- Công tác truyền thông về xâm hại tình dục trẻ em, đặc biệt là vấn đề giáodục giới tính cũng như giáo dục các em biết cách tự bảo vệ mình còn bị coi nhẹ, chưa chútrọng.. Đặc biệt với va
Trang 1UBND HUYỆN HÓC MÔN CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMTRƯỜNG MẦM NON SƠN CA Độc lập - Tự do – Hạnh phúc
SÁNG KIẾN
ĐỀ TÀI : CÁC BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5 -6 TUỔI TỰ BẢO VỆ BẢN THÂN, PHÒNG
1 Cơ sở lý luận
Theo UNICEP “Xâm hại tình dục trẻ em là mọi hành vi lôi kéo trẻ vào hoạt độngliên quan đến tình dục, mà trẻ không đủ khả năng (hoặc không hiểu) hoặc không đủ tâmthế để đưa ra quyết định đối với các hành vi này, hoặc các hành vi đó vi phạm đến phápluật hay các giá trị văn hóa sở tại”
Xâm hại tình dục trẻ em bao gồm tất cả các hành vi tình dục không mong muốn, cóthể bao gồm cả hành vi xâm hại có tiếp xúc hay hành vi xâm hại không tiếp xúc Xâm hạitình dục trẻ em bao gồm: - Làm những hình ảnh, video có tính chất xâm hại trẻ em - Ép
Trang 2buộc trẻ em xem hay tham gia các hoạt động tình dục - Ép buộc trẻ em quan hệ tình dụchoặc lôi kéo trẻ em vào các hành vi tình dục với trẻ em khác hoặc với người lớn
Tại Việt Nam, trung bình mỗi ngày có từ 3 – 5 vụ xâm hại tình dục trẻ em đượcphát hiện Trên thực tế, con số này còn lớn hơn rất nhiều Nạn nhân của những tên yêu râuxanh này là không chỉ là những bé gái mà còn có cả bé trai trong độ tuổi còn rất nhỏ.Những em bé là nạn nhân của xâm hại tình dục sẽ mất đi tuổi thơ tươi đẹp, các em phảisống trong nỗi lo sợ, nỗi ám ảnh suốt cuộc đời Xâm hại trẻ em xảy ra với nhiều hình thức,nhiều mức độ và nhiều nguyên nhân Vì vậy, bảo vệ trẻ em không bị xâm hại không chỉ làvấn đề của cha mẹ, của nhà trường mà là của cả cộng đồng
2 Cơ sở pháp lý
Theo Luật Trẻ em số 102/2016/QH13, ngày 05/4/2016, Xâm hại tình dục trẻ em làviệc dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, ép buộc, lôi kéo, dụ dỗ trẻ em tham gia vào cáchành vi liên quan đến tình dục, bao gồm hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu, dâm ô với trẻ em
và sử dụng trẻ em vào mục đích mại dâm, khiêu dâm dưới mọi hình thức
Như chúng ta đã biết vấn đề xâm hại trẻ em đặc biệt là xâm hại tình dục trẻ emđang rất được xã hội quan tâm Số liệu thống kê của Quỹ dân số Liên Hiệp Quốc(UNFPA) cho thấy trẻ bị người thân quen xâm hại rất cao, độ tuổi trung bình của trẻ bịxâm hại là 9 tuổi Theo số liệu thống kê của Bộ lao động, Thương binh & Xã hội công bốtại hội nghị Quốc gia về tình dục, sức khỏe và xã hội năm 2016, mỗi năm ở Việt Nam cóđến hơn 1.000 trẻ bị xâm hại tình dục Trong số những kẻ xâm hại thì có đến 93% là ngườiquen với các bé, 47% là thành viên trong gia đình Vậy làm thế nào để chúng ta bảo vệđược các em, đảm bảo cho các em có một cuộc sống an toàn không có nguy cơ bị xâm hại.Bản thân tôi là một người mẹ, một người làm công tác giáo dục, tôi luôn trăn trở về vấn đề
này Vì vậy, tôi đã nghiên cứu và thực hiện đề tài “các biện pháp giúp trẻ 5 - 6 tuổi tự
bảo vệ bản thân, phòng tránh bị xâm hại tình dục”.
II THỰC TRẠNG
Trang 2
Trang 3Năm học này, tôi được phân công dạy lớp lá 3 với tổng số học sinh là 53 bé, trong
đó có 22 bé trai và 31 bé gái
1 Thuận lợi :
- Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, tạo điều kiện cho giáo viên đượctrang bị kiến thức về giáo dục giới tính cho trẻ
- Đa số phụ huynh đều quan tâm đến vấn đề của con em mình
- Các phương tiện truyền thông đa dạng, hiện đại giúp việc tuyên truyền đếnphụ huynh và giáo dục học sinh thuận lợi hơn
2 Khó khăn
- Tuổi các bé còn nhỏ, khả năng nhận thức chưa cao, trẻ có sự tò mò khámphá về giới tính, thiếu kỹ năng phòng ngừa và tố giác người xâm hại Giáo dục giới tính làvấn đề tế nhị, cần phải sử dụng từ ngữ, phương pháp chính xác và phù hợp để dạy trẻ
- Nhiều gia đình trẻ có hoàn cảnh khó khăn, không có điều kiện chăm sóc trẻ,phải gửi trẻ cho người thân hoặc cơ sở không có uy tín Sự lơ là, chủ quan của người lớn,thiếu kỹ năng phòng ngừa để bảo vệ trẻ
- Công tác truyền thông về xâm hại tình dục trẻ em, đặc biệt là vấn đề giáodục giới tính cũng như giáo dục các em biết cách tự bảo vệ mình còn bị coi nhẹ, chưa chútrọng
III GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Việc giáo dục trẻ em là trách nhiệm của gia đình, nhà trường và toàn thể xã hội Vìvậy, công tác bảo vệ trẻ em cũng là trách nhiệm chung tay của cả công đồng Đấu tranhchống xâm hại trẻ em, đặc biệt là xâm hại tình dục trẻ em cần phải được thực hiện quyếtliệt từ biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn đến xử lý, răn đe Công tác truyền thông cần thực
Trang 4hiện đồng bộ, có sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và các cơ quan chức năng Đốitượng đầu tiên là trẻ em, các em cần được trang bị những kiến thức và kỹ năng nhất định
để tự vảo vệ mình tránh bị xâm hại Đặc biệt với vai trò là giáo viên mầm non, người trựctiếp nuôi dạy các con, chúng ta cần có biện pháp để dạy các con những kỹ năng tự bảo vệmình, phòng tránh những hành vi xâm hại Cụ thể các biện pháp như sau :
1 Biện pháp 1: Nghiên cứu sách báo, tài liệu về các biện pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ.
1.1 Chương trình giáo dục giới tính era dành cho trẻ 3- 5 tuổi do Viện nghiêncứu khoa học giáo dục (IRES)nghiên cứu Tham gia chương trình, trẻ được trang bị những
kỹ năng và giáo dục những nguyên tắc cơ bản về phòng chống xâm hại tình dục cho chínhbản thân mình, nhiều em đã tự ý thức về việc bảo vệ cơ thể, ý thức sự khác biệt về giớigiữa nam lẫn nữ
- Đây là chương trình đầu tiên, trong đó kiến thức được đồng bộ, phối hợpgiữa gia đình và nhà trường trong việc giáo dục giới tính cho trẻ một cách khoa học Vớimục tiêu :
+ Giúp trẻ có kiến thức cơ bản và đúng đắn về giáo dục giới tính của bản thân
+ Qua các giờ học, giúp trẻ định hình được những việc làm phù hợp với giới tínhcủa mình và trang bị những kỹ năng bảo vệ bản thân
+ Trẻ biết tên gọi, chức năng các bộ phận trên cơ thể, trong đó có vùng kín, qua đóbiết cách chăm sóc và bảo vệ vùng kín
+ Trẻ tự biết các bảo vệ và giữ gìn bản thân ngay cả khi không có cha mẹ và ngườithân bên cạnh
- Nội dung hướng dẫn trẻ bảo vệ bản thân dành cho trẻ 5- 6 tuổi của chươngtrình giáo dục gới tính ERA
+ Gọi tên vùng kín
Trang 4
Trang 5+ An toàn ở nơi công cộng.
+ Kỹ năng diễn đạt bằng lời nói
+ 5 vũ khí lợi hại trên cơ thể
1.2 Cẩm nang chương trình giáo dục giới tính ERA dành cho trẻ 3-5 tuổi do nhàxuất bản Giáo dục Việt Nam do GS.TS Hồ Đức Hùng chủ biên
- Cẩm nang gồm những nội dung giúp giáo viên trang bị kiến thức và phươngpháp giáo dục giới tính cho trẻ mầm non, cũng như giúp phụ huynh có hướng tiếp cậnđúng về giáo dục giới tính cho con phù hợp với từng lứa tuổi Ngoài ra, cẩm nang cũng hỗtrợ phụ huynh phối hợp tốt hơn với nhà trường về giáo dục giới tính cho trẻ; giúp trẻ hiểu
về cơ thể mình, qua đó, biết tự bảo vệ mình và tôn trọng người khác
1.3 Bồi dưỡng kỹ năng phòng tránh xâm hại tình dục trẻ em cho phụ huynh do
cô Nguyễn Thị Tĩnh – Trường Đại học Sư Phạm Hà Nội biên soạn
1.4 Tài liệu bồi dưỡng của Sở giáo dục và Phòng giáo dục và đào tạo về giáodục giới tính, phòng tránh xâm hại cho trẻ mầm non về giáo dục giới tính, phòng tránhxâm hại cho trẻ mầm non
Tài liệu bồi dưỡng nhằm giúp trẻ hiểu về cơ thể mình, biết bảo vệ bản thân trướcnguy cơ bị xâm hại, biết tôn trọng mình và tôn trọng người khác
1.5 Sách cho trẻ mầm non
Trang 6- Kỹ năng phòng tránh xâm hại cho trẻ mầm non – PGS-TS Huỳnh Văn Sơn
- Cơ thể con là của con
- Tớ viết bảo vệ cơ thể mình
- Con không bao giờ đi cùng người lạ
- An toàn cho con yêu
- Không là không
- Không phải lỗi của con
- Vệ sinh cá nhân
- Luôn cảnh giác với người lạ
2 Biện pháp 2: Khảo sát và đánh giá kỹ năng của trẻ
Trang 7- Phụ huynh đã quan tâm giáo dục giới tính cho trẻ.
4 Phụ huynh đã quan tâm
giáo dục giới tính cho trẻ
3 Biện pháp 3 : Tuyên truyền đến phụ huynh về tác hại khi trẻ bị xâm hại
và các phòng ngừa, bảo vệ trẻ tránh bị xâm hại
Vấn đề phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc giáo dục giới tính,phòng chống trẻ bị xâm hại luôn là vấn đề hết sức quan trọng và cần thiết Để thực hiện tốtvấn đề này, giáo viên phải thực hiện tốt công tác tuyên truyền cho phụ huynh về những kỹnăng về chăm sóc và bảo vệ cơ thể, kỹ năng phân biệt hành vi xâm hại, kỹ năng trao đổivới con về những việc xảy ra với con
Cách tốt nhất để giúp trẻ tự bảo vệ mình là dạy cho trẻ những kỹ năng giúp phòng
tránh nguy cơ bị xâm hại Các bậc phụ huynh nên dạy cho trẻ những kỹ năng phòng tránh xâm hại ngay từ khi trẻ còn nhỏ để có thể hạn chế tối đa nguy cơ trẻ bị lạm dụng Tùy theo
độ tuổi và sự hiểu biết của các bé mà cha mẹ có thể dạy cho bé những kỹ năng dù đơngiản nhất nhưng vẫn có thể tạo được hiệu quả bất ngờ giúp các bé tự bảo vệ mình
Trang 8Để bảo vệ các cháu bé khỏi nguy cơ bị xâm hại, các bậc phụ huynh nên dạy cho bénhững kỹ năng đơn giản, phù hợp với lứa tuổi và trình độ nhận thức của trẻ để bé tự bảo
vệ mình Những kỹ năng này có thể đơn giản nhưng cũng hiệu quả trong việc giúp trẻtránh xa nguy hiểm khi cần thiết
- Dạy trẻ về giới tính và các vùng nhạy cảm
- Không cho người khác chạm vào vùng nhạy cảm
- Không chạm vào vùng nhạy cảm của người khác
- Tránh xa người lạ mặt
- Dạy trẻ chạy thật nhanh hoặc nhờ sự giúp đỡ từ người khác
- Báo với cha mẹ khi con bị đe dọa hoặc không thích người nào
Bằng nhiều hình thức như bảng tin, trao đổi trực tiếp, mời phụ huynh tham gia hoạtđộng giáo dục giới tính cùng con tại lớp, giáo viên truyền tải những kiến thức và kỹ năngphòng tránh xâm hại đến phụ huynh, cùng phụ huynh phối hợp tốt để giáo dục trẻ, bảo vệtrẻ
Tuyên truyền với phụ huynh về sự quan trọng của việc gần gũi con, thường xuyêntrò chuyện cùng con, tạo niềm tin tuyệt đối của con, để con yên tâm nói hết những điềucon lo lắng Một trong những kỹ năng cần thiết và quan trọng trong việc phòng tránh xâmhại là việc con biết trình bày sự lo lắng của con trước nguy cơ bị xâm hại bằng cách dạycon cách gọi tên chính xác các bộ phận trên cơ thể mình
Giới thiệu với phụ huynh những tài liệu, sách tham khảo về giáo dục giới tính đểphụ huynh có thể đọc cùng con trước giờ đi ngủ
Tuyên truyền về chương trình giáo dục giới tính ERA, vận động phụ huynh thamgia giáo dục giới tính cho trẻ trong các cuộc họp phụ huynh
Trang 8
Trang 9Tuyên truyền giáo dục giới tính với phụ huynh trong các cuộc họp phụ huynh
Trang 104 Biện pháp 4 : Dạy trẻ những cách nhận biết và rèn kỹ năng tự bảo vệ mình khỏi hành vi xâm hại.
Trẻ em luôn là đối tượng dễ tổn thương và cần phải được bảo vệ nhất trong xã hội.Tuy nhiên không phải lúc nào cha mẹ, người lớn cũng bên cạnh để chăm sóc và bảo vệ trẻ
Vì vậy, việc trang bị cho trẻ những kiến thức và kỹ năng đối phó với các tình huống xâmhại tình dục ngay khi còn nhỏ là rất cần thiết
Sau khi khảo sát trẻ và nghiên cứu tài liệu, tôi đã đưa giáo dục giới tính, phòngtránh xâm hại tình dục cho trẻ vào các hoạt động học, hoạt động vui chơi và cách họatđộng hàng ngày của trẻ
4.1 Dạy trẻ kỹ năng tự bảo vệ và phòng tránh xâm hại như thế nào ?
- Thứ nhất, phải giáo dục trẻ lúc nào cũng có ý thức tự bảo vệ
- Thứ hai, phải dạy trẻ các phương pháp phòng vệ khác nhau
- Thứ ba, phải dạy trẻ hành động linh hoạt, tùy cơ ứng biến Giúp trẻ chuẩn bị cho bản thân một tâm lý vững vàng
4.2 Dạy trẻ nhận biết các hành vi, hành động xâm hại
- Dạy trẻ về giới tính và các vùng nhạy cảm : trẻ biết nơi đâu là vùng bất khả xâmphạm trên cơ thể mình Đó là miệng, ngực, vùng giữa hai đùi và mông Hay còn gọi đó làvùng đồ bơi
Trang 10
Trang 11- Dạy trẻ hãy tránh xa và nói với ba mẹ và người thân khi thấy ai có các hành vi :
Sờ mó vào các bộ phận trên cơ thể con, cho con nhìn thấy vùng đồ bơi của họ, rủ con đivào những nơi tối tăm, vắng vẻ hoặc khi con có cảm giác không an toàn trước một ngườinào đó
- Dạy trẻ hiểu rằng bất kỳ người lớn nào cũng có thể là người xấu, là kẻ ấu dâm
- Dạy con tin tưởng vào trực giác của mình và cách xử lý những trường hợp con thấy không thoải mái khi có người khác đụng chạm vào cơ thể con hay cho con nhìn những thứ không hay ho
- Dạy trẻ quy tắc “5 không 4 xin phép”
+ Không lại gần và nói chuyện với người lạ
+ Không nhận bất kỳ thứ gì từ người lạ
+ Không mở của cho người lạ
+ Không ở trong phòng một mình với người lạ
+ Không đi nhờ xe của người lạ
- Không ở trong phòng kín một mình với người lạ Nếu đó là người quen của giađình thì cửa phòng phải luôn được mở
- Không để người khác nhìn hoặc động chạm vào vùng đồ bơi của con, cũng nhưcon không nhìn và động chạm vào vùng đồ bơi của người khác
- Không để người lạ vào nhà, nhất là khi trong nhà chỉ có một mình
- Không nói chuyện điện thọai với người lạ khi đang ở nhà một mình
- Không cho ai có quyền tùy tiện động chạm, sờ mó vào chỗ kín của cơ thể hoặcbất kỳ hành động thô lỗ nào với con
- Không ăn mặc hở hang, không gần gũi quá mức với người lạ, kể cả những ngườithân họ hàng
- Mạnh dạn kể cho ba mẹ khi người khác quấy rối
4.3 Dạy trẻ một số kỹ năng bảo vệ bản thân phòng tránh xâm hại
Quy tắc 5 ngón tay : đây là quy tắc đơn giản và dễ thuộc giúp trẻ tránh xa những
đối tượng nguy hiểm, bảo vệ bản thân
Trang 12 Ngón cái - gần mình nhất - tượng trưng cho những người thân ruột thịt trong giađình như ông bà, bố mẹ, anh chị em ruột Bé có thể ôm hôn những người này hoặcđồng ý đề các thành viên trong nhà ôm hôn, thể hiện tình yêu thương, tắm rửa khi
bé còn nhỏ Nhưng khi đã lớn, bé sẽ tự tắm và thay quần áo trong phòng kín
Ngón trỏ - tượng trưng cho thầy cô, bạn bè ở trường lớp hoặc họ hàng của gia đình.Những người này có thể nắm tay, khoác vai hoặc chơi đùa Song chỉ dừng lại ở đó.Còn nếu ai chạm vào “vùng đồ bơi”, bé sẽ hét to và gọi mẹ
Ngón giữa - người quen biết nhưng ít khi gặp như hàng xóm, bạn bè của cha mẹ.Những người này, bé chỉ nên bắt tay, cười và chào hỏi
Ngón áp út - người quen của gia đình mà bé mới gặp lần đầu Với những ngườinày, bé chỉ nên dừng lại ở mức vẫy tay chào
Ngón út - ngón tay xa bé nhất - thể hiện cho những người hoàn toàn xa lạ hoặcngười có cử chỉ thân mật, khiến bé thấy lo sợ, bất an Với những người này, béhoàn toàn có thể bỏ chạy, hét to để thông báo với mọi người xung quanh
Trang 12
Trang 13 Quy tắc 6 cánh hoa
Trang 14 Cánh hoa 1 : Không nhận quà khi chưa hỏi ý kiến ba mẹ, kể cả là từ người quen Điều này tập thói quen cho bé không nên tự tiện nhận đồ từ người khác mà khôngphải từ ba mẹ mình.
Cánh hoa 2 : Tuyệt đối không đi cùng người lạ đến nơi vắng vẻ Nên dạy bé biếtngười nhà ( người có thể tin tưởng để đi theo ), những người mà bé không biết,chưa từng gặp mặt, hoặc bạn bè của ba mẹ cũng không được tự tiện đi theo màchưa có sự đồng ý từ ba mẹ
Cánh hoa 3 : Không cho người khác nhìn hoặc chạm vào vùng đồ bơi của mìnhhoặc là vùng đồ bơi của người khác ( ngoại trừ ba mẹ hoặc bác sĩ - tuy nhiên chỉcho bác sĩ chạm vào nếu có ba mẹ bên cạnh) Vùng đồ bơi ở đây chính là vùngnhạy cảm của bé ( bé trai thì ngay vị trí sinh dục, bé gái thì có thêm vùng ngực )
Cánh hoa 4 : Người thân quen và bạn bè chỉ được ôm bé một cách bình thường,không được chạm vào vùng đồ bơi của bé
Cánh hoa 5 : Bé hét to lên "KHÔNG" và bỏ chạy tới nơi đông người khi có ai đóchạm vào vùng đồ bơi của mình hoặc bắt bé chạm vào vùng đồ bơi của họ Tập cho
bé phản xạ ( la, hét, khóc + bỏ chạy ) khi có bất cứ tác động nào tới bé Hướng dẫn
bé những nơi công cộng đông người, nhằm có thêm sự trợ giúp nếu không có ba
mẹ ở gần
Cánh hoa 6 : Không sợ bị đe dọa, không giữ bí mật, nói ngay với ba mẹ thầy cô nếunhư những điều trên xảy ra.Để làm được điều này, đầu tiên cần làm là phải cho béđược ba mẹ là bạn bè, chứ không phải là người lớn với trẻ nhỏ Khi làm được điều
đó bé sẽ cởi mở với ba mẹ hơn rất nhiều
4.4 Lồng ghép nội dung giáo dục trẻ tự bảo vệ bản thân, phòng tránh xâm hại vào chương trình giáo dục trẻ qua các họat động học, hoạt động vui chơi, hoạt động hàng ngày.
Hoạt động học tập
Tôi chủ động lồng ghép 1 số tiết học giáo dục kỹ năng phòng chống xâm hại vàochương trình học của trẻ như :
Trang 14
