Câu 1: Các điều kiện ra đời và phát triển của triết học Mác _Lênin -Chủ nghĩa Mác ra đời vào những năm 40 của thế kỷ XIX, khi mà chủ nghĩa tư bản ở châu Âu đang trên đà phát triển mạnh
Trang 1Câu 1: Các điều kiện ra đời và phát triển của triết học Mác _Lênin
-Chủ nghĩa Mác ra đời vào những năm 40 của thế kỷ XIX, khi mà chủ nghĩa tư bản ở châu Âu đang trên đà phát triển mạnh mẽ đã tạo ra những điều kiện kinh tế – chính trị – xã hội thuận lợi cho sự ra đời của chủ nghĩa Mác
+ Sự phát triển của kinh tế tư bản chủ nghĩa mới tạo ra điều kiện thực tiễn tuyệt đối cần thiết cho sự thoát khỏi lý tưởng không tưởng xã hội chủ nghĩa cho Chủ nghĩa Mác nói chung, triết học Mác nói riêng, bởi lẽ chính sự phát triển của kinh tế tư bản chú nghĩa mới tạo ra cơ sở vật chất – kỹ thuật cho việc thực hiện những nguyên lý của chủ nghĩa Cộng sản
+ Chính sự phát triển của Chủ nghĩa Tư bản đã đặt ra nhiều vấn đề thực tiễn, lý luận, chính trị, xã hội… đòi hỏi các nhà lý luận phải giải trả lời, nghĩa là nó kích thích cho các trào lưu tư tưởng triết học ra đời trong đó có triết học Mác
+ Chính sự phát triển của kinh tế tư bản chủ nghĩa làm cho giai cấp công nhân phát triển cả về số lượng và chất lượng Do vậy, cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân ngày càng phát triển chuyển từ tự phát lên tự giác
-Từ đấu tranh kinh tế sang đấu tranh chính trị, điển
hình như cuộc khởi nghĩa của công nhân dệt ở Liong (Pháp – 1831), khởi nghĩa của thợ dệt ở Xiledi (Đức – 1844), phong trào Hiến chương ở Anh (từ năm 1836 đến năm 1847)
-Cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân đòi hỏi phải
có một lý luận khoa học, cách mạng dẫn đường, trong khi
đó có rất nhiều các trào lưu tư tưởng phản khoa học tìm cách len lỏi vào phong trào công nhân
Trang 2=>Điều này đã thúc đẩy cho sự ra đời của triết học
Mác Có thể nói, sự xuất hiện của giai cấp công nhân trên
vũ đài lịch sử cùng với cuộc đấu tranh mạnh mẽ của họ là điều kiện chính trị – xã hội quan trọng nhất thúc đẩy sự ra đời của Chủ nghĩa Mác nói chung, triết học Mác nói riêng
Câu 2:Đối tượng và chức năng của triết học Mác-lênin
a Đối tượng của triết học Mác - Lênin
Với tư cách là một hình thái phát triển cao của tư tưởng triết học nhân loại, đối tượng nghiên cứu của triết học Mác - Lênin tất yếu vừa có sự đồng nhất, vừa có sự khác biệt so với đối
tượng nghiên cứu của các hệ thống triết học khác trong lịch sử.
-Triết học Mác - Lênin xác định đối tượng nghiên cứu là giải
quyết mối quan hệ giữa vật chất và ý thức trên lập trường duy vật biện chứng và nghiên cứu những quy luật vận động, phát triển chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy.
- Với triết học Mác - Lênin thì đối tượng của triết học và đối
tượng của các khoa học cụ thể đã được phân biệt rõ ràng Các
khoa học cụ thể nghiên cứu những quy luật trong các lĩnh vực riêng biệt về tự nhiên, xã hội hoặc tư duy Triết học nghiên cứu những quy luật chung nhất, tác động trong cả ba lĩnh vực này.
- Triết học Mác - Lênin có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với
các khoa học cụ thể Triết học Mác - Lênin là sự khái quát cao những kết quả của khoa học cụ thể, vạch ra những quy luật
chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy; do đó, trở thành cơ sở thế giới quan, phương pháp luận cho các khoa học cụ thể.
+ Các khoa học cụ thể cung cấp những dữ liệu, đặt ra những vấn
đề khoa học mới, làm tiền đề, cơ sở cho sự phát triển triết học.
Trang 3+ Các khoa học cụ thể tuy có đối tượng và chức năng riêng của mình nhưng đều phải dựa vào một thế giới quan và phương pháp luận triết học nhất định.
+ Quan hệ giữa quy luật của triết học và quy luật của khoa học
cụ thể là quan hệ giữa cái chung và cái riêng.
B
Chức năng của triết học Mác – Lênin
- Chức năng thế giới quan
+ Thế giới quan là toàn bộ những quan điểm về thế giới và về vị
trí của con người trong thế giới đó Triết học là hạt nhân lý luận
của thế giới quan Triết học Mác - Lênin đem lại thế giới quan duy vật biện chứng, là hạt nhân thế giới quan cộng sản.
+ Vai trò của thế giới quan duy vật biện chứng:
* Nó có vai trò đặc biệt quan trọng định hướng cho con người
nhận thức đúng đắn thế giới hiện thực Nó giúp cho con người
cơ sở khoa học đi sâu nhận thức bản chất của tự nhiên, xã hội và nhận thức được mục đích ý nghĩa của cuộc sống.
* Nó giúp con người hình thành quan điểm khoa học định
hướng mọi hoạt động Từ đó giúp con người xác định thái độ và
cả cách thức hoạt động của mình.
* Nó là cơ sở khoa học để đấu tranh với các loại thế giới quan
duy tâm, tôn giáo, phản khoa học Với bản chất khoa học và
cách mạng, thế giới quan duy vật biện chứng là hạt nhân của hệ
tư tưởng của giai cấp công nhân và các lực lượng tiến bộ, cách mạng, là cơ sở lý luận trong cuộc đấu tranh với các tư tưởng phản cách mạng, phản khoa học.
- Chức năng phương pháp luận
Trang 4+ Phương pháp luận là hệ thống những quan điểm, những
nguyên tắc xuất phát có vai trò chỉ đạo việc sử dụng các
phương pháp trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn nhằm đạt kết quả tối ưu Phương pháp luận cũng có nghĩa là lý
luận về hệ thống phương pháp Triết học Mác - Lênin thực hiện
chức năng phương pháp luận chung nhất, phổ biến nhất cho nhận thức và hoạt động thực tiễn.
+ Vai trò phương pháp luận duy vật biện chứng:
* Phương pháp luận duy vật biện chứng là phương pháp chung của toàn bộ nhận thức khoa học trang bị cho con người hệ thống
những nguyên tắc phương pháp luận chung nhất cho hoạt động nhận thức và thực tiễn.
* Triết học Mác - Lênin trang bị cho con người hệ thống các khái niệm, phạm trù, quy luật làm công cụ nhận thức khoa
học; giúp con người phát triển tư duy khoa học, đó là tư duy ở
cấp độ phạm trù, quy luật.
CÂU 3:Vai trò của triết học Mac-lênin trong đời sống xã hội và trong sự nghiệp đổi mới ở việt nam hiện nay
Sau gần 35 năm Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo công cuộc đổi mới, phát triển đất nước, Việt Nam từ một trong những nước nghèo nhất thế giới đã vươn lên trở thành quốc gia có thu nhập trung bình thấp với tăng trưởng kinh
tế đạt 7,02%, thu nhập bình quân đầu người đạt gần
2.800 USD trong năm 20191; vai trò và vị thế của đất nước không ngừng được nâng cao Kết quả đó là nhờ sự
nỗ lực không mệt mỏi, sự chung sức, đồng lòng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta, dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh
Trang 51 Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh cung cấp thế giới quan, phương pháp luận khoa học cho sự nghiệp đổi mới của Đảng
-Xét về tổng thể, chủ nghĩa Mác - Lênin là thành tựu
tư tưởng vĩ đại của nhân loại do C Mác và Ph Ăngghen đặt nền móng vào đầu thế kỷ XIX, được V.I Lênin kế tục, phát triển từ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX Chủ nghĩa Mác - Lênin phơi bày bản chất sâu xa nhất, những mâu thuẫn cố hữu nhất tồn tại trong chế độ tư bản chủ nghĩa và dự đoán chính xác xu hướng vận động của các hình thái kinh tế - xã hội để đi đến khẳng định tương lai của nhân loại là chế độ cộng sản chủ nghĩa Vì vậy, đây là học thuyết khoa học, cách mạng
và nhân văn duy nhất đề ra mục tiêu giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người và chỉ rõ lực lượng, con đường, phương thức nhằm đạt được mục tiêu đó
Nhờ có chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, C Mác đã lý giải một cách khoa học và khách quan các quy luật phát triển của xã hội loài người thông qua sự vận động và phát triển của nền sản xuất xã hội; đồng thời, tìm ra quy luật giá trị thặng dư, chỉ rõ bản chất, hình thức và cách thức mà nhà tư bản bóc lột người công nhân và nhân dân lao động Với chủ nghĩa
xã hội khoa học, C Mác khẳng định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là lật đổ sự thống trị của giai cấp tư sản, đứng lên giải phóng chính mình để xây dựng một chế độ xã hội không còn người bóc lột người, biến chủ nghĩa xã hội từ không tưởng trở thành khoa học, như Lênin nhận định: “đem khoa học thay thế cho mộng tưởng” Học thuyết Mác đã trở thành một vũ khí lý luận,
tư tưởng sắc bén trong cuộc đấu tranh chống lại mọi áp bức, bóc lột và bất công trong xã hội
Trang 62 Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng con đường đổi mới ở Việt Nam hiện nay
Thấm nhuần lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh:
“Chúng ta phải nâng cao sự tu dưỡng về chủ nghĩa Mác -Lênin để dùng lập trường, quan điểm, phương pháp chủ nghĩa Mác - Lênin mà tổng kết những kinh nghiệm của Đảng ta, phân tích một cách đúng đắn những đặc điểm của nước ta Có như thế, chúng ta mới có thể dần dần hiểu được quy luật phát triển của cách mạng Việt Nam, định ra được những đường lối, phương châm, bước đi cụ thể của cách mạng xã hội chủ nghĩa thích hợp với tình hình nước ta”6, từ việc khẳng định chủ nghĩa Mác - Lênin
là “cái cốt của Đảng”, “cái gốc của Đảng” trở thành “nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng”, đến khẳng định: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin
và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động”7 Đây là bước phát triển quan trọng trong tư duy lý luận của Đảng, làm cho chủ nghĩa Mác -Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vai trò chủ đạo trong đời sống xã hội
Từ khi ra đời đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn
là đội tiên phong và là đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam; đồng thời, góp phần thúc đẩy phong trào cách mạng và tiến bộ trên thế giới Đây cũng chính là mục tiêu cốt lõi được thể hiện trong chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh mà Người đã nhiều lần khẳng định:
“Về phần chúng tôi, chính là do cố gắng vận dụng những lời dạy của Lênin, nhưng vận dụng một cách sáng tạo, phù hợp với thực tế Việt Nam ngày nay, mà chúng tôi đã chiến đấu và giành được những thắng lợi to lớn… chúng tôi giành được những thắng lợi đó trước hết là nhờ cái vũ
Trang 7khí không gì thay thế được là chủ nghĩa Mác - Lênin”8 Dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, dân tộc ta đã giành được độc lập, thống nhất đất nước và tiến hành công cuộc đổi mới, thu được những thành tựu làm thay đổi căn bản đời sống xã hội, được nhân dân và bạn bè quốc tế ghi nhận, đánh giá cao