Tìm hiểu thực chất của triều đại tống trong lịch sử phong kiến trung quốc

Triệu Khuông Dẫn sinh vào niên hiệu Thiên Thành II đời vua Đ-ờng Minh Tông của v-ơng triều hậu Đ-ờng 927, t-ơng truyền ông sinh ra tại Lạc D-ơng, thì trong phòng sinh có một ánh hào quan

Tr-ờng đại học vinh

Khoa lịch sử



Lê Thị Ph-ơng Mai

Tóm tắt Khoá luận tốt nghiệp đại học

Tìm hiểu thực chất của triều đại Tống trong lịch sử phong kiến Trung Quốc

Chuyên ngành: lịch sử thế giới

Vinh 2008

00 O 00

A Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài:

Dân tộc Trung Hoa có một lịch sử lâu dài, trải qua hàng ngàn năm với hàng trăm triều đại nối tiếp nhau Song có bao nhiêu triều đại và các triều đại đó hình thành, phát triển, bại vong ra sao thì ít ng-ời biết đến

tìm hiểu lịch sử Trung Quốc, xã hội phong kiến đã chiếm một phần lớn trong các thời kì lịch sử mà hiện nay chúng ta đ-ợc biết Nếu chỉ nghiên cứu những quy luật chung của xã hội phong kiến, chỉ nhìn một quá trình lâu dài từ lúc thành lập, phát triển đến tiêu vong của xã hội đó thì không có cách nào lí giải đ-ợc sự thịnh suy của các triều đại Trong giai đoạn đang v-ơn lên của xã hội phong kiến, trong thời kì giai cấp địa chủ đ-ợc gọi là giai cấp mới h-ng thịnh, thì vẫn có nhứng v-ơng triều bắt đầu và suy sụp và

đi tới diệt vong Trong khi đó một v-ơng triều mới đang mạnh mẽ v-ơn lên thì vẫn không thoát những thuộc tính vốn có của xã hội phong kiến

Trong lịch sử của Trung Quốc quyền lực, danh vọng của các võ t-ớng trong đời Tống luôn bị ức chế và đánh giá thấp nh-ng trong nền văn

hoá giáo dục nói chung của v-ơng triều nhà Tống đ-ợc chú ý và phát triển

đi lên Đối với các ngành triết học, t- t-ởng văn học, sử học… đều thể hiện một sức mạnh sáng tạo cực kì to lớn Chính vì vậy có những nhà nghiên cứu gọi triều đại nhà Tống là một triều đại đã đ-a trình độ văn hoá cổ đại của n-ớc Trung Quốc lên một đỉnh cao và cũng cho rằng nền văn minh cổ đại cða Trung Quỗc “cao nhất l¯ ờ v¯o đội Triếu Tỗng”

Với những lí do trên chúng tôi thấy việc tìm hiểu v-ơng triều nhà Tống là công việc rất có ý nghĩa Vì vậy chúng tôi quyết định chọn đề tài

“Tệm hiều thức chất cða vương triẹu Tỗng trong lịch sừ phong kiễn Trung Quỗc ” l¯m đẹ t¯i kho² luận tỗt nghiếp

2 Lịch sử vấn đề:

Từ tr-ớc tới nay đã có nhiều học giả nghiên cứu về lịch sử Trung Quốc trong đó có v-ơng triều Tống Các tác phẩm đó thể hiện một cách rõ ràng về quan điểm của họ Mỗi ng-ời có một cách nhìn nhận khác nhau về vương triẹu nh¯ Tỗng Như trong cuỗn “Lịch sừ thễ giới trung đ³i” đ± kh²i quát đ-ợc tình hình của v-ơng triều Tống bị các n-ớc xung quanh xâm lược Cuỗn “C²c triẹu đ³i Trung Hoa” đ± trệnh b¯y được thữ tứ c²c ông vua nắm quyẹn thội khai quỗc đễn lũc suy vong Cuỗn “Bước thịnh suy cða c²c triẹu đ³i phong kiễn Trung Quỗc ” đ± viễt kh² ho¯n chình về tình hình kinh

tễ chính trị, văn ho² cða vương triẹu nh¯ Tỗng Cuỗn “Văn minh lịch sừ thễ giới” củng đ± đẹ cập tới văn ho², văn minh cða chễ đố phong kiễn Trung Quốc Và một số sách lịch sử , báo, viết về lịch sử Trung Quốc thời cổ trung đại Nh-ng các tác giả còn bỏ qua một số vấn đề Dựa trên những tài liệu tiếp cận đ-ợc, chúng tôi chắt lọc lại những giá trị lịch sử mà các tác giả

đi tr-ớc đã nghiên cứu để bổ sung và xây dựng nên ý t-ởng cho đề tài của chũng tôi đõ l¯ “Tệm hiều thức chất cða vương triều Tống trong lịch sử phong kiễn Trung Quỗc” Cõ thề nõi đây l¯ mốt m°ng trỗng v¯ rất hấp dẫn

3 Phạm vi và giới hạn đề tài:

Thời gian: Có thể nói v-ơng triều nhà Tống nối tiếp tồn tại ba trăm hai m-ơi năm, tức từ năm 960 đến năm 1279 sau công nguyên Nó đã tồn tại và phát triển và ảnh h-ởng d-ới thời phong kiến Trung Quốc Tuy nhiên, ph³m vi đẹ t¯i chð yễu “Tệm hiều thức chất cða vương triẹu Tỗng trong lịch

sừ phong kiễn Trung Quỗc” Tiễp đõ điềm qua nhửng °nh hường cða nõ trong lịch sử cổ – trung đại Trung Quốc

Không gian: Chỉ nghiên cứu lịch sử v-ơng triều nhà Tống, trong đó nhấn m³nh “Tệm hiều thức chất cða vương triẹu Tỗng trong lịch sừ phong kiễn Trung Quỗc”

4 Ph-ơng pháp nghiên cứu

Do đề tài nghiên cứu về lĩnh vực lịch sử các triều đại vì thế ph-ơng pháp quan trọng không thể thiếu đ-ợc đó là ph-ơng pháp tổng hợp các ứng liệu có liên quan đến các triều đại của nhà Tống

Bên cạnh đó, chúng tôi sử dụng ph-ơng pháp phân tích dựa trên logic của vấn đề nhằm nêu rõ chất, khuynh h-ớng phát triển, ảnh h-ởng của các triều đại này đối với xã hội và lịch sử phong kiến Trung Quốc

B Nội dung Ch-ơng 1 Tổng quan về triều đại Tống 1.1 Sự thành lập triều đại Tống

1.1.1 Khoác áo hoàng bào xây dựng nhà Tống

1

Những vị hoàng đế thời x-a của Trung Quốc, nhất là những vị hoàng

đế khai quốc đ-ợc sử gia, các nhà viết tiểu thuyết tô lên cho họ một lớp màu sắc “Chân Mếnh Thiên Từ”, chụng như viếc gi¯nh được thiên h³ cða

họ, chính là do Trời đã xếp đặt tr-ớc, ngay từ khi họ mới chào đời Đối với

vị hoàng đế khai quốc v-ơng triều nhà Tống là Triệu Khuông Dẫn, tất nhiên cũng không thể thoát ra khỏi con đ-ờng sào mòn đó Triệu Khuông Dẫn sinh vào niên hiệu Thiên Thành II đời vua Đ-ờng Minh Tông của v-ơng triều hậu Đ-ờng (927), t-ơng truyền ông sinh ra tại Lạc D-ơng, thì trong phòng sinh có một ánh hào quang màu đỏ hiện lên, đi đôi với một mùi thơm đặc biệt rất lâu m¯ không tan Cho nên mói ngưội gói ông l¯ “Hương h¯ nhi” (th´ng bẽ thơm), nhửng chuyến đõ tất nhiên l¯ sứ bịa đặt sau n¯y, nhưng ờ nước Trung Quỗc đang thịnh h¯nh thuyễt “thiên mếnh”, thệ nhửng

sự bịa đặt đó có một tác dụng đặc thù để củng có cho v-ơng triều của

họ Triệu

Cha của Triệu Khuông Dẫn là Triệu Hoằng ân, một võ t-ớng từng phục vụ qua nhiều triều đại nh- Hậu Đ-ờng, Hậu Tấn, Hậu Hán, Hậu Châu Triệu Khuông Dẫn ngay từ lúc nhỏ đã học tập võ nghệ, giỏi võ công Vào cuối đời Hậu Hán Triệu Khuông Dẫn đến đầu quân d-ới tr-ớng của khu mật phó xứ là Quánh Uy, đ-ợc Quách Uy rất tán th-ởng Vào niên hiệu Càn Hựu năm thứ t- đời vua ẩn Đế của v-ơng triều Hậu Hán (951), Quách

Uy phát động binh biến tại Thiền Châu (nay là Bộc D-ơng tỉnh Hà Nam)

c-ớp ngôi của Hậu Hán để tự lập, trở thành hoàng đế khai quốc của Hậu Châu, tức Châu Thái Tổ Triệu Khuông Dẫn tích cực ủng hộ cuộc binh biến,

đ-ợc Châu Thái Tổ trọng dụng, địa vị trong quân đội ngày càng nổi bật Vào niên hiệu Hiển Đức nguyên niên đời Hậu Châu (954), trong cuộc chiến tranh với Bắc Hán, Triệu Khuông Dẫn đã dũng cảm đi tr-ớc binh sĩ, lập

đ-ợc đại công, cho nên đ-ợc Châu Thế Tông là Sài Vinh đề bạt làm Đô Ngu Hầu (t-ớng lĩnh cao cấp) Sài Vinh nguyên là con trai của ng-ời anh

vợ Quách Uy, do Châu Thái Tổ không có con, nên nhận Sài Vinh làm con nuôi Sau khi Châu Thái Tổ chết, Sài Vinh lên nối ngôi hoàng đế

Niên hiệu Hiển Đức III (956), Triệu Khuông Dẫn đi theo Châu Thế Tông chinh phạt Nam Đ-ờng Kị binh của ông đã bôn tập thành L-u Quan (nay là địa ph-ơng nằm phía tây nam Trừ Châu tỉnh An Huy), bắt sống hai t-ớng giữ thành của Nam Đ-ờng, đồng thời thừa thắng tiến chiếm luôn Trừ Châu (nay là Trừ Châu tỉnh An Huy) Châu Thế Tông ngay khi nhận đ-ợc tin chiến thắng đã phái hàn lâm học sĩ Bảo Nghi đến Trừ Châu để tiếp quản của cải trong kho tàng của Nam Đ-ờng Sau khi công việc giao nhận hoàn tất, Triệu Khuông Dẫn còn muốn lấy thêm một số xấp lụa trong kho, nh-ng

bị B°o Nghi tụ chỗi B°o Nghi nõi với Triếu Khuông Dẫn: “trước khi tôi phụng chiếu tiếp quản kho tàng thì ngài muốn dọn hết tất cả những gì trong kho cũng chẳng sao, nh-ng bây giờ tài vật trong kho đã trở thành của chung của triều đình, vậy cần phải có chiếu th- của hoàng th-ợng thì tôi mới trao cho Vậy xin tướng quân hiều giùm” Triếu Khuông Dẫn nghe qua thì bừng tỉnh, biết ngay hành động của mình là một điều sai, nên vội vàng nói với B°o Nghi: “tôi xin đa t³ hóc sĩ đ± nhắc nhờ, suỹt nửa tôi đ± ph³m mốt sai lầm lớn” Mốt viên tướng tụng xung phong h²m trận ngo¯i chiễn trưộng nh- Triệu Khuông Dẫn, mà có thể tinh táo nh- thế rõ ràng ông không phải

là một võ t-ớng có đầu óc giản đơn nh- số đông ông biết trong thời điểm

nào, tr-ờng hợp nào thì phải kiềm chế bản thân, để từ đó chứng tỏ phong độ của mình

Sau khi chiếm đóng Trừ Châu, bộ hạ của Triệu Khuông Dẫn phụng mệnh đi ra bên ngoài để tảo thanh tàn quân của nhà Đ-ờng, bắt giữ bọn trộm c-ớp ở thôn quê và họ đã mang về hơn một trăm bá tánh và xem đó là thồ phì Theo ph²p luật thội bấy giộ thệ nhửng “thồ phì” đõ tất nhiên sẻ bị công khai xử tử hình M-u sĩ của Triệu Khuông Dẫn là Triệu Phổ phản đối viếc chẽm giễt bụa b±i nhửng ngưội vô tối, nõi: “nhửng ngưội n¯y cõ ph°i thật sự là thổ phỉ hay không, thì cần phải điều tra xét xử rõ ràng chứ không thể mang họ ra chém tất cả Nếu trong số họ có những ng-ời l-ơng thiện bị bắt ẽp đi l¯m trốm cướp thệ chàng ho² ra ta giễt nhầm b² t²nh hay sao?” Triếu Khuông Dẫn nghe qua không ho¯n to¯n đọng ỹ, đ²p: “rỏ r¯ng l¯ đầu

óc của th- sinh thì khó mà thay đổi đ-ợc! Nhà ng-ơi nên biết bá tánh ở đây

đều là tù binh của v-ơng triều Đại Châu ta, vậy ta không bắt tất cả họ để chém thì điều đó đã là một sự nhân từ rộng l-ợng lắm rồi Còn bọn này đã nhân lúc loạn lạc đi c-ớp giật, rõ ràng cũng không phải là ng-ời tốt, nếu ta tha cho chúng thì chẳng hoá ra bá tánh ở đây sẽ không còn biết kính sợ chũng ta nửa hay sao?” Triếu Phồ l³i nõi: “mặc dù Triếu Hậu Đưộng l¯ kÍ thù của chúng ta nh-ng bá tánh của họ thì không có tội tình chi cả T-ớng quân là ng-ời có lòng dạ bao dung cả thiên hạ, vậy tại sao còn xem bá tánh trong thiên h³ l¯ kÍ thù cða mệnh? Cỗt lỏi cða “vương đ³o” l¯ thức h¯nh chân chính, vậy xin tướng quân nên thận tróng trong viếc xừ lỹ vấn đẹ n¯y” Triếu Khuông Dẫn không còn c²ch n¯o hơn đ¯nh ph°i nõi: “nễu nh¯ ngươi thích chuyện rắc rối, thì ta bằng lòng để chuyện này cho nhà ng-ơi xét xử vậy” Sau khi Triếu Phồ được sứ cho phẽp cða Triếu Khuông Dẫn, liẹn tiễn hành xét xử một cách nghiêm túc Ông ta lần l-ợt điều tra từng ng-ời một, nhận thấy trong số đó hầu hết là bá tánh vô tội, cá biệt chỉ có một vài ng-ời nhân lúc loạn lạc đã trộm cắp mà thôi Thế là ông đem tình hình cụ thể để

bẩm lại với Triệu Khuông Dẫn, sau khi đ-ợc Triệu Khuông Dẫn phê chuẩn, ngoại trừ một số ng-ời có hành động ăn cắp vụn vặt có tang vật cụ thể , thì

đ-ợc dựa vào tội trạng mà xử phạt, còn tất cả những ng-ời khác đều đ-ợc phóng thích vì họ vô tội Do vậy, bá tánh trong vùng ai cũng ca ngợi thái

độ sáng suốt nhân từ của Triệu Khuông Dẫn Riêng Triệu Khuông Dẫn từ

đõ củng hiều được hiếu qu° cða đưộng lỗi “nhân chính”

V-ơng triều Nam Đ-ờng sau khi bị thất thủ Trừ Châu, bèn xin cắt đất cầu hoà với v-ơng triều Hậu Châu, nh-ng bị Châu Thế Tông bác bỏ Chúa Nam Đ-ờng là Lý Cảnh không còn cách nào khác hơn là cử ng-ời em trai tên gọi Lý Cảnh Đạt làm nguyên soái, dẫn sáu vạn binh mã đi lên h-ớng bắc để chống lại Bắc Châu Châu Thế Tông vội vàng điều động Triệu Khuông Dẫn dẫn quân đội tiến chiếm một địa điểm quan trọng ở Giang Bắc là Lục Hợp (nay là Lục Hợp tỉnh Giang Tô) Lý Cảnh Đạt nguyên có kế hoạch tr-ớc tiên tiến chiếm trấn D-ơng Châu ở Giang Bắc, rồi sau đó mới tiên chiếm Lục Hợp Nh-ng, do chiến sự D-ơng Châu bất lợi nên tạm thời tiến chiếm Lục Hợp tr-ớc Lúc bấy giờ thủ hạ của Triệu Khuông Dẫn đóng giữ tại Lục Hợp, chỉ hơn hai nghìn binh sĩ, nếu so sánh với quân lực trong tay của Lý Cảnh Đạt thì chênh lệch nhau rất xa Triệu Khuông Dẫn bèn áp dụng chiến thuật cố thủ để chờ đợi thời cơ Ông lại chấn chỉnh quân kỷ, cổ

vũ tinh thần quân đội để cuối cùng đánh bại hoàn toàn đối ph-ơng, khiến cho cánh quân của Lý Cảnh Đạt gần nh- toàn bộ bị tiêu diệt Chỉ riêng Lý Cảnh Đạt và mấy t-ớng lĩnh khác của Hậu Đ-ờng là có thể chạy thoát thân trở về phía nam Triệu Khuông Dẫn tiếp tục phụ tá cho Châu Thế Tông chinh phục Nam Đ-ờng, cuối cùng buộc chúa Nam Đ-ờng, thoái vị truyền ngôi cho con và cắt tất cả vùng đất ở Giang Bắc cho Hậu Châu Do tiến

đánh quân Hậu Đ-ờng có thành tích hiển hách, nên Triệu Khuông Dẫn tr-ớc tiên đ-ợc Châu Thế Tông đề bạt lên làm Định Quốc Tiết Độ Xứ Kiêm

Điện Tiền Đô Chỉ Huy Sứ, tức sĩ quan chỉ huy cao cấp Cấm quân Cấm quân là thân binh của hoàng đế là quân đội tinh nhuệ nhất của cả n-ớc

Sau khi bắt buộc Nam Đ-ờng phải khuất phục x-ng thần, Châu Thế Tông liền đ-a tầm mắt nhìn về h-ớng n-ớc Liêu Thực lực quân sự của n-ớc Liêu t-ơng đối mạnh, lại từng liên hợp với Bắc Hán khuấy rối biên c-ơng của Hậu Châu, bị Châu Thế Tông xem là một ch-ớng ngại quan trong trên b-ớc đ-ờng thống nhất Vào niên hiệu Hiển Đức VI (959) Châu Thế Tông quyết định thân chinh n-ớc Liêu, cử Triệu Khuông Dẫn giữ chức Thuỷ Lộ Đô Bộ Thự, ngoài ra lại cử Hàn Thông đang giữ chức thân quân

Đô Ngu Hầu, giữ thêm chức Lục Lộ Đô Ngu Hầu, chia thành cánh thuỷ bộ tiến lên phía bắc để chinh phạt n-ớc Liêu Triệu Khuông Dẫn chỉ huy chiến thuyền ồ ạt tiến lên phía bắc N-ớc Liêu không có phòng bị, giúp Triệu Khuông Dẫn không càn đổ máu mà nối tiếp chiếm đ-ợc hai châu ở vùng biên c-ơng mà tr-ớc đây Thạch Kính Đ-ờng của Hậu Tấn đã cắt nh-ờng là Doanh Châu và Mạc Châu (đều nằm trong tỉnh Hà Bắc hiện nay) Trong đó

kể cả mấy quan ải quan trọng ở vùng biên c-ơng là ích Tân Quan, Ngoã Kiều Quan.v.v… Ông lại một lần nữa lập đ-ợc công to

Sau khi thu phục đ-ợc Doanh Châu, Mạc Châu, Châu Thế Tông có ý

định đánh thẳng vào kinh đô của n-ớc Liêu, nh-ng vì Châu Thế Tông bỗng

bị bệnh nặng nên đành vội vàng thu binh trở về Khai Phong Châu Thế Tông tự biết mình không thể qua khỏi cơn bệnh không còn sống đ-ợc bao lâu nữa nên bắt đầu sắp xếp hậu sự, dọn đ-ờng cho đứa con bảy tuổi là Sài Tông Huấn lên ngôi hoàng đế Châu Thế Tông có ý nghĩ ng-ời uy hiếp con trai mình lên ngôi vua đáng sợ nhất là rể của Châu Thái Tổ Quách Uy là Tr-ơng Vĩnh Đức đang giữ chức Điện Tiền Đô Điểm Kiểm Vì Tr-ơng Vĩnh Đức với chức vụ Đô Điểm Kiểm là thống soái tối cao của cấm quân, vậy để đảm bảo Sài Tông Huấn đ-ợc lên ngôi hoàng đế một cách thuận lợi, Châu Thế Tông bên bãi chức Đô Kiểm Điểm, do đó tiếng tăm của Triệu

Khuông Dẫn càng hiển hách hơn Ngay trong năm đó, Châu Thế Tông bệnh qua đời Nh-ng nhà vua này không ngờ ng-ời mà mình tín nhiệm là Triệu Khuông Dẫn lại c-ớp mất quả ấn vàng truyền quốc của nhà họ Sài

2

Sau khi Châu Thế Tông chết, số ng-ời tể t-ớng Phạm Chất đ-a hoàng

tử Sải Tông Huấn lên ngôi, lịch sử gọi là Cung Đế Ng-ời kế mẫu của Cung

Đế là Phù hậu đ-ợc đ-a lên làm Hoàng Thái Hậu Triệu Khuông Dẫn cũng

đ-ợc phong thêm chức Qui Đức Quân Tiết Độ Sứ kiêm Kiểm Hiệu Thái

Uý, trong khi vẫn tiếp tục giữ nguyên chức Điện Tiền Đô Kiểm Điểm Trong quá trình theo Châu Thế Tông nam chinh bắc chiến, Triệu Khuông Dẫn đã trở thành vị t-ớng lãnh đứng đầu các t-ớng lãnh trong n-ớc Sau khi

đ-ợc cử dữ chức Điện Tiền Đô Kiểm Điểm thì quyền thế lại càng to Chỉ có

điều là d-ới sự thống lĩnh của Châu Thế Tông, một vị hoàng đế anh minh oai dũng, Triệu Khuông Dẫn phải luôn tỏ ra là một trung thần tuyệt đối của v-ơng triều Hâu Châu Một khi Châu Thế Tông chết, v-ơng triều Hậu Châu nh- rắn không đầu, nhất là trong bối cảnh t-ớng lãnh can dự vào việc triều

đình luôn xảy ra trong thời kì Ngũ Đại, việt Triệu Khuông Dẫn tự lập để thay thế Hậu Châu chỉ còn là vấn đề thời gian mà thôi Ng-ời bạn chí thân của Triệu Khuông Dẫn là Mộ Dung Diên Chiêu, lúc bấy giờ đang dữ chức Phó Đô Kiểm Điểm Hai ng-ời th-ờng gọi nhau bằng anh em, qua lại rất thân mật, và th-ờng đóng kín cửa phòng nói chuyện riêng t- mà ng-ời ngoài không ai đ-ợc biết nội dung là gì

Đầu tháng giêng niên hiệu Hiển Đức VII (960), trong khi vua tôi của v-ơng triều Hậu Châu đang vui vẻ ăn tết thì bỗng Trấn Châu (nay là Chính

Định, tỉnh Hà Bắc), Định Châu (nay là Định Châu, tỉnh Hà Bắc) có tin quân

sự khẩn cấp truyền về cho biết liên quân Bắc Hán và n-ớc Liêu đang xâm nhập lãnh thổ của Hậu Châu, yêu cầu Biện Kinh nhanh chóng phái đại quân tiến lên vùng biên c-ơng ngăn chặn quân địch Cung Đế mới lên bảy tuổi

còn là một đứa con nít không biết gì, cho nên mọi việc đều do Phù thái hậu

và Tể t-ớng Phạm Chất bàn bạc quyết định Phạm Chất vốn không hiểu rõ tình hình ngoài biên c-ơng, cho nên chỉ làm theo thói quen thông th-ờng khi Châu Thế Tông còn sống, tiến cử Triệu Khuông Dẫn với Phù Thái hậu,

để ông chỉ huy một đạo quân tiến lên phía Bắc chống giặc Phạm Chất nói với Phù Thái hậu: “Đô Điềm Kiềm Triếu Khuông Dẫn l¯ ngưội tuyết đỗi trung thành, còn Phó Đô Điểm Kiểm Mộ Dung Diên Chiêu là võ t-ớng dũng cảm có tài năng Nếu phái hai ng-ời là những đức thống soái và chức tiên phong, rồi hạ lệnh cho tất cả các t-ớng lãnh ở các địa ph-ơng phải nghe theo sự chỉ huy thống nhất của Triệu Khuông Dẫn, thì đảm bảo cả thiên h³ sẻ được th²i bệnh” Ph³m Chất chì biễt Triếu Khuông Dẫn khi Châu Thễ Tông còn sỗng l¯ mốt vỏ tướng “trung dủng tuyết vội”, nhưng không biết cái lẽ mỗi thời một khác, vậy trong tình hình vị lão hoàng đế vừa mới chết, vị tân hoàng đế còn trẻ mới lên ngôi, mà giao tất cả quân đội trong thiên hạ cho một t-ớng lãnh chỉ huy, thì chẳng khác nào đem thiên hạ dâng hai tay cho vị t-ớng lãnh đó Riêng Phù Thái hậu tuổi trẻ goá bụa, càng không biết gì về tình hình chính trị, quân sự trong n-ớc, nên Phạm Chất nói gì cũng chỉ biết nghe theo, rồi xuống lệnh cử Triệu Khuông Dẫn làm thống soái chống giặc, kéo quân lên phía Bắc, còn Mộ Dung Diên Chiêu thì làm tiên phong Sau khi Triệu Khuông Dẫn nhận đ-ợc mệnh lệnh, bèn ra lệnh cho Mộ Dung Diên Chiêu dẫn bộ đội tiên phong lên đ-ờng đi ngay Đồng thời, lại điều động các t-ớng lãnh nh- Thạch Thủ Tín, V-ơng Thẩm Kỳ, Cao Hoài Đức, Tr-ơng Lệnh Đạc, Tr-ơng Quang Hàn, Triệu Nhan Huy… đều kéo quân về gần đô thành và để kéo quân về gần đô thành

và để Thạch Thủ Tín, V-ơng Thẩm Kỳ ở lại giữ Biện Kinh, còn bản thân

ông thì chỉ huy đại quân vào sáng sớm ngày mùng ba tháng giêng tiến lên phía bắc

Trong khi Triệu Khuông Dẫn ch-a rời khỏi Biện Kinh thì trong thành

đ± cõ lội đọn đ³i l¯ sẻ “ðng hố” Điến Tiẹn Đô Điềm Kiềm Triếu Khuông Dẫn lên làm hoàng đế Những lời đồn đại đó tất nhiên không phải là tự nhiên mà có, mà cũng không phải do dân chúng phố chợ tự bịa đặt ra Nếu không phái di đích thân Triệu Khuông Dẫn tạo ra d- luận này, thì cũng chắc chắn là do Triệu Khuông Dẫn gợi ý cho ng-ời thân tín làm ra, còn bản thân ông thì làm thinh mặc nhận Lời đồn đãi nói trên khiến cho dân chúng trong thành phố đều lo sợ Vì tai hoạ từ những cuộc binh biến xảy ra bấy lâu nay, vẫn còn rất mới mẻ trong kí ức của bá tánh Những ng-ời nhút nhát bắt đầu chuẩn bị đi lãnh nạn Trong khi đó thì Phù thái hậu, Cung Đế và Tể t-ớng Phạm Chất ở trong nội đình chẳng hay biết chi cả Họ vẫn bình tĩnh chờ đợi tin thắng trận của Triệu Khuông Dẫn báo về Nh-ng khi quân đội từ trong thành kéo dài ra hàng ngũ vẫn chỉnh tề, trật tự vẫn tốt, chứng tỏ Triệu Khuông Dẫn vẫn khống chế chặt chẽ quân đội, cho nên dân chúng trong thành cũng tạm thấy an tâm

Triệu Khuông Dẫn chỉ huy đại quân ồ ạt kéo về phía bắc, khi đến Trần Kiều Dịch (nay là Trần Kiều, một địa ph-ơng nằm về phía đông nam của Phong Khâu, tình Hà Nam) thì trời đã chạng vạng tối Triệu Khuông Dẫn xuống lệnh cho binh sĩ hạ trại nghỉ ngơi Trần Kiều Dịch nằm cách Biện Kinh ba m-ơi dặm về h-ớng đông bắc, mặc dù cách Biện Kinh không

xa, nh-ng lại là một địa điểm nằm ngoài tầm kiểm soát của Biện Kinh,

đúng là một nơi phát động binh biến rất lý t-ởng

Sau khi quân đội hạ trại ổn định tại Trần Kiều Dịch xong, thì có mấy quan viên thân tín d-ới tr-ớng của Triệu Khuông Dẫn nh- nhóm Sở Chiêu Phụ và một ng-ời khác đ-ợc cho là có tài xem thiên văn tên gọi Miêu Huấn

đang dữ chức Tán Chỉ Huy Sứ liền đi khắp các doanh trại loan truyền tin

đồn bảo là chính mắt họ trông thấy một hiện t-ợng khác th-ờng, ấy l¯ “phía dưới mặt trội l³i cõ mốt mặt trội thữ hai”, v¯ gi°i thích hiến tượng đõ l¯ sẻ

có sự tháy đổi triều đại, hơn nữa hiện t-ợng đó là một cái điềm có t-ơng quan đễn “Điềm Kiềm” sẻ lên ngôi l¯m ho¯ng đễ mới Thức ra, cho dù Sờ Chiêu Phụ, Miêu Huấn có thức sứ nhện thấy “bên dưới mặt trội l³i cõ mốt mặt trội thữ hai” đi nửa, thệ đõ chàng qua l¯ mốt hiến tượng thiên nhiên, không dính dấp gì tới đời sống chính trị trong xã hội cả Nh-ng, trong khi quan niếm “Trội v¯ ngưội l¯ mốt” đang thịnh h¯nh ờ Trung Quỗc, thì rõ ràng đó là một tin tức làm cho ai nấy đều phải hoang mang Không bao lâu sau, lời đồn đại đó đ-ợc lan truyền khắp cả quân ngũ, chỉ riêng một mình Triệu Khuông Dẫn vẫn bình tĩnh nh- th-ờng, ngồi trong tr-ớng uống r-ợu một mình Hơn nữa, chỉ uống mấy li thệ b°o l¯ say, rọi dặn dò c²c vế sĩ: “Ta mệt lắm, lại có hơi nhức đầu, cần phải nghỉ ngơi, vậy đêm nay bất cứ ai củng không được v¯o đây khuấy rầy” Nõi dữt lội, thệ ông ng± xuỗng khắp nền ngủ say, hoàn toàn không biết chi tới mọi việc đang xảy ra trong quân ngũ Chừng nh- đêm nay ông không còn khống chế mọi việc trong đội quân của mình nữa

Trong khi đó, một số t-ớng lãnh cao cấp tụ tập lại bên nhau, cao hứng bàn bạc về hiện t-ợng thiên nhiên khác th-ờng nh- đã nói, cũng nh- lội đọn đ³i vẹ viếc “ðng hố Điềm Kiềm lên l¯m thiên từ” Tất c° hó ai ai cũng muốn chụp lấy cơ hội này để lập đầu công Giang Ninh tiết độ sứ Cao Ho¯i Đữc liẹn lên tiễng: “hiến nay ho¯ng thượng l¯ mốt đữa trÍ, đâu biễt gệ chuyện uỷ lạo các t-ớng sĩ đang tác chiến ngoài mặt trận, lại càng không biết gì về những kế hoạch lớn của quốc gia, cho nên chúng ta kéo ra ngoài tiền tuyến lấy mạng đổi mạng với quân giặc, thì thử hỏi ai hiểu công lao cho mình không? Vậy chi bằng nên thuận theo ý trời, thuận theo lòng dân ủng hộ Điểm Kiểm lên l¯m thiên từ thệ hơn” C²c tướng l±nh đẹu ngà ỹ t²n

đồng, đua nhau đứng lên tuốt đao ra khỏi vỏ, và nhảy lên l-ng ngựa nh- muốn lập tức hành động

Đô ấp Nha l¯ Lỹ Xữ Vân nõi: “Chuyến n¯y cần ph°i bẩm l³i với

Điểm Kiểm tr-ớc, để đ-ợc sự đồng ý của ông Điểm Kiểm từ bấy lâu nay tỏ

ra trung thành triệt để với triều đình, có lẽ ông ấy sẽ không đồng ý Tuy nhiên, ng-ời em trai của Điểm Kiểm là Triệu Khuông Nghĩa hiện nay cũng

có mặt trong quân ngũ, vậy chi bằng để ông ấy đi gặp Điểm Kiểm có lời khuyên tr-ớc, thệ ho³ may Điềm Kiềm sẻ đọng ỹ” Thễ l¯ mói ngưội mội Triệu Khuông Nghĩa tới để th-ơng l-ợng Triệu Khuông Nghĩa lại dẫn Lý

Xứ Vân đi gặp ng-ời bạn thân tín của Triệu Khuông Dẫn là Triệu Phổ để cùng b¯n b³c, Triếu Phồ nõi: “Hiến nay ngo¯i biên cương không yên ổn, quốc sự đang rối rắm, nh-ng vị hoàng đế trẻ con lại không có đủ năng lực

để điều khiển toàn quốc Trong khi đó, Điểm Kiểm là ng-ời có uy tín rất cao trong nhân dân, khắp cả thiên hạ đều h-ớng về ông, vậy chỉ cần chúng

ta nhất trí ủng hộ ông, thì khi trở về Biện Kinh, ngôi vị hoàng đế sẽ là của

ông rồi…” Câu nõi chưa dữt kho²t thệ c²c tướng lĩnh đẹu ọn ¯o c° lên, cho rằng mọi việc không đ-ợc chậm trễ, mà phải hành động ngay tức khắc Triệu Phổ và Triệu Khuông Nghĩa giả vờ là ng-ời trung thành với n-ớc, lên tiễng khuyên c²c tướng lĩnh, nõi: “Điềm Kiềm luôn trung th¯nh với thiên từ Hậu Châu, nếu các anh làm nh- vậy thì Điểm Kiểm e là không tha thứ cho c²c anh đâu” C²c tướng lĩnh nghe qua đẹu c°m thấy hoang mang, ngưội này đ-a mắt nhìn ng-ời kia, rồi cùng vội vàng lui ra ngoài Sau một lúc, Lý

Xứ Vân và các t-ớng lãnh đều tuốt đao ra khỏi vỏ, kéo nhau trở lại Trong

sỗ đõ cõ ngưội to tiễng nõi: Ph²p luật đ± quy định: “Trong quân đối m¯ hai ng-ời cùng bàn tán chuyện riêng t- với nhau thì sẽ bị chém cả tộc hó” Hom nay chúng ta tụ tập đông đảo để bản việc đ-a Điểm Kiểm lên làm thiên tử, cho dù Điểm Kiểm không đồng ý thì chúng ta cũng không chịu chấp dứt câu chuyện tại đây, vì tất cả mọi ng-ời đều không muốn đ-a cổ ra

để chịu chém Triệu Khuông Nghĩa vẫn giả vộ tữc giận n³t to: “Chuyến sách lập thiên tử đâu phải là chuyện nhỏ, vậy cần phải tính toán cho chu

đ²o rọi mới cõ thề h¯nh sứ T³i sao c²c ngưội l³i ọn ¯o la õ như thễ?” Nghe lời nói của Triệu Khuông Nghĩa, mọi ng-ời biết Triệu Khuông Nghĩa đã

đồng ý việc sách lập, cho nên tất cả đều ngồi xuống thảo luận một cách nghiêm túc

Triếu Phồ nõi: “Hiến nay kÍ thù đang kẽo tới s²t biên giới, vậy chi bằng đánh bại quân địch tr-ớc rồi sẽ bàn đến chuyện này sau Các t-ớng l±nh không đọng ỹ Cõ ngưội nõi: “Hiến nay tình hình chính trị đang rất phức tạp, nếu chờ cho tới khi đẩy lui đ-ợc quân địch thì biết đâu tình hình lại thay đổi thì sao? Vậy, nên kéo quân trở về kinh thành ngay để tiến hành việc để sách lập Điểm Kiểm lên làm thiên tử, rồi sau đó sẽ ổn định tình hình, kéo quân lên phía bắc, chắc chắn việc đẩy lui quân địch không còn là chuyện khó khăn nữa Đó là ch-a nói tới tr-ờng hợp Điểm Kiểm đại nhân không tiếp nhân chuyện sách lập, thì quân đội của ta cũng khó có thể tiếp túc tiễn lên miẹn bắc” Triếu Phồ quay mặt lại to tiếng nói với Triệu Khuông Nghĩa: “Chuyến đ± thễ n¯y rọi thệ không còn c²ch n¯o l¯m kh²c hơn đ-ợc Nh-ng quân lệnh cần phải thống nhất, đó là điều mà tất cả mọi ngưội ph°i trước tiên đọng ỹ với nhau” Triếu Khuông Nghĩa lên tiễng cho

là phải Triếu Phồ bèn quay sang c²c tướng lĩnh nõi: “Mặc dù chuyến xưng v-ơng đổi họ là chuyện do thiên mệnh đã định -ớc, nh-ng điều đó có liên quan tới lòng dân tán thành hay phản đối Nay Mộ Dung Diên Chiêu đã dẫn quân tiên phong v-ợt qua sông Hoàng Hà, còn các Tiết độ sứ trong nội địa thì mỗi ng-ời đều đóng giữ một ph-ơng, cho nên nếu nh- kinh thành xảy ra

động loạn, thì chẳng những kẻ thù ở bên ngoài sẽ thừa cơ hội đó khuấy phá càng mạnh, mà ngay nh- các địa ph-ơng ở trong n-ớc cũng sẽ xảy ra những cuộc biến loạn theo Cho nên các vị cần phải khống chế chặt chẽ bộ hạ d-ới tay mình, đừng để cho họ nhân cơ hội này c-ớp bóc l-ơng dân Nếu

ổn định đ-ợc lòng dân tại kinh thành các địa ph-ơng cũng sẽ duy trì đ-ợc

sự ổn yên ổn Đ-ợc vậy thì các vị mới có thể giữ đ-ợc sự phũ quỹ lâu d¯i”

Nghe qua câu nói đó, một số t-ớng lãnh dự định nhân cơ hội này để tiến hành c-ớp bóc cũng đành phải lên tiếng hứa hẹn Triệu Phổ liền phái ng-ời

đem tình hình đang xảy ra thông báo đến cho Thạch Thủ Tín, V-ơng Thẩm

Kỳ Họ Thạch và họ V-ơng là những đại t-ớng đã nghiêng về phía Triệu Không Dẫn từ tr-ớc Mọi việc về sau đ-ợc chứng minh là họ đã tham gia vào việc sách lập rồi Triệu Khuông Nghĩa to tiếng nói với mọi ng-ời:

“Đêm nay Điềm Kiềm uỗng rượu say đang nghì ngơi, không cho phẽp ai

đ-ợc đến khuấy rầy Vậy chúng ta ngay bây giờ nên bố trí mọi việc đâu vào

đõ, chộ s²ng sớm ng¯y mai thệ sẻ bắt đầu h¯nh đống” Được sứ dẫn dắt cða Triệu Khuông Nghĩa và Triệu Phổ, các t-ớng lãnh đều tiến hành võ trang binh sĩ của mình, chờ trời sáng

Tin tức phát động binh biến để đ-a Triệu Khuông Dẫn lên làm hoàng

đế đã truyền đi khắp quân ngũ, ai ai cũng biết Chờ cho trời vừa rạng đông, thì các t-ớng sĩ bèn vội vàng kéo tới bên ngoài lều tr-ớng của Triệu Khuông Dẫn, đua nhau tung hô vạn tuế, rung chuyển cả núi đồi Các vệ sĩ cða Triếu Khuông Dẫn khuyên: “Mói ngưội chớ nên ọn ¯o, đêm qua Điềm Kiềm uỗng rượu say, đễn bây giộ vẫn chưa thữc” C²c tướng l±nh nõi:

“Hôm nay chũng tôi ph°i ðng hố Điềm Kiềm lên l¯m thiên từ, vậy ch° lẻ các anh còn ch-a biết hay sao?” C²c vế sĩ nõi: “Như c²c anh biễt…” Lội nói ch-a dứt thì Triệu Khuông Nghĩa đã b-ớc tới đẩy các vệ sĩ đứng sang một bên, rồi một mình b-ớc vào trong tr-ớng Trong lúc đó Triệu Khuông Dẫn đã mặc nhung phục chỉnh tề Triệu Khuông Nghĩa đem tình hình xảy

ra đêm qua ra báo cáo sơ l-ợc lại cho Triệu Khuông Dẫn biết, rồi cả hai anh

em cùng b-ớc ra khỏi tr-ớng Tất cả các t-ớng lãnh đều tuốt đao ra khỏi vỏ,

đọng thanh nõi to: “Xin mội Th²i uỹ lên l¯m ho¯ng đễ cða chũng tôi”

Giữa tiếng ồn ào nhóm ng-ời của Cao Hoài Đức đã chuẩn bị sẵn một chiếc hoàng bào và đem đến khoác lên mình Triệu Khuông Dẫn Các t-ớng lĩnh có mặt đều quỳ lạy và tung hô ba lần vạn tuế Triệu Khuông Dẫn tỏ vẻ

như không b´ng lòng, nõi: “C²c ngưội vệ ham vinh hoa phũ quỹ, nên s²ch lập ta lên làm hoàng đế, nh-ng nhà họ Triệu của ta từ bao giờ nhiều đời qua

đ± chịu ơn cða đất nước, vậy đâu cõ thề l¯m như thễ được” Triếu Phồ liẹn

to tiễng nõi: “Đây l¯ thiên mếnh đ± an b¯i, l¯ lòng dân đang mong muỗn, nếu nh- ngài vẫn nói một mực từ chối thì sẽ trái ý trời, nghịch lòng dân Riêng mối quan hệ đối với nhà họ Châu, chỉ cần chúng ta đối xử với ấu chúa một cách lễ độ, -u đãi những ng-ời của nhà họ Châu, thì xem nh- mọi viếc đẹu được gi°i quyễt mốt c²ch tho° đ²ng rọi” Triếu Phồ mốt mặt khuyên nhủ, một mặt cùng các t-ớng lãnh vừa đẩy vừa đỡ Triệu Khuông Dẫn lên l-ng ngựa Chờ khi Triệu Phổ nói dứt lời, thì Triệu Khuông Dẫn tay cầm cương ngứa quay sang c²c tướng l±nh nõi: “Nễu vậy thệ c²c vị ờ

đây bằng lòng tuân thủ mấy điều của ta hay không, nếu không thì ta sẽ từ chỗi sẻ không l¯m ho¯ng đễ” C²c tướng l±nh đọng thanh đ²p: “Xin ng¯i cữ chì d³y” Triếu Khuông Dẫn nõi: “Thữ nhất, Th²i hậu v¯ chũa thượng l¯ ng-ời mà ta từng quay về h-ớng bắc quỳ lạy nhận làm quốc quân, vậy tất cả mọi ng-ời không đ-ợc xúc phạm Thứ hai, các đại thần trong kinh đô

đều là đồng liêu của ta, vậy mọi ng-ời không đ-ợc hiếp đáp Thứ ba, quốc khố triều đình là tài sản chung của quốc gia, còn nhà cửa trong dân gian là nơi bá tánh sinh sống, vậy mọi ng-ời không đ-ợc xâm phạm khuâý phá Mói ngưội cõ b´ng lòng hay không?” C²c tướng l±nh đỗi với viếc n¯y đ± tho° thuận v¯o đêm qua, nên đọng thanh đ²p: “Chũng tôi b´ng lòng!” Triếu Khuông Dẫn l³i nõi: “Ph¯m ai tuân thð ba điẹu nõi trên, sau khi mói việc hoàn thành đều đ-ợc trọng th-ởng; trái lại, ai vi phạm ba điều đó, thì chẳng những bản thân bị xử phạt mà còn liên lụy tới gia đình, tuyệt đối không thề dung tha!”

Trong thời Ngũ Đại cứ một khi xảy ra binh biến để thay đổi nhà vua, thì binh sĩ th-ờng thẳng tay c-ớp bóc, phá hoại nặng nề cơ sở thống trị, hơn nữa, số binh lính đó sau khi c-ớp bóc đ-ợc một số tài sản thì trở thành thói

quen, cứ chờ khi có binh biến là họ lại c-ớp bóc Triệu Phổ, Triệu Khuông Dẫn tỏ ra chú ý đối với vấn đề quân kỷ của quân đội tiến hành làm binh biến, cho thấy là họ đã có sự bàn bạc với nhau tr-ớc rồi Việc Triệu Phổ, Triệu Khuông Dẫn trọng thị về mặt kỷ luật của quân đội chính là đã tạo

điều kiện cho một sự thống trị yên ổn và lâu dài về sau Sau khi Triệu Khuông Dẫn ổn định tinh thần các t-ớng lãnh, mới ra lệnh cho toàn thể chỉnh đốn lại đội ngũ rồi kéo trở về Biện Kinh, đồng thời cũng phái Sở Chiêu Phụ và Khách Tỉnh Xứ là Phan Mỹ c-ỡi ngựa trở về Biện Kinh báo tin tr-ớc Thì ra chuyện Triệu Khuông Dẫn lấy danh nghĩa tiến lên phía bắc

để ngăn chặn liên quân Hán – Liêu xâm phạm chỉ là một tin vịt, vì họ hoàn toàn không hề trông thấy hình bóng của một tên giặc nào, mà họ chỉ tới Trần Kiểu Dịch cách Biện Kinh bốn chục dặm đ-ờng để khoác áo hoàng bào rồi trở về kinh thành Mô Dung Diên Chiêu dẫn bộ đội tiền phong đi tr-ớc, giờ đây cũng kéo về Sau đó cũng không có tin tức gì về liên quân Hán – Liêu xâm phạm biên cảnh, qua đó cho thấy tin tức nói trên chẳng qua là một tin tức giả, nhằm phục vụ cho việc binh biến mà thôi

3

Sở Chiêu Phụ và Phan Mỹ phi ngựa trở về kinh thành đem tin sách lập Triệu Khuông Dẫn thông báo cho Thạch Thủ Tín, V-ơng Thẩm Ký, để hai t-ớng này tiếp tục tiếp ứng Trong buổi chầu sáng ngày hôm đó, triều

đình nhận đ-ợc tin tức binh biến, trong nhất thời không biết phải đối phó ra sao Phù thái hậu nước mắt đầm đệa, nõi với tề tướng Ph³m Chất: “Ông b°o Triệu Khuông Dẫn là ng-ời trung dũng đáng tin, tiến cử ông ta chỉ huy toàn

bố quân đối, thễ t³i sao l³i x°y ra biễn cỗ như thễ n¯y?” Ph³m Chất ấp ũng

đ²p: “Đề tôi đi khuyên nhð ông ấy l¯ xong” Ph³m Chất nói dứt lời bèn lui

ra khài cừa, chúp lấy cồ tay cða Hửu Bốc X³ Vương Phồ nõi: “Trong khi cập rập tôi đã quyết định điều binh khiển t-ớng nh- vừa qua, lại tạo nên một hậu quả xấu nh- thế này Đây là lỗi của chúng ta, nh-ng bây giờ còn

l¯m gệ được nửa!” V-ơng Phổ làm thinh không biết trả lời ra sao Bỗng ông

ta kêu thét lên một cách đau đớn thì ra Phạm Chất vì quá căng thẳng nên đã bấu móng tay vào da thịt của ông ta, tới chừng đó Phạm Chất mới biết mình mất bình tĩnh, cũng vừa lúc đó thì Hàn Thông và phó đô chỉ huy xứ của quân thị vệ từ trong cung chạy ra, trông thấy hai ng-ời đang nói chuyện trước cừa, bèn hài: “Quân ph°n lo³n sẻ keo tới đây ngay bây giộ, thễ m¯ nhị vị còn lòng d³ n¯o ờ đây t²n gẫu?” Ph³m Chất hài: “H¯n tướng quân cõ biện pháp gì không?” H¯n Thông đ²p: “Nước tr¯n thệ đắp đất, binh tới thệ t-ớng ngăn Trong khi kinh thành còn lại một số cấm quân, vậy phải tức khắc xin hoàng th-ợng xuống lệnh tập trung họ lại để bảo vệ kinh thành

Đồng thời phải khẩn cấp truyền hịch đến các Tiết độ sứ ở các địa ph-ơng,

ra lệnh cho họ cần v-ơng thảo nghịch Trong số các tiết độ sứ không thiếu chi những t-ớng trung nghĩa Nếu họ cấp tốc đi bất kể ngày đêm trở về kinh thành để dẹp loạn, thì chúng ta có thể nội công ngoại kích, bình định đ-ợc cuộc phản loạn Ph³m Chất l³i nõi: “Nước xa không thề cữu lừa gần” H¯n Thông nõi: “Nhị vị h±y nhanh chõng đi thình thị, còn tôi thệ lo triếu tập Cấm quân” Nõi dữt lội, ông ta hỗi h° ch³y đi chuẩn bị chỗng tr° Riêng Phạm Chất và V-ơng Phổ còn đang chần chừ thì liền thấy có ng-ời chạy

đến báo quân đội làm binh biến đã kéo vào thành Thế là họ vội vàng ai chạy về nhà nấy

Lúc bấy giờ quân đội mở đ-ờng của Triệu Khuông Dẫn do t-ớng V-ơng Ngạn Thăng chỉ huy đang chạy về h-ớng hoàng cung, và trên đ-ờng gặp Hàn Thông một mình một ngựa đang phi nh- bay V-ơng Ngạn Thăng nõi với H¯n Thông: “N¯y H¯n tướng quân h±y mau tiễp gi², thiên từ mới tới rọi kia!” H¯n Thông đ²p: “Thiên từ mới ờ đâu vậy? C²c ngưội tham lam phú quý, sách hoạch cuộc binh biến này, đã phạm đại tội m-u phản, thế mà còn gi²m nõi lên nhửng lội nõi x´ng bậy như thễ kia!” Vương Ng³n Thăng nghe qua hả giận, dẫn quân đội ào tới định giết Hàn Thông Hàn Thông

thấy mình cô độc không đủ sức chống trả, nên quay đầu ngựa bỏ chạy Nh-ng lúc bấy giờ thì trong thành đâu đâu cũng có mặt quân đội làm binh biến Hàn Thông không còn đ-ờng nào để chạy nữa, cho nên ông ta buộc phải chạy trở về nhà V-ơng Ngạn Thăng bám sát theo sau, khi đuổi đến nhà riêng của Hàn Thông, liền xua quân tàn sát cả nhà ông ta Lúc bấy giờ các t-ớng lãnh quân đội đều xem chuyện binh biến là chuyện cơm bữa, cho nên ngoài Hàn Thông là ng-ời duy nhất đứng lên chống đối và bị giết chết, thì trong kinh thành không có một võ t-ớng nào chống đối cả

Triệu Khuông Dẫn đ-ợc Thạch Thủ Tín, V-ơng Thầm Kỳ tiếp ứng, tiến vào thành một cách bình yên Do mọi việc đều có sự sắp sếp chu đáo tr-ớc nên các t-ớng lãnh đều khống chế đ-ợc bộ hạ của mình, không hề xảy ra một sự kiện khuấy rối nhân dân nào quan trọng, đ-ợc mọi ng-ời xem l¯ “không hẹ đống tới mốt sợi lông chân cða ngưội dân” Đấy l¯ chổ kh²c nhau của cuộc binh biến do Triệu Khuông Dẫn phát động, so với những cuộc binh biến của các t-ớng lãnh khác Sau khi bố trí xong quân đội đâu vào đấy, Triệu Khuông Dẫn trở về cơ quan Đô Điểm Kiểm, rồi phái Quân hiệu La Ngạn Khôi đi “mội” c²c đ³i thần trong triẹu đệnh Không mấy chỗc sau, Phạm Chất, V-ơng Phổ và một số ng-ời khác đã bị các quân hiệu áp gi°i tới công sờ Triếu Khuông Dẫn thấy hó nước mắt đ± tr¯o ra, nõi: “Thễ Tông đối sử với tôi có ơn nặng nh- núi, thế mà tôi bị các lãnh buộc phải l¯m ra chuyến như thễ n¯y, thức l¯ đ²ng tiễc!” Ph³m Chất nghe qua, tường

đâu mọi việc còn có thể xoay chuyển đ-ợc, muốn nhân cơ hội đó b-ớc tới lên tiếng khuyên Triệu Khuông Dẫn, không ngờ ch-a kịp mở miệng nói gì thì La Ngạn Khôi đã lôi thanh kiếm trong tay, cất giọng hung hãn quát:

“Chũng tôi không cõ chũa thượng, nay c²c tướng l±nh củng nhau thương l-ợng sách lập Điểm Kiểm lên làm thiên tử, vậy thử hỏi ai dám nói không?! Nếu ai không phục tùng thì thành bảo kiếm trong tay tôi sẽ không tha thữ cho hó T³i sao chưa chịu quự xuỗng l³y thiên từ?” Ph³m Chất v¯

V-ơng Phổ vội vàng lui xuống d-ới bệ, quỳ lạy theo nghi thức triều kiến hoàng đế Triệu Khuông Dẫn vội vàng b-ớc xuống bệ đỡ hai ng-ời đứng lên, mời họ ngồi vào ghế cùng nhau th-ơng l-ợng nghi lễ lên ngôi Phạm Chất hài: “Giộ đây ng¯i muỗn l¯m thiên từ, vậy sẻ đỗi sừ với ấu chũa như thễ n¯o?” Triếu Phồ đững bên c³nh đ²p: “Xin ấu chũa h±y nõi theo câu chuyên Nghiêu Thuấn nh-ờng ngôi thuở x-a, thì về sau sẽ h-ởng đ-ợc sự

đối xử theo hàng quốc tân (quốc khách), nh- vậy xem nh- chúng tôi đã c-

sừ tỗt với nh¯ Châu rọi” Triếu Khuông Dẫn tiễp lội: “Ta tụng l¯ thần liêu nh- Thái hậu và ấu chúa, lại không bao giờ quên cái ơn tr-ớc kia của họ Cho nên ta đã ra lệnh cho quân đội nghiêm cấm xúc phạm tới gia đình của

hó S¯i” Ph³m Chất đ²p: “Nễu vậy thệ cõ thề triếu tập b² quan văn vỏ đề cừ h¯nh nghi thữc truyẹn ngôi” Triếu Khuông Dẫn nõi: “Xin nhị vị h±y triếu tập b² quan giũp cho tôi, nõi cho hó biễt tôi sẻ không bao giộ xừ tế với hó” Phạm Chất, V-ơng Phổ liền đi triệu tập bá quan đến tham gia nghi thức nh-ờng ngôi

Buổi chiều ngày hôm đó, bá quan nói chung đều tới đủ mặt, đứng xếp hàng theo thứ tự tr-ớc sân chầu, ai ai cũng nơm nớp chờ đợi vị thiên tử mới xuất hiện Triệu Khuông Dẫn đ-ợc Thạch Thủ Tín, V-ơng Thẩm Kỳ theo hầu b-ớc vào triều đình Hàn Lâm Thừa Chỉ là Đào Dục lấy ra một tờ

“Chiễu Thư nhưộng ngôi” đ± chuẩn bị trong cho binh Bố Thị Lang l¯ Đậu Nghi đóc Chiễu thư lấy danh nghĩa cða Cung Đễ, đ³i ỹ nõi: “Thội thễ chuyển biến, thiên mệnh xoay dần, nhân tâm thay đổi, nay Triệu Khuông Dẫn là ng-ời đ-ợc mệnh trời, thuận theo lòng dân, mô phỏng theo Nghiêu

đế ngày x-a nh-ờng ngôi cho Thuấn đế đem ngôi vua nh-ờng lại cho khanh v v…” Chộ cho đậu Nghi đóc xong, Triếu Khuông Dẫn liẹn quỳ xuống để nhận chiếu th-, rồi sau đó b-ớc lên Sùng Nguyên Điện, mặc áo vua, đội v-ơng miện, b-ớc lên ngai vàng hoàng đế, để đ-ợc bá quan quỳ l³y chũc mụng Đễn đây thệ nghi thữc nhưộng ngôi ho¯n tất Vờ kịch “Trần

Kiẹu binh biễn, thân kho²c ho¯ng b¯o” nồi tiếng trong lịch sử xem nh- đã diễn xong màn cuối cùng

Sau khi kết thúc nghi thức nh-ờng ngôi, thì nhà vua mất đi ngai vàng

là Sài Tông Huấn (Châu Cung Đế) và đã mất đi danh nghĩa Thái hậu là Phù thị, lập tức bị đuổi ra khỏi cung, dọn đến một nơi ở mới Lúc bấy giớài Tông Huấn chỉ mới bảy tuổi, cho nên Triệu Khuông Dẫn là ng-ời đang nắm tất cả binh quyền, mới dễ dàng đoạt lấy ngôi vị hoàng đế từ trong tay Sài Công Huấn và Phù thị, đang là mẹ goá con côi

Do bởi tr-ớc kia Triệu Khuông Dẫn ch-ởng quản Qui Đức Quân thuốc vẹ Tỗng Châu, cho nên mới dùng chử “Tỗng” đề l¯m quỗc hiếu, v¯ chấm dữt niên hiếu cða Hậu Châu, đồi l³i niên hiếu “Kiễn Long” l¯ niên hiệu đầu tiên của v-ơng triều nhà Tống Bản thân Triệu Khuông Dẫn là hoàng đế khai quốc của v-ơng triều nhà Tống, cho nên sử gọi là Tống Thái Tổ

1.1.2 Các v-ơng triều đại Tống

Bắc Tống

Từ 960 đến 1127 Gồm các triều vua:

Tập quyền trung -ơng:

Sau khi Chu Thế Tông Sài Vinh chết, con là Sài Tông Huấn lên kế vị, mới 7 tuổi, quân đội tinh nhuệ của toàn quốc đều nằm trong tay Triệu Khuông Dẫn

Năm 960, Triệu Khuông Dẫn nghe tấu sớ không thực về tộc Liêu và Bắc Hán, liên quân xâm phạm triều đình, nên Triệu Khuông Dẫn đã xuất quân đi chinh phạt Lợi dụng khí thế của các t-ớng sĩ Ngũ Đại, Triệu Khuông Dẫn đã tổ chức binh biến tại Trần Kiều Dịch, (cách Khai Phong 40 dặm về phía Đông Bắc) tự x-ng Đế, kéo quân về Khai Phong, phế Sài Tông Huấn, lập v-ơng triều bắc Tống đóng đô ở Khai Phong (triều Tống gọi là

Từ năm 963 đến 979, v-ơng triều Bắc Tống dùng thủ đoạn vũ lực và ngoại giao, đặc biệt là sách l-ợc tận lực, tranh thủ sự ủng hộ của bọn đại địa chủ để giảm bớt trở lực, tiêu diệt và thu gọn các vùng đất ph-ơng Nam của: Kinh Châu (năm 963), Hồ Nam (963) Hậu Thục (965); Nam Hán (971); Nam Đ-ờng (975) Ngô Việt (978); Bắc Hán (976), thống nhất Trung Quốc, thu hồi vùng đất Yên Vân

Chiễn lược “Nam trước Bắc sau” cða vương triẹu Bắc Tỗng, l¯m cho thế lực cừ Khiết Đan có thời gian để phục hồi, mất đi thời cơ tốt nhất để loại trừ bọn Khiết đan, Nữ Chân ở phía bắc Về sau Tống Thái Tông hai lần

chinh phạt miền Bắc vẫn thất bại, đất đai mất vẫn không thu hồi đ-ợc Trong lịch sử Trung Hoa v-ơng triều Bắc Tống là v-ơng triều phong kiến yếu nhất trong việc chinh phục các bộ tộc ph-ơng Bắc

1.2 Bắc Tống chạy xuống miền nam

Mùa thu năm 1126, bọn thống trị Kim lại phát động cuộc xâm phạm lần thứ hai

Tống Khâm Tông đã liên tiếp cho ng-ời đi cầu hoà và ra lệnh cho quân tiếp viên các nơi không đ-ợc tiến về kinh đô Do đó quân Kim đã đánh chiếm đ-ợc Khai Phong dễ dàng nhanh chóng

Năm 1127, Tống Huy Tông, Tống Khâm Tông đã bị bắt sống, tài sản trong kinh đô Khai Phong đã bị c-ớp sạch Một ng-ời con khác của Tống Huy Tông lại lên làm vua ở tỉnh Hà Nam thuộc miền Nam, không giám trở

về Khai Phong Đó là Tống Cao Tông Nhà vua mới dẫn triều đình và một

số quan liêu chạy xuống phía nam, lịch sử gọi là Nam Tống

Do ng-ời Kim không ngừng đem quân xâm chiếm, nên cuộc đấu tranh trong nội bộ tập đoàn thống trị giữa phái chủ hàng và phái chủ chiến kéo dài và ngày càng thêm kịch liệt

V-ơng triều Nam Tống đã không đếm xỉa gì đến nhân dân miền bắc Trung Quốc và núi sống bị xâm l-ợc đã nhục nhã đầu hàng quân Kim

Bọn thống trị Nam Tống chủ tr-ơng chống lại yêu cầu của nhân dân, trong đó nhiều anh hùng dân tộc đã quên mình bảo vệ núi sông Giang Nam

Đại biểu cho các anh hùng dân tộc có: Tông Trạch, Lý C-ơng và Nhạc Phi

Tống Thái Tổ – Triệu Khuông Dẫn

(960-976 SCN) Niên hiệu:

Khánh Lịch: 960 Càn Đức: 963 Khai Bảo: 968

Ông họ Triệu, tên Khuông Dẫn, ng-ời quân Lạc D-ơng, Sảng Mã Doanh Ông là vị hoàng đế thông qua binh biến mà đ-ợc khoác áo hàng bào Đó là một việc mà Triệu Khuông Dẫn luôn suy nghĩ đối với bộ thuộc của mình

Triệu Khuông Dẫn là ng-ời ăn nói l-u loát, lấy chén r-ợu để có đ-ợc binh quyền, do đó nhiều ng-ời ủng hộ ông

Tuy ông theo sự nghiệp võ công, nh-ng ông cũng rất thích đọc sách, tay đánh quyền, đánh th-ơng, nh-ng lúc rỗi thích học tập

Mỗi khi nghe ở đâu có sách quý, ông không hề tiếc tiền mua sách cho bằng đ-ợc để đọc

Nói chung các t-ớng soái sau đánh trận đều quan tâm đến vàng bạc của cải, riêng ông lại chú trọng các loại sách vở

Có một lần, ngày Triệu Khuông Dẫn còn là t-ớng theo Chu Thế Tông Sài Vinh đem quân đánh Hoài Nam, có ng-ời thấy ông ta đem theo

hòm lớn hòm nhỏ, rất nhiều, bèn tố cáo tới Sài Vinh là ông c-ớp bóc của cải, Chu Thế Tông Sài Vinh là vị hoàng đế liêm khiết, nghe chuyện này lập tức cử ng-ời đi điều tra Kết quả, của cải không thấy đâu, chỉ thấy hàng nghìn quyển sách lớn nhỏ trong các hòm của Triệu Khuông Dẫn, Sài Vinh kinh ngạc hỏi ông:

- Ông là một vị t-ớng quan trọng của ta, ta mong quân lính d-ới tr-ớng của ông dũng mãnh, có lợi cho việc binh, để mở rộng bờ cõi, lập công lớn thế mà đem theo nhiều sách nh- thế này để làm gì?

Triệu Khuông Dẫn trả lời:

- Tôi không có m-u lạ kế giỏi để giúp đỡ bệ hạ, mà bệ hạ cho đảm nhiệm chức vụ quan trọng, luôn sợ không xứng với chức vụ của mình, cho nên mua nhiều sách để có nhiều tri thức, lập công nghiệp đ-ợc tốt!

Ông phê phán kịch liệt đại t-ớng của v-ơng triều Tần là Bạch Khởi

đã giết, chôn sạch mấy chục vạn quân Triệu

Ông nói:

- Quân Triệu đã hàng, thế mà còn dùng vũ lực

Triệu Khuông Dẫn th-ờng răn đe quân lính của mình không đ-ợc giết quân địch bừa bãi Đ-ờng Thái Tông Lý Thế Dân là vị hoàng đế anh minh, luôn nghe lời Can gián, còn Triệu Khuông Dẫn cho rằng, làm vua, tr-ớc hết mình phải chính trực, không để dựa vào ng-ời khác để sửa mình

Do đọc sách, và đ-ợc cọ sát trong thực tiễn Triệu Khuông Dẫn trở nên sáng suốt, có phong độ chính trị, có t- t-ởng nhân đức, dân bản Ông chủ tr-ơng quan lại phải thanh liêm, trên d-ới yên ổn, vua tôi t-ơng đắc, tất cả mọi ng-ời thoải mái tâm tình

Có lần, Triệu Khuông Dẫn chiêu đãi quần thần trong đó có một vị hàn lâm học sĩ tên là V-ơng Trứ, nguyên là quan từ thời Hậu Chu, do uống r-ợu say, nhớ chủ cũ th-ơng mà khóc, n-ớc mắt chảy ròng ròng, quần thần kinh ngạc, thất sắc, toát cả mồ hôi

Nh-ng Triệu Khuông Dẫn không bắt tội cho ng-ời dìu V-ơng Trứ về nhà nghỉ ngơi Nh-ng V-ơng Trứ không chịu về, đứng sau bức bình phong lớn, lúc đó có ng-ời tâu:

- V-ơng Trứ gào khóc ở tr-ớc mọi ng-ời t-ởng nhớ Chu Thế Tông Sài Vinh, nên nghiêm nghị Triệu Khuông Dẫn nói:

- Hắn say r-ợu, khóc nhớ chủ cũ, thời Chu Thế Tông ta và hắn là quan trong một triều, vốn tính hắn nh- thế Hắn là một th- sinh, chẳng có việc gì lớn, đ-a hắn đi

Sau vụ binh biến Trần Kiều, Triệu Khuông Dẫn vào hàng cung thấy một cung phi ôm đứa bé còn nhỏ, ông hỏi con ai, cung phi trả lời con Chu Thế Tông

Lúc bấy giờ Phạm Chất, Triệu Phổ, Phan Mỹ là các đại t-ớng, đại thần đứng đó, Triệu Khuông Dẫn hỏi mọi ng-ời bây giờ nên giải quyết nh- thế nào

Triệu Phổ nói:

- Nên trừ đi để tránh hậu hoạ

Triệu Khuông Dẫn bình thản nói:

- Ta đã c-ớp ngôi của ng-ời, nay lại còn định giết con ng-ời, ta không nhẫn tâm đ-ợc Bèn giao đứa bé cho Phan Mỹ nuôi Sau này đứa bé thành ng-ời làm quan Thích Sử

Lúc Triệu Khuông Dẫn đến Trần Kiều, quan giữ cửa Trần Kiều đóng cửa phòng thủ môn Phong Khâu, quan thủ môn lập tức mở cửa cho đại quân

Việc này có ý nghĩa củng cố v-ơng triều Tống của mình, nh-ng khách quan mà nói đã khuyến khích đ-ợc lòng trung thành của các quần thần

Sau vụ binh biến Trần Kiều, Triệu Khuông Dẫn không giết những ng-ời khác ý với Hoàng Đế, do đó xã hội Trung Hoa thời đầu Bắc Tống ổn

định thái bình

Lúc bấy giờ, có ng-ời đ-a cho Triệu Khuông Dẫn bản danh sách các tập đoàn có mối thù với Hoàng Đế, khuyên ông phát sử tội giết hết, nh-ng Triệu Khuông Dẫn nói:

- Nếu nh- thời kỳ bình th-ờng có thể biết đ-ợc thiên tử, Tể t-ớng trong t-ơng lai là ai, thì mọi ng-ời có thể đi làm, nh-ng trên thực tế không thể đ-ợc, vậy không nên có cách làm thanh trừng, nên duy trì nh- cũ Có

đ-ợc sự khoan dung, trọng dụng, hàng loạt các văn thần võ t-ớng có tài năng đã phục vụ v-ơng triều Tống

T- t-ởng trung chính nhân nghĩa của Triệu Khuông Dẫn còn biểu hiện ở thái độ đối xử bình đẳng, ai cũng nh- ai, nếu là kẻ dịch mà đã đầu hàng ông cũng vui vẻ cùng nhau làm việc

Ông đã cầm quân tiêu diệt Nam Ngô, Tây Thục, Nam Hán và nhiều n-ớc đã chia cắt chiếm giữ; nh-ng đối với vua, đã đầu hàng, Triệu Khuông Dẫn có nhiều hành động tinh tế làm cho nhiều vua các n-ớc phải sợ và kính phục Ví dụ có một lần, Triệu Khuông Dẫn thiết yến mới L-u Tr-ơng là

ông vua làm phản đã đầu hàng đến dự Nh-ng khi L-u Tr-ơng còn làm chúa tể n-ớc Nam Hán th-ờng có thủ đoạn dùng r-ợu thuốc độc để sát hại

đại thần, nên khi cùng uống r-ợu với Triệu Khuông Dẫn, L-u Tr-ơng đã cho thuốc độc vào r-ợu Biết đ-ợc trong r-ợu có thuốc độc, Triệu Khuông Dẫn buộc L-u Tr-ơng phải uống hết L-u Tr-ơng không còn cách nào khác

đành uống cạn và chết ngay

Triệu Khuông Dẫn còn luôn giữ mình, tránh ăn chơi kiêu sa

Lịch sử đánh giá Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dẫn là một vị Hoàng

đế anh minh

Tống Nhân Tông

(1023 đến 1064) Niên hiệu:

Sử có ghi: Triều Tống Chân Tông Triệu Hằng vào những năm niên hiếu Đ³i Trung Tưộng Phù đ± x°y ra sứ viếc “Di Miêu ho¯n Chũa” (Thay chúa bằng mèo), trong triều đình chẳng ai hay biết M-ời mấy năm sau sự việc mới đ-ợc sáng tỏ, cài thiện đã thắng cái ác

Số là do muốn giành ngai vàng, gian thần đã m-u giết Quí phi và con trai của bà là Hoàng tử mới sinh, t-ơng lai sẽ đ-ợc lập Thái tử, kế vị Hoàng

Đế Chân Tông Quí phi không ngờ tên Thái giám gian ngoa Quách Hoè đã bày ra kế hiểm để giết ấu V-ơng thay vào đó làm con mèo chết và vu cho quý phi sinh ra mèo, đó là điềm gở, và giam hãm bà vào ngục thất May thay Triệu Trinh đã đ-ợc cứu thoát, gửi vào ng-ời em gái Quí phi, sau đ-ợc giải oan, Triệu Trinh đ-ợc lập làm Thái tử lên ngôi Hoàng Đế

Tống Nhân Tông là một vị Hoàng Đế anh minh, nhiều việc làm của Hoàng đế đ-ợc thần dân ca tụng Trong thời gian Hoàng Đế trị vì, xã hội, kinh tế, văn hoá và khoa học đều có b-ớc phát triển mới

Tống Nhân Tông ch-a phải là một vị Hoàng Đế văn võ kiêm toàn nh-ng là một vị Hoàng Đế anh minh, chính vì vậy d-ới triều đại của Hoàng

đễn Tỗng Nhân Tông cõ được ph²p luật “bất vị thân” (không vệ ngưội thân) với một quan toà nh- Bao Công

Bao Công quan Chánh án phủ Khai Phong là ng-ời phò tá đặc biệt cho Tống Nhân Tông

Tống Nhân Tông trị vì 41 năm Ông là một vị Hoàng Đế có tiếng tăm thuộc các v-ơng triều phong kiến Trung Hoa

Ông có tài quan sát tự nhiên, có công quan sát sâu và kỹ các bức tranh cổ, nghiên cứu sở tr-ờng của các nhà hội hoạ nổi tiếng thời tr-ớc

Ông trở thành một nhà hội hoạ nổi có tài Ông chuyên vẽ cầm thú, chim muông, trúc hoa và nhân vật

Ông vẽ chim muông, cầm thú trên giấy và sơn mài khá sinh động Do

ông thích hội hoạ, cho nên lúc bấy giờ có viện hội hoạ ngay trong hoàng cung thu hút nhiều nhân tài kiệt xuất, là thời kỳ thịnh v-ợng của hội hoạ Bắc Tống

Tác phẩm của Tống Huy Tông Triệu Cát đến ngày nay không nhiều Trong viện bảo tàng Cố cung còn giử được bữc tranh “Th²nh Cầm Đọ” (nghe đàn) của ông Tống Huy Tông là một vị Hoàng Đế chịu nhục nhã của v-ơng triều Tống, sử sách ghi chép lại những trang sách buồn thảm

Năm 1100, Tống Huy Tông đã dùng tên Sái Kinh, một tên đại thần dùng chiêu bài và thủ đoạn bịp bợm của giai cấp thống trị dễ bề bóc lột nhân dân, tạo nên những nguy cơ xã hội nghiêm trọng

Tống Huy Tông hoang dâm vô độ, nên những tên cận thần tay chân nh- Sái Kinh, Đồng Quán đều là bọn quý tộc quan liêu luôn biết chiều theo

ý thích của Vua nên chúng đã đặt ra nhiều chính sách bóc lột để mua vui, nh- bắt nhân dân tính đầu ng-ời nộp cây hoa, và cỏ lạ quý, đá hiếm, thú quỹ Chính s²ch “Hoa Th³ch Cương” bắt dân tệm đ² hoa cương chờ vẹ kinh

đô xây cung điện Ngoài ra còn bắt phải dâng gái đẹp, bắt trai tráng làm nô dịch, đẩy nhân dân đến b-ớc đ-ờng cùng là đứng lên chống đối lại

Năm 1120, Ph-ơng Lạp ở Mục Châu, Kiến Đức, tỉnh Chiết Giang tổ chức và phát động khởi nghĩa nông dân

Quân khởi nghĩa đ-ợc nông dân khắp nơi ủng hộ, chỉ trong mấy ngàu

mà con số lên đến hơn m-ời vạn ng-ời đánh phá 6 Châu, 52 huyện, thế lực nh- chẻ tre

Triẹu đệnh Bắc Tỗng đ± cừ Đọng Quân chì huy đối quân “Phọn H²n

đ³i quân” đi trấn ²p giễt h³i t¯n khỗc h¯ng triếu nghĩa quân v¯ nhân dân

Lúc bấy giờ bắc Trung Hoa có ng-ời Kim thuộc các bộ tộc thiểu số, nhân cơ hội triều đình đổ nát nhiều lần cho quân quấy nhiễu biên c-ơng trở thành uy hiếp nghiêm trọng cho v-ơng triều Bắc Tống

Năm 1126, Tống Huy Tông truyền ngôi cho Tống Khâm Tông, nh-ng vẫn hàng ngày tham dự triều chính Quân Kim ào ạt đánh xuống phía nam, xâm chiếm Trung Nguyên, triều đình Bắc Tống chia làm hai phái: Phái chủ hoà và phái chiến đấu cố thủ

Bọn Hán Gian, đứng đầu là tên Tr-ơng Bang X-ơng bao vây Tống Huy Tông và Tống Khâm Tông buộc hai cha con Tống cầu hoà, bỏ kinh thành mà chạy

Một số quan đại thần yêu n-ớc, đứng đầu là Lý C-ơng, tích cực bố trí phòng thủ kinh thành đánh trả lại quân Kim Nhân dân kinh thành Khai Phong, hăng hái tham gia công việc phòng thủ, giúp đỡ quân lính chuẩn bị chống giặc

Quân Kim bao vây Khai Phong, Tống Huy Tông bất chấp sự phản kháng của Lý C-ơng, cầu hoà quân Kim Quân Kim đòi Tống phải hạ ngay khí giới và nạp lễ vật

Triều đình Tống phải nạp 5 triệu lạng vàng, 50 triệu lạng bạc, một vạn cây lụa bạch, 1 vạn con ngựa Phải cắt nh-ợng ba trấn Thái Nguyên, Trung Sơn, Trung Gian của tỉnh Hà Bắc Cha con Tống Huy Tông, Tống Khâm Tông phải lạy chào vua Kim Hoàng đế Tống phải nhân vua Kim làm bá phụ (Bác) Các Thân V-ơng, đại thần v-ơng triều Tống phải đến doanh trại quân Kim lạy chào và làm lễ tiễn đ-a quân Kim

Năm 1126, quân Kim lại xâm chiếm Trung Nguyên, bọn gian thần buộc hai cha con Tống Huy Tông và Tống Khâm Tông cầu hoà, năm 1127, quân Kim chiếm đóng kinh thành Khai Phong, c-ớp bóc của cải bắt hai cha con Tống Huy Tông và Tống Khâm Tông làm tù binh

Tống Cao Tông Triệu Cấu

(1127-1163) Triệu Cấu là một Hoàng Đế ôm nặng đầu óc bảo vệ quyền lợi cá nhân Cao Tông rất sợ Khâm Tông bị quân Kim bắt giam quay trở về sẽ mất ngôi Cho nên Cao Tông không chống quân kim triệt để, chỉ cần ngồi yên

ổn trên bảo toạ Hoàng Đế, chẳng biết sự nhục nhã của một n-ớc đầu hàng, hàng năm phải cống nạp cho quan n-ớc ngoài, cũng không cần gì ng-ời Trung Hoa bị quân Kim lạc hậu hành hạ ra sao Tống Cao Tông vì bảo vệ

quyền lợi cá nhân nên nhất trí với chủ tr-ơng bán n-ớc của phái đầu hàng, cho nên ông không bao giờ nghĩ đến chuyện đem quân lên thu phục miền bắc, đồng thời từng b-ớc nh-ợng bộ quân Kim Thời kỳ đầu của v-ơng triều Nam Tống, nhân dân Hà Bắc và Sơn Tây đều tổ chức nghĩa quân, và lập thành dinh trại ở vùng rừng núi để chống cự rất kịch liệt Có một lần, quân Khăn đỏ đã tập kích dinh trại của nguyên soái Kim, và tiêu diệt gần hết quân lính trong đó

T-ớng Tông Trạch là t-ớng lĩnh trấn thủ thành Khai Phong của Nam Tống, có nhiều nghĩa quân chịu sự lãnh đạo của Tông Trạch Tông Trạch còn quan sông Hoàng Hà để bàn kế hoạch thu hồi đất đai bị chiếm với nghĩa quân ở phía Bắc Hoàng Hà

Lúc đó nghĩa quân miền Bắc hoạt động rất mạnh Tông Trạch phái V-ơng Ngạn là một thủ lĩnh của nghĩa quân, dẫn bảy nghìn ng-ời đột phá vòng vây của mấy vạn quân Kim và đánh thắng tới núi Thái Hành M-ời mấy vạn nghĩa quân ở núi Thái Hành cũng đoàn kết chung quanh họ và đã nhiều lần đánh tan quân Kim, giành lại đ-ợc đất đai, nhân dân và tài sản

bị c-ớp

Tông Trạch đã nhiều lần đề nghị Bắc phạt, nh-ng Tống Cao Tông không ủng hộ, lại còn sợ nền thống trị của mình, nên cho ng-ời theo dõi Tông Trạch đã 70 tuổi, vì tức giận nên mang bệnh, nh-ng vẫn triệu tập các thủ lĩnh của nghĩa quân đến khuyến khích họ cố gắng giết giặc Tr-ớc khi chết ông còn hô liên tiếp:

“Qua sông! Qua sông!…”

Quân Kim tiếp tục nam tiến và chiếm cả vùng đất đai rộng lớn ở phía Nam Hoàng Hà

Nhạc Phi

(1131-1142) Nhạc Phi xuất thân là tá điền, quê ở Thang Âm (Hà Nam) Ông là ng-ời yêu n-ớc và rất căm thù hành động tàn bạo của quân Kim Ông tham gia cuộc đấu tranh chống quân Kim, và lập đ-ợc nhiều công to Quân lính

do Nhạc Phi lãnh đạo đều là nông dân miền Bắc, có tinh thần ký luật rất tốt, quân đối cõ nêu ra khẩu hiếu “rẽt chễt không dỡ nhà, đói chết không c-ớp dật” Vệ vậy, quân cða Nh³c Phi đễn đâu củng được nhân dân yêu mễn v¯ ủng hộ

Quân Nhạc Phi đã liên tiếp đánh tan cuộc tấn công của quân Kim và

đội tiên phong đã tới Hoàng Hà Thủ lĩnh của nghĩa quân ở núi Thái Hành cũng dẫn đội ngũ mình gia nhập quân Nhạc Phi Nhạc Phi còn bắt liên lạc với nghĩa quân ở Hà Bắc

Năm 1140, nguyên soái Đột Truật của quân Kim dẫn đại quân tấn cống miền Nam, nh-ng bị L-u Kỳ ở Thuận X-ơng đánh, chạy tơi bời Ngô Lân ở Phù Lang cũng giáng cho quân Kim một đòn thật nặng Nhạc Phi từ T-ơng D-ơng phản công lên Bắc, và cho thủ lĩnh của nghĩa quân quan sông

để phối hợp tác chiến với nghĩa quân miền Bắc

Quân Kim bị đánh bại, đ-ờng tiếp tế l-ơng thực cũng bị cắt đứt Nhạc Phi đánh thẳng vào Yến Thành Ngột Truật điều động kỵ binh tinh nhuệ đến ứng chiến, nh-ng rốt cuộc cũng bị quân Nhạc Phi tiêu diệt Đột Truật buọn rầu than: “Hy vóng chiễn thắng đ± tan theo mây khõi”

Nghĩa quân miền Bắc bẩm báo tình hình địch cho Nhạc Phi biết và hẹn ngày hội s- với Nhạc Phi Nhân dân tranh nhau cung cấp l-ơng thực cho quân đội, làm cho quân Nhạc Phi càng lên tinh thần và hăm hở tiến tới, nh-ng ngay lúc đó vua Tống Cao Tông đột nhiên rút lui Nhạc Phi than dài:

“Mưội năm cỗ gắng đ± trôi theo dòng nước”

Vua Tống Cao Tông và tên bán n-ớc Tần Cối sợ không giải hoà

đ-ợc, sợ thế lực của các t-ớng lĩnh yêu n-ớc càng mở rông, nhất là sợ Nhạc Phi kết hợp với nghĩa quân miền bắc quyết tâm kháng chiến dẫn đến lật đổ triều chính nên đã ra tay diệt trừ quyền lực Nhạc Phi và các t-ớng lĩnh yêu n-ớc khác đều bị t-ớc cả binh quyền

Năm 1141, Ngốt Truật gừi mật thư cho Tần Cỗi nõi: “Ng¯i cầu ho¯, nh-ng Nhạc Phi thì muốn lấy lại Hà Bắc, nh- thế, nếu khống giết Nhạc Phi, thệ không thề ho¯ được” Do đõ Nh³c Phi bị bắt cầm tù, v¯ sau đõ bị Tần Cối ra lệnh cho quan giữ ngục giết chết

Nhân dân Trung Quốc hết sức căm phấn Tống Cao Tông cùng với tên bán n-ớc Tần Cối và mãi mãi t-ởng nhớ tới Nhạc Phi, vị anh hùng của Nam Tống

1.2.2 Sự suy vong của triều đại Tống

Sự nghiệp thống nhất đ-ợc kết thúc một cách qua loa

1

Niên hiệu Thái Bình H-ng Quốc IV đời vua Tống Thái Tông (979), những vùng đất là các v-ơng triều trong thời Ngũ Đại chiếm cứ, ngoại trừ m-ời sáu châu ở Yên Vân do Hậu Tấn cắt cho Khiết Đan (Liêu) vẫn còn bị v-ơng triều nhà Liêu khống chế, còn tất cả đều đ-ợc đ-a vào bản đồ của v-ơng triều nhà Tống

V-ơng triều nhà Liêu do Khiết Đan (một dân tộc du mục ở miền bắc thành lập Tộc khiết Đan nguyên sinh sống tại vùng l-u vực sông Liêu ngày nay Vào năm 916 sau công nguyên (thời Hậu L-ơng), thủ lĩnh Khiết Đan

là Gia Luật A Bảo Cơ (Liêu Thái Tổ) x-ng đế, xây dựng n-ớc Khiết đan, lấy niên hiếu “Thần S²ch” v¯ lấy Ho¯ng Đô (vẹ sau đồi l³i “Thượng Kinh, nay l¯ th¯nh Bo La, n´m ờ phía Nam Ba Lâm T° Kự thuốc Nối Mông Cồ”) làm quốc đô M-ời năm sau, ng-ời con trai là Gia Luật Đức Quan (Liêu Thái Tông, lên nối ngôi Năm 936 sau công nguyên, nhà vua này giúp

Thạch Kính Đ-ờng tiêu diệt Hậu Đ-ờng, xây dựng Hậu Tấn, đ-ợc Thạch Kính Đ-ờng (Hậu Tấn) cắt cho m-ời sáu châu ở Yên Vân) Lại m-ời năm sau, tức năm 947 sau công nguyên (đầu Hậu Hán) Gia luật Đức Quang đổi quỗc hiéu l¯ “Đ³i Liêu” Lũc quân Tỗng bệnh định Bắc H²n (niên hiếu Th²i Bình H-ng Quốc IV, 979), cháu của Liêu Thái Tông là Gia Luật Hiền (Liêu Cảnh Tông) lên làm hoàng đế n-ớc Liêu, nh-ng thực quyền thì nằm trong tay cða b¯ vợ l¯ Tiêu thị (hậu thễ gói l¯ “Tiêu Nương Nương”, “Tiêu Th²i Hậu”) V¯o năm 982, Liêu C°nh đễ qua đội, Tiêu Th²i Hậu đồi quỗc hiếu l¯ “Khiễt đan” Nhưng, đễn năm 1066 (niên hiếu Bệnh Trị III đội vua Tỗng Anh Tông), thì Liêu Đạo Tông (Gia Luật Hồng Cơ) lại đổi quốc hiệu thành

“Đ³i Liêu”

Khu vực Yên Vân do v-ơng triều nhà Liêu khống chế là nơi có rất

đông ngưội thuốc tốc H²n, được gói l¯ “nơi cõ h´ng triếu ngưội Hoa” (Hán) Trong một thời gian lâu dài, họ phải chịu đau khổ d-ới sự áp bức dân tộc và có nguyện vọng muốn trở về với v-ơng triều ở Trung Nguyên D-ới thời Hậu Châu, họ từng tích cực h-ởng ứng bắc phạt của Châu Thế Tông Dựa vào sách l-ợc tr-ớc nam sau bắc, v-ơng triều nhà Tống vẫn luôn luôn xem việc thu hồi vùng đất Yên Vân là một nhiệm vụ trọng đại của mình

Sau khi Tống Thái Tổ bình định Bắc Hán, sức mạnh của v-ơng triều nhà Tống đạt đến đỉnh cao nhất, có thể đọ sức với v-ơng triều nhà Liêu là một kình địch bấy lâu nay Tình hình đó sở dĩ có đ-ợc, là do thành quả của chiễn lược “trước nam sau bắc” Nễu Tỗng Th²i Tông cõ thề bệnh tĩnh tồng kết những bài học kinh nghiệm tác chiến với quân Liêu, chỉnh đốn hàng ngũ, cho binh sĩ nghỉ ngơi d-ỡng sức, bỏ sung nguồn cung cấp l-ơng thực, thì việc đánh bại v-ơng triều nhà Liêu, thu hồi Yên Vân để hoàn toàn thực hiện nguyện vọng thống nhất cả n-ớc của Tống Thái Tổ, là việc có thể thực hiện đ-ợc Nh-ng, sau khi đánh thắng Bắc Hán, nhất là sau trận chiến thắng

quân Liêu tại Bạch Mã Lãnh, đã làm cho Tống Thái Tông từng ngự giá thân chinh cảm thấy hết sức tự phụ Cho nên không còn có thể phân tích về mặt

so sánh lực l-ợng giữa quân Tống và quân Liêu một cách khách quan nữa, trái lại, đã đánh giá cao lực l-ợng của mình Sau khi chiếm đóng đ-ợc Thái Nguyên, Tống Thái Tông lại chuyển sang cuộc chiến tranh chinh phạt n-ớc Liêu là không cần cho binh sĩ nghỉ ngơi d-ỡng sức, nhằm quyết tâm thu hồi lại vùng đất Yên Vân Một số các t-ớng lãnh nh- Phan Mỹ đối với việc lập tức tiến hành công cuộc thảo phạt v-ơng triều nhà Liêu có cách nhìn khác hơn Họ cho rằng quân Tống vừa mới kết thúc chiến tranh tiêu diệt Bắc Hán, t-ớng sĩ đều mệt mỏi, quân nhu thiếu thốn, không nên lập tức mở cuộc tiến công quân Liêu Cách nhìn đó rất có lý Nh-ng bất cứ thời đại nào cũng có loại ng-ời xem sắc mặt của vua để mà hành động đúng theo ý muốn của nhà vua Tổng Thị Vệ Thôi Hàn là ng-ời đã tích cực ủng hộ chủ tr-ơng tức khắc chinh phạt quân Liêu Ông ta nói với Tống Thái Tông:

“Chũng ta vụa mới chiễn thắng, sĩ khí đang lên cao, đây l¯ cơ hối không thể

bỏ lỡ, vì một cơ hội tốt nh- vậy sẽ không bao giờ trở lại, cho nên cần phải thụa thắng tiễn quân đề thu họi Yên Vân” Đõ chính l¯ viếc m¯ Tỗng Th²i Tông đang mong muốn Cho nên Tống Thái Tông đã hạ quyết tâm mở cuộc chinh phạt quân Liêu ngay tức khắc Thắng sáu niên hiệu Thái Bình H-ng Quốc IV (979), quân Tống rời khỏi Thái Nguyên, nhanh chóng tiến lên

đông bắc

2

Quân Tống trên đ-ờng tiến lên phía Bắc không gặp quân chủ lực của v-ơng triều nhà Liêu Dọc đ-ờng đi quân dân nhiệt liệt h-ởng ứng Tại châu Đông Dịch (tức Kỳ Câu Quan, nay là địa ph-ơng nằm về phía tây nam thành phố Cát Châu, tỉnh Hà Bắc) và Châu Trác(nay là thành phố Trác Châu, tỉnh Hà Bắc) Do d-ới tay của các quân viên trấn phủ không có binh t-ớng giỏi, thấy quân Tống sau nhiều cuộc thắng lợi tiến lên phía Bắc thì họ

tự động dâng thành đầu hàng Tống Thái Tổ thấy việc thảo phạt v-ơng triều nhà Liêu quá thuận lợi, cho nên nghĩ rằng giấc mơ thu hồi lại vùng đất Yên Vân sắp thành hiện thực, ra lệnh cho quân đội cấp tốc tiến lên phía tr-ớc Không đầy một tháng thì quân đội của nhà Tống đã áp sát thành U Châu (Nam Kinh của v-ơng triều nhà Liêu, tức Bắc Kinh ngày nay) Các t-ớng của v-ơng triều nhà Liêu ở chung quanh cũng lần l-ợt ra đầu hàng, tạo nên một bầu không khí hết sức sôi nổi Quân Tống liền phân tán quân đội ra bốn phía, bắt đầu mở cuộc tấn công vào thành Nh-ng lần này họ chạm phải một hòn đá cứng Thành U Châu có t-ờng cao, lại kiên cố, có t-ớng Liêu là Hàn Đức Nh-ợng, Gia Luật Học Cổ phòng ngự đúng ph-ơng pháp, cho nên

dù quân Tống ngày đêm mở những cuộc tấn công dữ dội, thậm chí Tống Thái Tông cũng đích thân ra mặt trận đốc chiến, liên tiếp tấn công hơn m-ời hôm, mà vẫn không hạ đ-ợc ngôi thành cô độc này Giữa lúc quân Tống đã mệt mỏi,không còn tinh thần và nhuệ khí nh- lúc tr-ớc, thì triều

đình nhà Liêu đã kịp thời phái Tể t-ớng Gia Luật Sa và danh t-ớng Gia Luật H-u Ca, Gia Luật Tà Chẩn dẫn kỵ binh tới cứu viện Gia Luật Tà Chẩn

và Gia Luật H-u Ca đều là t-ớng giỏi, rất nổi tiếng của v-ơng triều nhà Liêu, có khả năng chinh chiến, nhất là quân đội do họ chỉ huy đều là quân tinh nhuệ của v-ơng triều nhà Liêu Họ hành quân với một tốc độ rất cao, không bao giờ dừng lại nghỉ chân Đến tháng bảy thì họ đã tới sông Cao L-ơng (nay là con sông nằm ngoài cửa Trực Môn ở thành phố Bắc Kinh)

Tin tức truyền đến doanh trại của quân Tống, thì Tống Thái Tông t-ởng đây là một cơ hội giống nh- chiến dịch Bạch Mã Lãnh tr-ớc kia lại

đến với mình, tháo bỏ vòng vây, đi chận đánh quân tiếp viện, với ý đồ đánh bại quân tiếp viẹc tr-ớc rồi mới quay trở lại tấn công thành U Châu sau Do

đó, quân Tống đã chuyển mặt trận, đ-a toàn bộ quân sĩ về phái sông Cao L-ơng không ngờ khi quân Tống ch-a đến bờ sông thì mấy vạn quân Liêu

do Gia Luật Sa chỉ huy đã v-ợt qua sông tr-ớc, và hai bên lập tức giao

chiến Tống Thái Tông đích thân phất cờ đốc chiến, quân Tống vẫn đủ sức mạnh chống trả, hai bên hỗn chiến một thời gian mà vẫn không phân thắng bại Đến khi quân Tống tỏ ra mệt mỏi, thì Gia Luật Tà Chẩn, Gia Luật H-u

Ca liền dẫ hai cánh quân Liêu thọc thẳng vào hai bên s-ờn phía phải và phía trái của quân Tống Trong khi đó, quân dữ thành U Châu cũng mở cửa thành xông ra chiến đấu Thế là quân Tống l-ỡng đầu thị địch, chẳng mấy chốc đã hỗn loạn tan rã Gia Luật H-u Ca liền mở cuộc tấn công chọc thẳng vào Trung Quân của quân Tống, định bắt sống Tống Thái Tông Cũng may

có hai t-ớng Phụ Siêu và Hô Diên Tán đã liều chết ngăn chặn Tống Thái Tông mới tạm thời thoát ra khỏi sự bao vây của Gia Luật H-u Ca bỏ chạy

về h-ớng Trác Châu Tống Thái Tông bỏ chạy tới chạng vạng tối mới tới

đ-ợc bên ngoài thành Trác Châu, và đang lúc muốn vào thành thì Gia Luật H-u Ca dẫn quân truy kích đuổi kịp tới nơi Quân Tống ch-a kịp thở thì lại

bị quân Liêu đuổi đánh, trong nhất thời mạnh ai nấy chạy tứ tán, không còn hàng ngũ gì cả Ngay đến thần Binh Vệ Đội cũng bỏ chạy quá nửa Tống Thái Tông chỉ còn biết thúc ngựa chạy về phía Nam, không còn phân biệt

đ-ờng xá chi nữa Đồng thời, cũng không biết hai mũi tên nào đã bắn vào

đùi mình từ lúc nào Lúc bấy giờ trời đã tối Tống Thái Tông cả ng-ời lẫn ngựa bị rơi vào một cái đầm sinh lầy, nhà vua vội vàng la to cầu cứu, nh-ng chung quanh không có ai cả, đúng là một nhà vua cô độc trơ trọi, đúng với c²i nghĩa “qu° nhân”; củng may lũc đõ cõ Dương Nghiếp đang trên đưộng chuyển vận l-ơng thảo đến tiền tuyến U Châu và đi ngang qua đó, mới cứu

đ-ợc mạng sống cho Tống Thái Tông

D-ơng Nghiệp nguyên là một Tiết độ sứ của Bắc Hán, có tên là D-ơng Kế Nghiệp, trong thời gian ở Bắc Hán đ-ợc ban họ L-u Sau khi Bắc Hán bị diệt vong ông đầu hàng nhà Tống, mới đổi lại cho họ cũ và gọi là Dương Nghiếp Đội sau, trong dân gian gói “Dương Gia Tướng”, “Dương Môn Nử Tướng”, tữc l¯ nõi vẹ con ch²u củng như con g²i v¯ dâu cða