Ngay từ tuổi ấu thơ trẻ mầm non đặc biệt là trẻ 3 4 tuổi đang ở những bước phát triển mạnh về nhận thức, tư duy, ngôn ngữ, tình cảm...Thế giới khách quan xung quanh thật bao la rộng lớn có biết bao điều mới lạ, hấp dẫn và còn có bao lạ lẫm, khó hiểu, trẻ tò mò muốn biết, muốn khám phá khoa học và xã hội là việc làm thiết thực và phải được tổ chức một cách có mục đích có kế hoạch nhằm hướng tới việc mở rộng nhận thức, phát triển các quá trình tâm lý và hình thành các kỷ năng kỷ xảo cho trẻ. Trẻ được khám phá, trải nghiệm theo phương thức “Học mà chơi, chơi mà học” trong đó trẻ là chủ thể của mọi hoạt động, cô giáo chỉ là người hướng dẫn. Cô phải là người linh hoạt, nhạy bén, kịp thời, có năng lực và chủ động sáng tạo trong mọi hoạt động. Để có cơ sở cho trẻ học tốt ở các lớp sau nên tôi đã mạnh dạn đề ra “Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ trong giờ làm quen với môi trường xung quanh ở độ tuổi mẫu giáo bé 3 4 tuổi”. Qua đề tài nghiên cứu giáo viên có những định hướng phù hợp trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ mầm non 34 tuổi. Giúp trẻ mạnh dạn, tự tin giao tiếp, trò chuyện với những người xung quanh, thích đưa ra những câu hỏi và có nhiều kiến thức mới, kinh nghiệm được sâu sắc trong trẻ.
Trang 1PHẦN I: MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn biện pháp
Ngay từ tuổi ấu thơ trẻ mầm non đặc biệt là trẻ 3- 4 tuổi đang ở những bước phát triển mạnh về nhận thức, tư duy, ngôn ngữ, tình cảm Thế giới khách quan xung quanh thật bao la rộng lớn có biết bao điều mới lạ, hấp dẫn và còn có bao
lạ lẫm, khó hiểu, trẻ tò mò muốn biết, muốn khám phá khoa học và xã hội là việc làm thiết thực và phải được tổ chức một cách có mục đích có kế hoạch nhằm hướng tới việc mở rộng nhận thức, phát triển các quá trình tâm lý và hình thành các kỷ năng kỷ xảo cho trẻ Trẻ được khám phá, trải nghiệm theo phương thức “Học mà chơi, chơi mà học” trong đó trẻ là chủ thể của mọi hoạt động, cô giáo chỉ là người hướng dẫn Cô phải là người linh hoạt, nhạy bén, kịp thời, có năng lực và chủ động sáng tạo trong mọi hoạt động Để có cơ sở cho trẻ học tốt
ở các lớp sau nên tôi đã mạnh dạn đề ra “Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ trong giờ làm quen với môi trường xung quanh ở độ tuổi mẫu giáo bé 3- 4 tuổi” Qua đề tài nghiên cứu giáo viên có những định hướng phù hợp trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ mầm non 3-4 tuổi Giúp trẻ mạnh dạn, tự tin giao tiếp, trò chuyện với những người xung quanh, thích đưa ra những câu hỏi và có nhiều kiến thức mới, kinh nghiệm được sâu sắc trong trẻ
PHẦN II NỘI DUNG
1 Thực trạng
1.1 Thực trạng của việc tổ chức tiết học cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh ở lớp mẫu giáo 3- 4 tuổi trường mầm non
Trang 2Trong thời gian đầu năm các giáo viên đã thực hiện đúng chương trình mà ngành- phòng giáo dục đã qui định là tổ chức cho trẻ tham gia dầy đủ các hoạt động làm quen với môi trường xung quanh theo các chủ đề Giáo viên đã thực hiện đầy đủ nội dung và đúng tình tự các bước, các phần đúng phương pháp và cũng đã chuẩn bị đầy đồ dùng dạy học nhưng tôi thấy giờ học đạt kết quả không cao Trong giờ học trẻ không tập trung chú ý, trẻ có vẻ mệt mỏi , chán nản, uể oải, không chú ý nghe cô giảng bài, lười suy nghĩ, rất ít trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động, trẻ không hăng hái giơ tay phát biểu, trẻ không nắm được kiến thức mà cô truyền đạt Có nhiều trẻ nắm bắt kiến thức không được chắc chắn , hay quên, khi cô đặt câu hỏi thì trẻ không trả lời được hoặc trả lời ấp úng, không chính xác.Với tình trạng trên, nên chất lượng giờ dạy của lớp rất thấp, các tiết dạy trẻ làm quen môi trường xung quanh của lớp được nhà trường dự giờ đánh giá chỉ xếp loại đạt yêu cầu
Qua thời gian suy nghĩ, tìm tòi bằng biện pháp quan sát , đàm thoại Tôi đã tìm ra được một số nguyên nhân:
- Đồ dùng trực quan của giáo viên chưa đẹp, chưa hấp dẫn, ít sử dụng vật thật để dạy trẻ nên chưa thu hút sự chú ý của trẻ
- Do trong quá trình dạy học, giáo viên dùng phương pháp sử dụng lời nói nhiều, chưa tạo nhiều cơ hội cho trẻ tham gia hành động với đối tượng nên chưa kích thích được sự tích cực hoạt động của trẻ
- Các hình thức dạy học của giáo viên ít sử dụng hình thức mới lại , hấp dẫn
Trang 3Với những nguyên nhân trên tôi đã tìm tòi, học hỏi , mạnh dạn nghiên cứu thực nghiệm và đề ra “ Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ trong giờ làm quen với môi trường xung quanh ở độ tuổi mẫu giáo bé 3- 4 tuổi”
1.2 Thuận lợi và khó khăn
* Thuận lợi:
- Luôn được sự giúp đỡ, chỉ đạo sát sao về chuyên môn của Phòng giáo dục,
sự quan tâm tạo điều kiện về mọi mặt của Ban giám hiệu nhà trường
* Khó khăn
- Do khả năng nhận thúc của trẻ không đồng đều, một số trẻ lần đầu tiên mới đến lớp nên nề nếp thói quen chưa có
- Một số trẻ chưa có hứng thú tham gia vào các hoạt động tìm tòi, khám phá
- Ngôn ngữ của trẻ chưa mạch lạc và còn nhút nhát nhất là trong giáo tiếp , trong các hoạt động trẻ chưa tập trung nghe cô hướng dẫn
2 Các biện pháp thực hiện
Biện pháp 1: Tạo điều kiện cho tre thường xuyên tiếp xúc với vật thật
Trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ 3- 4 tuổi nói riêng có sụ tưởng tượng chưa phong phú, kinh nghiệm sống trẻ còn ít nên tôi thường sử dụng vật thật để dạy trẻ Trẻ được thường xuyên hoạt động với các sự vật hiện tượng xung quanh một các trực tiếp như: sờ, nắn, ngửi, nghe chơi với chúng thì trẻ sẽ tích cực hơn Tiếp xúc với vật thật thì tôi thấy trẻ hứng thú và nắm bắt kiến thức một cách rõ ràng nhất Đây là cơ hội trẻ được tiếp xúc với sự vật hiện tượng và được trải nghiệm nhiều nhất
Trang 4Ví dụ: Tiết dạy về khám phá quả cam, tôi đã chuẩn bị một số quả cam để trẻ được được quan sát và trải nghiệm trẻ được quan sát biết màu sắc, hình dạng của quả Trẻ ngửi – nếm biết được mùi và vị quả cam Từ đó trẻ có thể tự mình nhận xét về đặc điểm của quả cam
Biện pháp 2: Khám phá khoa học thông qua thí nghiệm thực hành
Sự ham thích khám phá của trê là vô tận, được tiếp xúc với vật thật rồi nhưng lại thích mày mò tìm hiểu và thử nghiệm với các sự vật hiện tượng Được
tự tay làm các thí nghiệm với trẻ quả là diều thích thú Qua các thí nghiệm trẻ được trải nghiệm và cuối cùng tìm đến một kết quả nào đó sẽ là một điều lý thú
Từ đó trẻ sẽ dễ dàng tiếp thu kiến thức mới và các kiến thức đó khắc sâu hơn
Ví dụ : Cho trẻ làm thí nghiệm đường, muối , cát với nước: Những chất nào
có thể tan trong nước Sau đó cho trẻ nếm thử nước đường có vị ngọt, nước muối có vị mặn
Ví dụ: Tiết dạy khám phá khoa học” Đôi bàn tay kỳ diệu” tôi đã cho trẻ thực hiện một chuỗi các thí nghiệm “ Nóng hay lạnh”, “ Mềm hay rắn “ như sau:
- Có hai túi vải : một túi đựng các viên sỏi- một túi đựng bông
- Có hai chậu: Chậu màu đỏ đựng nước ấm- chậu trắng đựng nước đá
- Chia trẻ thành hai nhóm:
+ Nhóm 1: Túi đựng bông- đựng đá: cho trẻ sờ và hỏi trẻ cảm nhận về từng túi rắn hay mềm?
+ Nhóm 2: Cô hướng dẫn trẻ cách chơi với nước, sau đó phát cho nhóm này một chậu nước đá, một chậu nước ấm cho trẻ sờ tay vào từng chậu nước và tự
Trang 5nói lên được cảm nhận của mình: Nước ở chậu như thế nào? Nhờ có bộ phận gì con biết được nước trong chậu đó nóng(lạnh)?
Từ đó rút ra kết luận: Tay giúp cơ thể biết được đồ vật đó nóng hay lạnh, đồ vật đó mềm hay cứng
Biện pháp 3: Gây hứng thú cho trẻ trong các tiết khám phá.
Trẻ ở lứa tuổi mầm non rất thích những các mới lạ sinh động, việc gây hứng thú cho trẻ để trẻ hướng tới các đối tượng cần khám phá Các hình thức được thay đổi linh hoạt để trẻ hướng tới các đối tượng cần khám phá Các hình thức được thay đổi linh hoạt để phù hợp với từng đối tượng như: Chơi trò chơi, hát, múa, đọc thơ, tạo tình huống bất ngờ
Ví dụ: Khi cho trẻ khám phá về một số đồ chơi của lớp, tôi có thể cho đồ chơi vào chiếc hộp bí mật sau đó cho trẻ mở món quà bí mật
Hoặc là: Khi dạy tiết khám phá về “con mèo” tôi đã lồng một đoạn clip về cách săn mồi của mèo cho trẻ xem Trẻ rất thích thú trả lời các câu hỏi của cô đặt ra Kiến thức trẻ tự tìm ra trẻ sẽ ghi nhớ lâu hơn và hiểu sâu sắc hơn
Biện pháp 4: Lồng ghép các trò chơi vào các hoạt động khám phá.
Đối với trẻ mẫu giáo vui chơi là hoạt động chủ đạo, phương châm của trẻ là được “học bằng chơi, chơi bằng học” nên trong quá trình trẻ làm quen với môi trường xung quanh cô phải thường xuyên sử dụng trò chơi vào các tiết học nhằm mục đích ôn luyện ,củng cố kiến thức, vừa được thỏa mãn nhu cầu chơi cho trẻ
Ví dụ: Khi cho trẻ khám phá về “ con vịt” sau khi trẻ tự quan sát bằng trải nghiệm và trả lời các câu hỏi cô có thể nhấn mạnh về đặc điểm của con vịt qua trò chơi bằng tay- chân- kết hợp tiếng kêu của vịt: Vịt kêu, vịt vỗ cánh, mỏ vịt,
Trang 6chân vịt Hoặc là trò chơi đưa vịt về chuồng: Trẻ được tự xếp chuồng, đưa vịt
về chuồng qua yếu tố thi đua hai đội sẽ lôi cuốn; thu hút sự chú ý của trẻ giúp trẻ
có có hứng thú tham gia vào trò chơi
Biện pháp 5: Cho trẻ hành động trực tiếp, tiếp xúc với sự vật hiện tượng
Trẻ mẫu giáo có tính hiếu động, thích tò mò, khám phá đó chính là nhu cầu thiết yếu của trẻ nên trong quá trình dạy trẻ bằng những đồ dùng trực quan cô phải cho trẻ được hành động với đối tượng thông qua những việc làm cụ thể với đối tượng vừa để thoả mãn nhu cầu của trẻ giúp trẻ sẽ có hứng thú Mặt khác, khi cho trẻ hành động với đối tượng sẽ giúp trẻ nắm bắt kiến thức một cách dễ dàng, nhanh chóng và khắc sâu kiến thức cho trẻ
Ví dụ: Khi cho trẻ làm quen với một số con vật Muốn cho trẻ nhận biết được về tập tính như sự đi lại, chạy, nhảy, cách ăn uống của con vật cô có thể chuẩn bị một số thức ăn cho con vật Cô không nên cho con vật ăn mà cô cho trẻ
tự tay đưa thức ăn cho con vật( cho gà, cá ăn ) Khi trẻ được tự tay đưa thức ăn cho con vật thì trẻ sẽ rất thích thú và chú ý quan sát xem con vật có ăn những thức ăn đó không, nó ăn như thế nào và trẻ quan sát một cách kỹ lưỡng sẽ thấy con cá ăn cơm bằng cách đớp mồi, con gà ăn thóc, gạo bằng cách dùng mỏ mổ thức ăn Những tập tính của con vật đã thể hiện ngay ra trước mắt trẻ, trẻ được quan sát một cách trực tiếp sẽ giúp trẻ ghi nhớ một cách sâu sắc hơn
Hoặc đối với tiết dạy về quần áo và đồ dùng của bé Trong tiết học này cô phải dạy cho trẻ biết cách mặc quần áo Muốn trẻ nắm được các kỹ năng về sử dụng quần áo và đồ dùng một cách dễ dàng và nhanh chóng thì cô nên tổ chức
Trang 7cho trẻ tự mặc quần áo, lúc đó trẻ được tự tay cầm vào quần áo đẹp do cô chuẩn
bị, được tự mình cho tay, chân vào ống quần, tay áo, được tự cài cúc, chui đầu qua sự gợi ý, hướng dẫn của cô Bằng các thao tác và hành động trẻ sẽ thấy thích thú vì trẻ nhỏ rất thích được mặc quần áo đẹp, trẻ thấy vui sướng khi được thực hiện nhiệm vụ do cô yêu cầu từ đó trẻ sẽ cố gắng thực hiện tốt nhiệm vụ
Việc cho trẻ hành động với đối tượng sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái, thích thú, khích thích được tính tò mò ham hiểu biết ở trẻ từ đó trẻ sẽ dễ dàng nắm bắt được những kiến thức mà cô truyền đạt
Biện pháp 6: Lồng ghép tích hợp khám phá trong mọi hoạt động
Để trẻ có nhiều thời gian và nhiều cơ hội khám phá, tôi luôn chú trọng lồng ghép các hoạt động cho trẻ khám phá ở mọi lúc mọi nơi vào tất cả các hoạt động trong chế độ sinh hoạt một ngày của trẻ ở trường: Giờ đón trẻ, giờ trả trẻ, hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, hoạt động chiều, hoạt động lao động, giờ ăn
và trong các môn học khác Trong các hoạt động đó trẻ khám phá qua môn học khác, các trò chơi, bài hát, bài thơ, các bài đồng giao, được làm các bài tập được xem các clip và được hưỡng dẫn thực hiện các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống Được tham gia khám phá, trải nghiệm ở mọi lúc, mọi nơi, trong mọi hoạt động trẻ rất thích thú và có thêm kiến thức về các sự vật hiện tượng xung quanh trẻ
Ví dụ 1: Trong giờ đón trả trẻ tôi trò chuyện cùng trẻ về bản thân trẻ, gia đình trẻ, công việc hàng ngày của trẻ, của mọi người xung quanh, các phương tiện bố mẹ sử dụng hàng ngày, một số nghề phổ biến ở địa phương, các lễ hội và xem tranh ảnh về các danh lam thắng cảnh Qua đó trẻ có thêm nhiều kiến thức
về xã hội
Trang 8Ví dụ 2: Trong tiết tạo hình “Nặn con gà” tôi cho trẻ quan sát bức tranh con gà rồi đàm thoại để trẻ nêu lên được những đặc điểm nổi bật của con gà như: đầu gà, mắt, mỏ, chân gà Từ đó trẻ sẽ được củng cố kiến thức về con gà, trẻ sẽ nặn con gà có đầy đủ các bộ phận
Ví dụ 3: Trò chơi “Gieo hạt” trẻ biết được quá trình nảy mầm của hạt như thế nào
Biện pháp 7: Thái độ , cử chỉ của cô nhẹ nhàng, gần gũi trẻ
Vì trẻ mẫu giáo ưa nhẹ nhàng, tình cảm nên trong quá trình dạy trẻ cô phải
độ quý mến gần gũi trẻ Cô luôn cư xử công bằng với tất cả trẻ trong lớp, luôn dịu dàng, yêu mến trẻ
Trong quá trình dạy trẻ, cô phải nói nhẹ nhàng, tình cảm, cường độ giọng điệu của cô vừa phải, không nói quá to hoặc quá nhỏ Lời nói của cô phải diễn cảm kết hợp với cử chỉ điệu bộ ánh mắt để thể hiện đúng nội dung câu nói, đúng hoàn cảnh
Ví dụ: khi sử dụng lời nói trong phần trò chơi cô nói với giọng vui tươi, sôi nổi thể hiên sự vui nhộn của trò chơi Khi cô nói trong phần truyền đạt, cung cấp kiến thức thì nói chậm rãi nhưng ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu
Trong quá trình dạy, cô phải biết xử lý các tình huống khéo léo, tế nhị vì trẻ mẫu giáo hay sợ sệt nhút nhát và rất thích khen ngợi nên cô phải thường xuyên khen và động viên trẻ
Với lời nói nhẹ nhàng, tình cảm, thái độ của cô sẽ lôi cuốn, thu hút sự tập trung chú ý của trẻ vào việc khám phá đối tượng từ đó trẻ sẽ dễ dàng nắm bắt được những kiến thức mà cô truyền đạt
Trang 9III Hiệu quả của việc áp dụng biện pháp trong thực tế tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục tại trường mầm non
Qua kiểm tra đánh giá quá trình thực nghiệm, kết quả thực nghệm chứng tỏ việc sử dụng các phương pháp trên giúp trẻ học môn làm quen với môi trường xung quanh có tiến bộ rõ rệt Đối với bản thân qua nghiên cứu tài liệu, qua sự học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp tôi đã có nhiều kinh nghiệm và kiến thức trong giảng dạy Là giáo viên tâm huyết với nghề ,yêu nghề mến trẻ, không ngừng tham khảo tài liệu, tìm kiếm bài dạy điện tử, tham khảo những trò chơi, các hình thức áp dụng thêm phong phú, nội dung chương trình dạy trẻ một cách sáng tạo, linh hoạt giúp trẻ phát triển về mọi mặt Tôi cảm thấy rất vui khi được góp một phần nhỏ bé của mình vào sự đổi mới của giáo dục mầm non
Kết quả so sánh được biểu hiện qua bảng sau:
Nội dung
Số trẻ
Quan sát, tìm ra đặc điểm và trả lời
câu
Trẻ hứng thú tham hoạt động tìm tòi khám phá
Khả năng nhận thức
Đạt %
Chưa đạt
%
Đạt %
Chưa đạt
%
Đạt %
Chưa đạt
%
Trước khi áp
dụng sáng
kiến
20 5
2 5 15
7 5 4
2 0 16
8 0 4
2 0
16 80
Sau khi áp
dụng sáng
kiến
20 18
9 0 2
1 0 18
9 0 2
1 0 18
9 0
2 10
PHẦN IV: KẾT LUẬN
1 Ý nghĩa của biện pháp
Trang 10- Việc thực hiện quá trình nghiên cứu đề tài cho thấy việc cho trẻ làm quen với môi trường xung quanh là một hoạt động học thông qua những hoạt động thực tiễn khi cho trẻ khám phá thế giới xung quanh đã đem lại những kết quả cao
- Những biện pháp trên đã đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên, những kiến thức sơ đẳng về sự vật hiện tượng và còn hơn thế giúp trẻ phát triển tư duy, phát triển thẩm mỹ và nhân cách cho trẻ
- Thực hiện quy trình nghiên cứu cho thấy việc cho trẻ tiếp xúc với các sự vật hiện tượng trong môi trường giáo dục tốt, khoa học và phù hợp với lứa tuổi rất quan trọng Mọi hoạt động hướng tới từng trẻ cũng như từng nhóm trẻ sẽ giúp trẻ phát triển tất cả các lỉnh vực Về cơ bản trẻ được tự khám phá thực hành
và trải nghiệm thông qua học mà chơi để nhận thức, có kiến thức tư duy của trẻ
sẽ được nâng cao
2 Những kiến đề xuất:
a Đối với nhà trường
Để thực hiện tốt đề tài này, là người làm công tác giáo dục trực tiếp giảng dạy ở trên lớp ,tôi mong ban giám hiệu nhà trường bổ sung thêm thiết bị, đồ dùng cho hoạt động khám phá khoa học và xã hội nói riêng và các hoạt động khác để có thêm nhiều đồ dùng, đồ chơi phong phú phục vụ tốt các hoạt động
b Đối với giáo viên
Trang 11- Để đạt được hiệu quả cao nhất trong việc phát triển nhận thức cho trẻ trước hết người giáo viên cần phải lựa chọn và thiết kế các hoạt động dựa trên khả năng của trẻ ở lớp mình
- Đặc biệt để đạt được hiệu quả giáo viên cần biết áp dụng linh hoạt các hình thức, sử dụng nhiều phương pháp kích thích tính tự giác và ham học hỏi của trẻ để trẻ cảm thấy mỗi giờ hoạt động là một điều mới lạ, hấp dẫn
- Bên cạnh đó, giáo viên cần trao đổi, học hỏi thêm kinh nghiệm của đồng nghiệp lắng nghe ý kiến đóng góp xây dựng, biết sửa chữa khuyết điểm , phát huy ưu điểm và khả năng sáng tạo của bản thân Nâng cao khả năng sử dụng máy vi tính làm các bài giảng điện tử phục vụ các tiết dạy
Trên đây là “ Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ trong giờ làm quen với môi trường xung quanh ở độ tuổi mẫu giáo bé 3- 4 tuổi” do tôi đúc rút từ quá trình thực hành, trải nghiệm trong năm học 2020- 2021 ở lớp C4 Rất mong sự đóng góp ý kiến của tổ chuyên môn, của ban giám hiệu nhà trường để đề tài của tôi được hoàn thiện hơn
