Con người dù lớn hay nhỏ, muốn xinh tồn cần phải ăn, ngủ và làm việc. Vì vậy giáo dục mầm non là giai đoạn đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân. Nếu làm tốt việc chăm sóc giáo dục thế hệ trẻ ngay từ thời thơ ấu nhằm tạo ra cơ sở quan trọng của con người việt nam mới, người lao động làm chủ tập thể, phát triển toàn diện nhân cách. Trẻ 24 36 tháng mới phát âm được một đến 2 từ, lời nói của trẻ còn chưa rõ ràng mạch lạc, vốn từ của trẻ còn ít, đa số các cháu còn nói ngọng, nói lắp, nói không rõ chữ, rõ ý, hay lặp lại các câu nói của cô. Mặt khác các cháu còn nhỏ nên thường có phản ứng chậm chạp hoặc rất khó khăn để hiểu những yêu cầu của cô giáo. Vì bộ máy phát âm của trẻ còn yếu ớt rất nhạy cảm và còn tiếp tục hoàn chỉnh cùng với sự phát triển chung của cơ thể. Thông qua quá trình quan sát ở những giờ hoạt động nhận biết tập nói, tôi thấy các cháu rất thích được trò chuyện, thích được giao tiếp và thích được nói nhưng vì ngôn ngữ vốn từ còn hạn chế, các cháu sử dụng ngôn ngữ thụ động nhiều trẻ rất muốn nói những lại không thể diễn đạt được hết những suy nghĩ yêu cầu của mình dẫn đến tình trạng cô hiểu sai ý trẻ, hoặc có một số cô không hiểu trẻ nói gì, không đáp ứng được nhu cầu của trẻ khiến trẻ sợ đến lớp. Bản thân tôi là một giáo viên được trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng và giáo dục trẻ. Tôi nhận thấy rằng cô giáo có một trọng trách rất quan trọng đối với trẻ là người chịu trách nhiệm hướng dẫn bảo ban trẻ, chỉ bảo cho trẻ mọi điều và việc quan trọng hơn cả là cô giáo phải chú ý và quan tâm đến trẻ hơn về mặt câu từ của trẻ có nói đúng ngữ pháp không? có đủ câu chưa? đã tròn âm chữ khi phát âm ra chưa? không những vậy là người giáo viên chúng ta còn dạy trẻ thêm những vốn kiến thức sơ khai, những chào hỏi lễ phép tưởng như đơn giản những không kém phần khó khăn vất vả ở đây.
Trang 1ĐỀ TÀI: “MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHO TRẺ LÀM QUEN VÀ HỌC TỐT MÔN NHẬN BIẾT TẬP NÓI CHO TRẺ 24 - 36 THÁNG TUỔI”
I MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn sáng kiến
Con người dù lớn hay nhỏ, muốn xinh tồn cần phải ăn, ngủ và làm việc
Vì vậy giáo dục mầm non là giai đoạn đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Nếu làm tốt việc chăm sóc giáo dục thế hệ trẻ ngay từ thời thơ
ấu nhằm tạo ra cơ sở quan trọng của con người việt nam mới, người lao động làm chủ tập thể, phát triển toàn diện nhân cách
Trẻ 24- 36 tháng mới phát âm được một đến 2 từ, lời nói của trẻ còn chưa rõ ràng mạch lạc, vốn từ của trẻ còn ít, đa số các cháu còn nói ngọng, nói lắp, nói không rõ chữ, rõ ý, hay lặp lại các câu nói của cô Mặt khác các cháu còn nhỏ nên thường có phản ứng chậm chạp hoặc rất khó khăn để hiểu những yêu cầu của cô giáo Vì bộ máy phát âm của trẻ còn yếu ớt rất nhạy cảm và còn tiếp tục hoàn chỉnh cùng với sự phát triển chung của cơ thể
Thông qua quá trình quan sát ở những giờ hoạt động nhận biết tập nói, tôi thấy các cháu rất thích được trò chuyện, thích được giao tiếp và thích được nói nhưng vì ngôn ngữ vốn từ còn hạn chế, các cháu sử dụng ngôn ngữ thụ động nhiều trẻ rất muốn nói những lại không thể diễn đạt được hết
Trang 2những suy nghĩ yêu cầu của mình dẫn đến tình trạng cô hiểu sai ý trẻ, hoặc
có một số cô không hiểu trẻ nói gì, không đáp ứng được nhu cầu của trẻ khiến trẻ sợ đến lớp
Bản thân tôi là một giáo viên được trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng và giáo dục trẻ Tôi nhận thấy rằng cô giáo có một trọng trách rất quan trọng đối với trẻ là người chịu trách nhiệm hướng dẫn bảo ban trẻ, chỉ bảo cho trẻ mọi điều và việc quan trọng hơn cả là cô giáo phải chú ý và quan tâm đến trẻ hơn về mặt câu từ của trẻ có nói đúng ngữ pháp không? có đủ câu chưa? đã tròn âm chữ khi phát âm ra chưa? không những vậy là người giáo viên chúng ta còn dạy trẻ thêm những vốn kiến thức sơ khai, những chào hỏi lễ phép tưởng như đơn giản những không kém phần khó khăn vất vả ở
đây Chính vì vậy tôi chọn đề tài : “Một số biện pháp cho trẻ làm quen và học tốt môn nhận biết tập nói cho trẻ 24-36 tháng tuổi” làm đề tài nghiên
cứu tại lớp 24-36 tháng tuổi
II NỘI DUNG:
1 Đánh giá thực trạng:
1 Thuận lợi :
- Ban giám hiệu luôn quan tâm và tạo điều kiện tốt để giáo viên phát huy hết khả năng của mình trong giảng dạy, luôn tạo điều kiện để giáo viên được học tập bồi dưỡng thường xuyên nâng cao trình độ chuyên môn
Trang 3- Lớp có 2 giáo viên, đều có trình độ đạt chuẩn trở lên, có lòng nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ
- Nắm vững phương pháp chăm sóc giáo dục trẻ, Bản thân luôn có tinh thần tự học hỏi đồng nghiệp,
- Đa số các cháu đều rất ngoan, lễ phép nên rất thuận lợi trong hoạt động nhận biết tập nói của trẻ
- Lớp học có đầy đủ cơ sở vật chất và các trang thiết bị để trẻ nhận biết
và tập nói cung cấp phát triển vốn từ cho trẻ nhiều hơn
.2 Khó Khăn :
- Do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi trẻ chóng nhớ, mau quên, nhút nhát, khả năng nhận thức chậm, dùng từ không chính xác nên cũng phần nào ảnh hưởng đến hoạt động nhận biết tập nói của trẻ
2 Trình bày biện pháp:
Biện pháp 1: Bồi dưỡng kinh nghiệm để tổ chức tốt môn học nhận biết tập nói cho trẻ.
Để tổ chức giờ học môn nhận biết tập nói cho trẻ nói riêng và các môn học khác nói chung cho trẻ, trước hết tôi luôn tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, các buổi hội thảo, hội nghị chuyên đề do phòng giáo dục và nhà trường tổ chức
Trang 4Tham gia sinh hoạt chuyên môn tổ để cùng trao đổi về việc tổ chức các môn học cho trẻ, dự giờ các môn học từ đồng nghiệp để học hỏi và rút kinh nghiệm cho bản thân
Ngoài ra, tôi cũng dành những thời gian rảnh để thực hiện tốt công tác bồi dưỡng thường xuyên nhằm nâng cao năng lực tự học, tự bồi dưỡng giúp bản thân nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
Biện pháp 2: Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý của trẻ.
Khi bước vào năm học đầu tiên của độ tuổi nhà trẻ, thông thường trẻ trong độ tuổi này bắt đầu biết nói những câu đơn giản và có thể đối thoại ngắn với người lớn Tuy nhiên thời gian này, vốn từ của trẻ thì chưa đủ để diễn đạt hết những hiểu biết của trẻ, trẻ nhút nhát, thụ động
Ví dụ: Trong lớp tôi phụ trách có cháu Minh Nhật thường hay nhút nhát, thụ động không trả lời câu hỏi của cô, vì vậy tôi thường xuyên chú ý trò chuyện cởi mở với trẻ, tạo nhiều cơ hội để trẻ tự nói chuyện có tinh thần thoải mái, Khuyến khích động viên, khen gợi trẻ để trẻ mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp gợi cho trẻ những việc mà trẻ thích hoặc muốn làm
Từ đó phát huy hết khả năng của từng trẻ, có các phương pháp dạy cho trẻ hứng thú hơn trong mọi hoạt động
Biện pháp 3: Tạo môi trường cho trẻ hoạt động:
Trang 5Khi mới bắt đầu đi học trẻ tạm thời rời gia đình đến với vòng tay cô giáo với các bạn cùng lứa tuổi với đầy bỡ ngỡ Trẻ chủ yếu khóc, nhớ nhà
và rất cần tình thương của từ cô giáo vỗ về, các cô cũng rất vất vả trong giai đoạn đầu trẻ đến lớp Nhất là tạo lòng tin cho phụ huynh cũng như khích lệ trẻ thích đến lớp Do đó mà giáo viên phải có nhiệm vụ hướng dẫn cũng như dạy bảo trẻ thêm nhiều điều và trao đổi với phụ huynh để có biện pháp chủ đạo nhằm bồi dưỡng thêm kiến thức cho trẻ thông qua quá trình dạy học và làm quen các bộ môn trong lứa tuổi nhà trẻ nhất là lĩnh vực phát triển ngôn ngữ bộ môn Nhận biết và tập nói
Môi trường cho trẻ hoạt động trong phòng, nhóm lớp:
Tôi luôn suy nghĩ để tạo ra ở quanh trẻ một môi trường với nhiều hình ảnh bắt mắt nhất là ở các góc chơi của trẻ (Ví dụ: trang trí phù hợp với từng chủ điểm) và gợi mở đối với trẻ Để lớp học lôi cuốn trẻ tôi đã trang trí những hình ảnh ngộ nghĩnh, màu sắc sinh động, bố trí sắp xếp các góc hợp lý: Góc hoạt động cần yên tĩnh xa góc ồn ào, có góc bên trong và góc bên ngoài lớp học, tận dụng những nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương làm những đồ dùng, đồ chơi tự tạo phù hợp với từng chủ đề cho từng góc Đối với bộ môn Nhận biết tập nói tôi tận dụng hầu hết các không gian trong góc chơi bởi trẻ hoàn toàn có thể lĩnh hội được kiến thức của bộ môn thông qua các hoạt động khác tại các góc hoạt động
Trang 6Tôi thường xuyên thiết kế, bổ sung thay đổi đồ dùng và trang trí các góc trong lớp học Tôi trang trí và thay đổi đồ dùng phù hợp với chủ đề mới và theo từng chủ đề nhánh để cung cấp thêm hình ảnh phong phú cũng như khung cảnh lớp luôn mới với trẻ, trẻ được nói đúng, nói đủ câu và nhất
là khi trẻ thấy được tranh ảnh này trẻ được phát triển thêm vốn từ ở mọi lúc, mọi nơi
Môi trường ngôn ngữ hoạt động ngoài lớp học:
Môi trường ngoài lớp học là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt động nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện trẻ Trường tôi đã tập trung xây dựng môi trường giáo dục ngoài lớp học an toàn, đẹp, hấp dẫn trẻ Môi trường ngoài lớp học,là nơi tạo cơ hội cho trẻ được khám phá,
tìm tòi, trải nghiệm, phát triển khả năng sáng tạo
Thông qua mỗi hình thức làm quen với một số con vật gần gũi trẻ thì trẻ được củng cố, nói nhiều lần sao cho chính xác từ và tên các con vật cần làm quen và tìm hiểu thêm về một số đặc điểm đơn giản của con vật đang tìm hiểu (tiếng kêu, món ăn yêu thích…)
Lúc đầu trẻ nói tên con vật to, rõ ràng cùng cả lớp 2- 3 lần Sau đó cô mời tổ, nhóm, cá nhân nói thật to ràng, mạch lạc: 5- 6 trẻ
Ngoài sự chuẩn bị đồ dùng đầy đủ, đẹp trong tiết dạy tôi cũng áp dụng linh hoạt, sáng tạo thay đổi hình thức dạy, lồng ghép các hoạt động để thu hút trẻ tập trung sự chú ý của trẻ
Trang 7Sử dụng các câu đố:
Ví dụ: Trong chủ đề: "Những con vật đáng yêu" tôi có thể sử dụng các câu đố để thay đổi hình thức vào bài như:
Con gì đuôi ngắn tai dài
Mắt hồng lông mượt có tài chạy nhanh?
(Con thỏ)
Biện pháp 4: Dạy trẻ thông qua các tiết học chính và lấy trẻ làm trung tâm.
Qua thời gian trực tiếp chăm sóc và giáo dục trẻ tôi thấy khả năng phát
âm của trẻ ở lứa tuổi nhà trẻ phát âm sai sót nhiều
Ví dụ : Trong lớp tôi có cháu Phúc còn nói ngọng, cháu thường phát âm:
“Con chó” đọc là “ con tó ”
“Cầu trượt” đọc là “ cầu tượt”
Để giúp trẻ làm quen và học tốt môn nhận biết tập nói cho trẻ 24-36 tháng tuổi đạt kết quả cao tôi luôn tìm ra những cách dạy hay, sáng tạo để gây hứng thú cho trẻ
Đến khi kết thúc tiết học tôi tiếp tục sử dụng các biện pháp tích hợp, múa hát đọc thơ, trò chơi…Để củng cố nội dung bài mà trẻ vừa được học Với cách giới thiệu như vậy, tôi thấy các cháu hứng thú học Tôi thường xuyên thay đổi phương pháp, cách thức dựa vào nội dung bài nhận biết tập
Trang 8nói để tìm cách giới thiệu hay nhất làm sao để tạo được sự hứng thú sau đó
đi sâu vào phần chính rèn cho trẻ cách phát âm đúng, chính xác nhất
Cô giáo nên đưa ra câu hỏi gợi ý giúp trẻ củng cố và áp dụng những kinh nghiệm đã lĩnh hội trong các hoạt động khác nhau, động viên trẻ suy nghĩ, thăm dò, tìm cách giải quyết vấn đề của trẻ Hãy để tự trẻ miêu tả những gì trẻ biết và có thể làm Nhằm giúp trẻ tăng trí thông minh, khả năng ghi nhớ, nhận biết môi trường tự nhiên Sau khi nắm được nhu cầu, hứng thú, khả năng của từng trẻ để có cách giảng dạy phù hợp Và cũng chính sự khác nhau đó, đòi hỏi tôi phải tạo cho trẻ có nhiều cơ hội để học tìm hiểu thực tế
Trẻ sẽ tích cực, chủ động tham gia các hoạt động, làm việc theo nhóm
để được trải nghiệm, trao đổi, chia sẻ và trình bày ý kiến của mình; biết suy nghĩ và vận dụng những điều đã học vào thực tế cuộc sống, giải quyết các tình huống mà trẻ gặp phải…
Biện pháp 5: Dạy trẻ mọi lúc mọi nơi
Giờ đón trẻ:
Trong giờ đón trẻ tôi luôn trò chuyện cởi mở với trẻ, tôi trò chuyện với trẻ, nhắc trẻ nói tròn câu, nói mạch lạc, không nói lắp…Qua đó, trẻ phải dùng ngôn ngữ, cử chỉ để diễn đạt những suy nghĩ của trẻ để trả lời các câu hỏi của cô….Tôi hướng dẫn trẻ cách chào cô khi trẻ đến lớp, chào tạm biệt ông bà, bố mẹ khi ông bà, bố mẹ về hoặc đến đón trẻ
Trang 9Giờ hoạt động ngoài trời:
Trong các giờ hoạt động ngoài trời giáo viên cần tạo môi trường giao lưu ngôn ngữ tích cực cho trẻ Để phát triển khả năng nghe, nói cho trẻ, không gì tích cực và nhanh chóng bằng việc thường xuyên và tích cực cho trẻ nghe, nói
VD: Đây là cây gì ?
Có đặc điểm gì ?
Giờ hoạt động góc:
Vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mầm non, đặc biệt là các trò chơi đóng vai theo chủ đề góp phần tạo ra những biến đổi về ngôn ngữ của trẻ Trong hoạt động vui chơi trẻ được thực hành trải nghiệm với nhiều vai chơi khác nhau qua đó trẻ phát triển về mọi mặt “Đức- Trí- Thể- Mĩ” và hơn thế nữa vốn từ của trẻ cũng được hoàn thiện thông qua hoạt động vui chơi
Giờ ăn trưa: Trước khi ăn tôi hỏi trẻ hôm nay các con ăn gì ? ( Cô giới
thiệu cho trẻ nhắc lại tên món ăn) Tôi dạy trẻ những thói quen, văn hóa khi ăn uống như trước khi ăn phải biết mời cô, mời các bạn và trẻ nhận ra hôm nay mình ăn món gì giúp hình thành thói quen và phát triển vốn từ cho trẻ
VD: Hôm nay ăn món gì ? (Thịt và trứng)
Trang 10Và ăn canh gì ? (Cà chua)
Giờ ngủ :
Khi cho trẻ lên giường đi ngủ tôi thường dạy trẻ đọc bài thơ "giờ ngủ" nhằm hình thành thói quen nề nếp cho trẻ, đồng thời cũng phát triển vốn từ cho trẻ
Biện pháp 6: Tuyên truyền và phối hợp với phụ huynh
Ngoài việc củng cố kiến thức thông qua các hoạt động “ Nhận biết tập nói ” thì việc phối kết hợp với phụ huynh có ý nghĩa quan trọng và có nhiệm vụ thiết thực của từng nhóm lớp trong trường mầm non góp phần thực hiện tốt mục tiêu chăm sóc giáo dục trẻ Vì thế tôi đã trao đổi với các bậc phụ huynh về nội dung chương trình và trao đổi về tình hình học tập ở lớp và tính cách của từng trẻ
VD: Hôm nay nhận biết cái mủ Trẻ chưa trả lời được, trẻ chưa hiểu được cách chơi thì viết giấy về phụ huynh dành thời gian giúp cháu biết đồ dùng đó
Qua những buổi họp phụ huynh tôi trao đổi, động viên phụ huynh cố gắng dành thời gian để tâm sự với trẻ và lắng nghe trẻ nói Khi trò chuyện với trẻ phải nói rõ ràng, mạch lạc, tốc độ vừa phải để trẻ nghe rõ, phụ huynh có thể dạy trẻ nhận biết tập nói bất cứ ở lúc nào ở đâu
III HIỆU QUẢ CỦA VIỆC ÁP DỤNG BIÊN PHÁP TRONG THOỰC TẾ TỔ CHỨC.
Trang 11Khả năng nhận biết tập nói của trẻ ở lớp tôi tăng lên rõ rệt trẻ có thể nói
đủ câu, rõ ràng, mạch lạc hơn, trẻ biết cách dùng từ chính xác và có nghĩa
đủ ý hơn
Có khả năng ứng dụng và trải nghiệm vào thực tế Trẻ hứng thú tiếp thu bài học mạnh dạn, tự tin trả lời các câu hỏi của cô trong các giờ hoạt động chính
Bản thân tôi đã tìm ra được các biện pháp để giúp trẻ làm quen và học tốt môn nhận biết tập nói Các bậc phụ huynh cũng đã từng bước hiểu được tầm quan trọng về việc cho trẻ đến trường và phối hợp với giáo viên hướng dẫn trẻ tập nói tại gia đình để phát triển vốn từ cho trẻ
IV.KẾT LUẬN:
1.Ý nghĩa của biện pháp:
Quyết định thực hiện đề tài sáng kiến một phần thúc dẩy tôi luôn cố gắng tìm tòi để lựa chọn những biện pháp hình thức tổ chức thích hợp nhất
và luôn được động viên khích lệ , tạo điều kiện tối đa để tham gia phát triển Nhận biết tập nói mọi lúc mọi nơi.nhờ vậy trẻ có thể hiện bản thân như hát , đọc thơ những bài đã dạy.Qua đó cháu mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp, trả lời câu hỏi của cô.biết sử dụng ngôn ngữ để diễn đạt ý nghĩa cua mình giúp trẻ phát triển tốt.Tóm lại, trong tất cả các hoạt động hàng ngày của trẻ ở trường cô phải tích cực trò chuyện với trẻ, hỏi trẻ để trẻ trả
Trang 12lời, nếu trẻ không trả lời được cô phải biết sử dụng từ trong tình huống giao tiếp
2 Kiến nghị và đề xuất:
- Thường xuyên tổ chức các giờ dậy mẫu để giáo viên học tập rút kinh nghiệm
- Cần tuyên truyền mạnh mẽ về bậc học mầm non đến với toàn xã hội
- Giáo viên mầm non phải là tấm gương sáng để trẻ noi theo, thể hiện được cử chỉ, tác phong, lời nói
- Mỗi giáo viên phải có ý thức hơn về tầm quan trọng của việc nhận biết tập nói đối với quá trình hình thành nhân cách trẻ sau này
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi về đề tài: “Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn nhận biết tập nói” Tuy nhiên vẫn không tránh khỏi sự thiếu sót, tôi rất mong Hội đồng cấp trên xem xét, bổ sung giúp đỡ để giúp tôi được hoàn thiện hơn