Phát huy năng lực cảm thụ văn học cho học sinh lớp 6 thông qua một số biện pháp nghệ thuật tu từ

Mục tiêu nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm là để giúp các em phát huy được năng lực cảm thụ văn học thông qua việc phân tích giá trị của các biện pháp nghệ thuật tu từ trong những đoạn văn thơ cụ thể và biết cách vận dụng linh hoạt, thành thạo các biện pháp tu từ trong khi viết bài tập làm văn.

       M C L CỤ Ụ

Trang bìa

Thông tin cá nhân

         2.1. Th c tr ng d y và h c c m th  văn h c thông qua vi c phânự ạ ạ ọ ả ụ ọ ệ  

tích giá tr  bi u c m c a các bi n pháp NTTT trong chị ể ả ủ ệ ương trình ngữ 

văn 6. 

    4

        2.2. Nguyên nhân c a th c tr ngủ ự ạ      5         2.3. Gi i pháp (N i dung đ  tài, SKKN,  )      ả ộ ề      6

  2. Nh ng ki n ngh , đ  xu tữ ế ị ề ấ     17

      1. PH N M  Đ UẦ Ở Ầ

1.1. Lí do ch n đ  tàiọ ề

Văn h c là m t b  môn ngh  thu t sáng t o ngôn t  đ y giá tr  Có thọ ộ ộ ệ ậ ạ ừ ầ ị ể  coi m i tác ph m văn h c là m t viên ng c sáng trong cu c s ng. Nó bayỗ ẩ ọ ộ ọ ộ ố  

b ng t o nên nh ng khúc nh c làm cho cu c s ng đ i thổ ạ ữ ạ ộ ố ờ ường thêm ch tấ  

th  V y làm th  nào cho h c sinh mình c m nh n đơ ậ ế ọ ả ậ ược ch t th  c a cu cấ ơ ủ ộ  

s ng muôn hình v n tr ng đó đ  các em nói ra, vi t ra nh ng đi u mà mìnhố ạ ạ ể ế ữ ề  

đã h c, đã c m nh n đọ ả ậ ược và t o nên nh ng tác ph m ngh  thu t “ bé conạ ữ ẩ ệ ậ   giá tr ” ? Tôi nghĩ đó là m t vi c làm mà m i th y cô giáo đang tìm cách điị ộ ệ ọ ầ  

nh  nhàng và hi u qu  nh t cho riêng mình.ẹ ệ ả ấ

Th t v y qua th c t  gi ng d y tôi nh n th y vi c d y văn, h c vănậ ậ ự ế ả ạ ậ ấ ệ ạ ọ   đòi h i c  ngỏ ả ườ ại d y và ngườ ọi h c ph i nghiên c u, ti p thu nó b ng c  tríả ứ ế ằ ả  

óc l n tâm h n. Đ c bi t ngẫ ồ ặ ệ ười th y giáo ph i hầ ả ướng h c sinh đi vào khaiọ   thác, phát hi n nh ng đi m sáng v  ngh  thu t đ  t  đó c m nh n đệ ữ ể ề ệ ậ ể ừ ả ậ ượ  c

nh ng cái hay cái đ p c a văn chữ ẹ ủ ương, kh i d y, th p lên trong các emơ ậ ắ  

ng n l a c a s  đam mê h ng thú th c s  ọ ử ủ ự ứ ự ự

Nhà văn Nguy n Kh i đã vi t: ễ ả ế “Giá tr  c a m t tác ph m ngh  thu t ị ủ ộ ẩ ệ ậ  

tr ướ c h t là   giá tr  t  t ế ở ị ư ưở ng c a nó. Nh ng ph i là t  t ủ ư ả ư ưở ng đã đ ượ   c rung lên   các cung b c tình c m ch  không ph i là cái t  t ở ậ ả ứ ả ư ưở ng n m đ ằ ơ   trên trang gi y” ấ

Có th  th y vi c khai thác, phân tích giá tr  c a các bi n pháp nghể ấ ệ ị ủ ệ ệ  thu t tu t  là m t trong nh ng phậ ừ ộ ữ ương pháp giúp h c sinh c m th  tácọ ả ụ  

ph m văn h c m t cách t t nh t. T  vi c n m b t lí thuy t đ n quá trìnhẩ ọ ộ ố ấ ừ ệ ắ ắ ế ế  

v n d ng trong t ng bài t p c  th  s  giúp h c sinh phát huy t i đa và cóậ ụ ừ ậ ụ ể ẽ ọ ố  

hi u qu  vi c c m th  văn h c qua nh ng đo n th , đo n văn c  th ệ ả ệ ả ụ ọ ữ ạ ơ ạ ụ ể

Nói đ n bi n pháp ngh  thu t tu t  đó là ph m vi khá r ng rãi và cácế ệ ệ ậ ừ ạ ộ  

em đã được làm quen   b c ti u h c nh  so sánh, nhân hóa…Tuy v y   ti uở ậ ể ọ ư ậ ở ể  

h c các em ch  m i d ng l i   m c đ  phát hi n, nh n di n chúng thôngọ ỉ ớ ừ ạ ở ứ ộ ệ ậ ệ   qua m t s  ví d  c  th  ch  ch a bi t v n d ng vào phân tích giá tr  bi uộ ố ụ ụ ể ứ ư ế ậ ụ ị ể  

c m c a các bi n pháp ngh  thu t tu t  đ  vi t nên nh ng đo n văn, bàiả ủ ệ ệ ậ ừ ể ế ữ ạ   văn hay. Chính vì v y h u h t các em thậ ầ ế ường l  thu c nhi u vào nh ng bàiệ ộ ề ữ   văn m u, bài vi t c a các em thẫ ế ủ ường mang tính r p khuôn, thi u t  duy,ậ ế ư   sáng t o, thi u d u  n cá nhân. ạ ế ấ ấ

Bước vào l p 6 là l p đ u c p, các em còn nhi u b  ng  v i phớ ớ ầ ấ ề ỡ ỡ ớ ươ  ng pháp h c   THCS đ c bi t là vi c ti p c n phọ ở ặ ệ ệ ế ậ ương pháp h c t p b  mônọ ậ ộ  

Ng  văn hoàn toàn m i so v i ti u h c. ữ ớ ớ ể ọ

Là m t giáo viên nhi u năm li n  độ ề ề ược được phân công d y l p đ uạ ớ ầ  

c p tôi nh n th y: Đa s  các em n m các bi n pháp tu t  ch a chu n xác,ấ ậ ấ ố ắ ệ ừ ư ẩ   còn b  nh m l n gi a các phép tu t  v i nhau d n đ n hi u sai, v n d ngị ầ ẫ ữ ừ ớ ẫ ế ể ậ ụ   sai. 

M t s  em kh  năng v n d ng, phân tích giá tr  c a các bi n pháp nghộ ố ả ậ ụ ị ủ ệ ệ  thu t tu t  trong m t s  đo n th , đo n văn còn nhi u h n ch  Nhi u emậ ừ ộ ố ạ ơ ạ ề ạ ế ề   trong quá trình vi t bài t p làm văn h u nh  các em r t ít khi s  d ng bi nế ậ ầ ư ấ ử ụ ệ   pháp ngh  thu t tu t  vào bài vi t. Chính vì th  bài văn thệ ậ ừ ế ế ường r t khôấ  

khan, các hình  nh, s  v t đả ự ậ ược đ  c p đ n còn đ n đi u t  nh t, thi u s cề ậ ế ơ ệ ẻ ạ ế ứ   thuy t ph c.ế ụ

Đ  giúp các em phát huy để ược năng l c c m th  văn h c thông quaự ả ụ ọ  

vi c phân tích giá tr  c a các bi n pháp ngh  thu t tu t  trong nh ng đo nệ ị ủ ệ ệ ậ ừ ữ ạ   văn th  c  th  và bi t cách v n d ng linh ho t, thành th o các bi n pháp tuơ ụ ể ế ậ ụ ạ ạ ệ  

t  trong khi vi t bài t p làm văn, giúp các em h c t t h n b  môn Ng  văn 6ừ ế ậ ọ ố ơ ộ ữ   tôi m nh d n xây d ng đ  tài có n i dung: “ạ ạ ự ề ộ  Phát huy năng l c c m th ự ả ụ   văn h c cho h c sinh l p 6 thông qua m t s  bi n pháp ngh  thu t tu t ọ ọ ớ ộ ố ệ ệ ậ ừ  

”

1.2 Đi m m i c a đ  tài:ể ớ ủ ề

Trong nh ng năm g n đây, cùng v i s  phát tri n m nh m  c a khoaữ ầ ớ ự ể ạ ẽ ủ  

h c công ngh , s  bùng n  c a công ngh  thông tin trên ph m vi toàn c uọ ệ ự ổ ủ ệ ạ ầ   đang đ t loài ngặ ười hòa trong xu hướng phát tri n c a n n kinh t  m i, n nể ủ ề ế ớ ề   kinh t  tri th c và m t xã h i m i   t m cao h n d a vào ngu n thông tinế ứ ộ ộ ớ ở ầ ơ ự ồ  

và tri th c.Vì l  đó mà c i cách giáo d c luôn là đòi h i c p bách nh m t oứ ẽ ả ụ ỏ ấ ằ ạ  

ra nh ng con ngữ ười tài năng, trí tu  V n đ  c t lõi c a c i cách giáo d c làệ ấ ề ố ủ ả ụ  

đ i m i chổ ớ ương trình, n i dung và phộ ương pháp gi ng d y. Trong đó đ iả ạ ổ  

m i phớ ương pháp d y h c là y u t  quy t đ nh đ n s  thành công c a m tạ ọ ế ố ế ị ế ự ủ ộ  

gi  h c, t o ni m h ng thú, say mê cho h c sinh.ờ ọ ạ ề ứ ọ

Đã có r t nhi u đ  tài nói v  phấ ề ề ề ương pháp gi ng d y các bi n phápả ạ ệ   ngh  thu t tu t  trong b  môn Ng  văn song ch  y u thiên v  khai thác cácệ ậ ừ ộ ữ ủ ế ề   khái ni m tu t  và các d ng bài t p chung chung ch a đi sâu vào phân tíchệ ừ ạ ậ ư   giá tr  bi u đ t, v n d ng các bi n pháp NTTT vào tìm hi u và t o l p vănị ể ạ ậ ụ ệ ể ạ ậ  

b n nên h c sinh còn m  h , ch a vi t đả ọ ơ ồ ư ế ược đo n văn, bài văn c m th ạ ả ụ

Đi m m i c a đ  tài tôi đang nghiên c u là   ch : Tôi v n dungể ớ ủ ề ứ ở ổ ậ  

phương pháp d y văn theo quan đi m tích h p, t c là trong quá trình d yạ ể ợ ứ ạ  

h c sinh phân tích giá tr  c a các bi n pháp ngh  thu t tu t   tôi k t h pọ ị ủ ệ ệ ậ ừ ế ợ  

ch t ch    ba phân môn văn­ t p làm văn­ ti ng vi t. Trên c  s  v a cungặ ẽ ở ậ ế ệ ơ ở ừ  

c p cho h c sinh m t s  tri th c v  ti ng vi t (các t  lo i, các bi n phápấ ọ ộ ố ứ ề ế ệ ừ ạ ệ   NTTT ) v a rèn  cho các em kh  năng t  duy theo hừ ả ư ướng nh n th c,  rènậ ứ   năng l c th c hành nh : v n d ng các bi n pháp tu t  vào vi t đo n văn,ự ự ư ậ ụ ệ ừ ế ạ   phát huy kh  năng c m th  th , văn, phân tích, bình gi ng văn h c qua phânả ả ụ ơ ả ọ   môn đ c hi u văn b n. Đ ng th i b i đ p cho các em năng l c vi t bài t pọ ể ả ồ ờ ồ ắ ự ế ậ   làm văn theo hướng sáng t o, hi u và c m th  văn h c m t cách sâu s cạ ể ả ụ ọ ộ ắ  

h n.ơ

Vi c áp d ng phệ ụ ương pháp m i này trong d y h c c a b n thân vàớ ạ ọ ủ ả  

đ ng nghi p đã có nhi u s  thay đ i theo chi u hồ ệ ề ự ổ ề ướng tích c c.ự

1.3. Ph m vi áp d ng c a đ  tài .ạ ụ ủ ề

Vi c khai thác các bi n pháp NTTT trong chệ ệ ương trình Ng  văn   b cữ ở ậ   THCS chi m m t v  trí r t quan tr ng, n i dung đa d ng, phong phú. Songế ộ ị ấ ọ ộ ạ   trong đi u ki n th i gian có h n, v i đ  tài này tôi ch  nghiên c u trongề ệ ờ ạ ớ ề ỉ ứ  

ph m vi ki n th c các bi n pháp NTTT (so sánh, nhân hóa,  n d , hoán d ))ạ ế ứ ệ ẩ ụ ụ  

 ch ng trình Ng  văn l p 6

Sáng ki n kinh nghi m đế ệ ược áp d ng nghiên c u th c hi n t i l pụ ứ ự ệ ạ ớ   6A,B trường THCS n i tôi đang tr c ti p gi ng d y.ơ ự ế ả ạ

       2. N I DUNGỘ

2.1. Th c tr ng trong vi c d y và h c c m th  văn h c thông quaự ạ ệ ạ ọ ả ụ ọ   các bi n pháp ngh  thu t tu t  trong chệ ệ ậ ừ ương trình Ng  văn l p 6.ữ ớ

         Nhìn m t cách bao quát, vi c d y h c b  môn Ng  văn   l p đ u c pộ ệ ạ ọ ộ ữ ở ớ ầ ấ  

hi n nay   nhà trệ ở ường chúng tôi đã có m t s  chuy n bi n khá tích c c soộ ố ể ế ự  

v i nh ng năm trớ ữ ước đây. Ch t lấ ượng gi  lên l p, ch t lờ ớ ấ ượng ch m bài đãấ  

có nh ng ti n b  nh t đ nh. Đ c bi t m t b  ph n giáo viên­ nh t là nh ngữ ế ộ ấ ị ặ ệ ộ ộ ậ ấ ữ  

ngườ ừi v a có trình đ , v a có tâm huy t v i ngh  đã có ý th c tìm tòi, thộ ừ ế ớ ề ứ ể 

hi n phệ ương pháp gi ng d y m i và ít nhi u h  đã g t hái đả ạ ớ ề ọ ặ ược nh ngữ   thành qu  bả ước đ u r t đáng trân tr ng.ầ ấ ọ

Bên c nh đó các em h c sinh l p 6 nhìn chung r t ngoan, bi t nghe l i,ạ ọ ớ ấ ế ờ  

có ý th c xây d ng n  n p h c t p t t.ứ ự ề ế ọ ậ ố

Tuy v y đ  nhìn nh n m t cách th u đáo vi c d y h c và ti p c n bậ ể ậ ộ ấ ệ ạ ọ ế ậ ộ  môn Ng  văn l p 6, đ c bi t là phữ ớ ặ ệ ương pháp rèn kĩ năng  c m th  văn h cả ụ ọ   cho h c sinh thông qua các bi n pháp ngh  thu t tu t , tôi nh n th y trongọ ệ ệ ậ ừ ậ ấ   quá trình d y h c v n còn nhi u h n ch  và b t c p. C  th  là:ạ ọ ẫ ề ạ ế ấ ậ ụ ể

2.1.1. V  phía giáo viên: ề

Trong các ti t d y đ c hi u văn b n, khi phân tích các tác ph m vănế ạ ọ ể ả ẩ  

h c giáo viên ch  t p trung phân tích n i dung văn b n m t cách khô khan,ọ ỉ ậ ộ ả ộ  

c ng nh c mà ít chú tr ng đ n m t hình th c ngh  thu t nên h c sinhứ ắ ọ ế ặ ứ ệ ậ ọ  

thường hi u m t cách máy móc theo ki u di n nôm. Các em ch a tìm raể ộ ể ễ ư  

được “đi m sáng ể ” mà tác gi  mu n đ  c p đ n trong tác ph m. Và khôngả ố ề ậ ế ẩ  

hi m nh ng trế ữ ường h p ngợ ườ ại d y đã ph  công tìm tòi, sáng t o c a tác giụ ạ ủ ả 

b ng cách qui t t c  cái hay, cái đ p, muôn hình v n tr ng   nhi u tácằ ấ ả ẹ ạ ạ ở ề  

ph m thành nh ng nh n đ nh chung chung, nhàm chán theo l i ẩ ữ ậ ị ố “đ ng ph c ồ ụ   hóa bài gi ng ả ” .

 Ngượ ạc l i khi d y các ti t v  bi n pháp tu t  giáo viên thạ ế ề ệ ừ ường chỉ  quan tâm đ n nh ng khái ni m mang tính lí thuy t, ch a phân bi t rõ vi cế ữ ệ ế ư ệ ệ   phân tích tác d ng ngh  thu t v i vi c g i tên các bi n pháp ngh  thu t;ụ ệ ậ ớ ệ ọ ệ ệ ậ   không nh n th c đ y đ  r ng cho dù g i đúng tên các bi n pháp ngh  thu tậ ứ ầ ủ ằ ọ ệ ệ ậ   thì vi c  y cũng ch ng có giá tr  đáng k  m t khi ch a phân tích và ch  raệ ấ ẳ ị ể ộ ư ỉ  

được các bi n pháp ngh  thu t đó đã giúp tác gi  th  hi n sâu s c n i dungệ ệ ậ ả ể ệ ắ ộ  

nh  th  nào. Đ c bi t nhi u giáo viên ít cho h c sinh th c hành b ng cáchư ế ặ ệ ề ọ ự ằ  

v n d ng các bi n pháp ngh  thu t tu t  vào đ t câu, vi t đo n văn. Ngoàiậ ụ ệ ệ ậ ừ ặ ế ạ  

ra trong các ti t d y t p làm văn giáo viên ít khi đ nh hế ạ ậ ị ướng cho h c sinhọ  

v n d ng các bi n pháp NTTT đã đậ ụ ệ ược h c vào vi t bài. Do v y bài vi tọ ế ậ ế   TLV c a các  em thủ ường r t khô khan, thi u sáng t o ch a phát huy đấ ế ạ ư ượ  c năng l c c m th  văn h c c a h c sinh.ự ả ụ ọ ủ ọ

Bên c nh đó v n còn m t s  giáo viên d y h c theo l i thuy t trình,ạ ẫ ộ ố ạ ọ ố ế  

gi  d y tr m, giáo viên nói nhi u, h c sinh làm ít, giáo viên ch a có s  đ uờ ạ ầ ề ọ ư ự ầ  

t  v  gi  d y, bài so n. Chính vì v y ch a phát huy đư ề ờ ạ ạ ậ ư ược b n ch t sáng t oả ấ ạ  

c a vi c gi ng d y theo tinh th n đ i m i.ủ ệ ả ạ ầ ổ ớ

2.1.2.V  phía h c sinh ề ọ :

Khi tìm hi u c  th  t ng đ i tể ụ ể ừ ố ượng h c sinh, tôi nh n th y: Đa s  h cọ ậ ấ ố ọ   sinh ch a yêu thích môn văn, hi u tác ph m văn h c không sâu s c. Gi  h cư ể ẩ ọ ắ ờ ọ   văn luôn tr  thành n i lo s , n ng n  v  m t tâm lí   m t s  h c sinh.ở ỗ ợ ặ ề ề ặ ở ộ ố ọ

H u h t năng l c c m th  văn h c c a các em còn nhi u h n ch ,ầ ế ự ả ụ ọ ủ ề ạ ế  

vi c n m b t, nh n di n các bi n pháp ngh  thu t tu t  còn nh m l n d nệ ắ ắ ậ ệ ệ ệ ậ ừ ầ ẫ ẫ  

đ n vi c hi u sai ho c hi u ch a rõ v  giá tr  ngh  thu t cũng nh  n iế ệ ể ặ ể ư ề ị ệ ậ ư ộ   dung c a các phép tu t  Đ c bi t kh  năng v n d ng các ki n th c đã h củ ừ ặ ệ ả ậ ụ ế ứ ọ  

v  bi n pháp NTTT vào vi c  phân tích ý nghĩa văn b n và t o l p m t sề ệ ệ ả ạ ậ ộ ố 

đo n văn, bài văn còn g p nhi u khó khăn, b  ng ạ ặ ề ỡ ỡ

Nhi u em v n t  nghèo, kĩ năng di n đ t v ng v , lề ố ừ ễ ạ ụ ề ười suy nghĩ, lệ  thu c nhi u vào sách tham kh o, vào các bài văn m u.ộ ề ả ẫ

M t s  em thi u ý th c h c t p, ch a xác đ nh độ ố ế ứ ọ ậ ư ị ược đ ng c  h c t pộ ơ ọ ậ  

rõ ràng, vi c h c bài và làm bài còn qua loa, đ i phó.ệ ọ ố

M t s  em do hoàn c nh gia đình khó khăn nên đi u ki n h c t p cònộ ố ả ề ệ ọ ậ   nhi u thi u th n cũng làm  nh hề ế ố ả ưởng không nh  đ n ch t lỏ ế ấ ượng gi  d y.ờ ạ

D u bi t r ng “ẫ ế ằ có b t m i g t nên h ộ ớ ộ ồ” nên ngay t  khi nh n l p tôi đãừ ậ ớ  

ti n hành phân lo i đ i tế ạ ố ượng h c sinh. K t qu  kh o sát ch t lọ ế ả ả ấ ượng và yêu  thích môn văn c a h c sinh vào đ u năm c a h c sinh nh  sau:ủ ọ ầ ủ ọ ư

a.H c sinh yêu thích môn h cọ ọ

Yêu thích: 25% Bình thường:  32,21% Không   thích:  42,79%

       b. K t qu  kh o sát ch t lế ả ả ấ ượng :

TT L pớ Sĩ số

K t quế ả

     Nhìn vào s  li u kh o sát năng l c c m th  văn h c c a h c sinh tôi th tố ệ ả ự ả ụ ọ ủ ọ ậ  

s  lo l ng b i vì h u nh  các em còn r t b  ng  v i ki u bài này. Các emự ắ ở ầ ư ấ ỡ ỡ ớ ể  

ch  quen v i vi c tr  l i nh ng câu h i có tính g i m  mà ch a quen v iỉ ớ ệ ả ờ ữ ỏ ợ ở ư ớ  

nh ng câu h i có tính khái quát, tr u tữ ỏ ừ ượng. Do v y suy nghĩ còn nông c nậ ạ  

d n đ n bài vi t t n m n, khô khan, có khi sai l ch h n ý nghĩa c a bài.ẫ ế ế ả ạ ệ ẳ ủ 2.2. Nguyên nhân c a th c tr ng trênủ ự ạ

Qua tìm hi u h c sinh cũng nh  các đ ng nghi p trên đ a bàn huy n tôiể ọ ư ồ ệ ị ệ  

nh n th y: S  dĩ có th c tr ng trên là do m t s  nguyên nhân sau:ậ ấ ở ự ạ ộ ố

Vi c chuy n giao h c sinh   b c ti u h c lên THCS là c  m t quáệ ể ọ ở ậ ể ọ ả ộ   trình h t s c khó khăn và ph c t p.   b c ti u h c kh  năng t  duy c aế ứ ứ ạ Ở ậ ể ọ ả ư ủ  

h c sinh m i d ng l i   m c đ  đ n gi n, tr c quan nên năng l c c m thọ ớ ừ ạ ở ứ ộ ơ ả ự ự ả ụ  văn h c c a các em còn nhi u h n ch  Bọ ủ ề ạ ế ước vào l p 6, các em đớ ược ti pế   xúc v i nhi u khái ni m tr u tớ ề ệ ừ ượng h n đòi h i ph i có cách vi t, cách nghĩơ ỏ ả ế  

“già d n”, sinh đ ng h n so v i   ti u h c. Đi u này không ph i ngày m tặ ộ ơ ớ ở ể ọ ề ả ộ   ngày hai là làm được. Th c t ,   ti u h c các em đã quá quen v i vi c th cự ế ở ể ọ ớ ệ ự   hành vi t d ng văn b n m u và tái t o văn b n tế ạ ả ẫ ạ ả ương t  m u. Cho nên vi cự ẫ ệ   sáng t o m t văn b n ngh  thu t đ i v i các em h c sinh l p 6 là m t vi cạ ộ ả ệ ậ ố ớ ọ ớ ộ ệ   làm khó khăn và ít có h ng thú.ứ

H n n a vi c say mê đ c t  li u văn h c c a các em h c sinh bây giơ ữ ệ ọ ư ệ ọ ủ ọ ờ 

qu  là ít  i. Có em h u nh  không h  đ c m t tài li u nào, ngay c  nh ngả ỏ ầ ư ề ọ ộ ệ ả ữ   văn b n trong SGK. Có l  nh ng thông tin hi n đ i nh  ho t hình, truy nả ẽ ữ ệ ạ ư ạ ệ   tranh d ch v  internet lan tràn (game, chat) đã cu n hút gi i tr  nh  m t c nị ụ ố ớ ẻ ư ộ ơ  

l c. Đi u đó đố ề ương nhiên làm nghèo nàn v n ngôn t  ngh  thu t quý giáố ừ ệ ậ  

c a văn h c trong m i h c sinh.ủ ọ ỗ ọ

M t khác ch t lặ ấ ượng đ i ngũ giáo viên ch a th c s  đ ng b , ch a cóộ ư ự ự ồ ộ ư  

phương pháp gi ng d y m t cách hi u qu  nh t cho nên trong các gi  h cả ạ ộ ệ ả ấ ờ ọ  

ch a  t o đư ạ ược h ng thú cho các em. H n n a m t s  giáo viên ch a th cứ ơ ữ ộ ố ư ự  

s  tâm huy t v i ngh , thi u s  đ u t  cho bài d y nên ch a kh i d yự ế ớ ề ế ự ầ ư ạ ư ơ ậ  

được m ch ngu n c m xúc sau m i bài h c, ch a truy n đạ ồ ả ỗ ọ ư ề ược ng n l aọ ử   đam mê văn chương đ n trái tim ngế ườ ọi h c. 

M t nguyên nhân khách quan khác là do sĩ s  l p h c khá đông nên r tộ ố ớ ọ ấ   khó cho giáo viên trong vi c theo sát, kèm c p t ng đ i tệ ặ ừ ố ượng h c sinh trongọ  

m t ti t d y.ộ ế ạ

Bên c nh đó do trạ ường h c n m trên đ a bàn thu c vùng khó khăn, đaọ ằ ị ộ  

s  các em đ u là con gia đình thu n nông nên ngoài gi  h c trên l p các emố ề ầ ờ ọ ớ   còn ph i ph  giúp gia đình vì th  ph n nào  nh hả ụ ế ầ ả ưởng đ n ch t lế ấ ượng h cọ  

t p.ậ

         2.3. Gi i phápả

        2.3.1.Trau d i h ng thú cho h c sinh khi ti p xúc v i văn th ồ ứ ọ ế ớ ơ

Trước h t đ  giúp các em c m th  t t văn h c ngế ể ả ụ ố ọ ười  th y giáo ph iầ ả   làm cho h c sinh có h ng thú và ni m say mê h c văn. Không yêu thích vănọ ứ ề ọ  

h c thì tâm h n ngọ ồ ườ ọi h c sinh không th  rung đ ng để ộ ược trước v  đ pẻ ẹ  

c a ngôn t , v  đ p tâm h n nhà văn. Trau d i h ng thú khi ti p xúc v iủ ừ ẻ ẹ ồ ồ ứ ế ớ  

th  văn chính là giúp các em t  rèn luy n mình đ  có nh n th c đúng, tìnhơ ự ệ ể ậ ứ  

c m đ p, t  đó đ n v i văn h c m t cách t  giác và say mê. Khi g p b t kìả ẹ ừ ế ớ ọ ộ ự ặ ấ   tác ph m văn h c nào t   b n thân các em s  ph i trăn tr , suy t  và luônẩ ọ ự ả ẽ ả ở ư  

hướng tâm h n, tình c m c a mình đ n v i tác ph m. Đ  làm t t đi u nàyồ ả ủ ế ớ ẩ ể ố ề   đòi h i m i giáo viên qua t ng bài gi ng c n có gi ng đ c di n c m, l iỏ ỗ ừ ả ầ ọ ọ ễ ả ờ   bình hay và luôn luôn đ i m i phổ ớ ương pháp d y h c đ  lôi cu n h c sinhạ ọ ể ố ọ   vào nh ng áng văn th , làm cho các em thích đữ ơ ược ti p xúc và g n gũi v iế ầ ớ   văn th ơ

  2.3.2. B i d ồ ưỡ ng v n ngôn ng ố ữ

Mu n c m th  văn h c t t h c sinh ph i có v n ngôn ng  V n ngônố ả ụ ọ ố ọ ả ố ữ ố  

ng  bao g m s  hi u bi t giá tr  c a âm, t  ng , hình  nh, câu, thanhữ ồ ự ể ế ị ủ ừ ữ ả  

đi u…B i ngôn ng  chính là phệ ở ữ ương ti n, d ng c  đ  hi u, c m th  vi tệ ụ ụ ể ể ả ụ ế   văn. H c sinh càng giàu v n ngôn ng   càng có kh  năng c m th  sâu s cọ ố ữ ả ả ụ ắ  

h n v  đ p c a câu, ch , càng th y đơ ẻ ẹ ủ ữ ấ ược cái khéo, cái hay, cái tài c a nhàủ   văn. Mu n phong phú v n t  giáo viên c n hố ố ừ ầ ướng d n cho các em ph i bi tẫ ả ế   tích lũy ngôn ng  t  vi c đ c, nghe, nói và có thói quen ghi nh  đ  b  sungữ ừ ệ ọ ớ ể ổ  

v n t  T  đó khi c n s  bi t s  d ng, l a ch n đ  hi u, đ  c m nh nố ừ ừ ầ ẽ ế ử ụ ự ọ ể ể ể ả ậ  

được ngôn t  mà nhà văn đã dùng. ừ

Ví d  trong bài th  “Đoàn thuy n đánh cá” c a nhà th  Huy C n cóụ ơ ề ủ ơ ậ   câu:

“ Cái đuôi em qu y trăng vàng chóe”.ẫ

Ch  “ em” trong câu th  qu  là th n kì.   đây ta có th  hi u “em” làữ ơ ả ầ Ở ể ể  

t  dùng v i phép nhân hóa đ  ch  các loài cá: Nh , chim,  đé. Cách g i thânừ ớ ể ỉ ụ ọ  

thương, g n gũi này đã nâng loài cá lên thành con ngầ ười có tâm h n và tìnhồ  

c m. Phép nhân hóa làm cho câu th  có h n và có s c h p d n kì l  Gi aả ơ ồ ứ ấ ẫ ạ ữ   con người và bi n c  tr  nên thân thi t và g n bó bi t bao. ể ả ở ế ắ ế

   Do v y n u không có v n ngôn ng  ch c gì chúng ta th y đậ ế ố ữ ắ ấ ược cái hay,  cái đ c s c c a th  văn.ặ ắ ủ ơ

2.3.3. Tích lũy v n hi u bi t v  th c t  cu c s ng và văn h c ố ể ế ề ự ế ộ ố ọ

C m th  văn h c là quá trình nh n th c có  nh hả ụ ọ ậ ứ ả ưởng b i v n s ngở ố ố  

c a m i ngủ ỗ ười. C m th  văn h c di n ra   m i ngả ụ ọ ễ ở ỗ ười không hoàn toàn 

gi ng nhau do nhi u y u t  nh : V n s ng, v n hi u bi t, năng l c và trìnhố ề ế ố ư ố ố ố ể ế ự  

đ  ki n th c, y u t  di truy n…Tình c m và thái đ  khi ti p xúc v i vănộ ế ứ ế ố ề ả ộ ế ớ  

h c đọ ược th  hi n qua ho t đ ng và quan sát cu c s ng h ng ngày.ể ệ ạ ộ ộ ố ằ

Trong các gi  h c b  môn Ng  văn đòi h i ngờ ọ ộ ữ ỏ ười giáo viên ph i luônả   luôn chú ý đ n vi c liên h  th c t  cu c s ng v i văn h c giúp các em hìnhế ệ ệ ự ế ộ ố ớ ọ   thành được kĩ năng v n d ng th c t  cu c s ng v i văn h c, đ ng th i quaậ ụ ự ế ộ ố ớ ọ ồ ờ  

đó giúp các em tích lũy được v n hi u bi t v  th c t  cu c s ng v i vănố ể ế ề ự ế ộ ố ớ  

h c.ọ

Nh  l i quãng đ i h c văn tu i nh , giáo s  Lê Trí Vi n đã rút raớ ạ ờ ọ ổ ỏ ư ễ  

nh n xét quí báu: ậ “Trong th  văn hay ch  nghĩa ngoài cái g i là n i dung ơ ữ ọ ộ  

giao ti p thông th ế ườ ng c a nó, còn có v n s ng c a cu c đ i nghìn năm ủ ố ố ủ ộ ờ  

b i đ p l i” ồ ắ ạ

Do v y bên c nh v n hi u bi t v  th c t  cu c s ng, các em còn c nậ ạ ố ể ế ề ự ế ộ ố ầ   tích lũy c  v n hi u bi t v  văn h c thông qua vi c đ c sách báo thả ố ể ế ề ọ ệ ọ ườ  ng xuyên. T  đó giúp các em m  r ng t m nhìn cu c s ng, kh i sâu nh ng suyừ ở ộ ầ ộ ố ơ ữ   nghĩ và c m xúc, góp ph n kh i d y năng l c c m th  văn h c.ả ầ ơ ậ ự ả ụ ọ

 2.3.4. Rèn kĩ năng nh n bi t và phân tích tác d ng c a các bi n pháp ậ ế ụ ủ ệ   NTTT trong m t s  đo n th , văn ộ ố ạ ơ

M t trong nh ng bi n pháp giúp h c sinh có năng l c c m th  văn h cộ ữ ệ ọ ự ả ụ ọ  

t t là giúp các em nh n bi t đố ậ ế ược các bi n pháp ngh  thu t tu t  và tácệ ệ ậ ừ  

d ng c a nó trong các tác ph m văn h c. Các bi n pháp NTTT thụ ủ ẩ ọ ệ ường g pặ   trong các bài văn, bài th    chơ ở ương trình Ng  văn l p 6 đó là : So sánh, nhânữ ớ   hóa,  n d , hoán d ẩ ụ ụ

Đ  c m th  văn h c thông qua vi c khai thác, phân tích giá tr  bi uể ả ụ ọ ệ ị ể  

c m c a các bi n pháp NTTT trong m t s  bài, đo n văn, th  c  th  đòi h iả ủ ệ ộ ố ạ ơ ụ ể ỏ  

h c sinh th c hi n t t các yêu c u sau đây:ọ ự ệ ố ầ

Hi u để ược khái ni m, c u t o v  các bi n pháp NTTT (So sánh, nhânệ ấ ạ ề ệ   hóa,  n d , hoán d ).ẩ ụ ụ

Phát hi n nh ng tín hi u ngh  thu t đệ ữ ệ ệ ậ ược tác gi  th  hi n trong bàiả ể ệ   văn, bài th  (các t  ng , hình  nh tiêu bi u, đ c s c). Thông qua h  th ngơ ừ ữ ả ể ặ ắ ệ ố   câu h i xoáy vào tr ng tâm n i dung c n khai thác giúp h c sinh nh n di nỏ ọ ộ ầ ọ ậ ệ   đúng nh ng bi n pháp ngh  thu t tu t  đữ ệ ệ ậ ừ ược s  d ng.  Đ  làm t t đử ụ ể ố ượ  c

đi u đó tôi hề ướng d n các em c n: ẫ ầ

­ Đ c k  đ  bài, n m ch c yêu c u c a bài t p, bi t đ t ra nh ng câuọ ỹ ề ắ ắ ầ ủ ậ ế ặ ữ  

h i nh : Bài này yêu c u gì ? C n nêu b t đỏ ư ầ ầ ậ ược cái gì ? 

­ H  th ng câu h i ph i g i đệ ố ỏ ả ợ ược c m xúc, g i liên tả ợ ưởng, phát huy  trí tưởng tượng c a h c sinh. Giáo viên c n thoát kh i các câu h i tìm hi uủ ọ ầ ỏ ỏ ể   bài trong sách giáo khoa, ph i ch  đ ng sáng t o, tìm tòi đ  đ t ra nh ngả ủ ộ ạ ể ặ ữ   câu h i kh i g i h c sinh tìm hi u v  v n đi u, t  ng , hình  nh, nhân v t,ỏ ơ ợ ọ ể ề ầ ệ ừ ữ ả ậ   hành đ ng  trong t ng bài h c. ộ ừ ọ

­ Đ c và hi u v  câu th , câu văn ho c đo n trích đọ ể ề ơ ặ ạ ược nêu trong đề  bài. 

(D a vào yêu c u c  th  c a bài t p đ  tìm hi u. Ví d : Cách dùng t , đ tự ầ ụ ể ủ ậ ể ể ụ ừ ặ   câu; cách dùng hình  nh chi ti t; cách s  d ng bi n pháp tu t  nh  so sánh,ả ế ử ụ ệ ừ ư   nhân hoá,  n d … đã giúp em c m nh n đẩ ụ ả ậ ược n i dung, ý nghĩa gì đ p đ ,ộ ẹ ẽ   sâu s c.)ắ

     a, Phép tu t  so sánh ừ

­ Trước h t tôi cho các em hi u th  nào là ngh  thu t so sánh r iế ể ế ệ ậ ồ  

hướng cho các em tìm, nêu nh ng câu văn ho c th  có s  d ng ngh  thu tữ ặ ơ ử ụ ệ ậ  

so sánh. 

So sánh là đ i chi u s  v t, s  vi c này v i s  v t, s  vi c khác có nétố ế ự ậ ự ệ ớ ự ậ ự ệ  

tương đ ng đ  làm tăng s c g i hình, g i c m cho s  di n đ t.ồ ể ứ ợ ợ ả ự ễ ạ

Sau đó giáo viên hướng d n h c sinh phát hi n phép so sánh thông quaẫ ọ ệ  

c u trúc c  th  c a nó. M i d ng c u trúc giáo viên hấ ụ ể ủ ỗ ạ ấ ướng d n h c sinh tìmẫ ọ   nhanh m t ví d  đ  minh h a.ộ ụ ể ọ

ví d  1  ụ        “ Quê h ươ ng là chùm kh  ng t  ế ọ

      Cho con trèo hái m i ngày…”  ỗ

+ H c sinh xác đ nh đọ ị ược : Bi n pháp ngh  thu t đệ ệ ậ ượ ử ục s  d ng trong  câu th  trên là : Ngh  thu t so sánh ơ ệ ậ

Hình  nh so sánh : ả Quê h ươ ng (là) chùm kh  ng t ế ọ

  + GV đ nh hị ướng cho sinh c m nh n đả ậ ược: Quê hương là cái tr uừ  

tượng được so sánh v i chùm kh  ng t, là hình  nh quen thu c, g n gũi v iớ ế ọ ả ộ ầ ớ   làng quê, g n bó v i con ngắ ớ ười Vi t Nam. Đ c bi t là g n li n v i nh ngệ ặ ệ ắ ề ớ ữ  

kĩ ni m c a th i th   u m i ngệ ủ ờ ơ ấ ỗ ười. Nhà th  Đ  Trung Quân đã bi n cái vôơ ỗ ế   hình thành cái h u hình. M t s  so sánh b  ngoài thì “ n i” thì “ ngangữ ộ ự ề ổ  

b ng” nh ng th c ra l i là “ chìm”, là “ không ngang b ng”. Qu  th t quêằ ư ự ạ ằ ả ậ  

hương là t t c , m i ngấ ả ỗ ười có th  c m nh n v  quê hể ả ậ ề ương theo nh ng c mữ ả   xúc, kí  c riêng. Qua đó cho ta th y hình  nh quê hứ ấ ả ương trong tâm trí c aủ  

người Vi t nam nói chung và trong lòng nhà th  nói riêng   luôn g n gũi,ệ ơ ầ   thanh bình và không bao gi  quên đờ ược

 ví d  2:  “ ụ D ượ ng H ươ ng Th  nh  m t pho t ư ư ộ ượ ng đ ng đúc, các b p ồ ắ  

th t cu n cu n, hai hàm răng c n ch t, quai hàm b nh ra, c p m t n y l a ị ồ ộ ắ ặ ạ ặ ắ ả ử   ghì trên ng n sào gi ng nh  m t hi p sĩ c a Tr ọ ố ư ộ ệ ủ ườ ng S n oai linh, hùng vĩ” ơ

+ H c sinh xác đ nh đọ ị ược : Bi n pháp ngh  thu t đệ ệ ậ ượ ử ục s  d ng trong  câu th  trên là : Ngh  thu t so sánh ơ ệ ậ

Hình  nh so sánh : ả

         D ượ ng H ươ ng Th  nh  m t pho t ư ư ộ ượ ng đ ng đúc… ồ

D ượ ng H ươ ng Th  gi ng nh  m t hi p sĩ c a Tr ư ố ư ộ ệ ủ ườ ng S n oai linh, hùng ơ   vĩ.

+ GV đ nh hị ướng vi t đo n văn c m th : Hình  nh dùng đ  so sánhế ạ ả ụ ả ể   này g i cho ngợ ườ ọi đ c liên tưởng đ n v  đ p th  ch t kh e m nh, r n r iế ẻ ẹ ể ấ ỏ ạ ắ ỏ  

và s  dũng mãnh, qu  c m c a dự ả ả ủ ượng Hương Th  nh  m t ngư ư ộ ười anh hùng  khi vượt thác. Có th  coi đây là hình  nh so sánh đ p nh t, đ c đáo nh t gópể ả ẹ ấ ộ ấ  

ph n đ  cao s c m nh c a con ngầ ề ứ ạ ủ ười lao đ ng trên sông nộ ước mi n Trungề  

đ ng th i v a bi u hi n tình c m quý tr ng c a tác gi  đ i v i ngồ ờ ừ ể ệ ả ọ ủ ả ố ớ ười lao 

đ ng trên quê hộ ương c a mình. Và thông qua hình  nh dùng đ  so sánh nàyủ ả ể  

ta cũng th y đấ ược d ng ý c a nhà văn :   ngoài đ i dụ ủ Ở ờ ượng Hương Th  nóiư   năng nh  nh , tính n t nhu mì, ai g i cũng vâng vâng, d  d  nh ng khi vỏ ẹ ế ọ ạ ạ ư ượ  t thác, dượng tr  thành m t con ngở ộ ười hoàn toàn khác. Ph i chăng, khi c nả ầ  

vượt qua th  thách, con ngử ười Vi t Nam v n bình thệ ố ường trong cu c s ngộ ố  

b ng l n d y v i v  đ p phi thổ ớ ậ ớ ẻ ẹ ường

 Ti p đ n giáo viên hế ế ướng d n h c sinh làm bài t p th c hành: ẫ ọ ậ ự

* Bài t p: Hãy ch  ra cái đúng, cái hay c a s  so sánh trong m i câu th  sau:ậ ỉ ủ ự ỗ ơ

      1. Tr  em nh  búp trên cành  ẻ ư

Bi t ăn, ng , bi t h c hành là ngoan     ế ủ ế ọ (H  Chí Minh)       ồ  

2. Bà nh  qu  ng t chín r i  ư ả ọ ồ       Càng thêm tu i tác, càng t ổ ươ i lòng vàng     (Võ Thanh An) 

* H c sinh làm bài ọ  

   ­ GV đ c và chép đ  bài lên ọ ề

b ng.      ả

    ­ Bài yêu c u ta ch  ra cái gì? ầ ỉ

­ Câu 1 tác gi  so sánh cái gì v i ả ớ  

cái  gì?  So sánh nh  v y đúng   ư ậ ở

ch  nào?  hay   ch  nào?ỗ ở ỗ

    ­   câu 2 tác gi  so sánh bà v i Ở ả ớ

gì? 

   ­ So sánh  y đúng và hay   ch  ấ ở ỗ

nào? 

­ H c sinh đ c kĩ đ  bài.ọ ọ ề

­ Ch  ra cái đúng, cái hay c a  so ỉ ủ sánh. 

­ Tr  em­ búp trên cành. ẻ

  Tr  em và búp non đ u đang l n, ẻ ề ớ đang phát tri n. Hình  nh đ a ra ể ả ư làm chu n đ  so sánh (búp trên ẩ ể cành) r t đ p và ý nghĩa, giúp ta ấ ẹ liên tưởng đ n tr  em chan ch a ế ẻ ứ

hy v ng. ọ

­ Bà ­ qu  ng t chín ả ọ

  Bà và qu  ng t đ u có lâu ả ọ ề

r i, già r i. Hình  nh đ a ra làm ồ ồ ả ư chu n đ  so sánh (qu  ng t chín ẩ ể ả ọ

r i) giúp ta liên tồ ưởng đ n hình ế

nh bà r t đáng quý có ích cho 

cu c s ng.ộ ố

      * Giáo viên s a ch a, u n n n cho h c sinh: ử ữ ố ắ ọ  

 Ví d : B ng ngh  thu t so sánh giúp ta hi u kĩ và hi u sâu h n đ i tụ ằ ệ ậ ể ể ơ ố ượng   đem so sánh. Đ i tố ượng đem so sánh   hai câu trên là hoàn toàn đúng và hay. ở

Đúng vì : "tr  em ẻ " và "búp trên cành" đ u là nh ng s  v t còn non n t, đang ề ữ ự ậ ớ phát tri n. "ể Bà" và "qu  ng t chín r i ả ọ ồ " đ u là nh ng s  v t phát tri n đ n đề ữ ự ậ ể ế ộ  già d n, có giá tr  cao.ặ ị

Hay vì:  Hình  nh đ a ra làm chu n đ  so sánh "ả ư ẩ ể búp trên cành" là hình  nh ả

r t đ p, còn non n t, đang phát tri n, đáng đấ ẹ ớ ể ược nâng niu, giúp ta liên tưởng  

t i ớ "tr  em ẻ " đ y s c s ng, ch a chan hy v ng. ầ ứ ố ứ ọ

Hình  nh đ a ra làm chu n so sánh "ả ư ẩ qu  ng t chín r i ả ọ ồ " r t đáng quý, có giá ấ

tr  cho cu c s ng, giúp ta có nh ng liên tị ộ ố ữ ưởng đ p và giàu ý nghĩa v  "ẹ ề bà" có 

t m lòng th m th o, đáng quý,đáng trân tr ng. ấ ơ ả ọ

      T  đó giáo viên đ nh hừ ị ướng cho các em  khi so sánh, c n bi t l a ch n ầ ế ự ọ

nh ng s  v t, hình  nh quen thu c, g n gũi, s  có tác d ng g i hình  nh đ  ữ ự ậ ả ộ ầ ẽ ụ ợ ả ể cho l i nói hay câu văn thêm sinh đ ng h n. Đ ng th i giáo d c các em bi t  ờ ộ ơ ồ ờ ụ ế

v n d ng bi n pháp  so sánh vào vi t văn miêu t  làm cho câu văn, bài văn  ậ ụ ệ ế ả hay và sáng t o .ạ

   b, Phép tu t  nhân hóa ừ

Giúp các em hi u ngh  thu t nhân hóa là gì? Bi t tìm nh ng câu văn, th  cóể ệ ậ ế ữ ơ  

s  d ng ngh  thu t nhân hóa. T  đó hi u đử ụ ệ ậ ừ ể ược tác d ng c a vi c s  d ngụ ủ ệ ử ụ  

t  nhân hóa trong văn, th  Nhân hoá là g i ho c t  con v t, cây c i, đừ ơ ọ ặ ả ậ ố ồ