sau:

- Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu cơ sở lý luận- khoa học của việc lựa chọn các bài tập phát triển sức mạnh bột phát cho Nữ học sinh lớp 11, tr-ờng THPT Nam Đàn I

- Nhiệm vụ 2: Nghiên cứu một số bài tập phát triển sức mạnh bột phát nhằm nâng cao thành tích môn nhảy cao kiểu úp bụng cho Nữ học sinh tr-ờng THPT Nam Đàn I - huyện Nam Đàn - tỉnh Nghệ An

2.3 Ph-ơng pháp nghiên cứu

2.3.1 Ph-ơng pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

Ph-ơng pháp này chúng tôi đã sử dụng trong quá trình nghiên cứu nhằm mục đích thu thập thông tin qua đọc, phân tích và tổng hợp tài liệu các tài liệu liên quan nh-: Sách lý lụân và ph-ơng pháp giáo dục thể chất, Sinh lý học TDTT, Sách giáo khoa điền kinh, Sách ph-ơng pháp nghiên cứu KHTDTT, Các tài liệu nói về các bài tập bổ trợ cho môn nhảy cao Tham khảo kết hợp ghi chép các vấn đề có liên quan để có thể đ-a ra các kết luận quan trọng và bổ ích phục vụ cho h-ớng nghiên cứu Nó giúp ích rất lớn cho bản thân để đề ra ph-ơng h-ớng nghiên cứu cũng nh- các cơ sở khoa học về việc giải quyết các vấn đề một cách khoa học

2.3.2 Ph-ơng pháp quan sát s- phạm

Quan sát s- phạm là ph-ơng pháp tự giác có mục đích một hiện t-ợng giáo dục nào đó, để thu thập những thông tin, số liệu, tài liệu, sự kiện cụ thể

đặc tr-ng cho quá trình diễn biến của hiện t-ợng đó

Vì vậy việc sử dụng ph-ơng pháp quan sát s- phạm hàng ngày để thu thập những thông tin, chỉ số, những sự kiện diễn ra trên cơ thể ng-ời tập d-ới tác động của bài tập Nhằm đ-a ra những biện pháp giáo dục một cách nhanh chóng, phù hợp, kịp thời và đạt kết quả cao

2.3.3 Ph-ơng pháp phỏng vấn toạ đàm

Đây là một ph-ơng pháp để thu thập thông tin cần thiết có tính sát thực với thực tiễn tập luyện, bằng cách trao đổi, phỏng vấn, toạ đàm trực tiếp hoặc gián tiếp giữa nhà nghiên cứu với các cá nhân, các thầy cô giáo có chuyên môn, kinh nghiệm về các vấn đề nhà nghiên cứu quan tâm Thông qua hình thức này giúp ng-ời nghiên cứu có thêm độ tin cậy và lựa chọn các bài tập nhằm phát triển sức mạnh bột phát, nâng cao thành tích trong môn nhảy cao kiểu úp bụng cho nữ học sinh lớp 11 tr-ờng THPT Nam Đàn I

Về ph-ơng pháp tổ chức phỏng vấn, toạ đàm chúng tôi tiến hành theo hai hình thức sau:

- Phỏng vấn, toạ đàm trực tiếp

- Phỏng vấn, toạ đàm gián tiếp

2.3.4 Ph-ơng pháp thực nghiêm s- phạm

Ph-ơng pháp này đ-ợc tiến hành theo ph-ơng pháp thực nghiệm so sánh song song Trong quá trình nghiên cứu chia thành 2 nhóm, mỗi nhóm 20 ng-ời có cùng lứa tuổi, cùng địa d-, cùng giới tính, cùng thời gian tập luyện 2 buổi/ tuần, mỗi buổi 20 phút, thời gian tập trong 8 tuần = 16 buổi

Nhóm thực nghiệm sử dụng các bài tập bổ trợ đã lựa chọn

Nhóm đối chiếu tập với giáo án thông th-ờng

Thông qua ph-ơng pháp này giúp giáo viên đánh giá đ-ợc hiệu quả thiết thực của các bài tập bổ trợ đã lựa chọn và trình độ thể lực của ng-ời học

2.3.5 Ph-ơng pháp sử dụng test kiểm tra

Đây là ph-ơng pháp sử dụng các bài tập đánh giá sức mạnh bột phát đã

đ-ợc thừa nhận trong thể dục thể thao mà các nhà nghiên cứu khoa học sử dụng thành công, hiệu quả để đánh giá thành tích sức mạnh bột phát của ng-ời tập Trong khi nghiên cứu đánh giá trình độ sức mạnh bột phát của nữ học sinh lớp 11, tr-ờng THPT Nam Đàn I (Nam Đàn – Nghệ An) chúng tôi sử dụg các bài tập đ-ợc thừa nhận trong thực tế TDTT Bao gồm các test sau:

- Chạy xuất phát cao 30m

+ T- thế chuẩn bị: L-ng thẳng, ng-ời hơi cúi về tr-ớc

+ Cách thực hiện: Ng-ời tập khi nhận đ-ợc tín hiệu xuất phát nhanh chóng chạy hết cự ly 30m với tốc độ cao nhất

+ Cách đánh giá: Thành tích đ-ợc tính bằng thời gian chạy hết cự ly, đơn

vị đo bằng giây đồng hồ

- Bật xa tại chỗ:

+T- thế chuẩn bị: Hai chân đứng rộng bằng vai, mũi hai bàn chân h-ớng

về phía tr-ớc, khuỵu gối Góc độ giữa cẳng chân và đùi là 130-1350, thân ng-ời

tự nhiên, hai tay đ-a ra sau

+ Cách thực hiện: Nhanh chóng duỗi nhanh các khớp hông, gối, cổ chân tác dụng xuống đất một lực lớn, nhanh chóng bật ra phía tr-ớc, đùi lên cao Khi chuẩn bị chạm đất với chân về tr-ớc đồng thời hai tay đánh lên trên xuống d-ới,

từ tr-ớc ra sau

+ Cách đánh giá: Thành tích đ-ợc tính từ điểm bật đến điểm rơi gần nhất của cơ thể Đơn vị (m) mỗi ng-ời bật hai lần lấy thành tích cao nhất

- Bật cao tại chỗ:

+ T- thế chuẩn bị: Hai chân đứng rộng bằng vai, mũi hai bàn chân h-ớng

về phía tr-ớc, thân ng-ời thẳng tự nhiên, hai tay đ-a với lên cao hết cỡ

+ Cách thực hiện: Nhanh chóng duỗi nhanh các khớp hông, gối, cổ chân tác dụng xuống đất một lực lớn, nhanh chóng bật đ-a cơ thể lên khỏi mặt đất,

đùi lên cao Khi cơ thể ở điểm cao nhất với tay chạm vào vật chuẩn quy định để

i x

n n

Vì n < 30 thay thế  A2, B2 bằng một ph-ơng sai chung cho hai mẫu

2.4.1 Thời gian nghiên cứu

Từ ngày 15 tháng 10 đến ngày 13 tháng 5 năm 2008 qua 4 giai đoạn

Nội dung: Hoàn thành luận văn

Báo cáo đề tài tr-ớc hội đồng khoa học

2.4.2 Địa điểm nghiên cứu

Nghiên cứu tại tr-ờng Đại học Vinh và tr-ờng THPT Nam Đàn I- huyện Nam Đàn- tỉnh Nghệ An

- Sức mạnh bột phát sinh ra khi:

+ Chiều dài của cơ = const (chế độ tĩnh)

+ Chiều dài của cơ giảm (chế độ khắc phục)

+ Chiều dài của cơ tăng (chế độ nh-ợng bộ)

Trong các chế độ hoạt động nh- vậy, cơ bắp sản sinh ra các lực cơ học

có giá trị khác nhau cho nên có thể coi chế độ hoạt động của cơ là cơ sở phân biệt các loại sức mạnh cơ bản Nh- vậy sức mạnh con ng-ời phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau nh-: khối l-ợng, l-ợng vận động, tốc độ của vật thể hoặc tốc độ của từng động tác

Bằng thực nghiệm và nghiên cứu khoa học ng-ời ta phân loại sức mạnh bằng các loại sức mạnh cơ bản sau:

+ Sức mạnh đơn thuần (khả năng sinh lực động hoặc tĩnh)

+ Sức mạnh tốc độ (khả năng sinh lực trong các động tác nhanh)

Sức mạnh tốc độ là khả năng khắc phục lực cản bên ngoài bằng sự căng cơ tối đa trong khoảng thời gian ngắn nhất Sức mạnh bột phát là một thành phần của sức mạnh tốc độ

Fmax - là lực tối đa phát huy trong động tác

tmax- là thời gian đạt đ-ợc chỉ số lực tối đa

Để so sánh sức mạnh của những ng-ời có trọng l-ợng khác nhau ng-ời ta th-ờng sử dụng khái niệm sức mạnh t-ơng đối, tức là sức mạnh của 1kg trọng l-ợng cơ thể

Sức mạnh tuyệt đối có thể đo bằng lực kế hoặc trọng l-ợng tạ tối đa của vận động viên khắc phục đ-ợc

Cơ chế cải thiện sức mạnh trong giảng dạy và huấn luyện TDTT cần chú ý đến cơ chế cải thiện sức mạnh Có thể tiến hành các bài tập động lực sau

đó tiến hành các bài tập tĩnh lực Trong thực tế th-ờng kết hợp cả hai hình thức co cơ đẳng tr-ơng và co cơ đẳng tr-ờng

Một cơ chế có thể áp dụng là phải tạo ra nhiều đơn vị vận động tham gia vào hoạt động hoặc có thể dùng ph-ơng pháp tập lặp lại nghĩa là nâng lặp lại với trọng tải tăng dần hoặc sử dụng các bài tập trọng l-ợng nhỏ yêu cầu tốc

độ nhanh, liên tục

ở lứa tuổi học sinh THPT thì việc phát triển sức mạnh đã phổ biến, nh-ng ngoài tố chất trên còn có các tố chất chủ lực chuyên môn khác nh-: sức

Sức mạnh tuyệt đối Sức mạnh t-ơng đối =

Trọng l-ợng cơ thể

bền, mềm dẻo khéo léo, cũng ảnh h-ởng rất lớn đến thành tích nhảy cao Vì vậy sự kết hợp hài hoà giữa các yếu tố trên với kỹ thuật là một vấn đề cơ bản

để nâng cao thành tích nhảy xa

Tóm lại: - Từ những vấn đề lý luận nêu trên đã là cơ sở đầu tiên để xác

định các tác động, lựa chọn các bài tập phát triển tố chất thể lực chuyên môn (sức mạnh) cho học sinh khi nhảy cao

- Nghiên cứu nội dung và ph-ơng pháp phát triển sức mạnh tốc độ chúng ta cần phải xem xét tới đối t-ợng cụ thể mà đối t-ợng nghiên cứu trong

đề tài này là nữ học sinh lớp 11 Để lựa chọn, sử dụng các bài tập phù hợp với

đặc điểm tâm- sinh lý- lứa tuổi của ng-ời học

3.1.2 Cơ sở sinh lý của tố chất sức mạnh

Theo cơ sơ sinh lý, sức mạnh mà cơ phát ra phụ thuộc vào:

- Số l-ợng đơn vị vận động (sợi cơ) tham gia vào căng cơ

- Chế độ co của các đơn vị vận động (sợi cơ) đó

- Chiều dài ban đầu của sợi cơ tr-ớc lúc co

Khi số l-ợng sợi cơ co là tối đa, tất cả các sợi cơ đều co theo chế độ co cứng và chiều dài ban đầu của sợi cơ là tối -u thì cơ sẽ co với lực tối đa Lực

đó đ-ợc gọi là sức mạnh tối đa, nó th-ờng đạt đ-ợc trong co cơ tĩnh Sức mạnh tối đa của một cơ phụ thuộc vào số l-ợng sợi cơ và tiết diện ngang (độ dày) của các sợi cơ Chúng cũng là các yếu tố quyết định độ dày của cơ; hay nói một cách khác, là tiết diện ngang của toàn bộ cơ Sức mạnh tối đa tính trên tiết diện ngang của cơ đ-ợc gọi là sức mạnh t-ơng đối của cơ Bình th-ờng sức mạnh đó bằng 0,5 – 1kg/1cm3

Trong thực tế, sức mạnh cơ của con ng-ời đ-ợc đo khi co cơ tích cực, nghĩa là co cơ với sự tham gia của ý thức Vì vậy sức mạnh mà chúng ta xem xét chỉ là sức mạnh tích cực tối đa, nó khác với sức mạnh tối đa sinh lý của cơ

mà ta cũng có thể ghi đ-ợc bằng kích thích điện lên cơ Sự khác biệt giữa sức mạnh tối đa sinh lý và sức mạnh tích cực tối đa đ-ợc gọi là thiếu hụt sức mạnh