TÁC ĐỘNG CỦA HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM VÀ LIÊN MINH CHÂU âu đến XUẤT KHẨU NGÀNH DỆT MAY VIỆT NAM

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KHOA KINH TẾ QUỐC TẾĐỀ TÀI TÁC ĐỘNG CỦA HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM VÀ LIÊN MINH CHÂU ÂU ĐẾN XUẤT KHẨU NGÀNH DỆT MAY VIỆT NAM GIÁO

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KHOA KINH TẾ QUỐC TẾ

ĐỀ TÀI TÁC ĐỘNG CỦA HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM VÀ LIÊN MINH CHÂU ÂU ĐẾN XUẤT KHẨU

NGÀNH DỆT MAY VIỆT NAM

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN : TH.S NGUYỄN THỊ PHAN THU

TRẦN THỊ LIÊN

ĐỒNG THỊ THÙY LINH PHAN HẢI LINH

Hà Nội – Năm 2020

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KHOA KINH TẾ QUỐC TẾ

ĐỀ TÀI TÁC ĐỘNG CỦA HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM VÀ LIÊN MINH CHÂU ÂU ĐẾN XUẤT

KHẨU NGÀNH DỆT MAY VIỆT NAM

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: TH.S NGUYỄN THỊ PHAN THU

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BAT : Hiệp Định Thương Mại Việt Nam - Hoa kỳ (Bilateral Trade

Agreement)CPTPP : Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương

(Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership)CTCK : Công ty chứng khoán

EC : Cộng đồng Châu Âu (European Community)

EU : Liên minh Châu Âu (European Union)

EVFTA : Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EU (European-Vietnam Free

Trade Agreement)FTA : Hiệp định thương mại tự do (Free Trade Agreement)

GSP : Hệ thống ưu đãi phổ cập (Generalized System of Preferences)

ISO : Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế (International Organization for

Standardization)

KH & CN : Khoa học và công nghệ

KNXK : Kim ngạch xuất khẩu

LEAN : Sản Xuất Tinh Gọn (Lean Manufacturing)

MFN : Tối huệ quốc

TQM : Hệ thống quản lý tập trung vào chất lượng, dựa vào sự tham gia của tất

cả thành viên của tổ chức (Total Quality Management)

UV : Tia tử ngoại (Ultraviolet)

VAT : Thuế giá trị gia tăng (Value-Added Tax)

VCCI : Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (Vietnam Chamber of

Commerce and Industry)VIAS : Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vietnam Textile and Apparel Association)VITIC : Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Vietnam Industry

and Trade Information Center)WTO : Tổ chức Thương mại Thế giới (World Trade Organization)

5S : Sàng lọc (Seiri), Sắp xếp (Seiton), Sạch sẽ (Seiso), Săn sóc (Seiketsu),

Shitsuke Sẵn sang (Shitsuke)

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 Tổng cầu nhập khẩu dệt may của thị trường EU giai đoạn

2016-2019Bảng 1.2 Số liệu thống kê sơ bộ về một số thị trường Việt Nam xuất khẩuhàng dệt may năm 2016Bảng 1.3 Top 5 thị trường xuất khẩu lớn nhất của sản phẩm ngành dệt may

năm 2017Bảng 1.4 Top 5 thị trường nhập khẩu hàng may mặc của Việt Nam lớn nhất

của EU năm 2017Bảng 1.5 Thị phần các nước xuất khẩu dệt may vào EU năm 2018Bảng 1.6 Top 10 thị trường nhập khẩu hàng dệt may Việt Nam lớn nhất ở

các nước thuộc EU năm 2018Bảng 1.7 Thị trường hàng dệt may của Việt Nam năm 2019

Bảng 1.8 Top 5 quốc gia nhập khẩu hàng dệt may Việt Nam lớn nhất tại EUBảng 1.9 Xuất khẩu hàng dệt may 5 tháng đầu năm 2020 sang một số quốc

giaBảng 2.1 Lộ trình giảm thuế theo EVFTA cho top 10 mặt hàng xuất khẩu

lớn nhất đi EUBảng 2.2

Lộ trình giảm thuế nhập khẩu hàng may mặc vào châu ÂuBảng 2.3 Kim ngạch xuất khẩu của những nhóm mặt hàng được giảm thuếBảng 2.4 Nhập khẩu nguyên phụ liệu dệt may theo nhà cung cấpBảng 3.1 Dự báo kim ngạch xuất khẩu đi EU giai đoạn 2020 – 2025

DANH MỤC HÌNH VẼ

Hình a Phân loại số mặt hàng dệt may (theo mã HS) được giảm thuế theo lộ

trìnhHình b Trình độ học vấn của lao động toàn ngành Dệt may năm 2019Hình c Thống kê trình độ học vấn nguồn nhân lực dệt may Việt Nam theo

từng nhóm ngành

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Ngành dệt may đóng một vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Việt Nam nóichung và lĩnh vực sản xuất nói riêng Trên thực tế, Việt Nam được xếp hạng là mộttrong những nhà cung cấp hàng đầu về dệt may cho các nền kinh tế lớn trên thế giới,bao gồm cả Liên minh Châu Âu

Được coi là “Trung Quốc tiếp theo”, Việt Nam có tốc độ phát triển hàng dệt maynhanh chóng xuất khẩu ra thế giới, đặc biệt là sang EU, từ những năm 2010 (WTO,2017) Hầu hết các nghiên cứu hiện có đều có quan điểm lạc quan về tiềm năng xuấtkhẩu hàng dệt may của Việt Nam, đặc biệt là do nước này là thành viên của Hiệp địnhThương mại Tự do EU Việt Nam (EVFTA) (Hollweg, Smith và Taglioni, 2017).Hiệp định EVFTA được kỳ vọng sẽ mang lại cơ hội xuất khẩu mạnh cho dệt mayViệt Nam vào EU khi khoảng 77% kim ngạch xuất khẩu sẽ về 0% sau 5 năm, trong đókhoảng 20% kim ngạch xuất khẩu về 0% ngay khi hiệp định có hiệu lực Còn lạikhoảng 23% kim ngạch xuất khẩu về 0% sau 7 năm Dệt may Việt Nam kỳ vọng tănggấp đôi thị phần sau 5 năm, chiếm khoảng 5% Tuy nhiều cơ hội về chính sách đang

mở ra như vậy nhưng trên thực tế doanh nghiệp dệt may hiện vẫn chưa biết chạyđường nào để về đích

Kết quả của nghiên cứu sẽ nâng cao hiểu biết của chúng ta về tác động đến ngànhdệt may của EVFTA cũng như mô hình xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam sang

EU trong thời kỳ mới Các kết quả của nghiên cứu cũng sẽ cung cấp đầu vào có giá trị

có thể giúp các thương hiệu thời trang và nhà bán lẻ tìm nguồn cung ứng hàng dệt maycủa Việt Nam chuẩn bị cho những thay đổi sắp tới của môi trường kinh doanh

2 Tổng quan đề tài nghiên cứu:

Trong phần tổng quan nghiên cứu gồm 15 bài nghiên cứu trong đó bao gồm 3 bàinghiên cứu nước ngoài và 12 bài nghiên cứu trong nước Các nghiên cứu đã phân tích,chỉ ra thực trạng thị trường dệt may Việt Nam xuất khẩu sang EU và khẳng định dưới

sự tác động của EVFTA đã mang đến cho thị trường xuất khẩu dệt may Việt Nam đầytiềm năng, cơ hội phát triển bên cạnh đó cũng là những thách thức, khó khăn mà ngànhdệt may phải đối mặt và khắc phục

Việc kí kết hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu sẽtrở thành lợi thế lớn với quốc gia trong việc xuất khẩu dệt may Việt Nam sang Châu

Âu Bài viết “Tác động của Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu

Âu (EVFTA) đến hoạt động xuất nhập khẩu, định hướng cho doanh nghiệp Việt Nam”của Bộ Công Thương (2020) đã nêu ra những cơ hội mà ngành xuất khẩu của ViệtNam nhận được sau khi ký kết hiệp định EVFTA là: EVFTA có tác động tích cực đốivới việc nâng cao năng lực cạnh tranh,tạo điều kiện cơ cấu lại thị trường xuất nhậpkhẩu, tham gia chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu và tạo động lực phát triển côngnghiệp phụ trợ

Trong bài báo “EVFTA mở khóa quy tắc xuất xứ cho dệt may” trên Tạp chí diễnđàn doanh nghiệp (2020) đã chỉ ra những thuận lợi về thuế của ngành dệt may kể từkhi hiệp định EVFTA có hiệu lực từ 1-8-2020 sẽ hóa giải vướng mắc về quy tắc xuất

xứ trong dệt may từ CPTPP và đưa ra mô hình liên kết theo chuỗi cung ứng tùy thuộctình huống cụ thể Đồng thời khẳng định nếu muốn vượt lên Trung Quốc ta phải chủđộng về vải, nhanh chóng tích lũy có được trong quá khứ để chuyển đổi số và đặc biệtphải quan tâm đến thị phần tiềm năng có thật (tức là ở khu vực EVFTA có quy mô baonhiêu, khách hàng nào muốn mua, ) Không những vậy, trong bài báo “Tác động củaHiệp định EVFTA đối với ngành Dệt May Việt Nam” trên Tạp chí Dệt May và ThờiTrang Việt Nam số Tháng 3/2020 của Đức Anh và Hoàng Hân đã chỉ ra thêm lợi íchtrong dài hạn của EVFTA sẽ giúp ngành dệt may Việt Nam gia tăng thị phần xuấtkhẩu vào EU, giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ và hạn chế bớt các rủi ro khi vào thịtrường Mỹ và Trung Quốc biến động do xung đột thương mại Mỹ - Trung chưa kếtthúc

Nguyễn Huế và Thanh Thúy (2020) phân tích những cơ hội mà dệt may Việt Namnhận được khi EVFTA có hiệu lực trong bài viết “EVFTA will open chance to exporttextiles to EU” đăng trên Customs News đó là: Việt Nam được hưởng lợi từ Hệ thống

ưu đãi chung (GSP) của EU dành cho các nước đang phát triển với thuế suất ưu đãi9% đối với một dòng thuế hạn chế; Theo quy định về xuất xứ, hàng may mặc sản xuấttại Việt Nam làm từ vải có xuất xứ từ hàn Quốc và đã có FTA thì cũng sẽ được miễnthuế

Ngoài ra, bài báo “Effects of EVFTA on Vietnam’s apparel exports: Anapplication of WITS-SMART simulation model” đăng trên Journal of Asian Businessand Economic Studies của Võ Thanh Thu và cộng sự (2018) đã phân tích tác động củaEVFTA đến xuất khẩu hàng may mặc của Việt Nam được thực hiện bằng mô hìnhWITS - SMART qua đó xác định được sự thay đổi của xuất khẩu hàng may mặc ViệtNam cũng như dự đoán một số sản phẩm bị ảnh hưởng nhiều nhất nếu Hiệp địnhThương mại Tự do Liên minh Châu Âu - Việt Nam được áp dụng đầy đủ Do sựchuyển hướng thương mại chiếm ưu thế so với tác động tạo ra thương mại, hàng maymặc của Việt Nam sẽ thu được nhiều lợi ích hơn so với các nước không tham gia Liênminh Châu Âu - Việt Nam tham gia Hiệp định thương mại Tự do

Bên cạnh những cơ hội, tiềm năng mà EVFTA mang lại cho dệt may Việt Nam thìvẫn còn tồn tại nhiều thách thức, khó khăn mà Việt Nam phải đối mặt Bài báo “Hiệpđịnh thương mại tự do: Việt Nam - EU: Tác động đến xuất khẩu dệt may ở tỉnh ThừaThiên Huế” của Trần Viết Long và Võ Thanh Nhàn (2020) cùng với Quang Thanh(2020) với “Ngành dệt may gặp khó với EVFTA” đã chỉ ra bốn rào cản đối với camkết pháp lý trong Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU là rào cản về quy tắcxuất xứ, rào cản về chính sách cạnh tranh, về bảo vệ môi trường và về hải quan

Nghiên cứu của Lu S (2018) đã tập trung làm rõ vấn đề “Evaluation of thePotential Impact of CPTPP and EVFTTA on Vietnam’s Apparel Exports: Are WeOver-optimistic about Vietnam’s Export Potential?” để chỉ ra rằng EVFTA có thể dẫn

đến sự chuyển dịch các yếu tố sản xuất phi công nghiệp như lao động, từ may mặcsang lĩnh vực khác có mức lương cao hơn

Một nghiên cứu khác của Mỹ Dung (2020) “Cơ hội lớn từ Hiệp định EVFTA: Nỗi

lo nguyên liệu của dệt may” chỉ ra Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam-Liên minhchâu Âu (EVFTA) có hiệu lực từ 1/8 nhưng đối với ngành dệt may Việt Nam, cơ hộilớn này sẽ không dễ được tận dụng sớm vì bài toán nguyên liệu vẫn là câu hỏi đau đầu.Ảnh hưởng của EVFTA đối với ngành dệt may được chia ra cho nhiều nhóm đốitượng doanh nghiệp Đối với những doanh nghiệp dệt may chưa tham gia vào thịtrường này và có vốn ít, nhân công chưa tốt thì hiện chỉ ảnh hưởng về mặt chiến lượccủa các công ty này vì họ chưa thể tận dụng được những thuận lợi mà EVFTA manglại”

Để tận dụng tốt những cơ hội và khắc phục hiệu quả những mặt thiếu sót còn tồnđọng, các doanh nghiệp cần đề ra những giải pháp, chiến lược phát triển khoa học, hợp

lý Theo như  Hoàng Thị Thúy đã viết trong “Giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóaViệt Nam sang thị trường châu Âu”, Tạp chí tài chính xuất bản năm 2017 về một sốnhững đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả xuất khẩu hàng hóa sang thị trường EU trongthời gian tới từ phía cơ quan quản lý như: củng cố các thị trường xuất khẩu trọng điểm

và truyền thống; tiếp tục đàm phán, ký kết và triển khai các hiệp định thương mại songphương và đa phương; nâng cao hiệu quả và đổi mới phương thức xúc tiến thươngmại; đẩy nhanh việc xây dựng và áp dụng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia hài hòa vớitiêu chuẩn quốc tế và doanh nghiệp xuất khẩu …

Trong khi đó, Vũ Bạch Diệp và cộng sự đã nêu ra một số giải pháp khác trong

“Phân tích các yếu tố tác động đến xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị trường

EU bằng mô hình trọng lực”, Tạp chí kinh tế và quản trị kinh doanh, Số 07, trang 77

đó là: tập trung nâng cao chất lượng đầu vào, cải tiến trình độ công nghệ; nâng caochất lượng thể chế; xây dựng chiến lược khai thác hiệu quả các lợi ích của Hiệp địnhEVFTA…

Ngoài ra, trong “Phân tích tình hình xuất khẩu các nhóm hàng hóa của Việt Nam

sang thị trường EU”, Tạp chí khoa học và công nghệ Đại học Thái Nguyên, số

196(03), trang 73-70, năm 2019 Đỗ Thị Hòa Nhã và cộng sự cũng khẳng định để đẩymạnh xuất khẩu hàng may mặc sang thị trường EU các doanh nghiệp cần nâng caotrình độ công nghệ, nâng cao sức cạnh tranh của chất lượng hàng hóa Việt Nam; cóchiến lược hiệu quả đối phó với các biện pháp phòng vệ thương mại của EU

Nhằm nâng cao hiệu quả khi thực hiện các giải pháp, chiến lược phát triển, các

nhà nghiên cứu đã đưa ra các dự báo trong báo cáo “Giai đoạn 2020 - 2025, xuất khẩudệt may của Việt Nam phấn đấu tăng 6%/năm” (2020) dành cho ngành dệt may ViệtNam trong thời gian tới như theo Vinatex- Tập đoàn Dệt may Việt Nam trình bàytrong báo cáo nhu cầu sử dụng hàng may mặc bị chững lại do dịch Covid-19, ngườitiêu dùng trên thế giới chỉ quan tâm đến đồ dùng thiết yếu và phòng chống dịch bệnh

do vậy tình hình thị trường dệt may Việt Nam 6 tháng cuối năm 2020 sẽ tiếp tục giảm.Tuy nhiên, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas), ông Vũ Đức Giang đã đưa ra

dự báo: “Đầu tư dệt may của các nước sẽ dịch chuyển vào Việt Nam từ nay đến năm

2025 và được dự báo sẽ rất nhanh, nhất là sau khi đại dịch Covid-19 được kiểm soát” Đức Anh và Hồng Hạnh (2020), “Dự báo tình hình dệt may 6 tháng cuối năm2020”, Tập đoàn dệt may Việt Nam, theo báo cáo Cuộc khủng hoảng Covid-19 đã gây

ra những tác động ngay lập tức và tiêu cực đối với công nhân và chuỗi cung ứng, thểhiện rõ nét trong lĩnh vực sản xuất dệt may Các nhà bán lẻ quần áo ở các quốc gia hầuhết đều trải qua thời kỳ khó khăn, bắt đầu từ đầu năm 2019 khi phải đóng các cửa hàng

do cầu tiêu dùng giảm Doanh số bán hàng từ ngoại tuyến tới trực tuyến đều suy yếu,tạo ra những cú sốc trực tiếp cho chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu Do đó, dự báo thịtrường dệt may VN cuối năm tiếp tục giảm

Một nghiên cứu khác của Hoàng Mĩ (2020) trong bài báo “Xuất khẩu ngành dệtmay có thể giảm 10% trong năm 2020” chỉ ra rằng ngành dệt may chịu tác động kép từCovid-19 nên nhu cầu ở thị trường Mỹ và EU sụt giảm nghiêm trọng do đó tình hìnhxuất khẩu ngành dệt may trở nên ảm đạm và dự kiến kim ngạch xuất khẩu sẽ giảm20% so với năm 2019

Khoảng trống nghiên cứu:

Các bài nghiên cứu với nhiều cách tiếp cận khác nhau và đề cập đến các khía cạnhkhác nhau của hoạt động xuất khẩu dệt may cho thấy các nghiên cứu vẫn còn chútrọng vào thực trạng và tính khái quát

Hầu như các nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính, phương pháp thống kê,

mô tả và phương pháp so sánh qua các chỉ tiêu và việc sử dụng phương pháp mô hìnhhóa, mô hình trọng lực còn hạn chế, chưa được áp dụng nhiều

Do không gian và thời gian nghiên cứu khác nhau nên các nhân tố ảnh hưởng, sốliệu, dẫn chứng đưa vào nghiên cứu có thể trùng nhau và chỉ được áp dụng trong hoàncảnh đó

Các bài nghiên cứu đưa ra tác động của Hiệp định EVFTA chỉ mang tính thời điểmhiện tại, phụ thuộc điều kiện kinh tế - xã hội trong nước và thế giới Những giải phápcác nhà nghiên cứu đưa ra còn mang tính khái quát chung đối với ngành dệt may nóichung, chưa có những giải pháp cụ thể và rõ ràng đối với các hộ kinh doanh nhỏ lẻ vàvới người lao động Điều này cũng tùy thuộc vào các doanh nghiệp sẽ xây dựng kếhoạch đẩy mạnh xuất khẩu và sẽ áp dụng áp dụng các giải pháp đó như thế nào để đốimặt với khó khăn

Ngoài ra, những dự báo của các tác giả mang tính tương đối dựa vào xu thế pháttriển của thế giới hiện nay và không thể lường trước được điều kiện tự nhiên (các yếu

tố khách quan), các quan hệ quan hệ giữa các quốc gia, dịch bệnh và sự phát triển của

xã hội

3 Mục tiêu nghiên cứu:

3.1 Mục tiêu tổng quát:

Đánh giá tác động của Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) đếnxuất khẩu các mặt hàng của thị trường dệt may Việt Nam sang các nước Liên minhchâu Âu

 Dự báo tăng trưởng xuất khẩu ngành hàng dệt may vào EU

 Đưa ra giải pháp, chiến lược nhằm khắc phục những khó khăn và tận dụngnhững cơ hội đang có để có thể phát triển việc xuất khẩu các mặt hàng củangành dệt may Việt Nam sang thị trường Liên minh châu Âu

4 Câu hỏi nghiên cứu:

Câu 1: Thực trạng thị trường xuất khẩu ngành dệt may Việt Nam sang EU

Câu 2: Những cơ hội và thách thức của hiệp định thương mại tự do Việt Nam-EU đốivới xuất khẩu ngành dệt may Việt Nam

Câu 3: Dự báo và đề xuất chiến lược phát triển xuất khẩu ngành dệt may Việt Namsang EU trong thời gian tới

5 Đối tượng, phạm vi, phương pháp nghiên cứu:

5.1 Đối tượng nghiên cứu:

Những tác động của Hiệp định thương mại tự do Liên minh Châu Âu và Việt Nam(EVFTA) đến xuất khẩu ngành dệt may Việt Nam

5.2 Phạm vi nghiên cứu:

 Không gian: Việt Nam

 Thời gian: Từ năm 2016 - 2020

 Nội dung: Luận án nghiên cứu, phân tích thực trạng thị trường xuất khẩu ngànhdệt may Việt Nam sang EU, từ đó đánh giá những cơ hội và thách thức củaEVFTA đến xuất khẩu ngành dệt may Việt Nam Đồng thời đưa ra những dựbáo và đề ra các giải pháp, chiến lược phát triển cho ngành xuất khẩu dệt mayViệt Nam

5.3 Phương pháp nghiên cứu:

a) Cách tiếp cận:

Trên cơ sở phân tích thị trường xuất khẩu ngành dệt may Việt Nam sang Liênminh Châu Âu, luận án sẽ đánh giá các tác động của hiệp định EVFTA đối với xuất

khẩu dệt may Việt Nam trong giai đoạn từ 2016-2020, từ đó đưa ra các giải pháp,chiến lược phát triển đẩy mạnh xuất khẩu dệt may Việt Nam sang EU.

b) Phương pháp nghiên cứu:

 Phương pháp nghiên cứu tài liệu: thu thập thông tin từ các công trình nghiêncứu, các chiến lược phát triển liên quan đến lĩnh vực xuất khẩu ngành dệt may

 Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến của các chuyên gia về nội dung,đặc biệt những đề xuất chiến lược phát triển trong báo cáo tổng kết đề tài

 Phương pháp so sánh, đối chiếu: Việc so sánh, đối chiếu giữa các nước trongkhía cạnh tác động của EVFTA đối với sản phẩm dệt may để rút ra định hướng

và giải pháp hiệu quả nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của xuất khẩu ngànhdệt may trong thời gian tới

 Phương pháp thống kê: Từ việc thu thập dữ liệu, số liệu từ tổng cục thống kê,tổng cục hải quan, bộ công thương, bộ tài chính về hoạt động phát triển thịtrường hàng dệt may của Việt Nam trong giai đoạn 2016-2020 để đưa ra nhữngphân tích, đánh giá về thực trạng hoạt động xuất khẩu

6 Đóng góp luận án

a) Trên phương diện lý luận:

Bài luận sẽ hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về ngành dệt may Việt Namsau khi hiệp định thương mại tự do Việt Nam-EU được tiến hành; đóng góp những dẫnchứng chứng minh vai trò của hiệp định EVFTA đối với sự phát triển của ngành dệtmay Việt Nam và xác định những nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của xuất khẩungành dệt may Việt Nam

b) Trên phương diện thực tế:

Kết quả nghiên cứu sẽ giúp cho mọi người có cách nhìn đầy đủ và toàn diện hơn

về cách thức cũng như vai trò của hiệp định EVFTA đối với sự phát triển của ngànhdệt may Việt Nam; nhận thức rõ hơn về thực trạng phát triển xuất khẩu ngành dệt mayViệt Nam sang EU Từ đó đề xuất các giải pháp làm cơ sở cho việc hoạch định cácchiến lược và nâng cao chất lượng phát triển ngành dệt may Việt Nam trong giai đoạnhiện nay

7 Kết cấu:

Bài nghiên cứu được kết cấu gồm 3 chương:

Chương 1: Thực trạng thị trường xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam sang Liênminh Châu Âu

Chương 2: Cơ hội và thách thức của hiệp định Thương mại tự do đối với xuấtkhẩu dệt may Việt Nam

Chương 3: Dự báo thị trường và chiến lược phát triển đẩy mạnh xuất khẩu hàngdệt may Việt Nam sang Liên minh Châu Âu

KẾT LUẬN

Chương này khảo cứu các nghiên cứu cả trong và ngoài nước về các vấn đề liênquan đến tác động của Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) đến xuấtkhẩu mặt hàng của thị trường may mặc Việt Nam sang các nước Liên minh châu Âunhư các chính sách trong Hiệp định EVFTA, nghiên cứu dự báo tình hình thị trườngdệt may 6 tháng cuối năm 2020, các nghiên cứu về phát triển xuất khẩu sản phẩmngành hàng may mặc của Việt Nam sang EU Từ đó kế thừa giá trị của các nghiên cứunày cũng như tìm ra lỗ hổng nghiên cứu qua đó đề xuất mục tiêu, đối tượng và phạm

vi nghiên cứu cho bài nghiên cứu

CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU HÀNG DỆT MAY VIỆT NAM SANG LIÊN MINH CHÂU ÂU.

EU là thị trường có quy mô lớn nhất về nhu cầu tiêu thụ hàng dệt may, với quy mônhập khẩu hàng dệt may hàng năm hơn 250 tỷ USD và tốc độ tăng trưởng kép hàngnăm của tổng cầu cao thứ 2

(Đơn vị: Triệu USD)

b) Hiệp định EVFTA:

EVFTA là một trong những Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới mà Việt Nam

đã tham gia, với nhiều cam kết sâu, rộng, bao hàm cả những nội dung truyền thống vàphi truyền thống

EVFTA là một Hiệp định toàn diện, chất lượng cao và đảm bảo cân bằng lợi íchcho cả Việt Nam và EU, trong đó cũng đã lưu ý đến chênh lệch về trình độ phát triểngiữa hai bên Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, EVFTA được kỳ vọng sẽmang lại nhiều cơ hội thuận lợi đối với kinh tế và xã hội của nước ta, sẽ là cú hích rấtlớn cho xuất khẩu của Việt Nam, giúp đa dạng hóa thị trường và mặt hàng xuất khẩu

1.2 Thực trạng thị trường xuất khẩu dệt may Việt Nam sang Liên minh Châu Âu

1.1.1 Năm 2016:

Kim ngạch xuất khẩu ngành Dệt may Việt Nam năm 2016 đi EU đạt 3,7 tỷ USD,tăng 6,3% so với năm 2015 Mặc dù kim ngạch xuất khẩu dệt may Việt Nam chỉ tăngtrưởng một con số trong năm 2016, nhưng xét trong tổng thể toàn cầu cũng như cácbiến động kinh tế, chính trị lớn tại EU - một trong năm thị trường nhập khẩu hàng dệtmay chính của Việt Nam thì đây là một nỗ lực đáng ghi nhận Trong đó Đức và Anh làhai thị trường nhập khẩu hàng dệt may của Việt Nam lớn nhất tại thị trường EU

Năm 2016 ngành Dệt May vẫn chưa nhận được sự hỗ trợ cần thiết từ các chínhsách thuế do các Hiệp định EVFTA đều chưa có hiệu lực Tình hình cạnh tranh xuấtkhẩu ngày càng gay gắt: các quốc gia cạnh tranh xuất khẩu sẽ tiếp tục thu hút đơnhàng nhờ các chính sách hỗ trợ về thuế, tỷ giá.

1.1.2 Thực trạng thị trường xuất khẩu dệt may Việt Nam sang Liên minh Châu Âu năm 2017

Năm 2017, xuất khẩu hàng dệt may đi EU ước đạt 3,99 tỷ USD, tăng 6,5% so với

2016, chiếm tỷ trọng 12,6%, xếp thứ 4 trong các mặt hàng xuất khẩu sang EU nhiềunhất

Thị trường Năm 2017 (triệu

USD) Tăng/giảm so với năm 2016 (%) Tỷ trọng năm 2017 (%)

Bảng 1.3 Top 5 thị trường xuất khẩu lớn nhất của sản phẩm ngành dệt may năm 2017

Nguồn: VITIC - Bộ Công Thương

Trong năm 2017, các quốc gia cạnh tranh xuất khẩu dệt may với Việt Nam, như:Trung Quốc, Ấn Độ, Bangladesh, Myanmar đưa ra các chính sách hỗ trợ doanh nghiệpdệt may bao gồm giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu nguyên phụ liệu,đặc biệt là chính sách phá giá đồng nội tệ của Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, nhằmthu hút đơn hàng, khách hàng, gây khó khăn cho doanh nghiệp dệt may Việt Nam.Nguyên nhân khác là chính sách giữ tỷ giá của đồng Việt Nam ổn định hơn so với một

số ngoại tệ đã khiến hàng hóa Việt Nam trở nên đắt hơn các đối thủ cạnh tranh nhưTrung Quốc, Ấn Độ

Đặc biệt, kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc của Việt Nam sang EU tăng 6,57%

so với năm 2016 - hồi phục mạnh so với mức tăng 0,71% năm 2016, đạt 3,79 tỷ USD,chiếm 14,5% tổng kim ngạch xuất khẩu Đức vẫn là thị trường nhập khẩu hàng maymặc Việt Nam nhiều nhất với kim ngạch 737.337 triệu USD

Kim ngạch (triệu USD)

So với T11/2017

So với T12/2016

Kim ngạch (triệu USD)

Tây Ban Nha 48.953 20,81 18,60 449.555 1,73 1,85

Bảng 1.4 Top 5 thị trường nhập khẩu hàng may mặc của Việt Nam lớn nhất của EU năm 2017

Nguồn: Bộ Công Thương

Tuy nhiên bên cạnh sự tăng trưởng khá ấn tượng, hoạt động XKHH của Việt Namvào EU vẫn còn một số hạn chế: thị phần chưa cao, cơ cấu mặt hàng và thị trường xuấtkhẩu còn chưa đa dạng và mất cân đối lớn

1.1.3 Thực trạng thị trường xuất

khẩu dệt may Việt Nam sang Liên

minh Châu Âu năm 2018:

EU chiếm 34% tổng nhập khẩu hàng

dệt may thế giới với nhu cầu hàng may

mặc tăng 3% Tuy nhiên năm 2018

Việt Nam chỉ chiếm 2-3% thị phần tại

thị trường này

Do sự cạnh tranh gay gắt từ các

nước như Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ,

Bangladesh, Ấn Độ, Pakistan và

Campuchia Từ trước tới nay ngành

dệt may Việt Nam chưa khai thác sâu được vào EU do mỗi nước thuộc EU có

phong tục, tập quán, đặc điểm tiêu dùng hàng dệt may khác nhau Đặc thù đơnhàng tại EU là số lượng nhỏ, nhiều mùa nên thay đổi mẫu mã liên tục

Do đó, doanh nghiệp có tâm lý ngại làm các đơn hàng nhỏ lẻ Trong khi ở cácphân khúc cao cấp, hàng hiệu, phần lớn nguồn cung do các hãng lớn của EUcung cấp nên dệt may Việt Nam chưa tham gia vào chuỗi giá trị này Đồng thờinhiều doanh nghiệp chưa tiếp cận được trực tiếp với khách hàng bởi các doanhnghiệp bán lẻ ở thị trường EU đều có hệ thống phân phối, thương hiệu màdoanh nghiệp Việt Nam chủ yếu dựa vào nhiều khâu trung gian

Nguồn: Vinanet

Tuy nhiên, xuất khẩu hàng dệt may trong năm 2018 sang tất cả thị trường chủ đạođều tăng kim ngạch so với năm 2017 Xuất khẩu sang EU tăng 9,9% so với năm 2017,đạt 4,1 tỷ USD, chiếm 13,4% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc cả nước Trong

đó, Đức là quốc gia thuộc EU nhập khẩu hàng dệt may Việt Nam lớn nhất Những diễnbiến mới nhất từ cuộc chiến thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc cũng như cácFTA sắp có hiệu lực là yếu tố tiềm năng giúp tăng đơn đặt hàng của Việt Nam Tuynhiên, trong bối cảnh hiện nay, cần thận trọng vì lo ngại về thay đổi chính sách kinh tếkhi các quốc gia khác áp dụng thêm thuế tự vệ

1.1.4 Thực trạng thị trường xuất khẩu dệt may Việt Nam sang Liên minh Châu Âu năm 2019

Việt Nam vẫn đứng thứ 4 trên bản đồ thế giới về xuất khẩu hàng dệt may, sauTrung Quốc, EU và Bangladesh vào năm 2019 Trong đó xuất khẩu hàng dệt may sangthị trường EU đạt 4,26 tỷ USD, tăng 3,99%, chiếm 13% xuất khẩu toàn ngành

Thị trường Kim ngạch năm 2019 (triệu