Mục tiêu nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm là cần phải chú trọng giúp học sinh và định hướng cách làm bài cho học sinh, giúp học sinh biết cách làm bài, nhằm từng bước nâng cao chất lượng của bài viết và hiệu quả của việc giáo dục, đáp ứng yêu cầu của mục tiêu giáo dục hiện nay.
Trang 11. PH N M Đ UẦ Ở Ầ
1.1. Lí do ch n đ tài ọ ề
Văn h c v n r t g n gũi v i cu c s ng, mà cu c s ng bao gi cũng bọ ố ấ ầ ớ ộ ố ộ ố ờ ề
b n và vô cùng phong phú. M i tác ph m văn chộ ỗ ẩ ương là m t m ng cu c s ngộ ả ộ ố
đã được nhà văn ch n l c ph n ánh. Vì v y môn văn trong nhà trọ ọ ả ậ ường có m t vộ ị trí r t quan tr ng: Nó là vũ khí thanh tao đ c l c có tác d ng sâu s c đ n tâmấ ọ ắ ự ụ ắ ế
h n tình c m c a con ngồ ả ủ ười, nó b i đ p cho con ngồ ắ ười tr nên trong sáng,ở phong phú và sâu s c h n. M.Goócki nói: ắ ơ “Văn h c giúp con ng ọ ườ i hi u đ ể ượ c
b n thân mình, nâng cao ni m tin vào b n thân mình và làm n y n con ng ả ề ả ả ở ườ i khát v ng h ọ ướ ng t i chân lý” ớ
D y Văn nói chung, d y phân môn T p làm văn ki u bài ngh lu n v tácạ ạ ậ ể ị ậ ề
ph m văn h c ẩ ọ (ph n th ) ầ ơ nói riêng kh i l p 9 trong trở ố ớ ường Trung h c c sọ ơ ở
là d y cho các em h c sinh l a tu i 14, 15 l a tu i h n nhiên, trong sáng,ạ ọ ứ ổ ứ ổ ồ năng đ ng và nh y c m bi t tìm tòi, khám phá ra th gi i văn chộ ạ ả ế ế ớ ương nghệ thu t. Làm th nào đ giáo viên giúp h c sinh đ ng c m v i nh ng giá tr tậ ế ể ọ ồ ả ớ ữ ị ư
tưởng nhân văn c n đ t t i trong m i tác ph m tìm ra cái hay, cái đ p trong cácầ ạ ớ ỗ ẩ ẹ tác ph m đ bi t cách làm bài. ẩ ể ế
Hi n nay, h c sinh khi làm t p làm văn, đa s các em thệ ọ ậ ố ường không tìm
hi u kĩ đ bài và tìm ý trể ề ước khi b t tay vào làm bài vi t c a mình nên thắ ế ủ ườ ng
l ch l c ki u bài, nh m l n các d ng đ Đ bài ngh lu n v đo n th , bàiệ ạ ể ầ ẫ ạ ề ề ị ậ ề ạ ơ
th thơ ường có các d ng đ m nh l nh và “m ”. Các m nh l nh thạ ề ệ ệ ở ệ ệ ường g p làặ
“suy nghĩ” “c m nh n c a em”ả ậ ủ , “phân tích” v đo n th , bài th ề ạ ơ ơ
Trong quá trình gi ng d y môn ng văn l p 9, h c sinh m i ch n m v ngả ạ ữ ớ ọ ớ ỉ ắ ữ các yêu c u, cách làm bài ngh lu n đo n th , bài th trên lý thuy t, nh ng khiầ ị ậ ạ ơ ơ ế ư
b t tay vào làm bài, vi t bài ngh lu n đo n th , bài th thì các em ch a th tắ ế ị ậ ạ ơ ơ ư ậ thành th o, còn lúng túng, hành văn ch a m ch l c, b c c ch a rõ ràng, nh tạ ư ạ ạ ố ụ ư ấ
là đ i v i đ i tố ớ ố ượng h c sinh t trung bình tr xu ng. Vì v y, c n ph i chúọ ừ ở ố ậ ầ ả
tr ng giúp h c sinh và đ nh họ ọ ị ướng cách làm bài cho h c sinh, giúp h c sinh bi tọ ọ ế
Trang 2cách làm bài, nhằm t ng bừ ước nâng cao ch t lấ ượng c a bài vi t và hi u quủ ế ệ ả
c a vi c giáo d c, đáp ng yêu c u c a m c tiêu giáo d c hi n nay. ủ ệ ụ ứ ầ ủ ụ ụ ệ
Xu t phát t tình hình trên và th y rõ t m quan tr ng c a vi c rèn cho h cấ ừ ấ ầ ọ ủ ệ ọ sinh làm ki u bài văn ngh lu n v đo n th , bài th trong d y h c ng văn làể ị ậ ề ạ ơ ơ ạ ọ ữ
r t c n thi t, b n thân l i tr c ti p gi ng d y l p 9 nên tôi xin nêu m t vàiấ ầ ế ả ạ ự ế ả ạ ớ ộ kinh nghi m trong quá trình gi ng d yệ ả ạ v i m c đích trao đ i cùng các b nớ ụ ổ ạ
đ ng nghi p qua sáng ki n: ồ ệ ế “H ướ ng d n h c sinh cách làm bài văn ngh ẫ ọ ị
lu n v đo n th , bài th l p 9 THCS” ậ ề ạ ơ ơ ớ
1.2. Đi m m i c a đ tài ể ớ ủ ề
Trong chương trình c a h c kì II môn Ng văn 9, ch có 3 ti t đ c pủ ọ ữ ỉ ế ề ậ
đ n ph n ngh lu n v m t đo n th , bài th , g m: ế ầ ị ậ ề ộ ạ ơ ơ ồ Ngh lu n v m t đo nị ậ ề ộ ạ
th , bài th ; Cách làm bài ngh lu n v m t đo n th , bài th và Luy n nói:ơ ơ ị ậ ề ộ ạ ơ ơ ệ Ngh lu n v m t đo n th , bài th Trên m ng xã h i cũng nh trong cácị ậ ề ộ ạ ơ ơ ạ ộ ư trang tài nguyên d y h c nh violet.vn, giaoan.net, th y có nhi u đ tài,ạ ọ ư ấ ề ề nghiên c u v văn ngh lu n nh ng ch nói chung chung, h u nh ch a có côngứ ề ị ậ ư ỉ ầ ư ư trình nào nghiên c u đ c l p cách làm bài văn ngh lu n v m t đo n th , bàiứ ộ ậ ị ậ ề ộ ạ ơ
th ơ
Rõ ràng, v i m t ki u bài ngh lu n khó, đòi h i ph i có nhi u th i gianớ ộ ể ị ậ ỏ ả ề ờ
và cách th c đ n m rõ và v n d ng t t mà giáo viên và h c sinh có quá ít th iứ ể ắ ậ ụ ố ọ ờ gian. Vì v y, v i đ tài này, chúng tôi mong mu n s đem đ n cho th y cô vàậ ớ ề ố ẽ ế ầ
h c sinh m t vài cách làm bài ngh lu n v m t đo n th , bài th l p 9. ọ ộ ị ậ ề ộ ạ ơ ơ ớ
1.3. Ph m vi áp d ng c a đ tài ạ ụ ủ ề
Đ tài áp d ng cho giáo viên gi ng d y Ng văn l p 9 nói riêng, c pề ụ ả ạ ữ ớ ấ THCS nói chung. Đ tài cũng là tài li u tham kh o có giá tr cho nh ng h cề ệ ả ị ữ ọ sinh yêu thích và h c gi i môn Văn, h c sinh h c chuyên Văn ọ ỏ ọ ọ
Trang 32. PH N N I DUNGẦ Ộ
2.1. Th c tr ng ự ạ v n đ ấ ề
Trong nh ng năm g n đây, h c sinh nói chung và h c sinh kh i l p 9 nóiữ ầ ọ ọ ố ớ riêng vi t bài t p làm văn ki u bài ngh lu n v đo n th , bài th thế ậ ể ị ậ ề ạ ơ ơ ường khô
c ng, sáo r ng, lúng túng và máy móc. Các em không bi t vi t văn nh th nàoứ ỗ ế ế ư ế cho đúng cho hay. Đúc k t nh ng giá tr văn h c thành nh ng công th c r i d aế ữ ị ọ ữ ứ ồ ự vào đó mà suy di n trong m i trễ ọ ường h p làm tác ph m m t đi ý nghĩa c thợ ẩ ấ ụ ể đích th c c a nó. Chính vì v y đ tìm ra bi n pháp, cách t ch c hự ủ ậ ể ệ ổ ứ ướng d nẫ các em trong gi T p làm văờ ậ n “bi t làm văn” ế ngh lu n v đo n th , bài th ,ị ậ ề ạ ơ ơ
qu là m t v n đ ! ả ộ ấ ề Tôi tin r ng đó không ch là băn khoăn trăn tr c a riêngằ ỉ ở ủ
b n thân mình mà là c a t t c nh ng ai yêu Văn và tâm huy t v i ngh d yả ủ ấ ả ữ ế ớ ề ạ Văn.
2.1.1. Đ i v i giáo viên ố ớ
Không ít th y cô còn e ng i khi d y phân môn T p làm văn. B i d y phânầ ạ ạ ậ ở ạ môn T p làm văn nh t là ki u bài ngh lu n v đo n th , bài th , giáo viênậ ấ ể ị ậ ề ạ ơ ơ
ph i tìm tòi nghiên c u kĩ v tác ph m th , ph i th c s nh p tâm vào thiả ứ ề ẩ ơ ả ự ự ậ
ph m đ ch ra cái hay cái đ p trong đo n th , phát hi n nh ng bi n phápẩ ể ỉ ẹ ạ ơ ệ ữ ệ ngh thu t đệ ậ ượ ử ục s d ng trong bài, ph i v n d ng, t ng h p nhi u ki n th cả ậ ụ ổ ợ ề ế ứ
k c v n s ng, v n t tể ả ố ố ố ư ưởng tình c m th hi n s rung đ ng v i tác gi Doả ể ệ ự ộ ớ ả
đó, trong quá trình gi ng d y, tôi luôn trân tr ng, đánh giá cao nh ng bài làm cóả ạ ọ ữ nét riêng, th hi n để ệ ược nh ng c m xúc chân th t, nh ng nh n xét, phân tíchữ ả ậ ữ ậ
Trang 4tinh khôi, sáng t o c a các em đ i v i m t đo n th , bài th , m t v n đ hayạ ủ ố ớ ộ ạ ơ ơ ộ ấ ề
m t khía c nh c a v n đ th hi n trong bài làm c a các em. ộ ạ ủ ấ ề ể ệ ủ
2.1.2. Đ i v i ố ớ giáo viên h c sinh ọ
Theo k t qu thăm dò b ng phi u đi u tra nh sau: ế ả ằ ế ề ư
T ng s h c sinh kh i 9: 112 emổ ố ọ ố
H c sinh thích h cọ ọ H c sinh không thích h cọ ọ
Ph n l n các em g p d ng đ ngh lu n v đo n th , bài th thì các emầ ớ ặ ạ ề ị ậ ề ạ ơ ơ
di n nôm bài th mà ch a phân tích, bình lu n sâu s c v các tín hi u nghễ ơ ư ậ ắ ề ệ ệ thu t ngôn t ậ ừ
Các em không th c hi n qua các bự ệ ướ ạ ậc t o l p văn b n.ả
B c c bài văn ch a rõ ràng ba ph n.ố ụ ư ầ
H th ng lu n đi m, lu n c ch a rõ ràng m ch l c.ệ ố ậ ể ậ ứ ư ạ ạ
Ngôn ng di n đ t c a các em thi u c m xúc, ch a thuy t ph c ngữ ễ ạ ủ ế ả ư ế ụ ườ i
đ c. Chính vì v y, tôi đã áp d ng m t s bi n pháp, cách làm bài văn ngh lu nọ ậ ụ ộ ố ệ ị ậ
v đo n th , bài th , đ ng th i phân đ i tề ạ ơ ơ ồ ờ ố ượng h c sinh gi i khá trung bìnhọ ỏ
y u nh m m c đích áp d ng các bế ằ ụ ụ ướ ừ ễ ếc t d đ n khó cho phù h p, r i v nợ ồ ậ
d ng chúng m t cách có hi u qu K t qu bụ ộ ệ ả ế ả ước đ u đã đem l i thành côngầ ạ
nh t đ nh.ấ ị
2.2. Các gi i pháp ả
Tác ph m văn h c bao gi cũng là m t t ng th hoàn ch nh gi a n i dungẩ ọ ờ ộ ổ ể ỉ ữ ộ
và phương th c bi u đ t, t c là ngh thu t. Ngh lu n m t đo n th , bài th làứ ể ạ ứ ệ ậ ị ậ ộ ạ ơ ơ trình bày nh ng nh n xét, đánh giá c a mình v ữ ậ ủ ề mình v n i dung và nghề ộ ệ thu t c a đo n th , bài th qua ngôn t , hình nh, gi ng đi u ậ ủ ạ ơ ơ ừ ả ọ ệ ngh thu t. Nhệ ậ ư
v y, đ đáp ng yêu c u c a bài văn ngh lu n v đo n th , bài th , ngậ ể ứ ầ ủ ị ậ ề ạ ơ ơ ườ i giáo viên và h c sinh ph i hi u tính ch t t ng h p khi d y và h c ki u bài nghọ ả ể ấ ổ ợ ạ ọ ể ị
lu n này. ậ
2.2.1. Ki n th c c n l u ý khi làm văn ngh lu n v đo n th , bài th ế ứ ầ ư ị ậ ề ạ ơ ơ
Trang 5Giáo viên ph i hả ướng d nẫ cho h c sinh n m đọ ắ ược nh ng ki n th c quanữ ế ứ
tr ng khi làm văn nghọ ị lu n v đo n th , bài th c th nh :ậ ề ạ ơ ơ ụ ể ư
a Ngh lu n v đo n th , bài th là gì? ị ậ ề ạ ơ ơ
+Ngh lu nị ậ v đo n th ,ề ạ ơ bài th là trình bày nh n xét, đánh giá c a mìnhơ ậ ủ
v n i dung và ngh thu t c a đo n th , bài th qua ngôn t , hình nh, gi ngề ộ ệ ậ ủ ạ ơ ơ ừ ả ọ
đi u.ệ
b. Ph ươ ng pháp làm bài :
* Ph i đ t tác ph m (bài th , đo n th ) trong hoàn c nh sáng tác đ ả ặ ẩ ơ ạ ơ ả ể phân tích, nh n xét, đánh giá. ậ
VD 1: “Bài th v ti u đ i xe không kính” c a Ph m Ti n Du t ơ ề ể ộ ủ ạ ế ậ đượ c sáng tác trong hoàn c nh kháng chi n ch ng Mĩ ác li t, nh ng chi c xe c aả ế ố ệ ữ ế ủ
người lính b bom đ n vùi d p tr nên tr n tr i. T đó th y đị ạ ậ ở ầ ụ ừ ấ ược ý chí kiên
cường, dũng c m và tinh th n l c quan c a ngả ầ ạ ủ ười lính: Dù gi c Mĩ dã man, tànặ phá, hu di t nh ng không th đè b p n i ý chí, ni m tin mãnh li t c a cácỷ ệ ư ể ẹ ổ ề ệ ủ chi n sĩ lái xe và nhân dân ta. ế
VD 2: Bài th “Đ ng chí” c a Chính H u ơ ồ ủ ữ Cu c kháng chi n ộ ế ch ng Phápố gian kh , ác li t, thi u th n nh ng tình đ ng chí, đ ng đ i g n bó keo s n tinhổ ệ ế ố ư ồ ồ ộ ắ ơ
th n chi n đ u l c quan, lãng m n v n luôn đầ ế ấ ạ ạ ẫ ược th hi n nh ng ngể ệ ở ữ ườ i lính c H ụ ồ
N u là bài văn ngh lu n v m t đo n th , m t kh th , ngế ị ậ ề ộ ạ ơ ộ ổ ơ ười vi t c nế ầ
ph i đ t đo n th , kh th đó trong m i quan h v i toàn bài đ đ nh hả ặ ạ ơ ổ ơ ố ệ ớ ể ị ướ ng đánh giá, nh n xét.ậ
* Ngh lu n v m tị ậ ề ộ đo n th , ạ ơ bài th c n chú ý phân tích, bình lu n ơ ầ ậ các y u t : ế ố
Ngôn từ:
L a ch n nh ng t ng có giá tr bi u c m cao trong tác ph m. ự ọ ữ ừ ữ ị ể ả ẩ
VD: T “Con”, “thăm”, “Bác” trong câu th “Con mi n Nam ra thămừ ơ ở ề
lăng Bác” (Vi ng lăng Bác ế Vi n Ph ễ ươ ng).
Trang 6VD: T “M c”, “h ng” trong kh đ u c a bài th ừ ọ ứ ổ ầ ủ ơ “Mùa xuân nho nh ” ỏ
c a Thanh H iủ ả
Hình nh ả :
VD: Hình nh "đám mây mùa h " trong “Sang thu” (H u Th nh) ho c hìnhả ạ ữ ỉ ặ
nh “V ng trăng,
ả ầ tr i xanh” trong bài “Vi ng lăng Bác” c a Vi n Phờ ế ủ ễ ương.
Nh p th : ị ơ
VD: Bài th “Vi ng lăng Bác” có nh p th đ u th hi n tình c m tha thi t,ơ ế ị ơ ề ể ệ ả ế thành kính c a tác gi đ i v i Bácủ ả ố ớ
Hay: Bài th “Nói v i con” c a Y Phơ ớ ủ ương thì nh p th ch m, ng n 2/3ị ơ ậ ắ
ho c 3/2/2 đ th hi n l i th th tâm s c a ngặ ể ể ệ ờ ủ ỉ ự ủ ười cha nói v i con c th :ớ ụ ể “ Chân ph i / bả ướ ớc t i cha
Ngườ ồi đ ng mình / thương l m / con i”.ắ ơ
M ch c m xúc: ạ ả
VD: Bài th “Mùa xuân nho nh ” c a Thanh H i có m ch c m xúc đ cơ ỏ ủ ả ạ ả ặ
bi t t c m xúc mùa xuân c a thiên nhiên, đ t nệ ừ ả ủ ấ ước mà phát tri n dâng trào t iể ớ
c m xúc khao khát đả ược dâng hi n cho đ i .ế ờ
Các bi n pháp tu t : ệ ừ
C n chú ý phân tích các bi n pháp tu t nh so sánh, n d , nói quá, đi pầ ệ ừ ư ẩ ụ ệ
t , đi p ng đ làm rõ s đ c đáo, sáng t o c a t ng tác gi trong bi u đ từ ệ ữ ể ự ộ ạ ủ ừ ả ể ạ
n i dung.ộ
* C n xác đ nh rõ tr ng tâm đ xoáy sâu phân tích, tránh dàn đ u ầ ị ọ ể ề
* K t h p nhu n nhuy n gi a gi i thi u d n d t, d n ch ng v i phân ế ợ ầ ễ ữ ớ ệ ẫ ắ ẫ ứ ớ tích bình lu n đ làm rõ ý th , c n bình lu n đ ng ậ ể ơ ầ ậ ể ườ ọ i đ c th y đ ấ ượ c cái hay cái đ p c a đo n th , bài th v n i dung và ngh thu t ẹ ủ ạ ơ ơ ề ộ ệ ậ
Chú ý liên k t cácế câu trong đo n, các đo n các ph n trong bài văn c vạ ạ ầ ả ề
n i dung và hình th c:ộ ứ
2.2.2. Các b ướ ạ ậ c t o l p văn b n ngh lu n v đo n th , bài th ả ị ậ ề ạ ơ ơ
Bước 1: Tìm hi u đ , tìm ýể ề
* Tìm hi u đ :ể ề
Trang 7 Xác đ nh th lo i, ki u bài ngh lu n? (chú ý t : suy nghĩ, phân tích, c mị ể ạ ể ị ậ ừ ả
nh n đ th c hi n đúng phậ ể ự ệ ương pháp làm bài)
Tìm n i dung bàn lu n? (N i dung và ngh thu t bài th ? Ho c nét đ cộ ậ ộ ệ ậ ơ ặ ặ
s c v ngh thu t trong bài th )ắ ề ệ ậ ơ
Tìm ph m vi ki n th c đ ph c v cho v n đ bàn lu n mà đ yêu c u?ạ ế ứ ể ụ ụ ấ ề ậ ề ầ (tác ph m nào? C a ai? Ho c ki n th c thu c lĩnh v c nào?ẩ ủ ặ ế ứ ộ ự
Các d ng đ ngh lu n v đo n th , bài th ạ ề ị ậ ề ạ ơ ơ
Ví dụ:
Đ 1: Hình tề ượng người chi n sĩ lái xe trong ế “Bài th v ti u đ i xe ơ ề ể ộ không kính” c a Ph m Ti n Du t?ủ ạ ế ậ
Đ 2: Bài th “ề ơ Ánh trăng” c a Nguy n Duy g i cho em suy nghĩ gì?ủ ễ ợ
Đ 3: Phân tích ề “Mùa xuân nho nh ” ỏ c a Thanh H i đ th y l s ng caoủ ả ể ấ ẽ ố
đ p c a nhà thẹ ủ ơ
Đ 4: Nh ng đ c s c trong bài th ề ữ ặ ắ ơ “Vi ng Lăng Bác” ế c a Vi n Phủ ễ ươ ng
Đ 5: C m nh nề ả ậ và suy nghĩ c a em v tình cha con trong bài ủ ề “Nói v i ớ con” c a Y Phủ ương?
Đ 6: Hình nh ngề ả ười lính qua hai thi ph m ẩ “Đ ng chí” ồ c a Chính H uủ ữ
và “Bài th v ti u đ i xe không kính” ơ ề ể ộ c a Ph m Ti n Du tủ ạ ế ậ
Khi tìm hi u các đ ngh lu n v đo n th , bài th tôi hể ề ị ậ ề ạ ơ ơ ướng d n các emẫ chú ý các t trong đ bài ừ ề “phân tích, c m nh n và suy nghĩ” ả ậ ho c có khi đ bàiặ ề không có l nh nh đ 6. Ch ng h n t ệ ư ề ẳ ạ ừ phân tích ch đ nh v phỉ ị ề ương pháp, từ
c m nh n ả ậ l u ý đ n n tư ế ấ ượng, c m th ngả ụ ười vi t, t ế ừ suy nghĩ nh n m nh t iấ ạ ớ
nh n đ nh, phân tích c a ngậ ị ủ ười làm bài. Trường h p không có l nh thì các emợ ệ
ph i bày t ý ki n c a mình v v n đ đả ỏ ế ủ ề ấ ề ươc nêu ra trong đ bài. ề S khác bi tự ệ trên ch s c thái ch không ph i là khác v ỉ ở ắ ứ ả ề ki u bài ể
* Tìm ý:
Ngh lu nị ậ v đo n thề ạ ơ, bài th ph i tìm hi u nhà th , cu c đ i sơ ả ể ơ ộ ờ ự nghi p, phong cách sáng tác, hoàn c nh ra đ i c a tác ph m, đ c bi t ph i bámệ ả ờ ủ ẩ ặ ệ ả
Trang 8sát b c c c a bài đ tìm lu n đi m. Và tìm ý b ng các câu h i ch ng h nố ụ ủ ể ậ ể ằ ỏ ẳ ạ
nh :ư
Bài th đơ ược vi t trong hoàn c nh nh th nào? Tác gi s d ng các tế ả ư ế ả ử ụ ừ
ng đ c s c nào? Các t ng y di n t gì? Th hi n tâm tr ng tác gi ra sao?ữ ặ ắ ừ ữ ấ ễ ả ể ệ ạ ả Tác gi dùng các hình nh nào đ p, đ c s c? C nh nh th nào? Tình nh thả ả ẹ ặ ắ ả ư ế ư ế nào? C nh và tình b c l tâm tr ng gì?ả ộ ộ ạ Tác gi s d ng nh ng bi n pháp tu tả ử ụ ữ ệ ừ nào? Bi n pháp y b c l n i dung gì?ệ ấ ộ ộ ộ Gi ng đi u, nh p, thanh, v n c a bàiọ ệ ị ầ ủ
th có gì đ c bi t? Đi m đ c bi t y th hi n đi u gì?ơ ặ ệ ể ặ ệ ấ ể ệ ề Có t th nào m i l ,ứ ơ ớ ạ
đ c s c trong bài?ặ ắ Giá tr n i dung và ngh thu t bài th ? ị ộ ệ ậ ơ Tác d ng c a bàiụ ủ
th ?ơ
Bước 2: L p dàn bàiậ
Đây là bước mà h c sinh coi là khó nh t khi làm bài. Và các em cũng hayọ ấ
b qua đ th c hi n bỏ ể ự ệ ước vi t bài. T i sao v y? V n đ này cũng d lí gi i: ế ạ ậ ấ ề ễ ả
Th nh t ứ ấ , các em có m t tâm lí s m t nhi u th i gian khi làm bài. ộ ợ ấ ề ờ
Th hai ứ , không có thói quen, ch a t p thành n p l p dàn bài trư ậ ế ậ ước khi vi tế bài hoàn ch nh. ỉ
Th ba, ứ không thu c th cho nên cũng không th l p độ ơ ể ậ ược dàn bài.
Th t , ứ ư do thói quen ch quan c a m t s em. Nh v y, d n đ n h u quủ ủ ộ ố ư ậ ẫ ế ậ ả
h th ng lu n đi m s p x p không theo tr t t lô gic, các ý l n x n, ho c bệ ố ậ ể ắ ế ậ ự ộ ộ ặ ỏ
ý, b lu n đi m trong bài bài vi t. ỏ ậ ể ế
V y bậ ước này, giáo viên c n ph i làm gì đ giúp các em tránh kh i nh ngầ ả ể ỏ ữ
t n t i trên? Đ i v i bài văn ngh lu n v đo n th , bài th , khi tìm ý giáo viênồ ạ ố ớ ị ậ ề ạ ơ ơ yêu c u h c sinh ph i bi t đ t câu h i và tr l i câu h i làm sao cho phù h pầ ọ ả ế ặ ỏ ả ờ ỏ ợ
v i t ng đ bài c th Ch ng h n, v i d ng đ có ch đ nh và d ng đ khôngớ ừ ề ụ ể ẳ ạ ớ ạ ề ỉ ị ạ ề
có ch đ nh, giáo viên yêu c u h c sinh ph i xác đ nh đỉ ị ầ ọ ả ị ược đâu là n i dungộ chính c n tìm.ầ
V n đ là giáo viên t ch c hấ ề ổ ứ ướng d n h c sinh phát hi n ra các lu nẫ ọ ệ ậ
đi m chính mà đ yêu c u. ể ề ầ Có nh v y vi c l p dàn bài, tri n khai lu n đi mư ậ ệ ậ ể ậ ể
m i tr thành kĩ năng các em. Tránh tình tr ng khi vi t bài l i không trúngớ ở ở ạ ế ạ
Trang 9lu n đi m v i nh ng ý l n mình đã xác l p, vi t lan man, t ng nghèo nànậ ể ớ ữ ớ ậ ế ừ ữ không g i c m xúc, tình c m c a ngợ ả ả ủ ười vi tế
Thông thường dàn bài chung cho bài văn ngh lu n v đo n th , bài th ị ậ ề ạ ơ ơ theo m t trình t nh sau:ộ ự ư
M bài: ở
Gi i thi u tác gi , tác ph m, nêu v n đ ngh lu n. Có th là nh n đ nh,ớ ệ ả ẩ ấ ề ị ậ ể ậ ị
có th là n i dung, có th là hi n tể ộ ể ệ ượng văn h c nào đó… đọ ược nêu ra trong đề bài
Thân bài:
Phân tích giá tr n i dung và ngh thu t c a tác ph m .ị ộ ệ ậ ủ ẩ
D a vào b c c bài th đ tìm h th ng lu n đi m, lu n cự ố ụ ơ ể ệ ố ậ ể ậ ứ
(Người vi t d a vào vi c phân tích giá tr , nét đ c s c c a bài th , đo nế ự ệ ị ặ ắ ủ ơ ạ
th đ đánh giá t ng quát v n i dung bình lu n, phân tích).ơ ể ổ ề ộ ậ
K t lu nế ậ : Kh ng đ nh giá tr n i dung và ngh thu t c a đo n th , bàiẳ ị ị ộ ệ ậ ủ ạ ơ
th ơ
(Và đ a ra ý ki n c a riêng mình v giá tr bài th ). ư ế ủ ề ị ơ
Ví d đ bài: Nh ng đ c s c trong bài th “Vi ng lăng Bác” c a Vi n ụ ề ữ ặ ắ ơ ế ủ ễ
Ph ươ ng (Sgk Ng văn 9 trang 80) ữ
V i yêu c u c a đ bài này, giáo viên t ch c cho các em l p dàn bài choớ ầ ủ ề ổ ứ ậ bài văn. M i bài th ph i dành th i gian đ l p dàn ý chi ti t. Trỗ ơ ả ờ ể ậ ế ước h t choế các em đ t câu h i tìm ý cho ph n m bài:ặ ỏ ầ ở
M bài ở :
+ Gi i thi u cu c đ i và s nghi p c a nhà th Vi n Phớ ệ ộ ờ ự ệ ủ ơ ễ ương? Tìm d uấ
n v nhà th Vi n Ph ng
+ Bài th ra đ i trong hoàn c nh nào? (Khi lăng Bác v a xây d ng xong vàơ ờ ả ừ ự nhà th l n đ u tiên ra thăm lăng Bác?)ơ ầ ầ
+ Đ c đi m n i dung và ngh thu t c a bài th là gì?ặ ể ộ ệ ậ ủ ơ
* Sau đó giáo viên t ch c cho các em tìm lu n đi m, lu n c trong ph nổ ứ ậ ể ậ ứ ầ thân bài. M i bài th l i có nhi u cách trình bày lu n đi m. Tùy t ng yêu c uỗ ơ ạ ề ậ ể ừ ầ
Trang 10c a đ bài mà giáo viên g i cho h c sinh tìm lu n đi m. Khi tìm lu n đi mủ ề ợ ọ ậ ể ậ ể
ph i hả ướng d n các em tìm ý b ng cách đ t câu h i:ẫ ằ ặ ỏ
Thân bài:
Th nh t ứ ấ , d a vào v n đ đã nêuự ấ ề n i dung ho c ngh thu t đ c s c c aộ ặ ệ ậ ặ ắ ủ bài th , ho c nhan đ … ph n m bài mà các em đã tìm ý đơ ặ ề ở ầ ở ược đ tri n khaiể ể
lu n đi m. ậ ể
Th hai ứ , n u v n đ ngh lu n là phân tích n i dung c bài th thì giáoế ấ ề ị ậ ộ ả ơ viên cho h c sinh d a vào b c c bài th đ tìm ý l n. ọ ự ố ụ ơ ể ớ V y b c c c a bài thậ ố ụ ủ ơ
g m m y ph n? Hãy nêu n i dung khái quát c a t ng ph n? Khi tìm ra n iồ ấ ầ ộ ủ ừ ầ ộ dung khái quát t ng bài có nghĩa là các em đã tìm ra các lu n đi m. Có trừ ậ ể ườ ng
h p bài th có d u n đ c bi t thì giáo viên ph i cho h c sinh phân tích và bìnhợ ơ ấ ấ ặ ệ ả ọ
lu n đ th y đậ ể ấ ược nét phong cách đ c đáo c a nhà th ộ ủ ơ
Lu n đi m 1ậ ể : C m xúc ng i ca c a tác gi trả ợ ủ ả ước c nh v t bên ngoàiả ậ lăng
(kh 1)ổ
+ Lu n c 1 ậ ứ : Câu th th nh t “ơ ứ ấ Con mi n Nam ra thăm lăng Bác ở ề ” ch aứ
đ m ch t t s , nó nh m t l i k , l i thông báo v i Bác. Tác gi x ng hôậ ấ ự ự ư ộ ờ ể ờ ớ ả ư
“con” v i ớ “Bác” di n t tình c m c a nhân dân v i lãnh t g n gũi, thân m tễ ả ả ủ ớ ụ ầ ậ
nh con v i cha. T “ư ớ ừ thăm” làm gi m đi n i đau m t mát vô cùng to l n trả ỗ ấ ớ ướ c
s ra đi c a Ngự ủ ười.)
+ Lu n c 2 ậ ứ : Hình nh t th c hàng tre “ả ả ự Đã th y trong s ấ ươ ng hàng tre bát ngát” trong sương s m, m o, lung linh trớ ờ ả ước lăng Bác, m t hình nh quenộ ả thu c n i làng quê v đây h i t ộ ơ ề ộ ụ
+ Lu n c 3 ậ ứ : Hình nh n d “ả ẩ ụ Ôi hàng tre xanh xanh Vi t Nam Bão táp ệ
m a sa đ ng th ng hàng ư ứ ẳ ” tượng tr ng cho s c s ng b n b , kiên cư ứ ố ề ỉ ưỡng, b tấ khu t c a dân t c trong su t chi u dài l ch s d ng nấ ủ ộ ố ề ị ử ự ước, gi nữ ước
Lu n đi m 2 ậ ể : C m xúc c a tác gi trả ủ ả ước dòng người vào lăng vi ngế Bác
(kh th th 2)ổ ơ ứ
