Trình bày quan điểm chỉ đạo của Đảng về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Liên hệ thực tiễn địa phương trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc?

Trình bày quan điểm chỉ đạo của Đảng về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Liên hệ thực tiễn địa phương trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc? Nếu diện mạo kinh tế được ví như một phiên bản đầy đủ hội ngộ các yếu tố quan trọng để tạo nên thành công của một quốc gia, thì với các giá trị hay với bản sắc văn hóa lại luôn được xem như những phẩm chất cao quý, là phần cốt lõi không thể thiếu được. Trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, tư tưởng về văn hóa luôn chiếm lĩnh được vị trí quan trọng. Theo Người, tiến lên chủ nghĩa xã hội cần phải có cả các yếu tố bao gồm vật chất lẫn tinh thần, song con người mới là nhân tố quyết định. Ta thấy được rằng, kinh tế là yếu tố góp phần đưa đất nước đi lên, nhưng chủ thể của hoạt động kinh tế lại chính là con người và thước đo trình độ con người lại chính là văn hóa. Người nhấn mạnh: “Trong công cuộc kiến thiết nước nhà có bốn vấn đề chú ý đến, cùng phải coi trọng ngang nhau: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội”. Vì thế, văn hóa không thể chỉ đứng ở ngoài “mà phải ở trong kinh tế và chính trị” và ngược lại đối với kinh tế, chính trị cũng phải nằm “trong văn hóa”. Trong nhiều năm qua, cùng với sự phát triển của sự nghiệp đổi mới, Đảng ta đã ngày càng nhận thức sâu sắc hơn vị trí và vai trò của văn hóa, coi văn hóa là một vấn đề khẩn thiết, luôn là yếu tố hàng đầu để tiến hành xây dựng và phát triển. Và thực tế cho thấy, vấn đề tăng trưởng kinh tế phải luôn song hành với phát triển văn hóa và giải quyết những vấn đề xã hội; nếu chỉ coi tăng trưởng kinh tế là mục tiêu hướng đến duy nhất thì chẳng những môi trường văn hóa – xã hội bị xói mòn, hủy hoại mà đến cả mục tiêu kinh tế cũng khó có thể chạm tới. Để xây dựng và phát huy một nền văn hóa tiến tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, Đảng và nhà nước ta đã có những chính sách, chủ trương đúng đắn và kịp thời trên cơ sở vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa. Vì vậy, em hiểu được tầm quan trọng của văn hóa, không chỉ là trong môi trường học tập mà còn cả trong đời sống, văn hóa luôn là điều đầu tiên mà em hướng đến, em quyết định tìm hiểu về đề tài “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” và từ đó, liên hệ thực tiễn địa phương trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. NỘI DUNG 1. Trình bày quan điểm chỉ đạo của Đảng về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc 1.1. Khái niệm về văn hoá Khái niệm văn hóa trước nay đều được sử dụng rất nhiều và mỗi khái niệm văn hóa với cách thể hiện tuy khác nhau nhưng vẫn luôn bao gồm những hàm ý cốt lõi. Khái niệm có thể được hiểu theo nghĩa rộng: Văn hoá bao gồm những giá trị vật chất và tinh thần. Văn hoá là một hệ thống hữu cơ những giá trị vật chất và tinh thần do con người, loài người sáng tạo, tích luỹ thông qua hoạt động thực tiễn trong suốt quá trình lịch sử của mình. Theo nghĩa hẹp, văn hoá được hiểu là văn hoá tinh thần. Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, thể hiện tầm cao và chiều sâu trình độ phát triển của dân tộc, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội. Khái niệm văn hóa còn được biết đến theo ý nghĩa: “Văn hoá Việt Nam là sự kết tinh những giá trị tốt đẹp trong quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với xã hội và thiên nhiên; được đúc kết từ cuộc sống và thực tiễn đấu tranh dựng nước và giữ nước của nhân dân ta qua hàng ngàn năm lịch sử, tiếp thu những tinh hoa văn hoá nhân loại. Đó là nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, theo định hướng xã hội chủ nghĩa với những đặc trưng cơ bản là đại chúng, dân tộc, hiện đại và nhân văn”1. 1.2. Quan điểm chỉ đạo và chủ trương xây dựng, phát triển nền văn hoá Bên cạnh khái niệm về văn hóa, Đảng và nhà nước ta còn có những chủ trương và quan điểm cụ thể về xây dựng và phát triển nền văn hóa để nền văn hóa ấy được phát huy theo hướng tích cực, phát triển ngày càng lớn mạnh. 1. Đảng Cộng sản Việt Nam, Dự thảo các văn kiện trình Đại hội IX của Đảng, Lưu hành nội bộ, tháng 7 2000, tr. 28.1 Đầu tiên, vị trí và vai trò của văn hóa đã được Đảng ta định sẵn. Một là, văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội. Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội vì văn hoá Việt Nam được hình thành và phát triển trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc. Đó là một hệ các giá trị truyền thống và lối sống bền vững, nhờ đó, dân tộc ta khẳng định bản sắc riêng của mình. Có thể kể đến các giá trị văn hóa như: Hát ca trù, quan họ, hát xoan, cải lương, chiếc áo dài dân tộc v.v… Văn hoá là động lực thúc đẩy xã hội phát triển vì nguồn lực cơ bản nhất của sự phát triển là nguồn lực nội sinh của dân tộc. Nguồn lực nội sinh đó được thấm sâu trong văn hoá. Cội nguồn của một quốc gia dân tộc là văn hoá. Do vậy văn hoá không chỉ là kết quả của sự phát triển kinh tế xã hội, mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội. Điều đó được thể hiện ở tinh thần tương thân, tương ái; lá lành đùm lá rách; tinh thần nhân đạo, khoan dung độ lượng của dân tộc Việt Nam. Hơn thế, văn hoá là một mục tiêu của sự phát triển. Chiến lược phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 19912000 xác định: Tăng trưởng kinh tế phải gắn với tiến bộ và công bằng xã hội, phát triển văn hoá, bảo vệ môi trường; chủ trương và biện pháp để thực hiện mục tiêu xây dựng văn hoá trên thực tế ở nhiều nước trong nhận thức và hành động, mục tiêu kinh tế thường được coi trọng hơn và lấn át mục tiêu văn hoá. Để làm cho văn hoá trở thành mục tiêu và động lực thì quá trình phát triển kinh tế cần kết hợp với phát triển văn hoá. Khi xác định mục tiêu phát triển văn hoá phải căn cứ và hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế xã hội; mặt khác khi xác định mục tiêu phát triển kinh tế xã hội đồng thời xác định mục tiêu phát triển văn hoá. Văn hóa quan trọng như vậy thì việc xây dựng và gìn giữ, phát triển nét văn hóa ấy là điều đương nhiên. Hai là, nền văn hoá mà chúng ta xây dựng là nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Bước đầu xác định, Tiên tiến là yêu nước và tiến bộ với nội dung cốt lõi là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội theo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm mục tiêu tất cả vì con người, vì hạnh phúc, tự do và phát triển con người. Còn là xây dựng mối quan hệ hài hòa giữa con người với cộng đồng, giữa xã hội với tự nhiên. Tiên tiến không chỉ về nội dung tư tưởng mà cả trong hình thức biểu hiện, trong các phương tiện chuyển tải nội dung. Một điều quan trọng khác đó chính là bản sắc văn hóa dân tộc. Bản sắc văn hoá dân tộc là tất cả những giá trị, những tinh hoa của các cộng đồng dân tộc Việt Nam được vun đắp qua hàng nghìn năm lịch sử. Đó là lòng yêu nước, ý chí tự cường dân tộc và tinh thần đoàn kết cùng ý thức cộng đồng gắn kết con người – gia đình – làng xã – Tổ quốc. Đó là lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình đạo lý và luôn cần cù sáng tạo trong lao động, tinh tế trong ứng xử và giản dị trong lối sống. Bản sắc văn hóa dân tộc còn là sự mở rộng giao lưu quốc tế, tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa văn hóa của các dân tộc khác, cùng với đó là chống văn hóa lạc hậu, lỗi thời, các phong tục, tập quán, lề thói cũ. Bản sắc văn hóa dân tộc đóng vai trò quan trọng với sự phát triển của xã hội. Bản sắc văn hoá dân tộc được thể hiện trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội như ở cách tư duy, cách sống, cách dựng nước, giữ nước, cách sáng tạo trong văn hóa, khoa học, văn học, nghệ thuật… nhưng lại được thể hiện sâu sắc nhất là trong hệ giá trị của dân tộc. Bản sắc văn hoá dân tộc phát triển cùng sự phát triển của thể chế kinh tế, chính trị, xã hội của các quốc gia. Nó cũng phát triển theo quá trình hội nhập kinh tế thế giới, quá trình giao lưu văn hóa với các quốc gia khác và sự tiếp nhận tích cực văn hóa, văn minh nhân loại. Thêm nữa, bản sắc văn hoá dân tộc được thấm sâu trong mọi hoạt động xây dựng sáng tạo văn học nghệ thuật, ứng dụng những thành tựu khoa học công nghệ, giáo dục và đào tạo,… sao cho trong mọi lĩnh vực hoạt động chúng ta có cách tư duy độc lập, có cách làm vừa hiện đại vừa mang sắc thái Việt Nam. Để xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc chúng ta chủ trương vừa bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc vừa mở rộng giao lưu, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại. Bảo vệ bản sắc dân tộc phải gắn kết với mở rộng giao lưu quốc tế, tiếp thu có chọn lọc những cái hay, cái tiến bộ trong văn hóa các dân tộc khác để bắt kịp sự phát triển của thời đại. Chủ động tham gia hội nhập và giao lưu văn hóa với các quốc gia để xây dựng những giá trị mới của văn hóa Việt Nam đương đại. Xây dựng Việt Nam thành một địa chỉ giao lưu văn hóa khu vực và quốc tế. Nét đặc trưng nổi bật của văn hóa Việt Nam là sự thống nhất mà đa dạng, là sự hòa quyện bình đẳng, sự phát triển độc lập của văn hóa các dân tộc anh em chung sống trên lãnh thổ Việt Nam. Ba là, nền văn hoá Việt Nam là nền văn hoá thống nhất mà đa dạng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam. 54 dân tộc trên đất nước Việt Nam đều có những giá trị và bản sắc văn hoá riêng. Các giá trị và sắc thái đó bổ sung cho nhau, làm đa dạng, phong phú nền văn hoá Việt Nam thống nhất. Phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện nhân cách con người và xây dựng con người để phát triển văn hóa. Đây là mối quan hệ biện chứng. Trong xây dựng văn hóa, trọng tâm là chăm lo xây dựng con người có nhân cách, lối sống tốt đẹp, với các đặc tính cơ bản: yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, cần cù, sáng tạo. Ngoài ra, cần tăng cường giáo dục nghệ thuật, nâng cao năng lực cảm thụ thẩm mỹ cho nhân dân, đặc biệt là thanh, thiếu niên. Bốn là, xây dựng và phát triển văn hoá là sự nghiệp chung của toàn dân do Đảng lãnh đạo, trong đó đội ngũ trí thức giữ vai trò quan trọng. Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, do vậy mọi người Việt Nam đều có trách nhiệm tham gia vào sự nghiệp xây dựng và phát triển nền văn hoá nước nhà. Cùng với giai cấp công nhân và nông dân, đội ngũ trí thức sẽ là tầng lớp tiêu biểu cho trí tuệ của dân tộc, họ giữ vị trí quan trọng trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, xây dựng và phát triển nền văn hoá dân tộc. Năm là, giáo dục và đào tạo, cùng với khoa học và công nghệ được coi là quốc sách hàng đầu là động lực phát triển kinh tế xã hội, là điều kiện cần thiết để giữ vững độc lập dân tộc và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội. Để thiết lập được hệ thống giáo dục và đào tạo hướng đến phát triển kinh tế xã hội, giữ vững độc lập dân tộc và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội thì chủ trương của Đảng ta là nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; đổi mới cơ chế tổ chức, quản lý, nội dung dạy theo các cấp bậc học từ giáo dục mầm non, giáo dục nghề nghiệp, đại học và sau đại học; thực hiện “chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá”. Tiếp đến là chuyển dần mô hình giáo dục hiện nay sang mô hình giáo dục mở mô hình xã hội học tập; tăng cường hợp tác quốc tế về giáo dục đào tạo. Cùng với đó là phát triển khoa học xã hội, tiếp tục góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta và phát triển khoa học tự nhiên, khoa học công nghệ, tập trung nghiên cứu cơ bản định hướng ứng dụng, đặc biệt là các lĩnh vực Việt Nam có thế mạnh. Cuối cùng, Sáu là, văn hoá là một mặt trận; xây dựng và phát triển văn hoá là một sự nghiệp cách mạng lâu dài, đòi hỏi phải có ý chí cách mạng và sự kiên trì, thận trọng. Cách mạng tư tưởng văn hoá là cuộc cách mạng nhằm xóa bỏ các hủ tục, thói hư, tật xấu tồn tại hàng ngàn năm dưới chế độ cũ đã trở thành đời sống tâm lý của hàng chục triệu người. Do vậy, quá trình cải tạo đó sự nghiệp cách mạng lâu dài, đòi hỏi phải có ý chí cách mạng và sự kiên trì thận trọng. 2. Liên hệ thực tiễn địa phương (Hải Hậu Nam Định) trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc 2.1. Tổng quan về Hải Hậu Nam Định

Câu hỏi tiểu luận: “Trình bày quan điểm chỉ đạo của Đảng về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Liên hệ thực tiễn địa phương trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc

văn hóa dân tộc?”

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

1 Trình bày quan điểm chỉ đạo của Đảng về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc 2

1.1 Khái niệm về văn hoá 2

1.2 Quan điểm chỉ đạo và chủ trương xây dựng, phát triển nền văn hoá 2

2 Liên hệ thực tiễn địa phương (Hải Hậu - Nam Định) trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc 6

2.1 Tổng quan về Hải Hậu - Nam Định 6

2.2 Những mặt hạn chế và giải pháp 10

2.3 Liên hệ bản thân 11

KẾT LUẬN 12

TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

Nếu diện mạo kinh tế được ví như một phiên bản đầy đủ hội ngộ các yếu tốquan trọng để tạo nên thành công của một quốc gia, thì với các giá trị hay với bảnsắc văn hóa lại luôn được xem như những phẩm chất cao quý, là phần cốt lõi khôngthể thiếu được Trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, tư tưởng về văn hóa luônchiếm lĩnh được vị trí quan trọng Theo Người, tiến lên chủ nghĩa xã hội cần phải

có cả các yếu tố bao gồm vật chất lẫn tinh thần, song con người mới là nhân tốquyết định Ta thấy được rằng, kinh tế là yếu tố góp phần đưa đất nước đi lên,nhưng chủ thể của hoạt động kinh tế lại chính là con người và thước đo trình độcon người lại chính là văn hóa Người nhấn mạnh: “Trong công cuộc kiến thiếtnước nhà có bốn vấn đề chú ý đến, cùng phải coi trọng ngang nhau: chính trị, kinh

tế, văn hóa, xã hội” Vì thế, văn hóa không thể chỉ đứng ở ngoài “mà phải ở trongkinh tế và chính trị” và ngược lại đối với kinh tế, chính trị cũng phải nằm “trongvăn hóa” Trong nhiều năm qua, cùng với sự phát triển của sự nghiệp đổi mới,Đảng ta đã ngày càng nhận thức sâu sắc hơn vị trí và vai trò của văn hóa, coi vănhóa là một vấn đề khẩn thiết, luôn là yếu tố hàng đầu để tiến hành xây dựng và pháttriển Và thực tế cho thấy, vấn đề tăng trưởng kinh tế phải luôn song hành với pháttriển văn hóa và giải quyết những vấn đề xã hội; nếu chỉ coi tăng trưởng kinh tế làmục tiêu hướng đến duy nhất thì chẳng những môi trường văn hóa – xã hội bị xóimòn, hủy hoại mà đến cả mục tiêu kinh tế cũng khó có thể chạm tới

Để xây dựng và phát huy một nền văn hóa tiến tiến, đậm đà bản sắc dân tộc,Đảng và nhà nước ta đã có những chính sách, chủ trương đúng đắn và kịp thời trên

cơ sở vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa Vì vậy, em hiểu được tầm quantrọng của văn hóa, không chỉ là trong môi trường học tập mà còn cả trong đời sống,văn hóa luôn là điều đầu tiên mà em hướng đến, em quyết định tìm hiểu về đề tài

“Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” và từ đó,

liên hệ thực tiễn địa phương trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

NỘI DUNG

1 Trình bày quan điểm chỉ đạo của Đảng về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

1.1 Khái niệm về văn hoá

Khái niệm văn hóa trước nay đều được sử dụng rất nhiều và mỗi khái niệmvăn hóa với cách thể hiện tuy khác nhau nhưng vẫn luôn bao gồm những hàm ý cốtlõi Khái niệm có thể được hiểu theo nghĩa rộng: Văn hoá bao gồm những giá trịvật chất và tinh thần Văn hoá là một hệ thống hữu cơ những giá trị vật chất và tinhthần do con người, loài người sáng tạo, tích luỹ thông qua hoạt động thực tiễn trongsuốt quá trình lịch sử của mình Theo nghĩa hẹp, văn hoá được hiểu là văn hoá tinhthần Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, thể hiện tầm cao và chiều sâu trình

độ phát triển của dân tộc, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triểnkinh tế - xã hội

Khái niệm văn hóa còn được biết đến theo ý nghĩa: “Văn hoá Việt Nam là sựkết tinh những giá trị tốt đẹp trong quan hệ giữa con người với con người, giữa conngười với xã hội và thiên nhiên; được đúc kết từ cuộc sống và thực tiễn đấu tranhdựng nước và giữ nước của nhân dân ta qua hàng ngàn năm lịch sử, tiếp thu nhữngtinh hoa văn hoá nhân loại Đó là nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc,theo định hướng xã hội chủ nghĩa với những đặc trưng cơ bản là đại chúng, dân tộc,hiện đại và nhân văn”1

1.2 Quan điểm chỉ đạo và chủ trương xây dựng, phát triển nền văn hoá

Bên cạnh khái niệm về văn hóa, Đảng và nhà nước ta còn có những chủtrương và quan điểm cụ thể về xây dựng và phát triển nền văn hóa để nền văn hóa

ấy được phát huy theo hướng tích cực, phát triển ngày càng lớn mạnh

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Dự thảo các văn kiện trình Đại hội IX của Đảng, Lưu hành nội bộ,

tháng 7 - 2000, tr 28.1

Đầu tiên, vị trí và vai trò của văn hóa đã được Đảng ta định sẵn Một là, văn

hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội vì văn hoá Việt

Nam được hình thành và phát triển trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc Đó làmột hệ các giá trị truyền thống và lối sống bền vững, nhờ đó, dân tộc ta khẳng địnhbản sắc riêng của mình Có thể kể đến các giá trị văn hóa như: Hát ca trù, quan họ,hát xoan, cải lương, chiếc áo dài dân tộc v.v… Văn hoá là động lực thúc đẩy xã hộiphát triển vì nguồn lực cơ bản nhất của sự phát triển là nguồn lực nội sinh của dântộc Nguồn lực nội sinh đó được thấm sâu trong văn hoá Cội nguồn của một quốcgia dân tộc là văn hoá Do vậy văn hoá không chỉ là kết quả của sự phát triển kinhtế

- xã hội, mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xãhội Điều đó được thể hiện ở tinh thần tương thân, tương ái; lá lành đùm lá rách;

tinh thần nhân đạo, khoan dung độ lượng của dân tộc Việt Nam Hơn thế, văn hoá

là một mục tiêu của sự phát triển Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn1991-2000 xác định: "Tăng trưởng kinh tế phải gắn với tiến bộ và công bằng xãhội, phát triển văn hoá, bảo vệ môi trường"; chủ trương và biện pháp để thực hiệnmục tiêu xây dựng văn hoá trên thực tế ở nhiều nước trong nhận thức và hành động,mục tiêu kinh tế thường được coi trọng hơn và lấn át mục tiêu văn hoá Để làm chovăn hoá trở thành mục tiêu và động lực thì quá trình phát triển kinh tế cần kết hợpvới phát triển văn hoá Khi xác định mục tiêu phát triển văn hoá phải căn cứ vàhướng tới mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội; mặt khác khi xác định mục tiêu pháttriển kinh tế - xã hội đồng thời xác định mục tiêu phát triển văn hoá

Văn hóa quan trọng như vậy thì việc xây dựng và gìn giữ, phát triển nét văn

hóa ấy là điều đương nhiên Hai là, nền văn hoá mà chúng ta xây dựng là nền văn

hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Bước đầu xác định, Tiên tiến là yêu nước và

tiến bộ với nội dung cốt lõi là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội theo chủ nghĩa

Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm mục tiêu tất cả vì con người, vì hạnhphúc,

tự do và phát triển con người Còn là xây dựng mối quan hệ hài hòa giữa con người

với cộng đồng, giữa xã hội với tự nhiên Tiên tiến không chỉ về nội dung tư tưởng

mà cả trong hình thức biểu hiện, trong các phương tiện chuyển tải nội dung Một

điều quan trọng khác đó chính là bản sắc văn hóa dân tộc Bản sắc văn hoá dân tộc

là tất cả những giá trị, những tinh hoa của các cộng đồng dân tộc Việt Nam đượcvun đắp qua hàng nghìn năm lịch sử Đó là lòng yêu nước, ý chí tự cường dân tộc

và tinh thần đoàn kết cùng ý thức cộng đồng gắn kết con người – gia đình – làng xã– Tổ quốc Đó là lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình đạo lý và luôn cần cùsáng tạo trong lao động, tinh tế trong ứng xử và giản dị trong lối sống Bản sắc vănhóa dân tộc còn là sự mở rộng giao lưu quốc tế, tiếp thu có chọn lọc những tinh hoavăn hóa của các dân tộc khác, cùng với đó là chống văn hóa lạc hậu, lỗi thời, cácphong tục, tập quán, lề thói cũ Bản sắc văn hóa dân tộc đóng vai trò quan trọng với

sự phát triển của xã hội Bản sắc văn hoá dân tộc được thể hiện trong tất cả các lĩnhvực của đời sống xã hội như ở cách tư duy, cách sống, cách dựng nước, giữ nước,cách sáng tạo trong văn hóa, khoa học, văn học, nghệ thuật… nhưng lại được thểhiện sâu sắc nhất là trong hệ giá trị của dân tộc Bản sắc văn hoá dân tộc phát triểncùng sự phát triển của thể chế kinh tế, chính trị, xã hội của các quốc gia Nó cũngphát triển theo quá trình hội nhập kinh tế thế giới, quá trình giao lưu văn hóa vớicác quốc gia khác và sự tiếp nhận tích cực văn hóa, văn minh nhân loại Thêm nữa,bản sắc văn hoá dân tộc được thấm sâu trong mọi hoạt động xây dựng sáng tạo vănhọc nghệ thuật, ứng dụng những thành tựu khoa học công nghệ, giáo dục và đàotạo,… sao cho trong mọi lĩnh vực hoạt động chúng ta có cách tư duy độc lập, cócách làm vừa hiện đại vừa mang sắc thái Việt Nam

Để xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc chúng ta chủtrương vừa bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc vừa mở rộng giao lưu, tiếp thu tinh hoavăn hóa nhân loại Bảo vệ bản sắc dân tộc phải gắn kết với mở rộng giao lưu quốc

tế, tiếp thu có chọn lọc những cái hay, cái tiến bộ trong văn hóa các dân tộc khác đểbắt kịp sự phát triển của thời đại Chủ động tham gia hội nhập và giao lưu văn hóavới các quốc

gia để xây dựng những giá trị mới của văn hóa Việt Nam đương đại Xây dựng ViệtNam thành một địa chỉ giao lưu văn hóa khu vực và quốc tế.

Nét đặc trưng nổi bật của văn hóa Việt Nam là sự thống nhất mà đa dạng, là

sự hòa quyện bình đẳng, sự phát triển độc lập của văn hóa các dân tộc anh em

chung sống trên lãnh thổ Việt Nam Ba là, nền văn hoá Việt Nam là nền văn hoá

thống nhất mà đa dạng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam 54 dân tộc trên đất

nước Việt Nam đều có những giá trị và bản sắc văn hoá riêng Các giá trị và sắcthái đó bổ sung cho nhau, làm đa dạng, phong phú nền văn hoá Việt Nam thốngnhất

Phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện nhân cách con người và xây dựng conngười để phát triển văn hóa Đây là mối quan hệ biện chứng Trong xây dựng vănhóa, trọng tâm là chăm lo xây dựng con người có nhân cách, lối sống tốt đẹp, vớicác đặc tính cơ bản: yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, cần cù,sáng tạo Ngoài ra, cần tăng cường giáo dục nghệ thuật, nâng cao năng lực cảm thụthẩm mỹ cho nhân dân, đặc biệt là thanh, thiếu niên

Bốn là, xây dựng và phát triển văn hoá là sự nghiệp chung của toàn dân do Đảng lãnh đạo, trong đó đội ngũ trí thức giữ vai trò quan trọng Cách mạng là sự

nghiệp của quần chúng, do vậy mọi người Việt Nam đều có trách nhiệm tham giavào sự nghiệp xây dựng và phát triển nền văn hoá nước nhà Cùng với giai cấpcông nhân và nông dân, đội ngũ trí thức sẽ là tầng lớp tiêu biểu cho trí tuệ của dântộc, họ giữ vị trí quan trọng trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồidưỡng nhân tài, xây dựng và phát triển nền văn hoá dân tộc

Năm là, giáo dục và đào tạo, cùng với khoa học và công nghệ được coi là quốc sách hàng đầu là động lực phát triển kinh tế - xã hội, là điều kiện cần thiết để

giữ vững độc lập dân tộc và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội Để thiết lậpđược hệ thống giáo dục và đào tạo hướng đến phát triển kinh tế - xã hội, giữ vữngđộc lập dân tộc và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội thì chủ trương của Đảng

ta là nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; đổi mới cơ chế tổ chức, quản lý, nộidung dạy theo

các cấp bậc học từ giáo dục mầm non, giáo dục nghề nghiệp, đại học và sau đại học;

thực hiện “chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá” Tiếp đến là chuyển dần mô hìnhgiáo dục hiện nay sang mô hình giáo dục mở - mô hình xã hội học tập; tăng cườnghợp tác quốc tế về giáo dục đào tạo Cùng với đó là phát triển khoa học xã hội, tiếptục góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về con đường đi lên chủ nghĩa xãhội ở nước ta và phát triển khoa học tự nhiên, khoa học công nghệ, tập trung nghiêncứu cơ bản định hướng ứng dụng, đặc biệt là các lĩnh vực Việt Nam có thế mạnh.

Cuối cùng, Sáu là, văn hoá là một mặt trận; xây dựng và phát triển văn hoá

là một sự nghiệp cách mạng lâu dài, đòi hỏi phải có ý chí cách mạng và sự kiên trì, thận trọng Cách mạng tư tưởng văn hoá là cuộc cách mạng nhằm xóa bỏ các hủ

tục, thói hư, tật xấu tồn tại hàng ngàn năm dưới chế độ cũ đã trở thành đời sống tâm

lý của hàng chục triệu người Do vậy, quá trình cải tạo đó sự nghiệp cách mạng lâudài, đòi hỏi phải có ý chí cách mạng và sự kiên trì thận trọng

2 Liên hệ thực tiễn địa phương (Hải Hậu - Nam Định) trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

2.1 Tổng quan về Hải Hậu - Nam Định

Hải Hậu là huyện ven biển tỉnh Nam Định – có vị trí chiến lược quan trọng

về kinh tế, chính trị, an ninh, quốc phòng Hải Hậu hình thành cách đây hơn 5 thế

kỷ, có tọa độ địa lý khoảng từ 20,00 đến 20,15 vĩ độ Bắc và 106,00 đến 106,21kinh độ Đông Phía Đông giáp huyện Giao Thủy Từ Phía Tây Bắc xuống Tây Nam

là sông Ninh Cơ, tiếp giáp với huyện Trực Ninh và Nghĩa Hưng Còn Phía Bắc giáphuyện Xuân Trường Điểm cực Bắc là Trại Đập xã Hải Nam, phía Nam là biểnĐông; Điểm cực Nam là mũi Gót Chàng Diện tích 226km2, dân số hiện nay294.216 người, trong đó đồng bào theo đạo công giáo trên 40%, được phân bố ở 32

xã và 3 thị trấn.2

Huyện Hải Hậu hiện có 31 di tích lịch sử - văn hóa được Nhà nước xếp hạng,trong đó 9 di tích lịch sử - văn hóa được xếp hạng cấp quốc gia Tiêu biểu phải kểđến như: Cầu Ngói, đền Thủy tổ - chùa Lương (xã Hải Anh), đền - chùa Xã Hạ (xã

2 https://namdinh.gov.vn/portal/Pages/2020-11-3/Huyen-Hai-Haui7hyjz.aspx

Hải Bắc), chùa Phúc Sơn (xã Hải Trung), đền Bảo Ninh (xã Hải Phương), chùa Cồn(Thị trấn Cồn)… Bên cạnh yếu tố tôn giáo, tín ngưỡng, các di tích ở Hải Hậu cònmang ý nghĩa tôn vinh công đức của các bậc tiền nhân, các danh nhân đã có côngtrong sự nghiệp khai hoang, mở đất, đấu tranh chống thiên tai và chống giặc ngoạixâm Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia đền Thủy tổ, xã Hải Anh được xâydựng từ năm Đinh Mão (1924) Đền thờ các vị Tứ tổ và các Liệt tổ có công khaihoang, lấn biển lập nên mảnh đất Quần Anh Đền, chùa Xã Hạ, xã Hải Bắc là ditích lịch sử

- văn hóa cấp quốc gia, không chỉ có kiến trúc nghệ thuật độc đáo mà còn lưu giữđược nhiều câu đối, đại tự, cuốn thư với nội dung ca ngợi công lao của Hưng ĐạoĐại vương Trần Quốc Tuấn và các liệt tổ có công khai hoang mở đất Lễ hội chùa,đền Xã Hạ tổ chức hằng năm vào tháng Giêng âm lịch đã trở thành nét đẹp văn hóa,thể hiện truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, tôn vinh công đức của các bậc tiềnnhân của người dân nơi đây Đền thờ Bảo Ninh, xã Hải Phương kiến trúc mangđậm phong cách nghệ thuật thời Nguyễn, là nơi thờ Hưng Đạo Đại vương TrầnQuốc Tuấn và tứ tổ: Trần Vu, Vũ Chi, Hoàng Gia, Phạm Cập cùng cửu tộc: Lại,Nguyễn, Lê, Đỗ, Bùi, Phan, Đoàn, Trần, Vũ Đền còn lưu giữ được một số đồ thờ

có giá trị như ngai, khám, nhang án, câu đối, đại tự… với nghệ thuật chạm khắccông phu, sơn thếp lộng lẫy… góp phần làm tăng vẻ trang nghiêm nơi thờ tự Thêmvào đó, hệ thống di sản văn hóa phi vật thể của cả tỉnh còn rất phong phú như: cácloại hình nghệ thuật, diễn xướng dân gian, lễ hội, các làng nghề thủ công truyềnthống, văn hoá ẩm thực, trò chơi dân gian… Trong đó “Thực hành tín ngưỡng thờMẫu Tam phủ của người Việt” đã được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phivật thể đại diện của nhân loại; các Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia gồm: Lễ hộiPhủ Dầy, Lễ hội Đền Trần, Nghệ thuật ca trù, Nghi lễ Chầu văn của người Việt,Nghề sơn mài Cát Đằng 3