FILE 20211123 074149 kĩ năng làm bài NLVH

B2: Xác định đoạn văn bản nói về những nét đẹp, những tính cách nào của nhân vật.. B2: Xác định đoạn văn bản nói về những nét đẹp, những tính cách nào của nhân vật.. B 4: Gạch chân dưới

ÔN TẬP CÁCH LÀM BÀI VĂN NLVH

DẠNG BÀI:

CẢM NHẬN MỘT ĐOẠN TRÍCH TRUYỆN

I Tìm hiểu đề, tìm ý

1 Tìm hiểu đề.

2 Tìm ý

B1: Đọc kĩ đoạn văn bản đề bài ra.

B2: Xác định đoạn văn bản nói về những nét đẹp, những tính cách nào của nhân vật (Mục đích là để dùng viết mở bài và triển khai luận điểm )

VD: Đọc kĩ đề bài sau và tìm ý.

Đề bài 1: Cảm nhận đoạn văn bản sau:

Có giết được thằng nào đâu Cả làng chúng nó việt gian theo tây còn giết gì nữa!

Cổ ông lão nghẹn ắng hằn lại, da mặt tê rân rân Ông lão lặng đi, tưởng như đến không thở được Một lúc lâu ông mới rặn

è è, nuốt một cái gì vướng ở có, ông cất tiếng hỏi, giọng lạc hẳn đi:

-Liệu có thật không hở bác? Hay là chỉ lại …

-Thì chúng tôi vừa ở dưới đấy lên mà lại Việt gian từ thằng chủ tịch mà đi cơ ông ạ Tây vào làng, chúng nó bảo nhau vác

cờ thần ra hoan hô Thằng chánh Bệu thì khuân cả tủ chè, đỉnh đồng, vải vóc lên xe cam nhông đưa vợ con lên vị trí với giặc ở ngoài tỉnh mà lại.

-Có người hỏi:

-Sao bảo làng chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà? …

-Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!

Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:

Ông Hai củi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ đến vụ chủ nhà.

Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sặm chơi sụi với nhau.

Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người

ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu Ông lão năm chặt hai tay lại mà rít lên:

- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này.

(Làng – Kim Lân)

Đề 2: Phân tích sự thay đổi tâm trạng của bé Thu trong đoạn trích sau:

( ) Trong bữa cơm đó, anh Sáu gắp một cái trứng cá to vàng để vào chén nó Nó liền lấy đũa xoi vào

chén, để đó rồi bất thần hất cái trứng ra, cơm văng tung tóe cả mâm Giận quá và không kịp suy nghĩ, anh vung tay đánh vào mông nó và hét lên:

- Sao mày cứng đầu quá vậy hả?

Tôi tưởng con bé sẽ lăn ra khóc, sẽ giẫy, sẽ đạp đổ cả mâm cơm, hoặc sẽ chạy vụt đi Nhưng không, nó ngồi im, đầu cúi gằm xuống Nghĩ thế nào mà nó cầm đũa, gắp lại cái trứng cá để vào chén rồi lặng lẽ đứng dậy, bước ra khỏi mâm Xuống bến, nó nhảy xuống xuồng, mở lòi tói cố làm cho dây lòi tói khua rổn rảng, khua thật to, rồi lấy đầm bơi qua sông Nó sang qua nhà nhà ngoại, mét với ngoại và khóc ở bên ấy Chiều đó, mẹ nó sang dỗ dành mấy nó cũng không về  

Và:

(….) Trong lúc đó, nó vẫn ôm chặt lấy ba nó Không ghìm được xúc động và không muốn cho con thấy

mình khóc, anh Sáu một tay ôm con, một tay rút khăn lau nước mắt, rồi hôn lên mái tóc con:

- Ba đi rồi ba về với con

- Không! – Con bé hét lên, hai tay nó siết chặt lấy cổ, chắc nó nghĩ hai tay không thể giữ được ba nó, nó dang cả hai chan rồi câu chặt lấy ba nó, và đôi vai nhỏ bé của nó run run.

Nhìn cảnh ấy bà con xung quanh có người không cầm được nước mắt, còn tôi bỗng thấy khó thở như có bàn tay a nắm lấy trái tim tôi.

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà, Ngữ văn 9, Tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2019)

I Tìm hiểu đề, tìm ý

1 Tìm hiểu đề.

2 Tìm ý

B1: Đọc kĩ đoạn văn bản đề bài ra.

B2: Xác định đoạn văn bản nói về những nét đẹp, những tính cách nào của nhân vật (Mục đích là để dùng viết mở bài và triển khai luận điểm )

B 3: Chú đến lời nói, cử chỉ, thái độ, tâm trạng…của nhân vật

=>> Mỗi lời nói, cử chỉ, suy nghĩ, hành động… của nhân vật đều nói lên một phẩm chất, tính cách của nhân vật

B 4: Gạch chân dưới những từ, cụm từ cần cảm nhận đánh giá (Chú ý

đến lời nói, hành động, cử chỉ… của nhân vật )

Đề bài 1: Cảm nhận đoạn văn bản sau:

Có giết được thằng nào đâu Cả làng chúng nó việt gian theo tây còn giết gì nữa!

Cổ ông lão nghẹn ắng hằn lại, da mặt tê rân rân Ông lão lặng đi, tưởng như đến không thở được Một lúc lâu ông mới rặn

è è, nuốt một cái gì vướng ở có, ông cất tiếng hỏi, giọng lạc hẳn đi:

-Liệu có thật không hở bác? Hay là chỉ lại …

-Thì chúng tôi vừa ở dưới đấy lên mà lại Việt gian từ thằng chủ tịch mà đi cơ ông ạ Tây vào làng, chúng nó bảo nhau vác

cờ thần ra hoan hô Thằng chánh Bệu thì khuân cả tủ chè, đỉnh đồng, vải vóc lên xe cam nhông đưa vợ con lên vị trí với giặc ở ngoài tỉnh mà lại.

-Có người hỏi:

-Sao bảo làng chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà? …

-Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!

Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:

Ông Hai củi gằm mặt xuống mà đi Ông thoáng nghĩ đến vụ chủ nhà.

Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sặm chơi sụi với nhau.

Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người

ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu Ông lão năm chặt hai tay lại mà rít lên:

- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này.

(Làng – Kim Lân)

I Tìm hiểu đề, tìm ý

1 Tìm hiểu đề.

2 Tìm ý

B1: Đọc kĩ đoạn văn bản đề bài ra.

B2: Xác định đoạn văn bản nói về những nét đẹp, những tính cách nào của nhân vật

(Mục đích là để dùng viết mở bài và triển khai luận điểm )

VD: Đọc kĩ đề bài sau và tìm ý.

B 3: Chú đến lời nói, cử chỉ, thái độ, tâm trạng…của nhân vật

=>> Mỗi lời nói, cử chỉ, suy nghĩ, hành động… của nhân vật đều nói lên một phẩm

chất, tính cách của nhân vật

B 4: Gạch chân dưới những từ, cụm từ cần cảm nhận đánh giá (Chú ý đến lời nói,

hành động, cử chỉ… của nhân vật )

B 5: Xác định biện pháp nghệ thuật, phân tích các BPNT có trong đoạn trích (không phải

cả văn bản) => thường là nghệ thuật kể chuyện, xây dựng tình huống, miêu tả tâm lí, ngôn ngữ, ngôi kể, phép tu từ…là những nghệ thuật thường sử dụng trong văn bản tự sự

B 6: Liên hệ mở rộng đến hoàn cảnh st, hoàn cảnh đất nước, tài năng , tình cảm của tác giả,

liên hệ đến những tác phẩm khác (nếu có)

II Lập dàn ý

A Mở bài

- Giới thiệu tác giả

- Giới thiệu tác phẩm

- Giới thiệu khác quát về tác phẩm

- Giới thiệu nội dung mà đoạn trích đặt ra (vấn đề cần nghị luận, cần cảm nhận trong đoạn trích)

- (Xem mở bài cụ thể ở các ví dụ)

B.Thân bài

1.NXC

- Hoàn cảnh sáng tác: năm st, hc rộng, hc trực tiếp truyện ra đời (nếu có)

- tóm tắt ngắn gọn nội dung tác phẩm hoặc tình huống truyện, hoặc khái quát về nhân vật (tùy yêu cầu của đề bài)

- Giới thiệu nội dung đoạn trích hoặc vẻ đẹp nv đề bài yêu cầu phân tích

2 Triển khai các LĐ.

Luận điểm 1:

- Nêu vẻ đẹp thứ nhất của nhân vật (Giới thiệu bằng một câu)

(Để nêu được luận điểm thì chỉ cần trả lời câu hỏi:Trong đoạn trích khân vật đó là người như thế nào? Ví dụ: Phương Định là người như thế nào? Ta có ngay câu trả lời: là cô gái xinh đẹp, trẻ trung, dũng cảm, lạc quan yêu đời; thắm thiết tình động đội)

- Đưa ra và phân tích những chi tiết nghệ thuật để làm sáng tỏ cho những đánh giá đó

(Những chi tiết ở đây là lời nói, cử chỉ, tâm trạng, hành động…)

2 Triển khai các luận điểm cảm nhận về tâm trạng ông Hai trong đoạn trích.

LĐ 1: Tình yêu làng quê của ông hai được bộc lộ một cách sâu sắc, chân thực nhất khi mới nghe

tin làng Chợ dầu theo giặc.

- Sự thay đổi đột ngột thái độ, khuôn mặt của ông Hai khi mới nghe tin :“Cổ ông lão nghẹn ắng hằn lại, da

mặt tê rân rân Ông lão lặng đi, tưởng như đến không thở được Một lúc lâu ông mới rặn è è, nuốt một cái

gì vướng ở có, ông cất tiếng hỏi, giọng lạc hẳn đi”.

+ Liệt kê một loạt các hoạt động: cổ nghẹn ắng, da mặt tê, lặng đi, thông thở được, giọng lạc đi diễn tả đầy

đủ nhiều cung bậc tâm trạng, cảm xúc của ông Hai.

+ Hình thức câu văn ngắn  giọng kể gấp gáp, đứt quãng gợi ra tâm trạng đau đớn, thất vọng của ông Hai.

Nhận xét, đánh giá:

- Đó là cái cảm giác sững sờ choáng váng, co thắt từng khúc ruột của ông.

- Là trạng thái tâm lí hết sức tự nhiên của một người quá yêu làng

- Nếu không yêu thì cái tin làng Chợ Dầu theo giặc không thể gây chấn động mạnh tựa như một cú sốc tinh thần như thế với ông Hai

- Sở dĩ ông choáng váng, sững sờ vì trong than tâm của ông cái làng cái làng chợ Dầu rất kiên trung bấy lâu nay ông tôn thờ nay đã sụp đổ.

- Tác giả sử dụng nghệ thuật xây dựng tình huống truyện để thử thách tình cảm ông Hai với làng chợ Dầu thân yêu Nếu ông Hia vô tam vô cảm thì ông không thể có được trạng thái tâm lí mạnh đến như thế Đó là

vẻ đẹp của người nông dân sau cách mạng.

2 Triển khai các LĐ.

Luận điểm 1:

- Nêu vẻ đẹp thứ nhất của nhân vật (Giới thiệu bằng một câu)

(Để nêu được luận điểm thì chỉ cần trả lời câu hỏi:Trong đoạn trích khân vật đó là người như thế nào? Ví dụ: Phương Định là người như thế nào? Ta có ngay câu trả lời: là cô gái xinh đẹp, trẻ trung, dũng cảm, lạc quan yêu đời; thắm thiết tình động đội)

- Đưa ra và phân tích những chi tiết nghệ thuật để làm sáng tỏ cho những đánh giá đó

(Những chi tiết ở đây là lời nói, cử chỉ, tâm trạng, hành động…)

- Nêu vẻ đẹp thứ 2,3 … của nhân vật

- Cách làm (như luận điểm 1 )

- Đánh giá nhân vật, đoạn trích.

- Tổng kết đánh giá về nội dung + nghệ thuật của tác phẩm Thành công của tác giả

- Nêu cảm nghĩ cảm xúc liên hệ

Lưu ý:

Đối với văn bản tự sự, nghệ thuật thường không phong phú như các văn bản trữ tình Cụ thể thường các hình thức nghệ thuật như:

- Xây dựng tình huống truyện

- Miêu tả tâm lí, tính cách nhân vật

Đề bài luyện tập: Cảm nhận của em về đoạn văn sau:

Chúng tôi, mọi người – kể cả anh, đều tưởng con bé sẽ đứng yên đó thôi

Nhưng thật lạ lùng, đến lúc ấy, tình cha con bỗng như nổi dậy trong người đó,

trong lúc không ai ngờ đến thì nó bỗng kêu thét lên:

tơ sau ót nó như dựng đứng lên.

Nó vừa ôm chặt lấy cổ ba nó vừa nói trong tiếng khóc:

- Ba! Không cho ba đi nữa! Ba ở nhà với con!

Ba nó bế nó lên Nó hôn ba nó cùng khắp Nó hôn tóc, hôn cổ, hôn vai và hôn cả vết thẹo dài bên má của ba nó nữa.

( Trích Chiếc lược ngà, Nguyễn Quang Sáng, Ngữ văn 9, tập 1, NXB Giáo dục)

2 Triển khai luận điểm cảm nhận về tình cảm của bé Thu với ông Sáu trong đoạn trích.

LĐ 1: Tình cảm mãnh liệt của bé Thu với ông Sáu được thể hiện rõ nhất trong tiếng gọi Ba:

+ Bé Thu kêu thét lên một tiếng “Ba…a…a…ba” => cách kêu ba ngắt quãng, lắp bắp=> Thể hiện cảm xúc kìm nén bị vỡ ra, một thứ cảm xúc rất mãnh liệt át cả lời nói, có lẽ đây là mở đầu cho sự

ân hận nhưng dễ thương của bé Thu ở phần phía sau

 + cách nhận xét "Tiếng kêu như xé, tiếng "ba" như vỡ tung từ đáy lòng nó,( )".

Đó như một tiếng kêu trong đau khổ của đứa trẻ, tiếng tiếng kêu rất to tới nỗi như "xé sự im lặng, xé cả ruột gan mọi người", tiếng kêu ấy là sự yêu thương cha mà đứa bé đã vun đắp, đã kìm nén suốt tám năm trời, nên mọi người ai nghe cũng thấy "thật xót xa”  Trong sự im lặng và không khí buồn của mọi người, thì tiếng kêu của bé Thu đã phá tan không khí của mọi người, nó chạm đến tấm lòng, rung động đến cảm xúc của mọi người, đến nỗi mọi người ai cũng nghe "xót xa" Tuy bé Thu chỉ là 1 đứa trẻ nhưng tiếng kêu ấy, hay đúng hơn là tình thương cha, nỗi kìm nén ấy là một thứ tình cảm rất thiêng liêng, cao quý, đáng trân trọng vã đẹp đẽ

CÁCH LÀM BÀI VĂN NL VỀ 1 ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ

I Tìm hiểu đề, tìm ý.

1 Tìm hiểu đề.

2 Tìm ý:

Bước 1: Đọc kĩ đoạn thơ

Bước 2: Xác định nội dung chính cần nghị luận để viết mở bài và xác định LĐ (đoạn thơ có mấy nội dung lớn, mỗi nội dung lớn là một luận điểm)

Bước 3: Gạch chân dưới những tín hiệu nghệ thuật: từ ngữ, hình ảnh cần phân tích, khai thác

(Trong một đoạn thơ, không phải từ ngữ nào ta cũng phân tích, cảm nhận và không phải từ ngữ hình ảnh nào ta cũng dành thời gian cảm nhận như nhau với dung lương như nhau Có từ lướt qua như làn gió, có từ đau đáu ngẫm nghĩ, có từ đào sâu có từ chỉ giải thích…)

- Mục đích gạch chân từ ngữ để không bị bỏ sót khi cảm nhận, đánh giá

II Lập dàn ý

1 Mở bài

- Giới thiệu tác giả

- Giới thiệu tác phẩm, nội dung tác phẩm

- Giới thiệu nội dung của đoạn thơ cần nghị luận

2 Thân bài

* Nhận xét chung:

- HCTS: năm st, hc rộng, hoàn cảnh trực tiếp bài thơ ra đời

- Mạch cảm xúc của bài thơ

- Vị trí đoạn thơ đề bài yêu cầu

* Triển khai các luận điểm:

Luận điểm1: Đánh giá khái quát nội dung khổ thơ 1, phần, đoạn cần phân tích

B1 Viết câu chủ đề nêu LĐ 1

B2 Trích dẫn thơ

B3 Phân tích các tín hiệu nghệ thuật: từ ngữ, hình ảnh, giọng điệu, … cần phân tích trong khổ

thơ 1 để làm sáng tỏ luận điểm

B4 Đánh giá, nhận xét các giá trị nghệ thuật, nội dung của khổ thơ 1 (không phải toàn bộ bài thơ) B5 Liên hệ mở rộng, sâu vấn đề (nếu có giành cho hs khá, giỏi)

Luận điểm 2,3…: Làm như luận điểm 1

- Đánh giá đoạn trích  đánh giá thành công của tác phẩm  tên tuổi tác giả

- Nêu cảm nghĩ của mình, liên hệ thực tế

ĐỀ BÀI LUYỆN TẬP

Đề 1 Cảm nhận của em về đoạn thơ sau:

Thuyền ta lái gió với buồm trăngLướt giữa mây cao với biển bằng,

Ra đậu dặm xa dò bụng biển,Dàn đan thế trận lưới vây giăng

Cá nhụ cá chim cùng cá đé,

Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,Cái đuôi em quẫy trăng vàng choé,Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long

Ta hát bài ca gọi cá vào,

Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao,Biển cho ta cá như lòng mẹ,

Nuôi lớn đời ta tự buổi nào

Đề 2: Cảm nhận của em về đoạn thơ sau:

Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi

Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh Vẫn vững lòng, bà dặn cháu đinh ninh:

“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố, Mày có viết thư chớ kể này kể nọ,

Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”

Rồi sớm rồi chiều, lại bếp lửa bà nhen, Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn,

Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng

ĐỀ 3 Bài thơ “Mùa xuân nhỏ nhỏ” chính là những cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân của thiên nhiên, của đất nước Em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên qua việc phân tích 3 khổ thơ đầu của bài thơ:

Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng.

Mùa xuân người cầm súng Lộc giắt đầy quanh lưng Mùa xuân người ra đồng Lộc trải dài nương mạ Tất cả như hối hả

Tất cả như xôn xao

Ðất nước bốn nghìn năm Vất vả và gian lao

Ðất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước.