Văn hoá giáo dục quỳnh lưu trong thời kỳ đổi mới ( 1986 2006 )

Văn hóa giáo dục đã trở thành quốc sách hàng đầu trong quan điểm lãnh đạo của Đảng ta, là nhân tố quyết định để phát huy tiềm năng trí tuệ và năng lực sáng tạo của con ng-ời Việt Nam và

Tr-ờng đại học vinh Khoa lịch sử

-

Khóa luận tốt nghiệp đại học

Chuyên ngành: lịch sử Việt Nam

Giáo viên h-ớng dẫn: TS Trần Vũ Tài

Sinh viên thực hiện : Hồ Trung Thảo

Lớp : 44E2 - Sử

Vinh, 5/2008

Qua đây cho tôi xin đ-ợc bày tỏ tình cảm chân thành nhất, lòng biết

ơn sâu sắc nhất tới TS Trần Vũ Tài - ng-ời h-ớng dẫn chỉ đạo, nhiệt tình giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp cuối khóa này

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo, phòng Văn hóa, phòng giáo dục, Ban tuyên giáo huyện ủy Quỳnh L-u đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi hoàn thành đề tài này

Dù đã cố gắng hết sức mình nh-ng điều kiện về thời gian cũng nh- trình độ còn hạn chế, nên sẽ không thể tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế, rất mong nhận đ-ợc sự đóng góp ý kiến của các thầy cô và các bạn đồng nghiệp

Vinh, tháng 5 năm 2008

A Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Việt Nam là đất n-ớc có nền văn hóa lâu đời, nền văn hóa ấy đã góp phần làm nên sức mạnh của Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc Với kinh nghiệm dân tộc và trí tuệ của thời đại, trong quá đổi mới, Đảng ta ngày càng nhận thức đầy đủ hơn về vai trò của văn hóa giáo dục trong sự phát triển của đất n-ớc Văn hóa giáo dục đã trở thành quốc sách hàng đầu trong quan điểm lãnh đạo của Đảng ta, là nhân tố quyết định để phát huy tiềm năng trí tuệ và năng lực sáng tạo của con ng-ời Việt Nam và cộng đồng dân tộc Việt Nam, là động lực quan trọng để đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất n-ớc, đ-a n-ớc ta tiến lên nhanh và vững, hội nhập quốc tế thắng lợi, sánh vai cùng các n-ớc tiên tiến trên thế giới Văn hóa giáo dục có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bồi d-ỡng, phát huy nhân tố con ng-ời

và xây dựng xã hội mới, con ng-ời mới Vì lẽ đó, "cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo đã đ-ợc xem là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi d-ỡng nhân tài", đó cũng là sự trở về với t- t-ởng Hồ Chí Minh - t- t-ởng "trồng ng-ời", vì sự phát triển bền vững của dân tộc

Hiện nay, đất n-ớc b-ớc vào thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa, nhất

là đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa ở nông thôn và đang b-ớc vào xu thế hội nhập quốc tế, do đó chúng ta đang thiếu trầm trọng nguồn nhân lực có trình độ cao Vấn đề đặt ra là phải đẩy mạnh sự nghiệp giáo dục đào tạo để có nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu cho sự phát triển của đất n-ớc, đồng thời biết gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống văn hóa dân tộc trong thời đại mới Việc xây dựng phát triển một nền văn hóa giáo dục mới, một nền văn hóa dân tộc - hiện đại là một nhiệm vụ cấp thiết mà chủ thể của nó là những con ng-ời Việt Nam mới

Quỳnh L-u là một huyện đồng bằng ven biển của tỉnh Nghệ An, có truyền thống lịch sử văn hóa lâu đời Đặc biệt, nơi đây đã xuất hiện nhiều nhà

khoa bảng tầm cỡ có tiếng vang trong cả n-ớc Trong thời kỳ đổi mới huyện Quỳnh L-u nói riêng đã có những chủ tr-ơng chính sách và các giải pháp đẩy mạnh sự nghiệp văn hóa - giáo dục để phát triển kinh tế - xã hội

Tuy nhiên, Quỳnh L-u là huyện có nền kinh tế kém phát triển chủ yếu dựa vào nông nghiệp, thêm vào đó là sự khắc nghiệt của thiên nhiên đã làm cho đời sống của ng-ời dân trên mảnh đất này gặp phải rất nhiều khó khăn, cơ

sở vật chất còn nhiều thiếu thốn Điều đó đã ảnh h-ởng đến công tác phát triển văn hóa - giáo dục của huyện Do đó sự phát triển văn hóa giáo dục ở huyện Quỳnh L-u cũng đang còn nhiều vấn đề phải quan tâm

Nhận thức đ-ợc tầm quan trọng của văn hóa giáo dục trong sự phát triển kinh tế xã hội của huyện , Đảng bộ chính quyền Quỳnh L-u đã lãnh đạo nhân dân thực hiện thành công sự phát triển văn hóa - giáo dục trong thời kỳ

đổi mới, điều đó đ-ợc thể hiện rõ nét trong thời kỳ từ năm 1986 đến 2006 Tuy vậy, bên cạnh những thành tựu vẫn còn những tồn tại cần đ-ợc khắc phục Vì vậy việc nghiên cứu vấn đề này và trên cơ sở đó tổng kết rút kinh nghiệm

và đ-a ra những giải pháp có tính khả thi hơn để thực hiện tốt hơn nữa việc phát triển văn hóa - giáo dục ở Quỳnh L-u là một vấn đề cấp thiết

Là một ng-ời con của quê h-ơng Quỳnh L-u, lại đ-ợc học chuyên ngành lịch sử, tôi nhận thấy nghiên cứu quê h-ơng mình là một vấn đề cấp thiết , đặc biệt là vấn đề văn hóa, giáo dục của huyện nhà Hơn nữa, sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này, phần nào hiểu đ-ợc những truyền thống tốt đẹp cũng nh- tinh thần hiếu học của ng-ời dân quê tôi, thôi thúc tôi có một nghĩa

cử tốt đẹp với quê h-ơng với mong muốn góp thêm tiếng nói của mình vào sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa - giáo dục huyện nhà trong công cuộc

đổi mới hiện nay

Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi mạnh dạn chọn đề tài: "Văn

hóa - giáo dục Quỳnh L-u (Nghệ An) trong thời kỳ đổi mới từ năm 1986

đến 2006" làm khóa luận tốt nghiệp cuối khóa

2 Lịch sử vấn đề

Quỳnh L-u là huyện địa đầu của xứ Nghệ, là nơi có truyền thống lịch

sử văn hóa lâu đời và nổi tiếng về truyền thống khoa bảng nên từ lâu, nó đã

đ-ợc rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm đề cập đến trên nhiều khía cạnh khác nhau trong một số công trình nghiên cứu nh- :

- Cuốn "Địa chí văn hóa Quỳnh L-u" của Ninh Viết Giao (chủ biên),

NXB Nghệ An, 1998, tác giả đã trình bày một cách có hệ thống về lịch sử văn hóa, về giáo dục khoa cử nho học, về vùng đất địa linh nhân kiệt, đặc biệt làm nổi bật truyền thống văn hóa, truyền thống hiếu học của nhân dân Quỳnh L-u

- Cuốn "Quỳnh L-u huyện địa đầu xứ Nghệ" của Hồ Sỹ Giàng (chủ

biên) NXB Nghệ Tĩnh - Vinh, 1990, tác giả đi sâu nghiên cứu Quỳnh L-u d-ới góc độ truyền thống lịch sử của huyện từ khi thành lập (1430) cho đến

1990 Qua đó tác giả có điểm qua tình hình văn hóa - giáo dục của huyện

- Công trình "Lịch sử Đảng bộ huyện Quỳnh L-u (1930 - 2000) do

Mạch Quang Thắng chủ biên, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000, cuốn sách dựng lại những trang sử về quá trình Đảng bộ huyện Quỳnh L-u ra đời và lãnh đạo các cao trào cách mạng chống Pháp, chống Mỹ cũng nh- thời kỳ cùng cả n-ớc quá độ lên chủ nghĩa xã hội, đổi mới và phát triển b-ớc vào thời

kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Trong đó có đề cập đến tình hình văn hóa giáo dục qua các thời kỳ

Gần đây, trong khóa luận tốt nghiệp đại học của tác giả Nguyễn Thị Minh Điểm với đề tài"Quá trình phát triển giáo dục - đào tạo ở huyện Quỳnh L-u - Nghệ An từ năm 1945 đến 2001", trong đó có đề cập đến phần chúng tôi nghiên cứu

Ngoài ra còn có các báo cáo sơ kết tổng kết của ngành giáo dục - đào tạo, phòng văn hóa huyện Quỳnh L-u, các báo cáo chính trị của Ban chấp hành Đảng bộ qua các nhiệm kỳ Đại hội, một số bài báo tạp chí đề cập đến vấn đề văn hóa, lễ hội, vấn đề truyền thống hiếu học với những thông tin mới nhất

Nhìn chung, các tác phẩm, các công trình bài viết trên đã phát thảo

đ-ợc một cách khái quát sơ l-ợc chung của nền văn hóa - giáo dục Quỳnh L-u qua các thời kỳ Dù ch-a thật toàn diện nh-ng là cơ sở cho chúng tôi tiếp tục nghiên cứu đề tài này một cách cụ thể, toàn diện và có hệ thống

3 Đối t-ợng và phạm vi nghiên cứu

Khóa luận đi sâu nghiên cứu văn hóa - giáo dục Quỳnh L-u trong thời

kỳ đổi mới từ năm 1986 đến 2006; trong đó chúng tôi tập trung nghiên cứu những chủ tr-ơng, biện pháp về phát triển văn hóa -giáo dục của huyện, những thành tựu và hạn chế của văn hóa - giáo dục Quỳnh L-u trong giai đoạn này, cũng nh- rút ra bài học kinh nghiệm bổ ích cho công cuộc đổi mới hiện nay

4 Nguồn tài liệu và ph-ơng pháp nghiên cứu

Khi nghiên cứu đề tài này chúng tôi đã tiếp cận với các nguồn tài liệu sau:

- Tài liệu thành văn: Tr-ớc hết là các Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng từ Đại hội VI đến Đại hội X Các tài liệu thông sử viết về lịch

sử Việt Nam từ 1975 đến nay, các công trình nghiên cứu về lịch sử xã hội và văn hóa, giáo dục khoa cử Quỳnh L-u từ tr-ớc đến nay Đặc biệt chúng tôi tập trung khai thác các báo cáo tổng kết, sơ kết, nghị quyết của địa ph-ơng qua các thời kỳ hiện l-u trữ ở phòng văn hóa thông tin, phòng giáo dục - đào tạo, phòng thống kê, phòng l-u trữ, th- viện huyện, ban tuyên giáo, UBND huyện Quỳnh L-u

- Tài liệu điền dã: Là quá trình trao đổi tiếp xúc với các cán bộ lãnh đạo huyện qua các thời kỳ, tiếp thu ý kiến của các nhân chứng lịch sử Quan sát thực tế của những thành quả nhân dân Quỳnh L-u đã đạt đ-ợc trong hơn 20 năm đổi mới, kết hợp với các tài liệu thành văn để xử lý các thông tin, các số liệu

Để hoàn thành đề tài này, trên cơ sở các nguồn t- liệu thu nhập đ-ợc, chúng tôi đã sử dụng kết hợp các ph-ơng pháp lịch sử, ph-ơng pháp lôgic, thống kê, so sánh, tổng hợp … Ph-ơng pháp luận Mác xít và t- t-ởng Hồ Chí Minh mang tính chỉ đạo trong suốt quá trình s-u tầm, xử lý số liệu và nghiên cứu, biên soạn đề tài này

5 Đóng góp của đề tài

Qua việc nghiên cứu đề tài này, chúng tôi tổng kết những thành tựu văn hóa - giáo dục Quỳnh L-u đã đạt đ-ợc trong hơn 20 năm đổi mới một cách toàn diện và có hệ thống, từ đó rút ra đ-ợc một số nhận xét, bài học kinh nghiệm Đồng thời, chúng tôi cũng mạnh dạn đ-a ra những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác phát triển văn hóa - giáo dục ở huyện Quỳnh L-u, làm cơ sở giúp các cấp lãnh đạo địa ph-ơng tham khảo trong công tác chỉ đạo cũng nh- hoạch định chính sách phát triển văn hóa, giáo dục cho Quỳnh L-u trong t-ơng lai

Đề tài cũng góp phần vào việc nghiên cứu, biên soạn và giảng dạy lịch

sử địa ph-ơng ở tr-ờng trung học phổ thông và trung học cơ sở Thông qua đó giáo dục lòng yêu quê h-ơng đất n-ớc, khích lệ tinh thần học tâp, cần học, khổ học của nhân dân địa ph-ơng, giữ gìn, bảo tồn và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ ngày nay

6 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, phụ lục, tài liệu tham khảo, nội dung khóa luận đ-ợc trình bày trong 3 ch-ơng:

Ch-ơng 1: Khái quát tình hình văn hóa - giáo dục huyện Quỳnh L-u tr-ớc thời kỳ đổi mới 1986

Ch-ơng 2: Văn hóa - giáo dục Quỳnh L-u trong thời kỳ đầu đổi mới (1986 - 1996)

Ch-ơng 3: Văn hóa - giáo dục Quỳnh L-u trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất n-ớc (1986-2006)

B Nội dung Ch-ơng 1:

Khái quát tình hình văn hóa - Giáo dục

huyện Quỳnh L-u tr-ớc thời kỳ đổi mới 1986

1.1 Vài nét khái quát về huyện Quỳnh L-u

1.1.1 Vài nét về đặc điểm tự nhiên

Quỳnh L-u là một huyện nằm ở phía Bắc tỉnh Nghệ An - là huyện địa

đầu xứ Nghệ, nằm trong tọa độ từ 19022'12" đến 19005'15" vĩ độ Bắc, từ

105005'15" đến 105047'50" kinh tuyến Đông Phía Bắc giáp huyện Tĩnh Gia - Thanh Hóa, phía Nam và Tây Nam giáp huyện Diễn Châu và Yên Thành, phía Tây giáp huyện Nghĩa Đàn, phía Đông giáp biển Đông với đ-ờng bờ biển dài 34km Huyện Quỳnh L-u có diện tích tự nhiên là 586,4km2 chiếm 3,58% diện tích toàn tỉnh và đứng thứ 11 so với các huyện, thị của tỉnh Nghệ An

Địa hình Quỳnh L-u thấp dần từ Bắc xuống Nam và từ Tây sang Đông

Đó là địa hình rất đa dạng, đất đai tự nhiên đ-ợc cấu tạo khác nhau Có thể chia địa hình của huyện ra làm ba vùng nh- sau:

- Vùng rừng núi trung du và bán sơn địa chạy dài theo triền Bắc và Tây của huyện chiếm khoảng 70% diện tích trong đó có 26.000ha đất rừng, 1600ha đất ch-a có rừng và hàng trăm ha bãi bồi và đất v-ờn đồi Đồi núi Quỳnh L-u là nơi chứa đựng nhiều tập đoàn cây rừng cũng nh- nhiều loại

- Vùng ven biển kéo dài từ xã Quỳnh Lập đến các xã phía đông và

Đông- Nam đến Quỳnh Thọ Bờ biển Quỳnh L-u kéo dài 34km có ba cửa lạch thuận lợi cho việc đánh bắt và tiêu thụ sản phẩm là Cửa Cờn, Cửa Quèn, cửa Thơi

Với địa hình đa dạng nh- thế, Quỳnh L-u là một vùng có tiềm năng phát triển kinh tế đa dạng đặc biệt là kinh tế nông nghiệp đánh bắt thủy sản, kinh tế v-ờn rừng, làm muối, vật liệu xây dựng Ngoài ra ở đây còn có các trục giao thông quan trọng nh- đ-ờng quốc lộ 1A chạy dài 26 km, tỉnh lộ 37A, huyện lộ và xã lộ Còn có hệ thống giao thông với đầy đủ loại hình,

đ-ờng sắt Bắc Nam chạy kéo dài 30 km với hai ga Hoàng Mai và Cầu Giát,

đ-ờng bộ , đ-ờng sông và đ-ờng biển

Quỳnh L-u nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới, đồng thời lại chịu ảnh h-ởng của khí hậu biển, th-ờng có gió mùa Đông Bắc rất lạnh, gió Tây Nam vừa khô vừa nóng (gió Lào) Quỳnh L-u có bốn mùa nh-ng không thực sự rõ nét, nhìn chung có thể phân chia thành hai mùa nóng và lạnh Mùa nóng từ tháng 5 đến tháng 10, mùa lạnh từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau ở đây có rất nhiều bão, gió lốc có những trận m-a đá… gây thiệt hại lớn về ng-ời và của Mùa nóng gió Tây Nam kéo dài gây ra hạn hán và khô, khó khăn cho trồng trọt chăn nuôi và cho cả con ng-ời vì thiếu n-ớc

Ngoài ra vùng này còn có s-ơng mù, s-ơng muối ảnh h-ởng rất lớn đến sản xuất hoa màu

Nh- vậy có thể nói rằng Quỳnh L-u có một vị trí địa lý hết sức quan trọng cả về kinh tế an ninh quốc phòng, nằm ở thế "Nam Thanh - Bắc Nghệ"

có các đ-ờng giao thông chiến l-ợc chạy qua, có địa thế thông qua biển đông

và là bàn đạp ra Bắc vào Nam lên miền Tây, đối với phát triển kinh tế vị trí đó tạo cho Quỳnh L-u lợi thế trong việc giao l-u tiếp xúc với các tỉnh huyện trong và ngoài Bắc

Bên cạnh những tiềm năng thế mạnh Quỳnh L-u cũng nh- nhiều huyện khác của miền Trung ở vào vùng thời tiết khắc nghiệt, địa hình phức tạp, Quỳnh L-u không phải là huyện thuần đồng bằng mà là rừng, biển gần nhau

dễ gây ra ngập úng về mùa m-a và rất dễ gây ra hạn hán về mùa khô, Quỳnh L-u lại là huyện ở cuối nguồn n-ớc thủy lợi, nên đất chua mặn hay bị bào mòn rửa trôi, có ba cửa biển nh-ng vào loại nhỏ không thành th-ơng cảng lớn

Từ những đặc điểm trên đây chúng ta thấy điều kiện tự nhiên đã có ảnh h-ởng không nhỏ đến quá trình phát triển kinh tế, văn hóa xã hội của huyện Quỳnh L-u Đó là những khó khăn về hệ thống giao thông, sự phức tạp về địa hình, khắc nghiệt về khí hậu Song Quỳnh L-u cũng có những lợi thế nhất

định nh-: Đất đai, khoáng vật, nguồn lao động dồi dào, nhiều vùng ch-a khai thác hết Tất cả những lợi thế này sẽ đ-ợc phát huy hết tác dụng nếu các cấp chính quyền và nhân dân Quỳnh L-u biết khai thác một cách triệt để

1.1.2 Vài nét về đặc điểm lịch sử- xã hội

Quỳnh L-u là một vùng đất cổ có c- dân sinh sống từ lâu đời, qua một

số phát hiện của khảo cổ học đã minh chứng điều đó Di chỉ văn hóa Quỳnh Văn chính là sự ghi dấu con ng-ời đã sống quần tụ ở vùng biển Quỳnh l-u ít nhất cách ngày nay khoảng 6.000 năm [5, 25], ng-ời Việt cổ trên đất Quỳnh L-u đã biết săn bắn, hái l-ợm, biết chế tạo công cụ bằng đá, kỹ thuật làm gốm Họ lấy trồng trọt làm nghề chủ yếu, họ còn biết dệt vải Nh- vậy, chính bằng lao động của mình, những chủ nhân cổ x-a trên mảnh đất Quỳnh L-u đã

"khai thiên phá thạch", vật lộn với thiên nhiên tạo nên một kỳ tích hình thành vùng đất và hình thành nên cộng đồng c- dân thời xa x-a

Tên "Quỳnh L-u" xuất hiện vào thế kỷ XV thời nhà Lê năm 1430 có c-ơng vực từ biển Đông lên tận Quỳ Châu gồm 7 tổng phía trên (thuộc Nghĩa

Đàn ngày nay) và 4 tổng phía d-ới (thuộc Quỳnh L-u ngày nay) đó là Quỳnh Lâm, Hoàng Mai, Phú Hậu, Thanh Viên [5,27]

Từ sau cách mạng tháng 8 đến nay về mặt địa giới Quỳnh L-u không có gì thay đổi Hiện nay, Quỳnh L-u có 43 đơn vị hành chính cơ sở (41 xã và 2 thị trấn) trong đó có 20 xã có đồng bào theo đạo Thiên Chúa, 2 xã có dân tộc thiểu số Quỳnh L-u là một huyện có dân số đông với trên 36 vạn ng-ời, ngoài ra Quỳnh L-u còn có 1.590 ng-ời thuộc dân tộc thiểu số chủ yếu là dân tộc Thái thuộc nhóm Mãn Thanh [5,30]

Ngoài c- dân bản địa sinh sống, Quỳnh L-u còn có những c- dân nơi khác do nhiều lý do đã đến đây định c- Dù nguồn gốc từ đâu, nh-ng cộng

đồng c- dân vẫn mang một sắc thái bản địa rõ rệt, một tình cảm quê h-ơng

sâu nặng của đất Quỳnh L-u xứ Nghệ cùng nhau xây dựng một nền kinh tế Quỳnh L-u đa dạng nh- kinh tế nông nghiệp, kinh tế biển, nghề thủ công …

C- dân Quỳnh L-u trong tr-ờng kỳ lịch sử đã lao động sáng tạo, dày công lập nên những làng, xã, những vùng văn hóa nh-: Th-ợng Yên, Thạch Cầu, Ngọc Lâm, Ngũ Bàu, Bào Hậu… có những tên đất, tên làng đã đi vào nền lịch sử văn hóa chung của đất n-ớc nh-: Quỳnh Đôi, Quỳnh Văn, Hoàng Mai, Cầu Giát …

Ng-ời dân Quỳnh L-u sống với nhau từ bao đời, đã tạo nên khối đoàn kết cộng đồng dân c-, tình làng nghĩa xóm Họ sống "cần cù kiệm -ớc đã thành nền nếp" tôn trọng ng-ời có công với đất n-ớc, với nhân dân, hâm mộ anh hùng, tôn trọng tổ tiên, kính yêu cha mẹ, sống với anh em, bà con, bè bạn, làng n-ớc có nghĩa có tình, t-ơng thân t-ơng ái Cuộc sống bình lặng d-ời những lũy tre xanh, d-ới những chân núi và những làng chài sóng vỗ quanh năm với nền kinh tế phong kiến, tồn tại chế độ ruộng đất công khá rõ, tạo nên một nếp sống riêng Biết bao thế hệ đã chung l-ng đấu cật tạo nên một nền văn hóa bản địa đặc sắc Các sáng tạo và sinh hoạt văn hóa dân gian nh- một dòng chảy nối liền quá khứ, hiện tại và t-ơng lai

Quỳnh L-u từ lâu đã nổi tiếng là đất học với những kỳ danh khoa bảng, với những "ông Đồ xứ Nghệ" lừng danh trong Nam ngoài Bắc Nói đến Quỳnh L-u chắc rằng không ai không nhớ tới Quỳnh Đôi quê h-ơng của nhà cách mạng Hồ Tùng Mậu, quê h-ơng nữ thi sĩ Hồ Xuân H-ơng Cả Quỳnh L-u đời

Lê và đời Nguyễn đã có 19 ng-ời đỗ đại khoa, "làng Quỳnh Đôi xứng đáng tự hào là cái nôi của khoa bảng không chỉ của xứ Nghệ mà cả Việt Nam" [19, 370] Chính những nho sỹ trí thức hay nói đúng hơn qua việc học hành thi cử

đã hun đúc nên lối sống thanh bạch và dản dị, khảng khái và trung thực, trọng

đạo lý và giàu tình th-ơng của con ng-ời Quỳnh L-u Truyền thống hiếu học tôn s- trọng đạo đã đ-ợc giữ gìn và phát huy qua các thời kỳ, tạo nên một nét

đẹp trong truyền thống văn hóa của ng-ời dân nơi đây

Chính mảnh đất này sản sinh ra nhiều nhân tài cho đất n-ớc, nhiều vị t-ớng tài, những danh nhân tri thức, những nhà cách mạng… đã góp phần làm cho quê h-ơng đất n-ớc rạng danh qua các thời kỳ lịch sử

Trong sự nghiệp chống giặc ngoại xâm, nhân dân Quỳnh L-u đã cùng nhân dân cả n-ớc lập nên những chiến công hiển hách bảo vệ quê h-ơng, giữ gìn và l-u truyền bản sắc văn hóa

Trong thời kỳ Bắc thuộc, cùng với nhân dân cả n-ớc Quỳnh L-u hiên ngang bất khuất đứng dậy tham gia các cuộc khởi nghĩa chống lại ách thống trị của phong kiến ph-ơng Bắc

Đến thời kỳ đầu của nền độc lập, Quỳnh L-u trở thành địa bàn phòng thủ khá quan trọng đồng thời là nơi cung cấp quân l-ơng cho một số cuộc kháng chiến

Thế kỷ XV nhân dân Quỳnh L-u đã tham gia tích cực vào phong trào kháng chiến chống quân xâm l-ợc nhà Minh, Quỳnh L-u trở thành nơi tích trữ l-ơng thực và luyện quân của các nghĩa quân Lam Sơn, nhiều t-ớng lĩnh của Quỳnh L-u đ-ợc Lê Lợi mến mộ và trọng dụng nh- Nguyễn Bá Lai, Hồ Hân, Nguyễn Tu, Đậu Nhân Lý…

Phong trào Tây sơn nổ ra, nhân dân Quỳnh L-u tham gia phong trào cùng Nguyễn Huệ tiêu diệt giặc Thanh xâm l-ợc Đây cũng là mảnh đất nơi

đứng chân quan trọng khi Nguyễn huệ kéo quân ra Bắc

Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX tiếp thu các phong trào yêu n-ớc nh- phong trào Đông Du của Phan Bội Châu và phong trào Duy Tân của Phan Châu Trinh, năm 1905 ở Quỳnh L-u đã có phân hội của "Triều D-ơng Th-ơng quán" đặt tại Cầu Giát Hồ Ngọc Lãm, Hồ Tùng Mậu tiêu biểu trong phong trào xuất d-ơng tìm đ-ờng cứu n-ớc

Ngày 3/2/1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời thì ngày 20/4/1930

Đảng bộ Đảng cộng sản Việt Nam huyện Quỳnh L-u ra đời tại Sơn Hải Đây

là một b-ớc ngoặt lớn đối với phong trào cách mạng Quỳnh L-u, từ đây d-ới

sự lãnh đạo của Đảng phong trào cách mạng Quỳnh L-u phát triển mạnh và bảo đảm thắng lợi Nhân dân Quỳnh L-u đã cùng nhân dân cả n-ớc d-ới sự

lãnh đạo của Đảng làm nên thắng lợi của cách mạng tháng Tám 1945, tham gia vào kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ vĩ đại của dân tộc con em Quỳnh L-u đã anh dũng chiến đấu trên các chiến tr-ờng, góp phần vào thắng lợi chung của cả dân tộc, hoàn thành sự nghiệp thống nhât đất n-ớc

Trong những năm đổi mới, d-ới sự lãnh đạo của Đảng, với truyền thống

đoàn kết, cần cù sáng tạo, hiếu học, nhanh nhạy trong kinh tế, đồng lòng xây dựng quê h-ơng, kế thừa truyền thống văn hóa lịch sử của cha ông, cán bộ và nhân dân huyện Quỳnh L-u đã liên tục phấn đấu v-ợt qua mọi khó khăn thử thách, giành đ-ợc nhiều thắng lợi có ý nghĩa quan trọng Kinh tế tiếp tục tăng cao, an ninh chính trị trật tự an toàn xã hội đ-ợc giữ vững, dân chủ đ-ợc phát huy, đời sống nhân dân đ-ợc cải thiện trên nhiều mặt Đó là những tiền đề quan trọng để Quỳnh L-u b-ớc vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện

đại hóa đất n-ớc trong thời đại mới góp phần xây dựng quê h-ơng, đất n-ớc giàu mạnh

1.2 Tình hình văn hóa - giáo dục Quỳnh L-u tr-ớc thời kỳ đổi mới (tr-ớc 1986)

Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu n-ớc của nhân dân ta đã toàn thắng ngày 30/4/1975 Đất n-ớc thống nhất, giang sơn thu về một mối Cả n-ớc b-ớc vào thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội Cùng với không khí chung của cả n-ớc nhân dân tỉnh Nghệ An nói chung và nhân dân huyện Quỳnh L-u nói riêng nô nức b-ớc vào thời kỳ mới, thời kỳ hàn gắn những vết th-ơng chiến tranh, khôi phục phát triển kinh tế văn hóa xã hội, xây dựng quê h-ơng theo những mục tiêu của thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội

Vấn đề đặt ra cho ngành văn hóa giáo dục là phải góp phần thúc đẩy nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và hoàn thiện nhân cách từng con ng-ời Trong hoàn cảnh lịch sử mới, phải lấy nhiệm vụ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội là hàng đầu, nhằm tạo ra động lực thúc đẩy phát triển đất n-ớc

Với sự nỗ lực phấn đấu của Đảng bộ và nhân dân Quỳnh L-u đã mang lại kết quả b-ớc đầu trong quá trình phát triển kinh tế xã hội ở địa ph-ơng

Thực hiện Chỉ thị của Bộ Giáo dục để góp phần đào tạo con ng-ời mới cần chú trọng thực hiện ph-ơng thức kết hợp giáo dục với lao động sản suất và hoạt động xã hội Nhà tr-ờng có 3 hoạt động cơ bản: dạy và học, lao động sản xuất, tổ chức đời sống tập thể

Chính nhờ đạt đ-ợc những thành tích trên nhiều mặt nên đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân đ-ợc cải thiện hơn tr-ớc, công tác văn hóa giáo dục có b-ớc phát triển mới Trên lĩnh vực văn hóa huyện Đảng bộ luôn có sự quan tâm chỉ đạo th-ờng xuyên và cụ thể Đời sống văn hóa tinh thần, phúc lợi xã hội của nhân dân đ-ợc chăm lo hơn tr-ớc, bộ mặt nông thôn đã dần dần thay đổi Các hợp tác xã xây dựng đ-ợc nhà trẻ, bệnh viện và trạm y tế của xã, tăng c-ờng cả về đội ngũ cán bộ chuyên môn cũng nh- cơ sở hạ tầng Phát

động phong trào xây dựng giếng n-ớc và nhà vệ sinh sạch sẽ, do đó giảm bớt

đựoc bệnh tật cũng nh- các bệnh truyền nhiễm

Công tác giáo dục luôn luôn đ-ợc quan tâm chú ý, mặc dù trong điều kiện khó khăn sau ngày giải phóng nh-ng tinh thần của giáo viên vẫn bám tr-ờng, bám lớp Thực hiện đầy đủ các quy chế của nhà tr-ờng, phong trào thi

đua "Hai tốt" vẫn đ-ợc giữ vững Đây là một cố gắng rất lớn của giáo viên trong thời gian đầu, rất đáng ghi nhận trong sự nghiệp giáo dục Quỳnh L-u

Cả ba hệ thống giáo dục cấp 1, cấp 2 và cấp 3 đều phát triển cả về chất l-ợng và số l-ợng Năm học 1975 - 1976, công tác giáo dục của Quỳnh L-u

đ-ợc xép vào loại khá của tỉnh Tr-ờng vừa học vừa làm đã đ-ợc tỉnh công nhận là một tr-ờng phổ thông lao động, và nh- vậy đến năm 1976, Quỳnh L-u

đã có 4 tr-ờng cấp 3, có th- viện huyện và nhiều nhà văn hóa xã

Đầu những năm 1980, sự nghiệp văn hóa giáo dục từng b-ớc đáp ứng nhu cầu đời sống tinh thần của nhân dân Đội ngũ giáo viên đ-ợc tăng c-ờng

về số l-ợng và chất l-ợng Công tác giáo dục ở nhà tr-ờng đ-ợc gắn bó chặt chẽ hơn với điều kiện thực tế Các đội văn nghệ cũng nh- đội chiếu bóng l-u

động tích cực đi các cơ sở phục vụ nhân dân Nhiều hội có nhiều hoạt động phong phú trong đó có "quỹ bảo thọ tuổi già" Việc phát hành sách báo mở rộng xuống tận làng xã với nhiều loại báo nh- báo Nhân dân, báo Nghệ Tĩnh,

báo Nông nghiệp kỹ thuật… Nhiều địa ph-ơng xây dựng các trạm truyền thanh, mạng l-ới tuyên truyền viên nhằm cổ vũ, động viên phong trào thi đua lao động sản xuất, xây dựng nên một diện mạo nông thôn mới phong phú cả

về vật chất lẫn tinh thần

Về đội ngũ cán bộ của huyện thời kỳ này đ-ợc tăng c-ờng cả về số l-ợng lẫn chất l-ợng Đến cuối năm 1985, cán bộ thuộc huyện quản lý là 4.078 ng-ời, trong đó có 2.287 ng-ời có trình độ trung học trở lên, chiếm 22%, riêng tỷ lệ có trình độ đại học trở lên là 4% Khu vực không trực tiếp sản xuất vật chất có 2.930 cán bộ, trong đó cán bộ có trình độ trung học trở lên chiếm 70%, riêng tỷ lệ đại học là 20% Cơ quan ủy ban nhân huyện có 134 ng-ời, trong đó 32% cán bộ có trình độ đại học

Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV về cải cách giáo dục lần thứ 3 (năm 1979) Ngành Giáo dục Quỳnh L-u đã đạt đ-ợc một

số kết quả b-ớc đầu, việc xóa nạn mù chữ đ-ợc chú trọng, cứ 3 ng-ời thì có 1 ng-ời đ-ợc đi học Các tr-ờng bổ túc văn hóa đ-ợc mở rộng hoạt động th-ờng xuyên và duy trì mãi về sau này

Tính đến năm 1985 tổng số lớp bổ túc văn hóa cấp 2 và cấp 3 có khoảng

40 lớp, tổng số học viên khoảng 700 đến 800

Hòa bình lập lại ngành mẫu giáo mầm non càng phát triển một cách mạnh mẽ, ch-ơng trình đ-ợc mở rộng và phát triển hầu hết trong toàn huyện xóm nào cũng có lớp mẫu giáo Xã nào cũng có văn phòng của tr-ờng mẫu giáo, có giáo cụ trực quan do các cô làm Trong toàn huyện có 49 tr-ờng mẫu giáo Số cháu mẫu giáo lớn khoảng 5.000 cháu, mẫu giáo bé khoảng 1.200 cháu, số giáo viên khoảng gần 300 cô

Các tr-ờng cấp 1 đ-ợc phát triển, con em đi học đông hơn nhất là một

số em khi chiến tranh đi tản c- không theo học đến nay tiếp tục đến lớp Một

số xã lúc này phải mở ra hai tr-ờng cấp 1 nh-: Quỳnh Lộc, Quỳnh Tam, Quỳnh Thắng, Quỳnh Lâm… phong trào dạy và học ở cấp 1 trong giai đoạn này mũi nhọn là tiếp tục thi đua về "vỡ sạch, chữ đẹp" diễn ra sôi nổi hào hứng trong nhà tr-ờng và nhân dân Toàn huyện có 49 tr-ờng cấp 1 với 24.000

học sinh và 600 giáo viên Tinh thần học tập của học sinh làm theo 5 điều Bác

Hồ dạy đ-ợc các em liên tục học tập và rèn luyện có hiệu quả Cấp 1 của Quỳnh L-u đ-ợc xếp vào loại khá, gỏi của tỉnh

Phong trào thi đua "Hai tốt" ở cấp 2 vẫn đ-ợc liên tục phát động và

đ-ợc các tr-ờng h-ởng ứng nhiệt liệt đều khắp nhằm khắc phục khó khăn phát huy những thành tích đã đạt đ-ợc Phong trào thi đua học tập phấn đấu để trở thành lớp tiên tiến diễn ra sôi nổi cho nên chất l-ợng trong tr-ờng đều nhau, tạo nên khí thế thi đua Một số tr-ờng đạt danh hiệu tiên tiến xuất sắc nh- tr-ờng cấp 2 Quỳnh Hồng, Quỳnh Dị, Quỳnh Châu, Quỳnh Hậu, Quỳnh Bá Lúc này toàn huyện có 45 tr-ờng cấp 2 với 12 nghìn học sinh và gần 500 cán

Đến năm học 1985 - 1986, kết quả các kỳ thi tốt nghiệp các ngành học

đạt khá cao Thi tốt nghiệp phổ thông cơ sở bình quân toàn huyện đạt 81% Một số tr-ờng đạt kết quả tốt nh- tr-ờng Quỳnh Hậu 93,2%, Quỳnh Hồng 92,3%, Quỳnh Đôi 91,9% Toàn huyện đ-ợc công nhận 6 tr-ờng phổ thông

cở sở đạt tiên tiến là Quỳnh Hồng, Quỳnh Bá, Quỳnh Yên, Quỳnh Đôi, Quỳnh Giang, Quỳnh H-ng Thi tốt nghiệp THPT đạt bình quân chung toàn huyện là 92%

Ngành văn hóa thông tin đã có nhiều cố gắng đẩy mạnh mọi hoạt động phục vụ nhiệm vụ chính trị của Đảng bộ và nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân, trong các đợt sinh hoạt chính trị kỷ niệm các ngày lễ lớn, 23 đội văn

nghệ toàn huyện đã phục vụ đ-ợc hàng trăm buổi với hơn 20.000 l-ợt ng-ời xem, chất l-ợng nội dung và nghệ thuật đ-ợc nâng lên Toàn huyện đã có 25 trạm truyền thanh cơ sở, trong đó có 4 trạm thu phát đài phát thanh sóng cực ngắn FM trạm huyện Các chính sách đối với th-ơng binh, gia đình liệt sỹ, gia

đình có công với cách mạng đ-ợc quan tâm chú ý, các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, giúp đỡ các gia đình th-ơng binh liệt sỹ, gia đình neo đơn, trẻ mồ côi diễn ra tích cực có nhiều ng-ời tham gia

Công tác phòng dịch làm tốt, nạn sốt rét hầu nh- thanh toán, đẩy mạnh phong trào xây dựng 3 công trình vệ sinh, tổ chức tiếp nhận và chỉ đạo thực hiện có hiệu quả ch-ơng trình dinh d-ỡng và ch-ơng trình vệ sinh môi tr-ờng của tổ chức UNICEP Phong trào tiêm chủng phòng bệnh sốt rét, sởi, tả, bại luệt cho nhân dân ở những vùng th-ờng xảy ra dịch bệnh đã kịp thời dập tắt các dịch bệnh

Sau 10 năm xây dựng theo định h-ớng xã hội chủ nghĩa, Quỳnh L-u cũng đã đạt đ-ợc một số thành tựu đáng kể về văn hóa - giáo dục, đã hình thành mạng l-ới giáo dục rộng khắp đến các vùng sâu vùng xa, b-ớc đầu hình thành nên đ-ợc cơ sở của một nền văn hóa, giáo dục theo định h-ớng giáo dục xã hội chủ nghĩa Nhu cầu học hỏi của thanh niên ngày càng cao, tính chuyên cần kiên trì và sự chịu khó của học sinh ngày càng chuyển biến tích cực, nhân dân trong huyện tạo điều kiện về tinh thần, vật chất cho con em học tập và hỗ trợ các tổ chức để hoạt động văn hóa Sự nỗ lực khắc phục khó khăn của cán

bộ, giáo viên ngành giáo dục để từng b-ớc đổi mới công tác quản lý chỉ đạo,

đổi mới ph-ơng pháp thực hiện cho phù hợp với điều kiện cụ thể của từng xã

và chung cho cả huyện

Tuy vậy sự phát triển kinh tế - xã hội cũng nh- văn hóa - giáo dục của huyện Quỳnh L-u còn chậm, ch-a vững chắc, thiếu toàn diện và đang đứng tr-ớc những khó khăn thách thức lớn Chất l-ợng các hoạt động văn hóa giáo dục văn hóa ch-a cao, các hoạt động văn hóa còn nghèo nàn, trong xã hội còn tồn tại nhiều tệ nạn xã hội nh-: mê tín dị đoan, bói toán, cờ bạc và các tập tục

lạc hậu có nguy cơ phát triển Trình độ dân trí còn thấp, đội ngũ giáo viên và cán bộ văn hóa yếu kém về trình độ, phẩm chất năng lực còn yếu

Truyền thống hiếu học bị giảm sút, tình trạng học sinh bỏ học ở mức báo động đặc biệt là ở những xã vùng biển Chất l-ợng h-ớng nghiệp, dạy nghề và chất l-ợng giáo dục đạo đức, giáo dục công dân ch-a cao, một số học sinh hẫng hụt về kiến thức văn hóa, kiến thức xã hội, sự hiểu biết của nhân dân còn nhiều hạn chế, gây trở ngại cho sự phát triển văn hóa giáo dục Hệ thống tr-ờng lớp xuống cấp nghiêm trọng, thiết bị dạy học thiếu thốn lạc hậu Trong đời sống tinh thần, Đảng ch-a lãnh đạo tốt việc xây dựng một nền văn hoá mới, nông thôn mới và con ng-ời mới xã hội chủ nghĩa một cách đồng bộ, một bộ phận thanh niên thiếu việc làm chạy theo buôn bán kiếm tiền và chuyển sang cách sống lêu lổng, đua đòi Ch-a tạo ra đ-ợc các d- luận xã hội rộng rãi và th-ờng xuyên phê phán những thói h- tật xấu, bảo vệ các giá trị

đạo đức trong đời sống, luật pháp ch-a gắn với d- luận xã hội để tạo ra sự vững chắc của kỷ c-ơng…

Qua 10 năm (1975 - 1985) cùng với kinh tế xã hội, văn hoá giáo dục Quỳnh L-u cũng lâm vào tình trạng khủng hoảng Văn hoá - giáo dục xuống cấp nghiêm trọng, chất l-ợng giảm sút, nhiều hiện t-ợng tiêu cực xuất hiện gây mất lòng tin đối với nhân dân

Bài toán đi tìm nguyên nhân của những hạn chế yếu kém về văn hoá giáo dục nói trên, một mặt về khách quan, huyện Quỳnh L-u cũng nằm trong hoàn cảnh khó khăn phức tạp chung của đất n-ớc Mặt khác, nguyên nhân chủ quan là chủ yếu, đó là việc đánh giá tình hình và xác định mục tiêu, biện pháp còn cảm tính ch-a dựa trên cơ sở thực tiễn, thiếu số liệu điều tra cơ bản, cộng thêm t- t-ởng bảo thủ giản đơn trong hoạch định chiến l-ợc phát triển văn hoá

- giáo dục, bồi d-ỡng nhân tài, công tác quy hoạch bồi d-ỡng, đào tạo bố trí cán bộ ch-a theo kịp với yêu cầu và nhiệm vụ của thời kỳ mới Một số lãnh

đạo, cán bộ các cấp ủy chính quyền mang t- t-ởng chủ quan, nóng vội, áp đặt

từ trên xuống việc đánh giá, nhận xét phong trào văn hoá giáo dục ch-a toàn diện, công tác khen, chê ch-a kịp thời và đúng mức, làm thủ tiêu động lực ý

chí phấn đấu của các cá nhân, cán bộ giáo viên và tập thể học sinh, do đó không nhân đ-ợc điển hình tiên tiến ra diện rộng Công tác xây dựng Đảng còn nhiều yếu kém, ch-a gắn chặt ba mặt chính trị, t- t-ởng và tổ chức, ch-a phối hợp nhiều lực l-ợng để ngăn chặn có hiệu quả những hoạt động mê tín dị

đoan và một số tiêu cực mà địch lợi dụng dựng chuyện phao tin đồn nhảm gây rối trong nội bộ và trong nhân dân

Nhìn thẳng vào sự thật lịch sử trong 10 năm (1975 - 1985) là cả một thời gian đầy thử thách nghiệt ngã của đất n-ớc ta, tình hình đó đòi hỏi Đảng

ta phải khắc phục Do đó muốn thoát khỏi sự trì trệ yếu kém trên thì đòi hỏi

Đảng bộ chính quyền ở Quỳnh L-u trên tinh thần chủ tr-ơng đổi mới của

Đảng Cộng sản Việt Nam, của Tỉnh ủy Nghệ An, phải tìm cho mình một h-ớng đi mới để nhanh chóng thoát khỏi tình trạng khủng hoảng trì trệ, củng

cố niềm tin của nhân dân, đồng thời cần xây dựng một nguồn nhân lực mới

đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội trong thời đại mới để v-ơn lên gặt hái những thành quả mới, góp phần xây dựng quê h-ơng đất n-ớc trong thế kỷ XXI một cách vững chắc hơn

đ-ợc tình hình trong n-ớc và tầm quan trọng trong bối cảnh quốc tế có nhiều biến động, tháng 12 năm 1986 Trung -ơng Đảng tiến hành khai mạc Đại hội

đại biểu toàn quốc lần thứ VI tại Thủ đô Hà Nội Đại hội chính thức đề x-ớng

đ-ờng lối đổi mới đất n-ớc một cách toàn diện, đồng bộ trên tất cả các lĩnh vực từ đổi mới kinh tế chính trị đến t- t-ởng văn hoá

Đổi mới đất n-ớc trong quá trình đi lên chủ nghĩa xã hội "không phải là thay đổi mục tiêu chủ nghĩa xã hội mà làm cho mục tiêu ấy đ-ợc thực hiện có hiệu quả bằng những quan niệm đúng đắn về chủ nghĩa xã hội, những hình thức b-ớc đi và biện pháp thích hợp", "nhằm kế thừa và phát huy những thành quả, những giá trị mà chủ nghĩa xã hội đã đạt đ-ợc…" Đổi mới toàn diện,

đồng bộ từ t- duy lý luận đến thực tiễn một cách khách quan khoa học trong

đó đổi mới kinh tế phải gắn với chính trị và lấy đổi mới kinh tế làm nhiệm vụ trọng tâm

Theo đ-ờng lối đổi mới của Đảng, phát triển sự nghiệp văn hoá giáo dục là một bộ phận của công cuộc đổi mới đất n-ớc phải phù hợp với yêu cầu

đổi mới kinh tế - xã hội Đại hội VI đã khẳng định: "Sự nghiệp văn hoá - giáo dục phải đ-ợc tiếp tục phát triển và nâng cao chất l-ợng" Cùng với khoa học công nghệ, giáo dục - đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi d-ỡng nhân tài Trong sự nghiệp ngày nay, xây dựng kinh tế là nhiệm vụ trung

tâm, nh-ng văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là

động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội Phát triển văn hoá - giáo dục

là quốc sách hàng đầu, là chìa khóa phát triển của đất n-ớc Cần nâng cao, cải tiến chất l-ợng dạy và học, khắc phục những yếu kém trong ngành giáo dục, thanh toán nạn mù chữ phổ cập giáo dục tiểu học, dần dần nâng cao phổ cập giáo dục các cấp học khác; đổi mới ph-ơng pháp giảng dạy học tập gắn liền với mục tiêu kinh tế kết hợp học với hành, học chữ với học nghề, nhà tr-ờng gắn với gia đình xã hội; tăng c-ờng giáo dục công dân, giáo dục thế giới quan khoa học, lòng yêu n-ớc, ý chí v-ơn lên vì t-ơng lai của bản thân và tiền đồ của đất n-ớc

Cùng với khoa học và công nghệ, văn hoá - giáo dục có vị trí quan trọng trong việc hình thành nhân cách, làm phong phú thêm đời sống tinh thần của nhân dân Đi vào kinh tế thị tr-ờng, mở rộng giao l-u quốc tế, tiếp thu những tinh hoa của nhân loại, song luôn luôn phải coi trọng những giá trị truyền thống và bản sắc dân tộc, quyết không đ-ợc đánh mất mình, trở thành bóng

mờ hoặc bản sao chép của ng-ời khác [16; 339, 400]

Thực hiện đ-ờng lối đổi mới của Trung -ơng Đảng đ-ợc nêu trong các Nghị quyết Đại hội VI, VII, VIII, Đảng bộ tỉnh Nghệ Tĩnh (sau đó là Đảng bộ Nghệ An) khẩn tr-ơng tiến hành Đại hội đề ra nhiệm vụ, mục tiêu, giải pháp chung phù hợp với tình hình cụ thể của từng địa ph-ơng trong tỉnh

Nắm vững những đ-ờng lối, chủ tr-ơng chính sách của Trung -ơng

Đảng và Đảng bộ tỉnh Nghệ An, trên cơ sở phân tích tình hình của huyện, những khó khăn bế tắc mà huyện đang gặp phải, cũng nh- thực tạo của huyện, tại Đại hội lần thứ XX (1986), và lần thứ XXI (1989), Đảng bộ huyện Quỳnh L-u đã đề ra chủ tr-ơng ph-ơng h-ớng, nhiệm vụ phát triển văn hoá - giáo dục nh- sau: Tiếp tục đẩy mạnh phát triển văn hoá quần chúng sâu rộng, chăm

lo giáo dục truyền thống cách mạng và đạo đức xã hội Xây dựng nếp sống mới trong từng gia đình và địa ph-ơng Tiến hành các phong trào, các cuộc vận động về xây dựng nông thôn mới, con ng-ời mới sâu rộng trong nhân dân với những nội dung thiết thực phù hợp với kinh tế và đặc điểm của từng vùng

Việc ma chay, c-ới xin, tế lễ, hội hè phải theo quy -ớc mới, chống các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan và các tệ nạn xã hội, đẩy mạnh các hoạt động văn hoá văn nghệ ở cơ sở, đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền, luôn tăng c-ờng công tác đào tạo và bồi d-ỡng nghiệp vụ cho đội ngũ thông tin viên, đẩy mạnh phong trào thể dục thể thao quần chúng, xây dựng nếp sống văn hoá mới Xây dựng nếp sống, nếp làm việc của cán bộ công nhân viên và các cơ quan Nhà n-ớc có tinh thần tận tụy phục vụ nhân dân, gần gũi dân và hiểu biết nguyện vọng của dân Xây dựng nếp sống văn minh gia đình văn hoá mới và biết phát huy những yếu tố tốt đẹp của gia đình truyền thống Việt Nam… Thực hiện cảo cách giáo dục, nâng cao chất l-ợng giáo dục h-ớng nghiệp cho học sinh, cần nâng cao trình độ chuyên môn, ph-ơng pháp giảng dạy và số l-ợng giáo viên; phấn đấu xây dựng đầu t- nâng cấp, sửa chữa cơ sở vật chất tr-ờng học một cách tốt nhất; tăng c-ờng cán bộ giáo viên tới các xã còn chậm phát triển về mọi mặt; đa dạng các loại hình đào tạo các cấp học, mở thêm các lớp học bổ túc văn hoá, các lớp học tại chức, các lớp vừa học vừa làm tránh tình trạng học dồn ca trong ngày Nâng cao chất l-ợng hoạt động của ngành giáo dục, kiềm chế con số học sinh bỏ học, xây dựng các tr-ờng lớp năng khiếu; giải quyết hợp lý chế độ l-ơng cho giáo viên, cán bộ làm công tác xã hội và công tác văn hoá giáo dục

Bên cạnh những chủ tr-ơng nhiệm vụ của công tác phát triển văn hoá giáo dục, Đảng bộ chính quyền Quỳnh L-u đã đ-a ra một số ph-ơng châm, biện pháp trong phát triển văn hoá giáo dục cần phải tiến hành kiên trì, lâu dài, quá trình đó phải trải qua nhiều khó khăn phức tạp Đồng thời phải tiến hành đồng bộ, có sơ kết, tổng kết để rút kinh nghiệm và phát huy những mặt tích cực Thực hiện chủ tr-ơng theo ph-ơng châm Nhà n-ớc và nhân dân cùng làm, Nhà n-ớc cung cấp vật t- hỗ trợ vốn, nhân dân đóng góp ngày công xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật cho bệnh viện, tr-ờng học, trạm xá, các công trình văn hoá công cộng Tăng c-ờng hoạt động văn hoá thông tin để nâng cao trình độ thẩm mỹ và nhận thức về văn hoá cho nhân dân, ở huyện phấn đấu xây dựng nhà văn hoá ngoài trời, mở rộng và nâng cấp chất l-ợng hệ thống

thông tin nghe, nhìn, sách báo, đ-a thông tin liên lạc xuống xã Làm tốt công tác bảo tàng, quản lý và tôn tạo các di tích lịch sử - văn hoá Xây dựng và thực hiện tốt thiết chế văn hoá cơ sở nh-: khu trung tâm văn hoá, th- viện, đài truyền thanh, di tích lễ hội, sinh hoạt tôn giáo, gia đình văn hoá Phấn đấu đến năm 1995 có 50 - 60% số xã có điện

30 - 40% số xã có tr-ờng học cao tầng

100% số xã có trạm y tế đảm bảo chất l-ợng

100% số xã có đài, trạm truyền thanh

20% số xã có hệ thống thông tin b-u điện

Đẩy nhanh phong trào xã hội hóa giáo dục, tổ chức lại hệ thống tr-ờng lớp, ngành học, quan tâm đúng mức cho giáo dục mẫu giáo mầm non; tăng c-ờng xây dựng cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, phấn đấu để có đủ giáo viên các ngành học, -u tiên phát triển tr-ờng năng khiếu; tập trung phổ cập cấp 1, tăng c-ờng chỉ đạo xóa mù chữ cho nhân dân và có 15 - 20% số xã hoàn thành phổ cập cấp 2 Khuyến khích dạy nghề, học nghề, học ngoại ngữ Tạo b-ớc chuyển nhanh mạnh mẽ về y tế, dân số, thực hiện tốt các chính sách xã hội… [7, 23]

2.2 Những thành tựu và hạn chế trong thời kỳ đầu đổi mới 1996)

(1986-2.2.1 Thành tựu

Hòa chung với không khí đổi mới của đất n-ớc trong thời kỳ đầu thực hiện đ-ờng lối đổi mới, Quỳnh L-u đã đạt đ-ợc nhiều thành tựu có ý nghĩa trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó trên lĩnh vực văn hóa - giáo dục đã có sự chuyển biến mạnh mẽ Với sự lãnh đạo và chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng bộ, huyện Quỳnh L-u nhanh chóng triển khai thực hiện nhiệm vụ phát triển văn hóa - giáo dục và b-ớc đầu đạt đ-ợc những kết quả khả quan, có tiến bộ rõ rệt so với giai đoạn tr-ớc đó

ở Quỳnh L-u, tr-ớc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (12-1986), hoạt động văn hóa còn nghèo nàn, trình độ dân trí còn thấp kém, tệ

nạn xã hội và các tập tục có nguy cơ phát triển, chất l-ợng giáo dục giảm sút,

đạo đức xuống cấp nghiêm trọng, gây mất lòng tin đối với nhân dân Trên cơ

sở đ-ờng lối chính sách của Đảng và Nhà n-ớc, Đảng bộ huyện và chính quyền Quỳnh L-u đã lãnh đạo nhân dân thực hiện đ-ờng lối đổi mới, xây dựng nếp sống văn hóa, nâng cao chất l-ợng giáo dục và xóa mù chữ cho nhân dân Các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao đã gắn đ-ợc với những ngày lễ lớn để phát động phong trào, tạo điều kiện cho nhân dân làm chủ, sáng tạo và có đời sống tinh thần thoải mái Đảng bộ huyện từng b-ớc xây dựng cơ

sở văn hóa, bảo vệ và tôn tạo các di tích lịch sử, tôn trọng tự do tín ng-ỡng của nhân dân, chống tệ nạn xã hội đang tồn tại ở địa ph-ơng

Quỳnh L-u là một huyện hình thành khá sớm trong lịch sử, nhân dân Quỳnh L-u có truyền thống cách mạng và văn hóa với nhiều di tích lịch sử - văn hóa đ-ợc xếp hạng, nhiều đền chùa, đình làng, lăng mộ còn l-u giữ những giá trị lịch sử văn hóa và kiến trúc nghệ thuật Văn hóa Quỳnh L-u là sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa xứ Nghệ và tiếp thu chọn lọc văn hóa các miền, cũng nh- chịu ảnh h-ởng giao thoa giữa miền Trung và miền Bắc Do đó, đã tạo nên bản sắc riêng, rõ nét trong văn hóa phi vật thể bằng chất liệu dân ca, hò,

vè, ví dặm, hát chèo, hát tuồng, hát cải l-ơng, là món ăn tinh thần của nhân dân trong đời sống văn hóa làng xã x-a và nay Trải qua bao thăng trầm lịch

sử những giá trị truyền thống lịch sử văn hóa quý báu đó vẫn đ-ợc duy trì và phát huy mạnh mẽ, các lễ hội, hội làng đ-ợc khôi phục và củng cố lại Lễ hội

ở Quỳnh L-u trở thành hình thức sinh họat văn hóa cộng đồng, là trung tâm thể hiện ý thức cộng đồng làng xã, là điểm tích tụ văn hóa nghệ thuật của cộng đồng làng xã Hội làng là dịp tập trung phô diễn những sinh họat văn hóa cộng đồng từ múa hát giao duyên, hát chèo, hát tuồng, hát dân ca, hò vè, cải l-ơng…, các hội thi đua tài, đua sức qua các trò võ, vật, hội đua thuyền, kéo

co, chọi gà, bóng chuyền, bóng đá, đấu cờ… vừa tiên tiến, vừa đậm đà bản sắc dân tộc tạo nên sức hấp dẫn, lôi cuốn cho lễ hội, từ đó hun đúc nên tài năng, trí thông minh, tài khéo léo, sức khỏe Trong thời gian dài, trải qua quá trình biến thiên của lịch sử xã hội, các lễ hội truyền thống ở Quỳnh L-u có phần bị

mai một do những b-ớc thăng trầm lịch sử Nh-ng dù ở thời kỳ nào thì lễ hội

ở Quỳnh L-u luôn là một hình thức sinh họat văn hóa lành mạnh, mang đậm bản sắc truyền thống và có tính phổ biến trong đời sống xã hội Nhiều lễ hội dân gian truyền thống trong thời kỳ này đ-ợc khôi phục, phát huy có hiệu quả nh-: lễ hội đền Cờn (Quỳnh Ph-ơng), đền Th-ợng (Quỳnh Nghĩa), đền Xuân Hòa, đền Phùng H-ng (Quỳnh Xuân), đền Xuân úc (Quỳnh Liên), đền V-u (Quỳnh Vinh)

Phong trào xây dựng nếp sống văn hóa ở cơ sở, gia đình văn hóa, làng xã, cơ quan, tr-ờng học đ-ợc đẩy mạnh và bắt đầu đạt đ-ợc những thành quả

đáng khích lệ Nhiều xã đã mời cán bộ ở Sở Văn hóa thông tin của tỉnh về tận cơ sở để h-ớng dẫn Sau nhiều năm phong trào văn hóa văn nghệ lắng xuống nay lại đ-ợc phục h-ng trở lại, nhiều đoàn ca hát của nhiều xã đã hoạt động trở lại Nhà văn hóa huyện đ-ợc thành lập ngày 9/6/1977 đ-ợc nâng cấp có sân cầu lông và nơi đá cầu phục vụ thanh thiếu niên, có phòng chiếu phim, phòng hội thảo, có th- viện với phòng học đầy đủ, các loại sách báo đủ loại phục vụ nhu cầu của hàng ngàn l-ợt ng-ời tham gia đọc sách

Các hoạt động văn nghệ quần chúng cũng có sự chuyển biến mạnh mẽ, nhiều loại hình câu lạc bộ chuyên ngành và của các tổ chức quần chúng, tổ chức xã hội đ-ợc tổ chức sinh họat có sự chỉ đạo của đơn vị Các ph-ơng tiện thông tin đại chúng trong nhân dân và số xã có hệ thống truyền thành tăng, mạng l-ới điện thoại đ-ợc hiện đại hóa một b-ớc, lực l-ợng văn hóa thông tin kịp thời phục vụ các nhiệm vụ chính trị của Đảng và Nhà n-ớc; công tác truyền thanh cơ sở ngày càng đ-ợc củng cố và phát triển Nếu nh- năm 1975 toàn huyện chỉ có 3 xã có trạm truyền thanh thì đến năm 1992 toàn huyện đã

có 15 xã có đài truyền thanh cơ sở và đến năm 1995 là 27 xã có trạm truyền thanh quy mô toàn xã Hệ thống truyền thanh truyền hình đ-ợc nâng cấp

Đến năm 1995, 25 xã đã có máy điện thoại, bình quân 5,6 hộ có 1 máy thu hình; 2,7 hộ có 1 máy thu thanh [9, 12] Tờ tin huyện Quỳnh L-u ra mỗi tháng một kỳ, chất l-ợng tốt, nội dung phong phú, những hoạt động trên đã

góp phần nâng cao đời sống văn hóa, giáo dục truyền thống trong các tầng lớp nhân dân

Nội dung công tác thông tin, tuyên truyền có nhiều đổi mới, ph-ơng thức và quy mô hoạt động rộng khắp Nếu nh- so với tr-ớc đây ở thôn, xóm, dùng loa thô sơ để tuyên truyền, thì nay dùng loa tăng âm có -u thế hơn, phạm

vi hoạt động đa dạng hơn Đài truyền thanh cơ sở đã phủ loa công cộng, nhất

là nơi tập trung đông dân c-, tổ thông tin đã cổ động thông báo tin tức tuyên truyền phổ biến các chính sách mới của Đảng đến tận ng-ời dân Các cuộc hội thi, hội diễn cấp huyện, cấp tỉnh đã đ-a về cơ sở để tổ chức đ-ợc cấp ủy, nhân dân đồng tình ủng hộ

Phong trào văn hóa văn nghệ - thể dục thể thao phát triển rộng khắp và

đa dạng, nhất là ở các tr-ờng học, ở cơ sở và các khu trung tâm ở huyện có phòng văn hóa - thông tin - thể thao làm nhiệm vụ quản lý Nhà n-ớc với hai biên chế (một tr-ởng phòng và một cán bộ) Trung tâm văn hóa thông tin với biên chế 14 ng-ời làm nhiệm vụ h-ớng dẫn và tác nghiệp các mặt hoạt động văn hóa - thông tin - thể dục thể thao, Chi hội văn nghệ của huyện đ-ợc thành lập với 14 hội viên, 3 câu lạc bộ thơ, ca nhạc, 2 câu lạc bộ bóng chuyền Toàn huyện có 42 nhà văn hóa xã, thị trấn, 186 nhà văn hóa thôn xóm, gần 300

điểm vui chơi thể dục thể thao, 2 th- viện xã, 42 tủ sách pháp luật, cả huyện

có 40/42 xã có sân bóng đá, 25 b-u điện văn hóa xã Đài truyền hình huyện

đ-ợc nâng cấp phủ sóng trong toàn huyện

Phong trào rèn luyện thân thể, thể dục thể thao đã thu hút đông đảo nhân dân tham gia, đặc biệt là thanh thiếu niên, 100% các xã tổ chức hàng trăm cuộc thi đấu bóng đá, bóng chuyền giữa các xã với nhau thu hút hàng ngàn khán giả Hàng năm tổ chức tốt các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao (TDTT) nhân các ngày lễ lớn, ngày đầu xuân và các hội diễn từ cơ sở lên huyện và đạt giải cao cả tỉnh, các cụm cổ động ở các trung tâm: Panô, áp phích, băng treo cổ động qua đ-ờng đ-ợc sử dụng th-ờng xuyên, đã khơi dậy đ-ợc phong trào sáng tác văn học, xuất bản một số tập thơ đ-ợc quần chúng hoan ngênh; phong trào hát dân ca, hát về Quỳnh L-u đ-ợc quần chúng

h-ởng ứng, mô hình đội văn nghệ xóm thôn hoạt động có hiệu quả về tập hợp lực l-ợng tham gia Các đội văn nghệ, chiếu phim l-u động huyện còn về tận các xã phục vụ góp phần vào việc tuyên truyền các nhiệm vụ chính trị, các chủ tr-ơng chính sách của Đảng, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân

Trong thời gian qua, công tác xây dựng nếp sống văn hóa, gia đình văn hóa đ-ợc triển khai sâu rộng trên địa bàn huyện Tính đến năm 1995 có 46.000 hộ đạt tiêu chuẩn Gia đình văn hóa chiếm 60% số hộ toàn huyện, mức sống và chất l-ợng đời sống văn hóa, xã hội - kinh tế đ-ợc nâng cao Các lễ hội đình đám đ-ợc phát động một cách lành mạnh, các lễ hội đ-ợc Ban văn hóa h-ớng dẫn tổ chức, những phong tục tập quán lạc hậu trong ma chay, c-ới xin phần nào giảm bớt, các biểu hiện nghiện hút trong nhà tr-ờng ch-a có ở Quỳnh L-u, các hình thức sinh họat văn hóa dân gian truyền thống đang dần

đ-ợc khôi phục, đời sống tinh thần của nhân dân ngày càng phong phú

Công tác xây dựng gia đình văn hóa nằm trong chiến l-ợc xây dựng nếp sống văn hóa là một vấn đề hết sức thiết thực phục vụ cho nhiều lĩnh vực trong cuộc sống Xây dựng gia đình văn hóa là một trong những việc làm, nhiệm vụ trọng tâm của cuộc xây dựng đời sống văn hóa vì gia đình là một tế bào của xã hội, là nơi l-u giữ chuyển giao các giá trị truyền thống văn hóa của dân tộc một cách hữu hiệu, mục đích của việc xây dựng gia đình văn hóa nhằm giữ gìn và phát huy truyền thống "trẻ cậy cha, già cậy con", "ông bà cha mẹ mẫu mực, con cháu thảo hiền" với mong muốn xây dựng những gia đình có truyền thống văn hóa tốt đẹp, con ng-ời có trách nhiệm với nhau hơn Qua đó góp phần giáo dục truyền thống đạo đức, giảm bớt các tệ nạn xã hội nh-: nghiện ngập, c-ớp bóc nhằm tạo sức mạnh để kháng lại sự xâm nhập của văn hóa độc hại vào gia đình xã hội

Việc xây dựng đời sống văn hóa đã có nhiều chuyển biến trong đời sống kinh tế - xã hội của nhân dân, d-ới sự lãnh đạo của Đảng bộ chính quyền Quỳnh L-u, nhân dân trong huyện đã đồng lòng giúp đỡ nhau phát triển kinh

tế, xóa đói giảm nghèo Bằng việc mở rộng sản xuất, phát triển ngành nghề

nâng cao đời sống cho nhân dân, hàng năm đã giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động số hộ khó khăn nghèo đói năm 1995 là 27,8% giảm 14,2% so với năm 1991, nhiều hộ trong huyện đã xây dựng đ-ợc nhà ngói nhà kiên cố

Bộ mặt nông thôn ở nhiều xã có b-ớc đổi mới, cho đến 1995, Quỳnh L-u có gần 70% số hộ có radio, 35% số hộ có ti vi, xe máy 3%, 70% số xã có mạng l-ới điện phục vụ sản xuất sinh hoạt Hệ thống đ-ờng giao thông nông thôn, chợ búa nâng cấp một phần góp phần đắc lực cho việc giao l-u hàng hóa và sinh hoạt của nhân dân

Các hoạt động đền ơn đáp nghĩa đối với gia đình liệt sĩ, th-ơng binh, các bà mẹ anh hùng, những ng-ời có công với cách mạng đ-ợc các cấp và toàn xã hội quan tâm Hàng năm vào ngày 27/7, hòa chung với không khí cả n-ớc t-ởng nhớ đến những ng-ời con hy sinh vì độc lập tự do của dân tộc, cán

bộ nhân dân huyện Quỳnh L-u đã làm lễ tổ chức thăm viếng các gia đình liệt

sỹ, th-ơng binh, bệnh binh, các gia đình có công với n-ớc Đây là việc làm thiết thực, nhiều cá nhân, tập thể đã thi đua làm việc nghĩa trong ngày này Các chính sách xã hội, công tác chi trả l-ơng, trợ cấp các đối t-ợng chính sách

đ-ợc đảm bảo và kịp thời, quỹ đền ơn đáp nghĩa, mua sổ tiết kiệm tình nghĩa, nhà tình th-ơng… đã góp phần động viên và tạo điều kiện cho các gia đình chính sách ổn định cuộc sống Đến năm 1995, Quỳnh L-u đ-ợc Nhà n-ớc công nhận 89 Bà mẹ Việt Nam anh hùng Huyện đã xây dựng đ-ợc 68 ngôi nhà tình nghĩa, trao tặng 1046 sổ tiết kiệm trị giá 1228 triệu đồng cho các gia

đình chính sách [9; 12, 13], và đã xây dựng đ-ợc nhiều đài t-ởng niệm liệt sỹ

ở các xã, góp phần vào việc giáo dục truyền thống cách mạng, tinh thần uống n-ớc nhớ nguồn, t-ơng thân t-ơng ái cho các tầng lớp nhân dân

Công tác y tế, chăm sóc sức khỏe cộng đồng cũng đ-ợc củng cố đầu t-, tăng c-ờng cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ Toàn huyện có 42 xã, thị trấn đều

có trạm xá có bác sỹ, và y sỹ tận tình phục vụ nhân dân tại địa ph-ơng, công tác phòng chống dịch bệnh và chăm sóc sức khỏe của nhân dân b-ớc đầu có kết quả, việc tiêm phòng mở rộng đạt 90% chỉ tiêu Phong trào trồng cây xanh bảo vệ môi tr-ờng ở các xã, thôn, xây dựng nhà vệ sinh phòng chống dịch

bệnh theo cách h-ớng dẫn của y tế; công tác kế hoạch hóa gia đình đã có hàng chục ngàn ng-ời tham gia, tiêu biểu nh- các xã Quỳnh Đôi, Quỳnh Hồng, Quỳnh Giang…, tỷ lệ giảm sinh hàng năm 0,1%, cho nên đến năm 1995 tỷ lệ phát triển dân số còn 2,1%

Trong quá trình chỉ đạo công tác phát triển văn hóa ở huyện nhà, Huyện

ủy, trung tâm văn hóa Quỳnh L-u cũng rất chú trọng tới việc bảo vệ và tôn tạo trùng tu các di tích lịch sử văn hóa Nhiều công trình văn hóa lâu đời nh- Đền Cờn, Đền thờ Lý Nhật Quang, Đền vua Hồ bị phá dỡ trong các giai đoạn tr-ớc nay đ-ợc tôn tạo trùng tu lại Đến năm 1996, toàn huyện đã có 8 di tích lịch sử văn hóa đ-ợc xếp hạng, đó là: Đền Cờn (Quỳnh Ph-ơng), đền Xuân úc (Quỳnh Liên), Đền V-u (Quỳnh Vinh), nhà thờ họ Hồ (Quỳnh Đôi), Đình Tam Mái (Quỳnh Thuận), Đình làng Quỳnh Đôi (Quỳnh Đôi), Đền Th-ợng (Quỳnh Nghĩa), Đền Quỳnh Tụ (Quỳnh Xuân) Việc giữ gìn và phát huy giá trị truyền thống văn hóa của dân tộc của quê h-ơng đ-ợc chú trọng trong lao

động sản xuất, trong phong cách ứng xử đ-ợc nâng cao và làm phong phú thêm bản sắc văn hóa con ng-ời Quỳnh L-u

Về chuyển biến của giáo dục: quá trình đổi mới giáo dục theo ph-ơng h-ớng và b-ớc đi phù hợp đ-ợc đẩy mạnh Mạng l-ới giáo dục phát triển t-ơng đối đồng đều, quy mô tr-ờng lớp đang đ-ợc điều chỉnh cho phù hợp với

điều kiện kinh tế, nguyện vọng của nhân dân và nhu cầu giáo dục của thế hệ trẻ Tuy vậy, do địa hình phức tạp, có đủ loại hình từ miền núi xa xôi hẻo lánh

đến đồng bằng, trung du và ven biển, lại chịu nhiều thiên tai, kinh tế còn gặp nhiều khó khăn nên trong nhiều năm sự nghiệp giáo dục chỉ đạt ở mức trung bình của tỉnh

Tr-ớc tình hình đó, năm 1988 Ban chấp hành Huyện ủy đã có Nghị quyết bàn về công tác giáo dục Quỳnh L-u là huyện đầu tiên trong tỉnh có Nghị quyết riêng của Ban chấp hành về công tác giáo dục Nội dung cơ bản của Nghị quyết là làm cho mọi ng-ời, mọi ngành, các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể nhất là cơ sở nhận thức đúng đắn hơn về vị trí của công tác giáo dục mà từ đó quan tâm đầy đủ hơn để đ-a phong trào giáo dục huyện

ngày càng phát triển và đạt đ-ợc những thành tựu mới, ngang tầm vị trí của một huyện lớn, huyện địa đầu của tỉnh

Với sự quan tâm chỉ đạo của huyện ủy, HĐND, UBND huyện, sự phối hợp có hiệu quả của các ban, ngành, đoàn thể của các địa ph-ơng, sự nỗ lực của đội ngũ thầy cô giáo, trong những năm đầu của thời kỳ đổi mới, giáo dục huyện Quỳnh L-u đã thu đ-ợc những thành tích đáng khích lệ

Từ một huyện có phong trào giáo dục thuộc loại trung bình của tỉnh, năm học 1987 - 1988 huyện đạt danh hiệu đơn vị khá, năm học 1988 - 1989

đạt danh hiệu đơn vị tiên tiến và từ năm 1989 đến 1995 luôn đạt danh hiệu tiên tiến xuất sắc của tỉnh Giáo dục Quỳnh L-u thu đ-ợc nhiều thành tích trong tất cả mọi mặt [1,14] Công tác giảng dạy và học tập ở tất cả các ngành học, cấp học nh- mẫu giáo, tiểu học, trung học, bổ túc văn hóa trong huyện vẫn đ-ợc duy trì th-ờng xuyên đều đặn và ngày càng nâng cao chất l-ợng đào tạo Huyện đã tập trung cho việc phổ cập giáo dục tiểu học và xóa mù chữ, có nhiều cố gắng trong bồi d-ỡng đội ngũ giáo viên giỏi, học sinh giỏi Thực hiện dân chủ hóa tr-ờng học và xã hội hóa giáo dục, chăm lo đời sống giáo viên, phát huy và nhân các điển hình, mô hình tiên tiến ra diện rộng trên địa bàn huyện

Về kế hoạch phát triển, tr-ớc hết phải nói đến tỷ lệ huy động các cháu thuộc ngành mầm non Từ chỗ có 10/42 xã trắng về mẫu giáo, nhà trẻ trong những năm 80, đến năm học 1990 - 1991, ngành đã huy động đ-ợc 9854 cháu

đi học và đến năm học 1994 - 1995, đã huy động đ-ợc 12272 cháu Hầu hết các xã đều mở đ-ợc tr-ờng mẫu giáo và đa dạng hóa các loại hình nhà trẻ Tỷ

lệ huy động trẻ 5 tuổi vào các lớp mẫu giáo ngày càng ổn định: năm 1993 huy

động đ-ợc 93%, đến năm 1995 huy động đ-ợc 95%, hầu hết các cháu đ-ợc đi học theo ch-ơng trình quy định của Bộ giáo dục - đào tạo

Tỷ lệ huy động học sinh tiểu học cũng ngày càng đi vào thế ổn định từ quy mô tr-ờng lớp đến số l-ợng học sinh Năm học 1993, số l-ợng học sinh của 49 tr-ờng tiểu học là 55289 em, số học sinh trung học cơ sở là 13506 em,

số học sinh THPT ở 4 tr-ờng là 2397 em

Sau Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XXI năm 1989, đặc biệt là sau khi

có Nghị quyết Hội nghị Ban chấp hành Trung -ơng lần thứ IV khóa VII, nhận thức của cán bộ đảng viên, giáo viên và nhân dân trong huyện về các vấn đề văn hóa nghệ thuật, chăm sóc sức khỏe, dân số và kế hoạch hóa gia đình nói chung, giáo dục đào tạo con ng-ời nói riêng đ-ợc nâng lên rõ rệt Các cấp ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể có nhiều cố gắng trong việc tổ chức thực hiện các đề án, ch-ơng trình văn hóa giáo dục, phát huy nhân tố con ng-ời trong chiến l-ợc phát triển kinh tế xã hội Sự nghiệp giáo dục tiếp tục phát triển đều cả về số l-ợng lẫn chất l-ợng Nếu nh- năm học 1990 - 1991, trên

địa bàn huyện có 68 tr-ờng học các cấp với 9854 em học sinh mẫu giáo,

54495 học sinh cấp 1 và cấp 2, 232 em học sinh giỏi huyện, 48 em đạt học sinh giỏi cấp tỉnh thì đến năm học 1990 - 1995 con số đó đã lên 90 tr-ờng,

12272 học sinh mẫu giáo, 75015 học sinh cấp 1 và 2 (gấp hơn 1,3 lần năm học

1990 - 1991), 65 em học sinh giỏi tỉnh và 653 em học sinh giỏi huyện, có 1 học sinh giỏi quốc gia

Giáo dục mầm non đ-ợc củng cố một b-ớc, đã hoàn thành cơ bản việc tách tr-ờng PTCS thành tr-ờng tiểu học và THCS, số học sinh đi học từ 1990 -

1995 tăng lên đáng kể, khối cấp 1 và cấp 2 là 20520 em, số học sinh mẫu giáo tăng 2418 em, tổng số học sinh cấp tỉnh và cấp huyện tăng 438 em

Năm học 1992 - 1993, với sự nổ lực cố gắng hết sức của thầy và trò, tr-ờng tiểu học và THCS xã Quỳnh Tân đ-ợc công nhận là tr-ờng tiên tiến, công tác xóa mù chữ, các hoạt động bổ túc văn hóa, dạy nghề có b-ớc tiến mới

Công tác phổ cập giáo dục tiểu học ngày càng ổn định vững chắc, năm học 1993 mới có 29/42 xã đạt tiêu chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học thì đến năm học 1995 - 1996, huyện đã hoàn thành công tác phổ cập giáo dục tiểu học

ở 39 xã trong tổng số 42 xã và đ-ợc UBND tỉnh công nhận là đơn vị đạt tiêu chuẩn quốc gia về phổ cập giáo dục tiểu học và xóa mù chữ Cũng trong năm học 1995 - 1996, lần đầu tiên Quỳnh L-u có đội ngũ học sinh tham gia đội tuyển quốc gia đông nhất (5 em)

Cùng với việc phát triển mạng l-ới tr-ờng lớp, chất l-ợng giáo dục đào tạo cũng đã có b-ớc chuyển biến rõ nét Huyện đã mạnh dạn đ-a vào một số loại hình giáo dục mới nhằm nâng cao chất l-ợng giáo dục nh- chuyển giao công nghệ cho lớp 1 ở 4 tr-ờng tiểu học, xây dựng các trung tâm chất l-ợng cao ở một số vùng dân c-, xây dựng tr-ờng mầm non bán trú của huyện, mở các lớp bổ túc văn hóa cấp 3 ở một số vùng, mở thêm lớp chuyên từ khối 4 đến khối 9, đáp ứng nhiệm vụ đào tạo nhân tài cho huyện Đồng thời cũng chú ý

đến chất l-ợng giáo dục đại trà, chú ý đầu t- cho các vùng khó khăn, tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, TDTT, hoạt động từ thiện và công tác xã hội khác, nâng cao chất l-ợng giáo dục thẩm mỹ, giáo dục đạo đức cho học sinh [1, 14] Triển khai có hiệu quả các chuyên đề dạy học theo ph-ơng pháp mới: chuyên đề phát hiện và bồi d-ỡng học sinh giỏi, chuyên đề công tác quản lý, thanh tra tr-ờng học… Vì vậy, chất l-ợng giáo dục ngày càng chuyển biến toàn diện, học sinh giỏi các cấp ngày càng tăng Nếu nh- tính từ năm 1975 -

1988, Quỳnh L-u có 70 học sinh giỏi cấp tỉnh, bình quân mỗi năm chỉ có 5 - 6

em Nh-ng từ năm học từ 1988 - 1989 số học sinh giỏi cấp tỉnh hàng năm tăng lên rõ rệt Năm học 1988 - 1989 có 18 em, năm học 1989 - 1990 có 21 em và

đẳng, trung học chuyên nghiệp ngày một tăng

Từ năm học 1988 - 1989, Quỳnh L-u đã v-ơn lên đứng vào hàng nhất nhì của tỉnh về sự nghiệp giáo dục Năm học 1988 - 1989, toàn ngành giáo dục Quỳnh L-u đ-ợc UBND tỉnh Nghệ An tặng bằng khen Năm học 1989 -

1990, ngành là đơn vị tiên tiến xuất sắc đ-ợc nhận bằng khen và cờ thi đua của UBND tỉnh, về thi đua 2 năm lập công dâng Bác Trong năm học 1992 -

1993, tr-ờng THPT Quỳnh L-u 1 đ-ợc công nhận là tr-ờng tiên tiến xuất sắc của tỉnh, đ-ợc Bộ giáo dục - đào tạo và UBND tỉnh tặng bằng khen

Phong trào xã hội hóa giáo dục có b-ớc phát triển sâu rộng Cơ sở vật chất tr-ờng học đ-ợc đầu t- nâng cấp, các lớp học tạm bợ đã dần đ-ợc thay bằng các lớp học kiên cố, cao tầng, các trang thiết bị dạy học đ-ợc từng b-ớc

bổ sung để nâng cao điều kiện dạy và học tốt hơn Có 20/42 xã đã xây dựng

đ-ợc tr-ờng học cao tầng, khởi đầu xây dựng tr-ờng học cao tầng là xã Quỳnh Văn, tiếp đến là xã Quỳnh Giang, Quỳnh Hồng, Quỳnh Bá, Tiến Thủy… Năm học 1995 - 1996, toàn huyện đã đầu t- hơn 7 tỷ đồng xây dựng mới 140 phòng học, đóng mới 273 bộ bàn ghế, sữa chữa 1628 bộ, tu sữa 487 phòng học Công tác xóa mù chữ, học ngoại ngữ, học nghề ngày càng đ-ợc quan tâm mở rộng

Cùng với sự phát triển về văn hóa giáo dục trên các lĩnh vực kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng của huyện Quỳnh L-u trong 10 năm đầu đổi mới (1986 - 1996) cũng đạt đ-ợc những thành tựu khả quan, tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội đ-ợc duy trì, kinh tế có mức phát triển mới,

đời sống nhân dân ổn định, quốc phòng toàn diện vững mạnh đã tạo điều kiện thuận lợi cho văn hóa giáo dục phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày đ-ợc nâng lên

Có đ-ợc những thành tích trên, tr-ớc hết là do có chủ tr-ơng, đ-ờng lối, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà n-ớc ta về công tác giáo dục thể hiện ở Nghị quyết Trung -ơng IV khóa VII đã đ-ợc Đảng bộ, chính quyền và nhân dân trong huyện quán triệt, vận dụng và đề ra các giải pháp phù hợp với thực tiễn địa ph-ơng Sự nghiệp văn hóa - giáo dục đã và đang đ-ợc xã hội hóa ngày càng cao Sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo có hiệu quả của các cấp ủy, chính quyền các cấp, sự hỗ trợ của các tổ chức đoàn thể và quần chúng nhân dân đã tạo b-ớc đi vững chắc cho sự nghiệp văn hóa giáo dục

Đảng bộ và chính quyền huyện Quỳnh L-u đã phát huy truyền thống

"tôn s- trọng đạo", xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc của nhân dân, khơi dậy nhu cầu học tập, huy động sự đóng góp tích cực của nhân dân để xây dựng tr-ờng lớp, nhà văn hóa, công trình công cộng của địa

ph-ơng Đồng thời do thành quả phát triển kinh tế xã hội của huyện trong những năm qua đã tác động mạnh mẽ và tích cực vào sự nghiệp văn hóa giáo dục Đời sống nhân dân đ-ợc nâng cao, tạo điều kiện thuận lợi cho mọi ng-ời tích cực tham gia hoạt động văn hóa

Đội ngũ cán bộ quản lý các cấp, đại bộ phận giáo viên, các ban, ngành

đã đoàn kết nhất trí, cố gắng v-ợt qua mọi khó khăn tâm huyết với nghề nghiệp; việc chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ giáo viên có đủ phẩm chất, năng lực tạo điều kiện thực hiện tốt nhiệm vụ của mình, đội ngũ cán bộ quản

lý th-ờng xuyên đ-ợc sàng lọc, bổ sung, củng cố về số l-ợng lẫn chất l-ợng nên phần lớn đã phát huy đ-ợc vai trò nòng cốt trong công tác chăm lo cho sự nghiệp văn hóa giáo dục

Những kết quả đạt đ-ợc trong thời kỳ đầu đổi mới đã và đang tạo tiền

đề vững chắc cho Đảng bộ và nhân dân Quỳnh L-u tiếp tục thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội VI của Đảng Song bên cạnh những thành tựu đó, trên mặt trận văn hóa giáo dục Quỳnh L-u vẫn còn nhiều hạn chế cần phải khắc phục

2.2.2 Hạn chế

Sau khi chuyển sang cơ chế thị tr-ờng, kinh tế t- nhân tham gia tích cực vào lĩnh vực hoạt động văn hoá, giáo dục Đối t-ợng phục vụ các cơ sở văn hoá giáo dục không phải chỉ hai thành phần kinh tế nh- tr-ớc đây mà bao gồm cả năm thành phần kinh tế với nhiều nhu cầu đa dạng và phong phú Công tác xã hội hoá văn hoá - giáo dục ngày càng đ-ợc tăng c-ờng Song do nhận thức

về văn hoá và công tác văn hoá, giáo dục còn hạn chế, cũng nh- sự tác động của mặt trái của cơ chế thị tr-ờng, cho nên một bộ phận cán bộ đảng viên và nhân dân còn ch-a nhạy bén bắt kịp với thời đại mới, coi th-ờng những giá trị truyền thống chạy theo lối sống cá nhân vị kỷ, chạy theo đồng tiền và xem nhẹ tình nghĩa Việc đề ra và triển khai thực hiện Nghị quyết lãnh đạo ở một

số Chi bộ cơ sở còn ch-a nghiêm túc, hiệu quả hoạt động ch-a cao Một số cấp uỷ Đảng chính quyền đoàn thể ch-a nhận thức đúng vai trò vị trí và tầm quan trọng của văn hoá, một bộ phận cán bộ đảng viên còn sa sút phẩm chất

và ý chí, thiếu tiên phong g-ơng mẫu về đạo đức lối sống và trách nhiệm với cộng đồng xã hội nên làm ảnh h-ởng đến uy tín của Đảng, Nhà n-ớc và niềm tin của nhân dân

Công tác quản lý hành chính Nhà n-ớc trên lĩnh vực văn hoá còn nhiều yếu kém Việc xây dựng và ban hành các văn bản chỉ đạo công tác văn hoá còn chậm ch-a theo kịp đ-ợc nhu cầu thực tế, từ chủ tr-ơng đi vào thực tế, xâm nhập thực tế là cả một quá trình thử thách chứ không phải ngày một ngày hai Bộ máy tổ chức ngành văn hoá còn nhiều bất cập, đội ngũ cán bộ làm công tác văn hoá thông tin còn thiếu, năng lực còn hạn chế, đa số cán bộ văn hoá cơ sở ch-a đ-ợc đào tạo bồi d-ỡng về chuyên môn nghiệp vụ Công tác xã hội hoá về hoạt động văn hoá thông tin ch-a sâu rộng đồng bộ, việc xây dựng các thiết chế văn hoá còn kém hiệu quả đặc biệt là ở vùng miền núi, ven biển

và vùng công giáo

Chất l-ợng hoạt động văn hoá còn yếu, phong trào văn nghệ thể thao quần chúng còn bị mai một Nhiều cơ sở ch-a quan tâm giáo dục truyền thống, các tệ nạn xã hội ch-a đ-ợc đẩy lùi Một số hủ tục lạc hậu, mê tín dị

đoan có xu h-ớng phục hồi, các hiện t-ợng thiếu văn hoá trong ứng xử ngày càng gia tăng nh- ăn nói tục tĩu, gây gổ hành hung, tâm lý sống vì tiền… xuất hiện ngày càng nhiều Hiện t-ợng cờ bạc r-ợu chè bê tha, số đề, nghiện hút vẫn còn nhức nhối, nhất là trong một số lớp trẻ gây lo ngại trong nhân dân Chất l-ợng và hiệu quả cuộc vận động "Xây dựng nếp sống văn hoá, gia đình văn hoá còn thấp" Mức sáng tạo và h-ởng thụ văn hoá ch-a nhiều và ch-a

đồng đều, thiếu lực l-ợng nòng cốt trong lĩnh vực văn hoá dân gian, lực l-ợng sáng tác đạo diễn cho phong trào văn nghệ quần chúng để có thành tích cao trong nghệ thuật Chất l-ợng gia đình văn hoá ch-a cao, ch-a gắn xây dựng gia đình văn hoá với xây dựng làng văn hoá, số làng xã đ-ợc công nhận làng, xã văn hoá còn quá ít

Công tác thông tin tuyên truyền nhìn chung còn yếu nên có một số chủ tr-ơng, chính sách mới của Đảng và Nhà n-ớc chậm đến với nhân dân Nội dung tuyên truyền ch-a thực sự đổi mới, ch-a có sự kết hợp chặt chữ giữa Ban

văn hoá và các địa ph-ơng; công tác quản lý các hoạt động văn hoá và dịch vụ văn hoá ch-a chặt chẽ, văn hoá đồi trụy vẫn ẩn nấp trong các ngõ hẻm, nhiều

điểm kinh doanh băng đĩa ch-a có gấy phép kinh doanh hoặc không đảm bảo quy định của Bộ văn hoá

Mặc dù đã chú trọng đầu t- vào lĩnh vực phát triển văn hoá giáo dục song cơ sở vật chất cho văn hoá còn nghèo ch-a đồng bộ, kinh phí đầu t- còn thấp, việc quản lý và phát huy các di tích văn hoá lịch sử ch-a tốt, một số di tích lịch sử văn hoá đã bị xuống cấp nghiêm trọng cần phải trùng tu tôn tạo kịp thời

Về giáo dục - đào tạo mặc dù đã rất cố gắng và đã đạt đ-ợc những thành tựu không nhỏ song nhìn chung vẫn còn nhiều yếu kém, quy mô giáo dục còn những khó khăn và mâu thuẫn giữa số l-ợng với chất l-ợng, giữa yêu cầu phát triển và nguồn lực đầu t- cơ sở vật chất, số l-ợng giáo viên với yêu cầu chuẩn hoá đội ngũ Hệ thống tr-ờng lớp nhiều nơi quá tải về số l-ợng, không đúng quy chuẩn dạy và học; việc chậm phát triển các lớp tr-ờng bán công, công lập đã hạn chế nhu cầu học lên của một số học sinh Tỷ lệ huy

động các cháu trong độ tuổi vào nhà trẻ rất thấp

Chất l-ợng giáo dục còn nhiều non yếu, chất l-ợng giáo dục đại trà ch-a đ-ợc nâng lên, mặt bằng dân trí còn thấp Chất l-ợng giáo dục ch-a đồng

đều ở các vùng miền, thiếu đồng bộ ở các cấp học, đội ngũ giáo viên thiếu về

số l-ợng và không đồng đều về chất l-ợng nhất là giáo viên đầu đàn, giáo viên ngoại ngữ Tình trạng vi phạm kỷ c-ơng trong thi cử, chạy theo thành tích của một số tr-ờng học đã đánh giá ch-a đúng thực chất, chất l-ợng học sinh ảnh h-ởng tới mục đích học tập, sự phát triển toàn diện của học sinh và trong quan

hệ thầy trò

Cơ sở vật chất trang thiết bị dạy và học còn thiếu thốn, kinh phí đầu t- còn thấp, vẫn ch-a giải quyết tình trạng học ba ca một ngày Nhiều xã còn phòng học tạm bợ, nhiều phòng học ch-a đảm bảo quy chuẩn thiếu ánh sáng, một số phòng học tr-ờng lớp đã bị xuống cấp ch-a đ-ợc nâng cấp tu sửa, công tác đầu t- khuôn viên tr-ờng học ch-a tốt, bờ rào nhiều nơi còn tạm bợ Công

tác thi đua khen th-ởng ch-a kịp thời và hạn chế, ch-a có chính sách thu hút giáo viên dạy giỏi về huyện và địa ph-ơng công tác, chính sách thu hút nhân tài về huyện công tác cũng ch-a cao

Do sự nhận thức về giáo dục trong một bộ phận dân chúng miền núi còn lạc hậu, nên dẫn đến tình trạng con em không đ-ợc học hành đầy đủ ở một

số vùng do điều kiện về kinh tế, giao thông đi lại khó khăn nên việc đầu t- cho con em học tập của một số bậc phụ huynh còn hạn chế Bên cạnh đó số l-ợng lao động không có việc làm còn nhiều, tỷ lệ tăng dân số còn cao, y tế cơ

sở và y tế dự phòng còn nhiều hạn chế, chất l-ợng điều trị ng-ời bệnh ch-a

đ-ợc nâng lên, vệ sinh môi tr-ờng một số nơi ch-a quan tâm chỉ đạo

Tóm lại, trong thời kỳ đầu đổi mới (1986 - 1996) với chủ tr-ơng chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà n-ớc trong công cuộc đổi mới, Đảng bộ chính quyền và nhân dân Quỳnh L-u đã rất chú trọng đến công tác phát triển văn hoá giáo dục và đã đạt đ-ợc nhiều thành tựu đáng kể Nếu so với tr-ớc đổi mới thì đây là một sự chuyển biến v-ợt bậc về mọi mặt là kết quả lãnh đạo

đúng đắn của Đảng bộ chính quyền Quỳnh L-u, là kết quả của tinh thần đoàn kết đồng lòng của toàn dân huyện Quỳnh L-u

Thời gian tới, tuy còn nhiều khó khăn, song với những thành tựu đã đạt

đ-ợc cùng những kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn trong 10 năm đổi mới (1986 - 1996), Đảng bộ chính quyền và nhân dân Quỳnh L-u vững tin b-ớc vào thời kì đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất n-ớc đạt kết quả cao hơn

Ch-ơng 3:

Văn hoá - giáo dục quỳnh l-u trong thời kỳ

công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất n-ớc (1996 - 2006)

3.1 Chủ tr-ơng, biện pháp của Đảng bộ huyện Quỳnh L-u

B-ớc vào thời kỳ đất n-ớc phát triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo h-ớng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, trong bối cảnh quốc tế có nhiều diễn biến phức tạp Cuộc cách mạng khoa học công nghệ phát triển với tốc độ cao, thúc đẩy kinh tế thế giới phát triển nhanh chóng, quá trình quốc tế hoá khu vực hoá đang trở thành xu thế mạnh Sự hợp tác quốc tế ngày càng tăng nhanh tạo nên nhiều thời cơ và thách thức mới trong quá trình hội nhập và phát triển

Trong bối cảnh lịch sử mới, có nhiều thời cơ nh-ng cũng không ít thách thức, Đại hội đại biểu diễn biến toàn quốc lần thứ VIII của Đảng họp tại Hà Nội (1996) đã đánh giá tình hình thế giới và trong n-ớc, tổng kết 10 năm thực hiện đ-ờng lối đổi mới và 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội VII, rút bài học kinh nghiệm và đề ra ph-ơng h-ớng, nhiệm vụ trong giai đoạn mới, thời kỳ

đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất n-ớc, ra sức phấn đấu đ-a n-ớc

ta cơ bản thành một n-ớc công nghiệp vào năm 2020 Không ngừng nâng cao

đời sống tinh thần, trình độ dân trí, khoa học phát triển, phục vụ đắc lực công nghiệp hoá, hiện đại hoá vì mục tiêu dân giàu n-ớc mạnh, xã hội công bằng, văn minh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội

Thấu suốt ph-ơng h-ớng, nhiệm vụ, chủ tr-ơng của các ch-ơng trình Trung -ơng Đảng đề ra, thấm nhuần t- t-ởng chỉ đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng bộ tỉnh, Đảng bộ Quỳnh L-u tiến hành Đại hội XXIII (1996), đề ra nhiệm vụ chăm lo phát triển hạ tầng xã hội: văn hoá giáo dục, y tế, dân số - kế hoạch hoá gia đình, phát triển văn hoá xã hội h-ớng vào việc chăm sóc bồi d-ỡng và phát huy nhân tố con ng-ời, không ngừng nâng cao dân trí, chất l-ợng cuộc sống một cách đồng bộ là nhân tố quyết định, là nguồn lực chủ yếu để tăng tr-ởng kinh tế và là mục

đích của tiến bộ xã hội Phát huy truyền thống tốt đẹp của quê h-ơng đất

n-ớc, xây dựng con ng-ời mới giàu về trí tuệ và nhân cách, có bản lĩnh chính trị vững vàng, phong phú về tâm hồn, có thể lực tốt, cần cù sáng tạo, có ý chí v-ơn lên trong lao động học tập và công tác mang nét đẹp của con ng-ời Việt Nam, xứ Nghệ trên quê h-ơng Quỳnh L-u

Đặt đúng vị trí giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu để làm tốt việc đầu t- bằng chính sách khuyến khích giáo dục và thực hiện xã hội hoá giáo dục một cách toàn diện, tạo sự gắn bó và hoạt động có hiệu quả giữa nhà tr-ờng gia đình và xã hội Tiếp tục quán triệt đầy đủ, sâu sắc Nghị quyết TW 2 (khoá VIII) và Nghị quyết 04 về ch-ơng trình hành động của BCH Đảng bộ tỉnh đã đề ra Cụ thể là: thực hiện mục tiêu giáo dục đào tạo, toàn diện đức, trí, thể, mỹ ở tất cả các cấp học, bậc học; coi trọng giáo dục chính trị, t- t-ởng, nhân cách t- duy sáng tạo, kỹ năng thực hành và tác phong công nghiệp, phát triển nguồn nhân lực "vừa hồng vừa chuyên", đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá, tạo mọi điều kiện cho nhân dân, đặc biệt là thanh niên học tập để lập thân lập nghiệp Quy hoạch mạng l-ới tr-ờng lớp, ngành học, cấp học, đa dạng hoá các loại hình giáo dục mầm non, mở rộng các tr-ờng trọng

điểm chất l-ợng cao, các lớp bán công, dân lập, các loại tr-ờng cấp 2-3 khu vực củng cố và phát triển giáo dục th-ờng xuyên; tăng c-ờng quy mô và chất l-ợng dạy nghề, học nghề cho thanh niên và học sinh, mở các lớp đại học, cao

đẳng, trung học chuyên nghiệp tại chức cho cán bộ và thanh niên

Nâng cao chất l-ợng giáo dục toàn diện, coi trọng giáo dục đạo đức, thể chất, ngoại ngữ, dạy nghề… Nâng cao hơn nữa chất l-ợng xã hội hoá giáo dục, bảo đảm vững chắc phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi, phấn đấu 100% xã

đạt phổ cập trung học cơ sở vào năm 2005 Tăng c-ờng cơ sở vật chất tr-ờng học, phấn đấu 100% số xã có tr-ờng học cao tầng hoặc bán kiên cố, đảm bảo

đủ giáo viên và tăng c-ờng tiêu chuẩn hoá đội ngũ Hoàn thành việc tách cơ sở vật chất các tr-ờng tiểu học và trung học cơ sở, làm tốt công tác thanh tra và quản lý tr-ờng học Chỉ đạo chuyển biến chất l-ợng giáo dục toàn diện và có nhiều học sinh giỏi, giáo viên giỏi, nâng cao chất l-ợng danh hiệu huyện tiên tiến xuất sắc về giáo dục

Đẩy mạnh cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá", ngăn chặn có hiệu quả các tập tục lạc hậu, tệ nạn xã hội, không ngừng nâng cao đời sống vật chất văn hoá cho nhân dân Thực hiện cuộc vận động xây dựng gia đình văn hoá, xây dựng nếp sống lành mạnh ở cộng đồng dân c-, chăm lo giáo dục ý thức văn hoá dân tộc, giáo dục truyền thống, phấn đấu đến năm 2005: 100% xóm, bản, khối phố có nhà văn hoá; 40 - 50% thôn xóm, cơ quan tr-ờng học đ-ợc công nhận đơn vị văn hoá, 80% gia đình đạt tiêu chuẩn văn hoá Củng cố và nâng cao chất l-ợng hoạt động và các thiết chế văn hoá Phấn đấu 100% số xã có hệ thống truyền thanh, sân vận động, 50% số xã có câu lạc bộ th- viện Xây dựng hệ thống phát sóng ngắn FM phủ sóng địa bàn huyện Đẩy mạnh phong trào văn hoá văn nghệ, thể thao quần chúng, nhất là phong trào hát dân ca, hát về Quỳnh L-u; khuyến khích các hoạt động sáng tạo văn hoá nghệ thuật, thành lập chi hội văn học nghệ thuật huyện Xây dựng nếp sống trong việc c-ới, việc tang và lễ hội đảm bảo lành mạnh, văn minh tiết kiệm phù hợp với truyền thống từng địa ph-ơng, từng vùng Bảo vệ và tôn tạo các di tích lịch sử văn hóa đ-ợc công nhận gắn với khai thác các di tích khác

và du lịch biển, đồng thời xây dựng một môi tr-ờng xanh sạch đẹp

Từng b-ớc hoàn thiện thiết chế văn hóa, tăng c-ờng công tác quản lí nhà n-ớc đối với các hoạt động văn hóa và dịch vụ văn hóa Đẩy lùi tiến tới xóa bỏ các tập tục lạc hậu, các ấn phẩm có nội dung độc hại phản văn hóa, xây dựng môi tr-ờng văn hóa lành mạnh tiến bộ

Việc xây dựng và phát triển văn hóa phải phù hợp với tiềm năng kinh tế

ở mỗi địa ph-ơng và trình độ dân trí của nhân dân Đây là một vấn đề quan trọng bởi xây đựng thiết chế văn hóa tiến bộ phải kết hợp hài hòa với chính sách kinh tế - xã hội Tức là chính sách đầu t- con ng-ời, vì con ng-ời là vốn quý nhất, phải lấy con ng-ời làm mục tiêu để đáp ứng mọi nhu cầu văn hóa Thực tiễn chứng minh rằng, nếu địa ph-ơng mà biết kết hợp hài hòa giữa tăng tr-ởng kinh tế với phát triển văn hóa- xã hội thì nơi đó đời sống văn hóa phát triển và có nhiều hứa hẹn Để xây dựng nếp sống văn hóa nâng cao trình độ dân trí, tr-ớc tiên cần phải quy hoạch đầu t- nâng cấp xây dựng cơ sở vật chất