(Luận văn thạc sĩ) dạy học theo nhóm môn nghề tin học văn phòng cho học sinh lớp 11 trường THPT bình sơn hòn đất kiên giang

Các trường hợp sử dụng hình thức tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 theo cách thức hoạt động .... Xuất phát từ cơ sở lí luận và thực tiễn trên, trước

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ MAI VĂN CẢNH

DẠY HỌC THEO NHÓM MÔN NGHỀ TIN HỌC VĂN PHÒNG CHO HỌC SINH LỚP 11 TRUỜNG THPT BÌNH SƠN

- HÒN ÐẤT-KIÊN GIANG

NGÀNH: GIÁO DỤC HỌC - 601401

S KC 0 0 4 8 3 7

DẠY HỌC THEO NHÓM MÔN NGHỀ TIN HỌC VĂN PHÒNG

CHO HỌC SINH LỚP 11 TRƯỜNG THPT BÌNH SƠN-HÒN ĐẤT-KIÊN GIANG

DẠY HỌC THEO NHÓM MÔN NGHỀ TIN HỌC VĂN PHÒNG

CHO HỌC SINH LỚP 11 TRƯỜNG THPT BÌNH SƠN-HÒN ĐẤT-KIÊN GIANG

TS: PHAN GIA ANH VŨ

I LÝ LỊCH SƠ LƯỢC:

Ngày 01 tháng 5năm sinh 1975

Nơi sinh: Bình Trị Thiên (nay là tỉnh Quảng Bình)

Quê quán: xã Quảng Trường huyện Quảng Trạch tỉnh Quảng Bình

Dân tộc: Kinh

Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: Tổ 4, ấp Thuận Hòa, xã Bình Sơn, huyện Hòn đất, tỉnh Kiên Giang

Điện thoại cơ quan:

Điện thoại nhà riêng: DĐ: 0976 057 676

II QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO:

Ngành học: Cơ khí chế tạo máy

Tên đồ án, luận án hoặc môn thi tốt nghiệp: Thực tập tốt nghiệp

Ngày & nơi bảo vệ đồ án, luận án hoặc thi tốt nghiệp:

Người hướng dẫn: Thầy Phan Minh Thanh

III QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC:

2002 GV Trung tâm KTTH-HN Hòn Đất Giáo viên đứng lớp

2006 đến

nay GV Trường THPT Bình Sơn Hòn Đất Giáo viên đứng lớp

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, những gì tôi viết trong luận văn này là do sự tìm hiểu và nghiên cứu của bản thân, nếu có trích lục của tác giả khác thì có dẫn chứng

Luận văn này là trung thực do sự tìm hiểu của bản thân với các kết quả, số liệu chưa được công bố trong bất kì công trình khác

Tp Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 8 năm 2015

(Kí và ghi rõ họ và tên)

Mai Văn Cảnh

LỜI CẢM TẠ

Để hoàn thành khóa học và hoàn thành luận văn này, tác giả đã nhận được nhiều sự quan tâm, giúp đỡ từ phía các Thầy (Cô) giáo, đồng nghiệp, bạn bè và các

em học sinh Tôi xin trân trọng tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:

Đặc biệt, Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc và chân thành đến thầy giáo Tiến sĩ

PHAN GIA ANH VŨ đã tận tình chỉ dẫn, hướng dẫn, giảng giải, giải thích và giúp

đỡ em trong suốt quá trình thực hiện đề tài này

Em xin chân thành cám ơn Cô cố vấn cao học PGS.TS Dương Thị Kim Oanh, cùng Ban lãnh đạo trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện thuật lợi để em học tập tại trường

Quý Thầy (Cô) giáo Viện sự phạm kỹ thuật, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình giảng dạy và tạo điều kiện thuận lợi để em hoàn thành các chuyên đề học tập của mình

Phòng Sau đại học, Thư viện trường đã giúp đỡ em trong học tập, nghiên cứu trong suốt khóa học

Ban giám hiệu và quý thầy cô trong tổ và các em học sinh trường THPT Bình Sơn đã tạo điều kiện và giúp đỡ em trong quá trình triển khai thực nghiệm sư phạm

Em xin chân thành cám ơn gia đình, các anh (chị) cùng khóa học đã nhiệt tình trao đổi trong học tập và bạn bè luôn động viên trong suốt thời gian học tập

Sau cùng, em xin gửi lời chúc sức khỏe và hạnh phúc đến Thầy (Cô) giáo, bạn

bè và những người đã giúp đỡ

Tp Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 8 năm 2015

Tác giả

Mai Văn Cảnh

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Dạy học theo nhóm là một trong những phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, trong đó, lớp học được chia ra nhiều thành nhiều nhóm nhỏ hoạt động Môn nghề tin học văn phòng lớp 11 là môn học trong chương trình giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp nhằm cung cấp kiến thức, kĩ năng, kĩ thuật, thái độ ban đầu cho học sinh (HS) phổ thông; Giúp HS thấy được những đòi hỏi về phẩm chất, năng lực và yêu cầu của nghề đối với người lao động, qua đó có sự lựa chọn nghề và định hướng trong học tập

Trong dạy học theo nhóm giáo viên (GV) không chỉ cung cấp các kiến thức mới mà quan trọng hơn là dạy HS cách học, cách tìm tòi, phát hiện ra các kiến thức mới để lĩnh hội, đem lại niềm vui hứng thú trong học tập

Xuất phát từ cơ sở lí luận và thực tiễn, trước những đổi mới chung của nền giáo dục Việt Nam và định hướng đổi mới phương pháp giảng dạy ở nhà trường phổ thông và cùng với việc thực tiễn giảng dạy môn nghề tin học văn phòng trong những năm qua tôi nhận thấy cần sự đổi mới trong cách vận dụng phương pháp dạy học vào môn học gắn liền với nhu cầu người học Vì thế tôi mạnh dạn chọn đề tài:

"DẠY HỌC THEO NHÓM MÔN NGHỀ TIN HỌC VĂN PHÒNG CHO HỌC SINH LỚP 11 TRƯỜNG THPT BÌNH SƠN - HÒN ĐẤT - KIÊN GIANG" để

nghiên cứu trong luận văn thạc sĩ

Ngoài phần mở đầu, kết luận, nội dung chính của luận văn gồm có ba chương: Chương 1: Cơ sở lý luận

Chương 2: Thực trạng việc dạy học theo nhóm môn nghề tin học văn phòng lớp 11 tại Trường THPT Bình Sơn huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang

Chương 3: Thiết kế và thực nghiệm sư phạm mười bài dạy học theo nhóm trong môn nghề tin học văn phòng lớp 11

Người nghiên cứu chỉ khảo sát Trường THPT Bình Sơn trong phạm vi huyện Hòn Đất Thông qua việc nghiên cứu các cơ sở lý luận, các văn bản của Bộ GD-ĐT,

Sở GD-ĐT, kết quả khảo sát từ phía HS, phiếu trao đổi ý kiến với GV, người nghiên

cứu đưa ra thiết kế và thực nghiệm sư phạm mười bài dạy học theo nhóm phù hợp với tám kiểu bài lên lớp ở trường THPT hiện nay để nâng cao chất lượng của hoạt động dạy nghề phổ thông

ABSTRACT

Group instruction is one of the educational systems which students are center,

in case, classes are divided into some small groups Microsoft office vocational school for students in grade 11 is a subject in school education programs, helps to improve students’ knowledge, capabilities and their attitude for their careers in the future The Microsoft office vocational school also provides a world class knowledge about different choices so the students can practically make their choices before they enter into the reality of the life In addition to that These programs also helps the youth understand the truth value of labor

In group instruction method, teachers not only provide knowledge, but more importantly they teach students how to learn, how to search, discover the new knowledge to comprehend and find out the excitement in learning

From the theoretical basis and the practical, as well as the change of Vietnamese education and orienting the change of teaching at high school and having taught Microsoft office vocational school directly recent years Therefore, I find out that it is necessary to apply the innovation in teaching methods associated with the needs of learners

This is also the reason for me to do the thesis: “Group instruction in Microsoft office vocational school for students in grade 11 at Binh Son high school in Hon Dat

in Kien Giang” for the master’s degree

Thesis has Introduction, conclusion, and three parts

Part I: Theories

Part II: the realities of the Group instruction in Microsoft office vocational school for students in grade 11 at Binh Son high school in Hon Dat district in Kien Giang province

Part III: Designing and experimentally teaching ten lessons in groups in Microsoft office vocational school for students in grade 11

The researcher only studied all students in grade 11 at Binh Son high school in Hon Dat district Based on the information, the theories, the permission from the Education Department in Hon Dat district, the suggestions from the students, teacher’

s exchanged idea papers, the researcher has given the design and experimental teaching ten lessons in groups appropriated with 8 types of lessons at high school in order to improve activities at the vocational schools

MỤC LỤC

Trang tựa

Lời cam đoan i

Lời cảm tạ ii

Tóm tắt luận văn iii

Abstract v

Mục lục vii

Danh mục các chữ viết tắt xiii

Danh mục các bảng xiv

PHẦN A MỞ ĐẦU 1

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 3

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 3

4 GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 3

5 GIỚI HẠN ĐỀ TÀI 4

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 4

7 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI 5

PHẦN B NỘI DUNG 6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO NHÓM MÔN HỌC NGHỀ TIN HỌC VĂN PHÒNG LỚP 11 6

1.1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 6

1.1.1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài 6

1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở trong nước 9

1.2 TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGHỀ PHỔ THÔNG 11

1.3 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ DẠY HỌC THEO NHÓM 13

1.3.1 Khái niệm nhóm 13

1.3.2 Dạy học 14

1.3.3 Dạy học theo nhóm 15

1.3.5 Nghề Tin học văn phòng 11 18

1.3.6 Phương pháp dạy học 19

1.3.7 Hình thức tổ chức dạy học 22

1.4 CƠ SỞ TÂM LÝ HỌC CỦA VIỆC TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN NGHỀ TIN HỌC VĂN PHÒNG LỚP 11 BẰNG HÌNH THỨC DẠY HỌC THEO NHÓM 26

1.4.1 Thuyết kiến tạo 26

1.4.2 Học thuyết lịch sử văn hóa về sự phát triển các chức năng tâm lý của Alvin Toffler 27

1.5 CƠ SỞ LÝ LUẬN DẠY HỌC 28

1.5.1 Logic các khâu của quá trình dạy học 28

1.5.2 Tính chất của quá trình dạy học 29

1.5.3 Các nguyên tắc dạy học 30

1.5.4 Các quan điểm dạy học hiện đại 30

1.6 TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO NHÓM 34

1.6.1 Tư tưởng then chốt của dạy học theo nhóm 34

1.6.2 Đặc trưng học tập dạy học theo nhóm 34

1.6.3 Nguyên tắc cần thực hiện khi tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 36

1.6.4 Các trường hợp sử dụng hình thức tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 theo cách thức hoạt động 37

1.7 ĐIỀU KIỆN CƠ SỞ VẬT CHẤT ĐỂ TỔ CHỨC DẠY HOC NHÓM MÔN NGHỀ TIN HỌC VĂN PHÒNG LỚP 11, PHƯƠNG TIỆN - THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ THIẾT KẾ BÀI DẠY DẠY HỌC THEO NHÓM 49

1.7.1 Điều kiện cơ sở vật chất 49

1.7.2 Phương tiện - thiết bị dạy học 50

1.7.3 Thiết kế bài dạy dạy học theo nhóm 50

1.8 KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HS 53

Kết luận chương 1 55

Chương 2: THỰC TRẠNG VIỆC DẠY HỌC THEO NHÓM MÔN NGHỀ TIN HỌC VĂN PHÒNG LỚP 11 TẠI TRƯỜNG THPT BÌNH SƠN HÒN ĐẤT -

KIÊN GIANG 58

2.1 GIỚI THIỆU VỀ TRƯỜNG THPT BÌNH SƠN HUYỆN HÒN ĐẤT, TỈNH KIÊN GIANG 58

2.1.1 Chức năng và nhiệm vụ của Trường THPT Bình Sơn huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang 58

2.1.2.Chức năng và nhiệm vụ của tổ bộ môn (Toán-Lý-Tin học) 59

2.2 Giới thiệu về nghề tin học văn phòng lớp 11 60

2.2.1 Mục tiêu của chương trình môn nghề tin học văn phòng 60

2.2.2 Nội dung tổng quan về chương trình môn học nghề tin học văn phòng 62 2.2.3 Nội dung cụ thể môn học nghề tin học văn phòng 62

2.2.4 Nội dung quy định số cột điểm tối thiểu môn nghề tin học văn phòng 63 2.3 Khảo sát thực trạng giảng dạy môn nghề tin học văn phòng lớp 11 tại trường THPT Bình Sơn huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang 63

2.3.1 Những thuận lợi khi dạy môn nghề tin học văn phòng lớp 11 64

2.3.2 Những khó khăn khi dạy môn nghề tin học văn phòng lớp 11 64

2.3.3 Các phương pháp dạy học thường được thầy cô sử dụng khi tổ chức dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 65

2.3.4 Khi tổ chức dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 Thầy/Cô có dạy học theo nhóm không 65

2.3.5 Khi tổ chức dạy học theo nhóm môn nghề tin học văn phòng lớp 11 Thầy/Cô có tiến hành trình chiếu các dạy thực hành không 66

2.3.6 Thầy/Cô có quan tâm đến việc đổi mới PP dạy học trong môn nghề tin học văn phòng lớp 11 không 66

2.3.7 Thầy/Cô có nhận xét gì về thái độ học nghề tin học văn phòng của HS 66 2.3.8 Theo Thầy/Cô môn nghề tin học văn phòng lớp 11 là 67

2.3.9 Khi dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 Thầy/Cô cảm thấy 67

67 2.3.11 Theo Thầy/Cô số giờ thực hành môn nghề tin học văn phòng lớp 11 là 68 2.3.12 Theo Thầy/Cô có nên áp dụng hình thức tổ chức dạy học theo nhóm môn nghề tin học văn phòng lớp 11 68 2.3.13 Theo Thầy/Cô các kiến thức trong môn nghề tin học văn phòng lớp 11

có được áp dụng vào thực tiễn hay không 68 2.3.14 Khi dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11, mức độ tích cực của Thầy/Cô là 69 2.3.15 Trước khi vào lớp để dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 Thầy/Cô cảm thấy như thế nào 69 2.3.16 Thầy/Cô sử dụng nguồn tài liệu nào cho việc dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 69 2.3.17 Nguồn thông tin bổ sung mà Thầy/Cô thường tìm kiếm để hỗ trợ cho việc dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 là 70 2.3.18 Mức độ yêu thích môn nghề tin học văn phòng lớp 11 của Thầy/Cô là 70 2.3.19 Các kinh nghiệm phát huy được tính tích cực của HS mà Thầy/Cô rút

ra từ việc dạy môn nghề tin học văn phòng lớp 11 71 2.4 Khảo sát thực trạng về quá trình học tập môn nghề tin học văn phòng của học sinh tại trường THPT Bình Sơn huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang 71 2.4.1 Các phương pháp dạy học mà Thầy/Cô sử dụng khi dạy môn nghề tin học văn phòng lớp 11 là: 71 2.4.2.Theo em, môn nghề tin học văn phòng lớp 11 là: 72 2.4.3 Khi học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 em cảm thấy: 73 2.4.4 Theo em số giờ học lý thuyết môn nghề tin học văn phòng lớp 11 là: 74 2.4.5 Theo em số giờ học thực hành môn nghề tin học văn phòng lớp 11 là 76 2.4.6 Sự cần thiết áp dụng hình thức tổ chức dạy học theo nhóm môn nghề tin học văn phòng lớp 11 77

2.4.7 Các kiến thức trong môn nghề tin học văn phòng lớp 11 có được áp dụng vào thực tiễn hay không 78 2.4.8 Khi học tập môn nghề tin học văn phòng lớp 11, mức độ tích cực của

em là 79 2.4.9 Trước khi vào lớp để học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 em cảm thấy như thế nào 80 2.4.10 Em sử dụng nguồn tài liệu nào cho việc học môn nghề Tin học văn phòng lớp 11 81 2.4.11 Nguồn thông tin bổ sung mà em thường tìm kiếm để hỗ trợ cho việc học tập môn nghề Tin học văn phòng lớp 11 là 82 2.4.12 Mức độ yêu thích môn nghề Tin học văn phòng lớp 11 của em là 83 2.4.13 Những khó khăn gặp mà em gặp phải khi học tập môn nghề Tin học văn phòng lớp 11 84 2.5 Các nguyên nhân ảnh hưởng đến thực trạng dạy học môn học nghề tin học văn phòng lớp 11 tại trường THPT Bình Sơn huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang 85 2.5.1 Nguyên nhân chủ quan 85 2.5.2 Nguyên nhân khách quan 85

Kết luận chương 2 87 Chương 3: THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC VÀ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM MỘT SỐ BÀI DẠY HỌC THEO NHÓM TRONG MÔN NGHỀ TIN HỌC VĂN PHÒNG LỚP 11 88

3.1 TÌM HIỂU NỘI DUNG CỦA NGHỀ TIN HỌC VĂN PHÒNG LỚP 11 88 3.1.1 Mục tiêu dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 88 3.1.2 Kế hoạch dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 89 3.2 THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC MÔN NGHỀ TIN HỌC VĂN PHÒNG LỚP 11 90 3.2.1 Lựa chọn hình thức dạy học nhóm phù hợp 90 3.2.2 Thực hiện đánh giá kết quả học tập 118

3.3.1 Mục đích thực nghiệm 118

3.3.2 Đối tượng thực nghiệm 118

3.3.3 Tiến hành thực nghiệm 119

3.3.4 Xử lý kết quả thực nghiệm 120

3.3.5 Một số bài học kinh nghiệm rút ra từ thực nghiệm sư phạm 131

Kết luận chương 3 PHẦN C KẾT LUẬN - ĐỀ XUẤT 135

1 KẾT LUẬN 135

2 ĐỀ XUẤT 136

2.1 Về phía nhà trường 136

2.2 Về phía giáo viên 137

TÀI LIỆU THAM KHẢO 131 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

1 BẢNG

Bảng 1.1 Phân biệt học tập theo nhóm và dạy học theo nhóm 15

Bảng 1.2 Các nguyên tắc dạy học theo nhóm 36

Bảng 2.1 Tổng quan về chương trình của môn nghề tin học văn phòng lớp 11 62

Bảng 2.2 Quy định số cột điểm tối thiểu môn nghề tin học văn phòng lớp 11 63

Bảng 2.3 Kết quả khảo sát những thuận lợi khi dạy môn nghề tin học văn phòng 64

Bảng 2.4 Kết quả khảo sát những khó khăn khi dạy môn nghề tin học văn phòng 64

Bảng 2.5 Kết quả khảo sát các phương pháp dạy học môn nghề tin học văn phòng 65

Bảng 2.6 Kết quả khảo sát tổ chức dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 theo nhóm 65

Bảng 2.7 Kết quả khảo sát tiến hành trình chiếu các bài dạy thực hành 66

Bảng 2.8 Kết quả khảo sát quan tâm đến việc đổi mới PP dạy học 66

Bảng 2.9 Kết quả khảo sát nhận xét về thái độ học nghề của HS 66

Bảng 2.10 Kết quả khảo sát theo Thầy/Cô môn nghề tin học văn phòng 67

Bảng 2.11 Kết quả khảo sát khi dạy học môn nghề Thầy/Cô cảm thấy 67

Bảng 2.12 Kết quả khảo sát số giờ học lý thuyết 67

Bảng 2.13 Kết quả khảo sát số giờ học thực hành 68

Bảng 2.14 Kết quả khảo sát hình thức tổ chức dạy học theo nhóm 68

Bảng 2.15 Kết quả khảo sát các kiến thức trong môn nghề tin học văn phòng lớp 11 68

Bảng 2.16 Kết quả khảo sát mức độ tích cực dạy học của GV 69

Bảng 2.17 Kết quả khảo sát trước khi vào lớp để dạy học 69

Bảng 2.18 Kết quả khảo sát tài liệu dạy học của GV 69

Bảng 2.19 Kết quả khảo sát nguồn thông tin bổ sung để hỗ trợ cho dạy học của GV 70

Bảng 2.20 Kết quả khảo sát mức độ yêu thích môn nghề tin học văn phòng của GV 70

Bảng 2.21 Kết quả khảo sát phương pháp dạy học GV thường áp dụng trong môn

nghề tin học văn phòng lớp 11 71

Bảng 2.22 Kết quả khảo sát môn nghề tin học văn phòng 72

Bảng 2.23 Kết quả khảo sát khi học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 73

Bảng 2.24 Kết quả khảo sát về số giờ học lý thuyết môn nghề tin học văn phòng lớp 11 74

Bảng 2.25 Kết quả khảo sát về số giờ học thực hành môn nghề tin học văn phòng lớp 11 76

Bảng: 2.26 Hình thức tổ chức dạy học theo nhóm môn nghề tin học văn phòng 77

Bảng 2.27 Kết quả khảo sát các kiến thức trong môn nghề gắn liền với thực tiễn 78

Bảng 2.28 Kết quả khảo sát mức độ học tập của môn nghề tin học văn phòng lớp 11 79

Bảng 2.29 Kết quả khảo sát trước khi vào lớp học môn nghề tin học văn phòng1 80

Bảng 2.30 Tài liệu HS thường sử dụng cho việc học tập môn nghề tin học văn phòng lớp 11 81

Bảng 2.31 Nguồn thông tin bổ sung mà em thường tìm kiếm 82

Bảng 2.32 Mức độ đánh giá của HS về sự yêu thích môn học 83

Bảng 2.33 Những khó khăn của HS gặp phải khi học tập môn học 84

Bảng: 3.1 Kế hoạch dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 89

Bảng 3.2 Mức độ các hoạt động nhóm của HS tham gia trong đợt thực nghiệm 121

Bảng 3.3 Các mức độ hứng thú của HS khi tham gia vào đợt thực nghiệm 122

Bảng 3.4 Các kĩ năng của HS khi tham gia vào đợt thực nghiệm 122

Bảng 3.5 Các mức độ tự lực của HS khi tham gia vào đợt thực nghiệm 122

Bảng 3.6 Bảng thống kê điểm kiểm tra 1 tiết của 2 lớp đối chứng và thực nghiệm 124

Bảng 3.7 Bảng thống kê điểm tích lũy kiểm tra 1 tiết của 2 lớp ĐC và TN 126

Bảng 3.8 Bảng phân phối tần suất điểm 15 phút lớp TN và ĐC 127

Bảng 3.9 Bảng phân phối tần suất điểm kiểm tra 1 tiết lớp TN và ĐC 128

Luật giáo dục 2005 điều 28 yêu cầu "Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh"

Ngày 23-7-2003, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành chỉ thị số: 33/CT-BGD-ĐT năm 2003 về việc tăng cường công tác hướng nghiệp cho học sinh phổ thông Nội dung chỉ thị đề cập đến sáu vấn đề, trong đó chỉ rõ: "Nâng cao chất lượng và việc mở rộng dạy nghề phổ thông để học sinh tìm hiểu nghề, làm quen với một số kĩ năng lao động nghề nghiệp"

Vào ngày 13-6-2012, thủ tướng chính phủ đã phê duyệt quyết định số: 771/QĐ-TTg về "Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020" với mục tiêu tổng quát

là đến năm 2020, nền giáo dục nước ta đổi mới căn bản và toàn diện theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế Theo quyết định này thì chất lượng giáo dục phải nâng cao một cách toàn diện bao gồm: Giáo dục đạo đức, kĩ năng sống, năng lực sáng tạo, năng lực thực hành, năng lực ngoại ngữ và tin học, đáp ứng nhu cầu nhân lực Như vậy để có được đội ngũ nhân lực chất lượng cao theo định hướng thì việc đổi mới nền giáo dục của nước ta hiện nay là rất cần thiết Trong lĩnh

vực giáo dục phổ thông đặc biệt là môn nghề tin học văn phòng tại Trường THPT Bình Sơn trong những năm qua đã gặt hái được nhiều thành công, tiếp cận với tiến bộ khoa học giáo dục, kịp thời cập nhật các nhận định và quan điểm mới trong quá trình giáo dục nghề phổ thông cho học sinh Bên cạnh đó có những khó khăn nhất định: Người học chưa thật sự có nhu cầu trong học tập, không nắm được các kiến thức cơ bản, không vận dụng được hoặc vận dụng được rất ít vào thực tiễn Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến các hạn chế trên, một trong các nguyên nhân đó là do quá trình

tổ chức hoạt động dạy học môn học chưa tạo được thu hút đối với người học, phương pháp dạy học đơn điệu, một chiều, thiếu ứng dụng trong thực tế

Khi giảng dạy tại Trường THPT Bình Sơn - Hòn Đất - Kiên Giang tôi nhận thấy rằng trong những năm qua quá trình học tập của học sinh còn nhiều hạn chế, kết quả học tập vẫn chưa đạt hiệu quả cao và quan trọng hơn hết người học vẫn chưa thật sự làm chủ kiến thức cơ bản, chưa định hướng được nghề, không vận dụng được hoặc vận dụng rất ít kiến thức vào thực tiễn Đại đa số các em chỉ chọn học đại học hoặc cao đẳng, rất ít học sinh theo học một trường nghề nào đó

Từ những lí do nêu trên tôi cần thấy phải đổi mới dạy học môn nghề tin học văn phòng cho học sinh lớp 11 tại Trường THPT Bình Sơn áp dụng phương pháp dạy học theo nhóm Tuy nhiên, có thể khảng định cho đến nay tuy có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề dạy nghề phổ thông và hướng nghiệp Ở đây, người nghiên cứu muốn nghiên cứu một nghề phổ thông cụ thể tại Trường THPT Bình Sơn, những trường THPT trong tỉnh có điều kiện về trang thiết bị, cơ sở vật chất có thể vận dụng những hình thức tổ chức dạy học theo nhóm trong luận văn này

Xuất phát từ cơ sở lí luận và thực tiễn trên, trước những đổi mới chung của nền giáo dục Việt Nam và định hướng đổi mới phương pháp giảng dạy ở nhà trường phổ thông, cùng với việc thực tiễn giảng dạy môn nghề tin học văn phòng trong những năm qua tôi nhận thấy cần sự đổi mới trong cách vận dụng phương pháp dạy học theo nhóm vào môn học gắn liền với nhu cầu của người học và mang tính thực

tiễn nhiều hơn vì thế tôi mạnh dạn chọn đề tài: "Dạy học theo nhóm môn nghề tin

học văn phòng cho học sinh lớp 11 Trường THPT Bình Sơn - Hòn Đất - Kiên

2 MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là: Thiết kế, triển khai dạy học theo nhóm môn nghề tin học văn phòng cho học sinh lớp 11 Trường THPT Bình Sơn - Hòn Đất

- Kiên Giang, nhằm góp phần nâng cao kết quả và chất lượng dạy học nghề tin học văn phòng lớp 11 tại trường đáp ứng nhu cầu xã hội

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

a Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc tổ chức dạy học theo nhóm môn nghề tin học văn phòng lớp 11

b Khảo sát thực trạng việc dạy và học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 tại Trường THPT Bình Sơn Hòn Đất-Kiên Giang

c Thiết kế bài dạy theo phương pháp dạy học theo nhóm các nội dung của môn nghề tin học văn phòng lớp 11

d Tổ chức dạy học các bài đã được thiết kế

e Tiến hành thực nghiệm sư phạm các bài học đã được thiết kế trên đối tượng HS học nghề tin học văn phòng lớp 11

3 ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Dạy học theo nhóm môn nghề tin học văn phòng cho học sinh lớp 11

3.2 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học môn nghề tin học văn phòng cho học sinh lớp 11 tại trường THPT Bình Sơn

Học sinh lớp 11 trường THPT Bình Sơn

4 GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU

Nếu Thiết kế, triển khai được tiến trình dạy học theo nhóm môn nghề tin học

văn phòng cho học sinh lớp 11 phù hợp với nội dung kiến thức và phương pháp dạy

học của người nghiên cứu thì sẽ kích thích được tính chủ động, phát huy tính tích

cực, hứng thú, tự lực và kĩ năng làm việc theo nhóm của học sinh, chất lượng dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 tại trường THPT Bình Sơn được cải thiện

5 GIỚI HẠN ĐỀ TÀI

Trong giới hạn nghiên cứu của đề tài, người nghiên cứu chỉ tập trung vào làm

rõ thực trạng và thực nghiệm dạy học theo nhóm môn nghề tin học văn phòng lớp

11 tại trường THPT Bình Sơn, huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang

Đề tài tiến hành thực nghiệm sư phạm 10 bài học trong nội dung chương trình nghề tin học văn phòng lớp 11

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

6.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận

a Phương pháp nghiên cứu tài liệu

Mục đích nghiên cứu tài liệu là tìm hiểu lịch sử nghiên cứu và kế thừa những kết quả thành tự đã có Phương pháp này được sử dụng để thu thập các thông tin của vấn đề cần nghiên cứu, chiến lược phát triển giáo dục của Đảng trong giai đoạn 2011-2020, các lý thuyết học tập, các quan điểm dạy học, các công trình nghiên cứu của khoa học giáo dục, cơ sở định hướng dạy học theo nhóm và đặc trưng của môn nghề tin học văn phòng lớp 11

b Phương pháp phân tích và tổng hợp

Phương pháp phân tích và tổng hợp là phương pháp cho phép ta xây dựng lại cấu trúc của vấn đề nghiên cứu tìm các vấn đề khác nhau trong thực tiễn giáo dục, tìm được các mặt vấn đề khác nhau, nội dung khách quan trong hình thức chủ quan của hình thức dạy học để hình thành suy siễn các khái niệm, cho phép xây dựng giả thuyết mới và tiến tới hình thành các lý thuyết khoa học mới

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

a Phương pháp điều tra

Mục đích điều tra là phương pháp khảo sát một lượng lớn đối tượng nghiên cứu ở một hay nhiều khu vực khác nhau và cùng một thời gian nhằm thu thập rộng rãi các số liệu để từ đó phát hiện các vấn đề cần giải quyết Phương pháp này được

sử dụng nhằm thu thập thông tin về thực trạng hoạt động học tập của học sinh trong năm học 2014 - 2015 và thực trạng dạy học nghề phổ thông môn nghề tin học văn

phòng lớp 11 của giáo viên trực tiếp đứng lớp tại Trường THPT Bình Sơn huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang

b Phương pháp quan sát sư phạm

Quan sát sư phạm là phương pháp thu thập thông tin về quá trình giáo dục, các hoạt động sư phạm, cho ta những tài liệu thiết thực về thực tiễn giáo dục có thể khái quát bản chất, đặc điểm và quy luật của hoạt động giáo dục nhằm chỉ đạo tổ chức có hiệu quả hơn Phương pháp này được sử dụng để thu thập thông tin định hướng dạy học theo nhóm trong môn nghề tin học văn phòng lớp 11 thông qua quan sát người học ở hai lớp thực nghiệm và đối chứng

c Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Phương pháp thực nghiệm sư phạm là phương pháp thực nghiệm giảng dạy môn nghề tin học văn phòng lớp 11 lớp thực nghiệm do giáo viên Trường THPT Bình Sơn huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang thực hiện, thông qua các tiết học, bài kiểm tra, so sánh đánh giá kết quả học tập lớp thực nghiệm và lớp đối chứng sau đó được nhân rộng ra để lấy kết quả đối chứng

6.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng phần mềm thống kê toán học Microsoft Excel để xử lí thông tin thu thập được qua điều tra, phỏng vấn, kiểm định giả thuyết thống kê về sự khác biệt trong kết quả học tập giữa hai lớp đối chứng và lớp thực nghiệm

7 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI

Góp phần hoàn thiện về lí luận tổ chức dạy học theo nhóm môn nghề tin học văn phòng lớp 11

Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là nguồn tài liệu bổ sung cho việc nghiên cứu và sử dụng hiệu quả của việc tổ chức dạy học theo nhóm với tám hình thức tổ chức hoạt động nhóm, trong quá trình dạy học môn nghề tin học văn phòng lớp 11 nói riêng và dạy học ở trường THPT nói chung

PHẦN B NỘI DUNG

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO NHÓM MÔN NGHỀ TIN HỌC VĂN PHÒNG LỚP 11

1.1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1.1 Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài

John Dewey, nhà giáo dục theo xu hướng thực dụng Mỹ được coi là người đầu tiên khởi xướng ra xu thế dạy học theo nhóm (dạy học hợp tác) vào đầu những năm 1900 John Dewey cho rằng trẻ em được học nhiều điều thông qua giao tiếp, học tập sẽ hứng thú hơn đối với trẻ khi được tham gia các hoạt động và rút ra được kinh nghiệm cho mình Đặc biệt là Elliot Aronson với mô hình lớp học theo cấu trúc Jigsaw được sử dụng đầu tiên ở Austin Texas vào năm 1971 Mô hình này yêu cầu học sinh phải biết chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm với nhau để cả nhóm cùng hoàn thành nhiệm vụ và đạt kết quả cao nhất

Vào năm 1996 lần đầu tiên phương pháp dạy học theo nhóm chính thức được

áp dụng trong một số trường Đại Học ở Mỹ và hội nghị nghiên cứu hợp tác lần đầu được tổ chức tại Minneapolis

Lấy từ www.intime.uni.edu/coop_learning/ch3/default.htm)

Dạy học theo nhóm được cho là phát triển ra các nghiên cứu tiến hành trong các lĩnh vực nghiên cứu tâm lý học xã hội đã được tập trung vào so sánh và khen thưởng Dạy học theo nhóm nhỏ và công nhận dựa trên hiệu suất làm việc của nhóm, các loại học tập được triển khai trong một lớp học có thể thay đổi, tuy nhiên, một số thành viên liên quan đến trách nhiệm trong nhóm, trách nhiệm giải thích, giải trình lại cho các thành viên trong nhóm hiểu, quy định học tập theo nhóm như một ngôn ngữ chung Tất cả các thành viên đều được tạo cơ hội bình đẳng để tương tác với nhau và khuyến khích giao tiếp, việc làm này đòi hỏi phải có kĩ năng giao tiếp như giao tiếp, niềm tin, trách nhiệm cá nhân và nhóm Học sinh cần phải được dạy làm

đánh giá những đóng góp của mình, của thành viên cùng nhóm và những đóng góp

cụ thể cho các nhóm khác Tính phụ thuộc lẫn nhau tích cực đề cập đến ý tưởng rằng học sinh phụ thuộc vào các thành viên trong nhóm để học hỏi lẫn nhau, thành công một học sinh giúp nhóm thành công và hoàn thành kết quả học tập

Theo Kotsopoulos để có trách nhiệm cá nhân, để mỗi thành viên có trách nhiệm đóng góp cho nhóm và chịu trách nhiệm về tiến độ học tập của nhóm, khi có một nhiệm vụ về nhận thức đóng góp cho nhóm và có sự thay thế cho nhau hoặc trong nhóm có một thành viên không thể tham gia Quan trọng nhất phải có trách nhiệm cá nhân và nhóm Thông thường các học sinh được để đáp ứng là người giơ tay lên, rất có thể là một học sinh có thành tích cao, cá nhân có thể chọn để làm việc một mình mà không làm gián đoạn các hoạt động của nhóm, mặt khác làm việc theo nhóm có nhiệm vụ thấp vì phụ thuộc lẫn nhau Có nhiều lợi ích từ việc dạy học theo nhóm trong lớp học làm tăng thành tích, tăng sự hiểu biết về các khái niệm, công thức, định nghĩa, định lý, thời gian dành cho các công việc, cải thiện về tình cảm ngang hàng, thái độ gần gũi hơn, tích cực hơn

Theo Thomas Zaslavsky’s một lớp học với các hoạt động của học sinh thấp

sẽ dễ dẫn đến kết quả học tập thấp, trong môi trường dạy học hợp tác học sinh hoạt động nhiều hơn trong việc học của mình và dành nhiều thời gian cho công việc, sự gia tăng này là để có cơ hội tăng sự trao đổi với các thành viên khác trong nhóm, hầu hết kết quả được tốt hơn Trong khi làm việc các thành viên được cọ sát với nhau để tìm một thông tin, tìm kiếm tài liệu và kĩ năng giao tiếp, khi làm việc học với các khái niệm phức tạp hoặc các vấn đề khó khăn học sinh thấy rằng nhóm đã

có những hiểu biết và học tập được dễ dàng hơn Dạy học theo nhóm giúp phát triển

tư duy kĩ thuật bậc cao cần thiết để phát triển và giải quyết vấn đề và học sinh có nhiều cơ hội giao tiếp, học sinh có nhiều cơ hội để đặt ra nhiều câu hỏi trong một môi trường học tập hợp tác là nơi mà học sinh có thể cho và nhận một lời giải thích chi tiết hơn, cụ thể hơn, có thể làm cho kết nối phát triển sự hiểu biết của một người

mà người đó nhận ra trong khi giải thích để các bạn cùng hiểu, họ có thể chỉnh suy nghĩ riêng của mình trong khi học hỏi lẫn nhau

Dạy học theo nhóm cải thiện được mối quan hệ bạn bè đặc biệt là, có thêm động lực, nhiệt tình, giúp đỡ và tôn trọng ý kiến của người khác Học sinh học cách làm việc với người khác về những vấn đề chung, học tập thành công hơn, có những

ý tưởng có giá trị để chia sẻ với nhóm, có nhiều khả năng để tự nhìn thấy chính mình và các bạn bè của họ và làm tăng sự hợp tác trong nhóm Để giảm bớt những tác động tiêu cực của dạy học theo nhóm giáo viên có thể nâng cao trách nhiệm cá nhân, sử dụng tự giám sát và thúc đẩy tính minh bạch bằng cách tăng trách nhiệm cá nhân, học sinh có nhiều khả năng để hoàn thành nhiệm vụ nhóm Học sinh phải giải thích những câu hỏi với nhau và đặt ra các câu hỏi của các thành viên chứ không phải là giáo viên

Các chiến lược dạy học theo nhóm được phát triển như một phương tiện để giảm sự cạnh tranh trong trường học ở Mỹ mà James Samuel Coleman xác định dạy học theo nhóm là một phương pháp giảng dạy trong đó học sinh làm việc với nhau trong nhóm, nhóm không đồng nhất để hoàn thành một vấn đề, dự án, hoặc mục đích giảng dạy khác, trong khi giáo viên đóng vai trò hướng dẫn hoặc hỗ trợ

Theo Dr James A Duplass cho rằng dạy học theo nhóm tăng kĩ năng giao tiếp giáo viên phải luôn theo dõi hoạt động nhóm để đảm bảo rằng học sinh không

xa rời khỏi công việc của nhóm Giáo viên cũng sẵn sàng trả lời các câu hỏi của học sinh đưa ra và hướng dẫn thảo luận nếu học sinh có yêu cầu, thiết lập mục tiêu nhóm và làm việc hướng tới một phần thưởng hay một kế quả học tập cuối cùng Cá nhân chịu trách nhiệm đối với nhiệm vụ của mình và hỗ trợ cho nhóm đáp ứng được mục tiêu học tập trách nhiệm này được thực thi thông qua vai trò của học sinh, giáo viên lập ra các quy tắc để tất cả học sinh được tôn trọng và tận dụng thời gian một cách hợp lý trong sự tương tác của nhóm Giáo viên đánh giá tất cả các hoạt động nhóm nên bao gồm cả cá nhân và đánh giá nhóm

Theo tác giả Nishino Megumi ở viện nghiên cứu giáo dục Nhật Bản, học sinh trung học phải được: "Bồi dưỡng tri thức và kĩ năng cơ bản của những ngành nghề cần thiết trong xã hội, có thái độ tôn trọng đối với lao động và có khả năng lựa

ý đến hoàn thiện nội dung, hình thức dạy học kĩ thuật nhằm cung cấp tri thức, rèn luyện kĩ năng lao động nghề nghiệp và phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh bậc phổ thông [20,6]

Ngày nay, với xu hướng giảng dạy “Dạy học theo nhóm” lấy người học làm

trung tâm, tính tích cực trong học tập của học sinh càng được quan tâm nghiên cứu nhiều hơn, giúp học sinh hiểu rõ việc học tập giữa lý thuyết và thực hành, liên hệ với thực tiễn để chọn ngành nghề thúc đẩy khoa học kĩ thuật vào đời sống nhằm nâng cao chất lượng lao động và tiến lên nền kinh tế của mỗi quốc gia Các công trình này gắn liền với tên tuổi của các nhà tâm lý học và giáo dục học như: John Dewey, Dr James A Duplass, Thomas Zaslavsky’s …

1.1.2 Các công trình nghiên cứu ở trong nước

Dạy học theo nhóm là một phương pháp dạy học xuất hiện từ những năm 70 của thế kỉ 20 ở Trường Đại học sư phạm của một số nước tiên tiến bắt đầu từ môn

học "Năng động tập thể" một môn học dạy cho sinh viên làm việc tập thể Dần dần

môn học này chuyên rèn luyện kĩ năng làm việc theo nhóm Ở Việt Nam phương pháp này được áp dụng rộng rãi trong dạy học từ những năm cuối của thế kỉ XX và đầu thế kỉ XXI

Trường Đại học Sư phạm Kĩ thuật Thành phố Hồ Chí Minh đã áp dụng và triển khai nhiều dự án, hội nghị chuyên đề thiết thực, có hiệu quả trong việc đổi mới

phương pháp dạy và học theo hướng tích cực như hội nghị: "Đổi mới phương pháp dạy và học", "Đánh giá chất lượng đào tạo đại học", các diễn đàn về "Chấn hưng giáo dục" và cho đến nay, trường đã nhận được nhiều phản hồi tích cực về chất lượng đào tạo trong "Hội nghị khách hàng" hàng năm

Trung tâm đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục (CEEA) tổ chức cho

giảng viên Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh khóa học: "Phương pháp giảng dạy tích cực ở bậc đại học" trong đó chỉ ra những hình thức, cách thức hành động giúp giảng viên tiếp cận phương pháp dạy học tích cực

Trong các kì Đại hội của Đảng ta, giáo dục đều đươc quan tâm chú trọng, đặc biệt là nghị quyết TW2 khóa VIII đã đề ra nhiệm vụ của ngành giáo dục cần mở

rộng và nâng cao chất lượng giáo dục kĩ thuật tổng hợp - hướng nghiệp Đại hội X, Đảng ta xác định đổi mới toàn diện Giáo dục-Đào tạo, yêu cầu dạy học phân ban và

tự chọn ở cấp THPT trên cơ sở làm tốt công tác hướng nghiệp - dạy nghề phổ thông

và phân luồng học sinh

Ngày 27 tháng 4 năm 1991 thủ tướng chính phủ ra quyết định số 126/CP về công tác hướng nghiệp cho học sinh phổ thông và sử dụng cho bậc THCS và THPT

Chỉ thị số 33 ngày 23 tháng 7 năm 2003 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục-Đào tạo

về việc tăng cường công tác giáo dục hướng nghiệp và dạy nghề phổ thông

Thực hiện chỉ thị 40/CT-TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc xây

dựng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo: "Phát triển Giáo dục và Đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân trong đó nhà giáo là cán bộ quản lý trong giáo dục là lực lượng nòng cốt và có vai trò quan trọng"

Tác giả Hoàng Đức viết: "Trong cơ chế đổi mới hiện nay vấn đề chuẩn bị nghề nghiệp là một vấn đề nóng bỏng của thực tế xã hội" Học vấn phổ thông và

học vấn nghề nghiệp đan xen với nhau ngày càng lớn nghĩa là công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh và dạy nghề phổ thông được tiến hành trong cấp học

Đó là cơ sở cho việc định hướng và phân luồng học sinh, chuẩn bị nguồn trí lực có

chất lượng cao cho sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước

Theo tác giả Nguyễn Văn Cường đã đề cập: "Dạy học nhóm" là một hình

thức xã hội của dạy học, trong đó học sinh của lớp học được chia thành nhóm nhỏ trong khoảng thời gian nhất định, trong các nhóm tự lực hoàn thành các nhiệm vụ học tập trên cơ sở đã phân công và hợp tác làm việc Kết quả làm việc của nhóm sau

đó được trình bày và đánh giá trước toàn lớp [1,98]

Theo tác giả Nguyễn Trọng Sửu trong: "Dạy học nhóm - Phương pháp dạy học tích cực" viết, dạy học nhóm là một hình thức của xã hội học tập, trong đó học

sinh của một lớp học được chia thành nhiều nhóm nhỏ trong khoảng thời gian nhất

hợp tác làm việc, kết quả làm việc của nhóm sau đó được trình bày và cách đánh giá trước lớp [7,21]

Tác giả Nguyễn Thị Huỳnh Hương nêu ra: "Rèn luyện kĩ năng làm việc nhóm cho học sinh THPT thông qua hình thức tổ chức học tập theo nhóm" (tạp chí giáo

dục, số 186/2008) đã cung cấp những thông tin khi sử dụng hình thức hoạt động nhóm trong dạy học, giúp cho những ai quan tâm đến hình thức tổ chức học tập theo nhóm để định hướng và thành công khi giảng dạy thực tế

Như vậy: Các đề tài nghiên cứu ở trên đi vào đề xuất các giải pháp chung hướng tới nghiên cứu về định hướng hoạt động học tập theo nhóm như các giải pháp, phương pháp, hình thức kiểm tra- đánh giá… Tuy nhiên, các công trình trên chưa đề cập tới việc đổi mới phương pháp dạy học theo nhóm môn nghề tin học văn phòng lớp 11, theo hướng tích cực hóa người học Chính vì vậy, trong đề tài này người nghiên cứu tập trung vào việc tổ chức, triển khai về phương pháp dạy học theo nhóm trong hoạt động giảng dạy môn nghề tin học văn phòng lớp 11 tại Trường THPT Bình Sơn, huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang

1.2 TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGHỀ PHỔ THÔNG

Nghề tin học văn phòng lớp 11 là một trong những môn học tự chọn bắt buộc của hoạt động giáo dục nghề phổ thông lớp 11 Tích hợp nội dung giáo dục hướng nghiệp nhằm trang bị cho HS một số kiến thức, kĩ năng tìm hiểu nghề

Với tiến bộ nhảy vọt trong vòng vài chục năm trở lại đây cuộc cách mạng công nghệ thông tin đã thâm nhập vào mọi lĩnh vực hoạt động của con người, trên phạm

vi toàn cầu, các công cụ của của công nghệ thông tin đang dần dần thay thế công cụ truyền thống, góp phần thúc đẩy sự phát triển của khoa học, kĩ thuật, giáo dục, y tế, kinh tế, xã hội…nếu trước đây công việc chính của các thư kí trong văn phòng là gõ máy chữ, nghe điện thoại, sắp xếp, tìm kiếm hồ sơ, nhận văn bản đến, dự thảo văn bản đi…tất cả đều thực hiện một cách thủ công thì nay tính chất công việc và công

cụ lao động đã thay đổi nhiều Các máy vi tính thay thế cho máy chữ, thư điện tử thay thế cho một phần của công văn đi-đến, nhiều máy tính văn phòng được nối với nhau thông qua mạng cục bộ cho phép các nhân viên dùng chung tài nguyên

Ngày nay hầu hết các hoạt động của nghề tin học văn phòng đều liên quan đến máy vi tính và các phần mềm văn phòng như soạn thảo, xử lý văn bản, bảng tính điện tử, thư điện tử, hệ quản trị cơ sở dữ liệu, internet…vai trò của công nghệ thông tin đã cải thiện đáng kể điều kiện cho những người làm trong văn phòng, tăng hiệu suất lao động, chất lượng công việc của họ và đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của xã hội

Xuất phát từ mục tiêu chung của dạy nghề phổ thông, nghề tin học văn phòng lớp 11 là một trong những môn học tự chọn bắt buộc của hoạt động giáo dục nghề phổ thông lớp 11 Nội dung chương trình nghề tin học văn phòng lớp 11 được xây dựng nhằm trang bị cho HS kiến thức cơ bản về các phần mềm ứng dụng trong công tác văn phòng để hình thành kĩ năng nghề nghiệp Nội dung được xây dựng trên tinh thần giáo dục lao động, giáo dục kĩ thuật tổng hợp và hướng nghiệp nhằm hình thành, rèn luyện cho HS tư duy kĩ thuật và thói quen tiến hành mọi công việc theo những quy trình hợp lý, đồng thời giúp HS làm quen, thử sức trong lĩnh vực nghề nghiệp, tích hợp giữa kiến thức, kĩ năng nghề và coi trọng kĩ năng hành nghề để nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo

Nhìn một cách tổng thể, nội dung nghề tin học văn phòng lớp 11 có nhiều điểm chung với một số phần trong chương trình tin học trung học phổ thông, tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng mục đích yêu cầu đối với mỗi chương trình học là khác nhau, chương trình nghề chú trọng việc rèn luyện kĩ năng cho học sinh, sao cho các em có thể thành thạo một số kĩ năng cơ bản, nhanh chóng hòa nhập với đời sống và sản xuất sau này

Trong nghề tin học văn phòng cần tuân thủ các nguyên tắc sau

Tư thế ngồi máy tính thoải mái sao cho không phải ngẩn cổ hay ngước mắt khi nhìn vào màn hình

Giữ khoảng cách từ mắt đến màn hình khoảng 50-80 cm, tay đặt ngang tầm bàn phím và không phải vươn xa

Máy tính nên đặt ở vị trí sao cho sao cho ánh sáng không chiếu thẳng vào màn

Không làm việc quá lâu với máy tính

* Một số biện pháp nhằm nâng cao tính tích cực của học sinh trong học tập

a Thay đổi quan điểm về mục tiêu của bài học

Mục tiêu của bài học là kết quả học tập của học sinh phải đạt được sau khi hoàn thành bài học đó Vì vậy, mục tiêu bài học phải chỉ ra một cách cụ thể, rõ rang, chính xác về kết quả học sinh cần đạt được khi thực hiện bài học Khi đưa tiêu của bài học cần dựa vào ba tiêu chí sau:

- Mục tiêu phải định rõ mức độ hoàn thành công việc của HS

- Mục tiêu phải nói rõ đầu ra của bài học

- Mục tiêu là cái đích bài học phải đạt tới

b Nêu rõ mục tiêu của bài học trước khi vào bài mới

Nêu rõ mục tiêu bài học là hoạt động cần thiết trước khi nhập vào bài học mới, điều này có tác dụng định hướng cho HS trong quá trình học bài mới, đồng thời gây hứng thú, tìm hiểu những kiến thức mới trong bài nhằm tăng tính tích cực, chủ động trong học tập của HS

Mục tiêu rõ ràng sẽ có nhiều tác động tốt trong quá trình dạy-học

c Thay đổi cách thiết kế bài học

Thiết kế bài học là soạn thảo một văn bản về quy trình tiến hành bài học cho một hoặc vài tiết lên lớp, trong đó nêu rõ: Mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, thời gian dạy học cho từng nội dung, nêu rõ sự phân vai và phối hợp hoạt động giữa GV và HS trong từng hoạt động cụ thể Kế hoạch bài học thường có cấu trúc chung:

- Phần mở đầu: Tên môn học, tên bài học và thời gian dành cho bài học

- Mục tiêu bài học: Kiến thức, kĩ năng và thái độ

- Kế hoạch bài học: Phương tiện dạy học của GV và HS cần chuẩn bị

- Tiến trình giờ học: Các hoạt động thực hiện trong giờ học

1.3 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ DẠY HỌC THEO NHÓM

1.3.1 Khái niệm nhóm

Nhóm là tập hợp những con người tương tác với nhau, để thực hiện mục tiêu

và thỏa mãn các nhu cầu của cá nhân

- Học: Theo từ điển tiếng việt: "Học là thu nhận kiến thức, luyện tập kĩ năng

do người khác truyền lại như học văn hóa, học nghề" [1,587]

Theo Lưu Xuân Mới, "Học là quá trình tự giác, tích cực, tự lực chiếm lĩnh khái niệm khoa học dưới sự điều khiển sư phạm của Thầy " [19]

Dạy học được xem là hoạt động cộng đồng giữa người dạy và người học, trong

đó hoạt động học của người học là căn bản vì mục đích cuối cùng của dạy học là làm cho người học chiếm lĩnh được tri thức của xã hội Dạy học là một bộ phận trong quá trình sư phạm, người dạy giữ vai trò tổ chức, hướng dẫn, điều khiển quá trình nhận thức của người học thông qua lời nói, cử chỉ, hành động, chữ viết, phim ảnh để từ đó người học tiếp nhận tri thức khoa học từ người dạy và vận dụng, ứng dụng, biến đổi một cách linh hoạt các tri thức đó theo sự hiểu biết, sáng tạo của bản thân người học để

từ đó biến tri thức khoa học chung thành tri thức riêng của bản thân

Hoạt động dạy học không chỉ hướng đến yêu cầu truyền thụ kiến thức, hình thành kĩ năng và thái độ nghề nghiệp đúng đắn ở người học, mà còn phát triển tính tích cực và tổ chức học tập của người học

Tóm lại, dạy học là một quá trình sư phạm, người dạy giữ vai trò tổ chức, hướng dẫn, điều khiển, người học tiếp nhận tri thức khoa học từ người dạy, là con

đường đặc biệt quan trọng trong các mối quan hệ biện chứng và phối hợp với các con đường, các hoạt động khác trong quá trình giáo dục để thực hiện các mục tiêu

và nhiệm vụ giáo dục đề ra Điểm khác biệt này được trình bày thể hiện qua bảng

sau

Bảng 1.1 Phân biệt học tập theo nhóm và dạy học theo nhóm

Học tập theo nhóm Dạy học theo nhóm

Hướng đến kĩ năng tự học, kĩ năng giao

tiếp để giải quyết một vấn đề hay nhiều

vấn đề do nhóm đề xuất

Hướng đến kết quả cần được giải quyết

Chia sẻ, đóng góp ý kiến, nhận xét giải

quyết một vấn đề do nhóm đề xuất

Chia lớp học thành các nhóm nhỏ

Trình bày ý tưởng, đưa ra các phương

án, sau đó viết nội dung báo cáo và trình

bày báo cáo trước tập thể lớp học

Hướng đến nhận xét từng nhóm nhỏ và đánh giá, nhận xét, góp ý, bổ sung, sửa đổi, cho điểm về quá trình học tập của mỗi nhóm

1.3.3 Dạy học theo nhóm

Dạy học theo nhóm là một hình thức tổ chức dạy học, trong đó HS được chia thành từng nhóm, giúp đỡ, tranh luận, trao đổi với nhau để hoàn thành nhiệm vụ chung của nhóm mà GV đã giao cho

Dạy học theo nhóm là một hình thức tổ chức dạy học, trong hoạt động nhóm dưới sự hướng dẫn của GV, có nhiều mối quan hệ giao tiếp giữa GV và HS, giữa HS với nhau

Dạy học theo nhóm còn có những tên gọi khác như; Dạy học nhóm; Dạy học theo nhóm nhỏ; Dạy học hợp tác; Dạy học hợp tác nhóm

Việc dạy học theo nhóm là kết quả của quá trình làm việc hướng tới sự hiểu biết về cách giải quyết một vấn đề Vấn đề là cái gặp đầu tiên trong quá trình học

tập một điều gì đó: Một câu hỏi, một bài toán, sự nghi ngờ, sự không chắc chắn, sự khó khăn cần được thảo luận để tìm giải pháp

(Http:// dictionary.reference.com/browse/problem?s=t)

Trong công trình nghiên cứu của tác giả Nguyễn Trọng Sửu có đề cập đến:

"Dạy học nhóm và phương pháp dạy học tích cực" viết Dạy học nhóm là một hình

thức của xã hội học tập, trong đó học sinh của mỗi lớp được chia thành nhiều nhóm nhỏ trong khoảng thời gian nhất định, mỗi nhóm tự lực hoàn thành các nhiệm vụ học tập trên cơ sở phân công và hợp tác làm việc, kết quả làm việc của mỗi nhóm sau đó được trình bày và đánh giá trước lớp.[7,21]

Dạy học theo nhóm là một hoạt động học tập, có sự phân chia học sinh theo từng nhóm nhỏ với đủ các thành phần khác nhau về mọi mặt, về trình độ, về văn hóa, về ngôn ngữ, cùng trao đổi với nhau những ý tưởng và hội ý với các thành viên với nhau trong nhóm Cùng nhau chia sẻ những băn khoăn, kinh nghiệm của bản thân và cùng nhau xây dựng phương pháp nhận thức mới

Dạy học theo nhóm là một phương pháp dạy học hiện đại, lấy người học làm trung tâm Với phương pháp này người học được làm việc cùng nhau theo các nhóm nhỏ, mỗi thành viên và các thành viên trong một nhóm đều tham gia vào nhiệm vụ giải quyết học tập trong một khoảng thời gian nhất định dưới sự hướng dẫn và lãnh đạo của giáo viên

Từ các định nghĩa trên ta có thể đi đến kết luận; Dạy học theo nhóm thường được áp dụng để đi sâu, vận dụng, luyện tập, củng cố một chủ đề đã học, nhưng cũng có thể để tìm hiểu một chủ đề trong khoảng thời gian nhất định dưới sự chỉ đạo của giáo viên Trong các môn học khoa học tự nhiên, các công việc nhóm có

thể được sử dụng để tiến hành các thí nghiệm, dạy nghề và tìm các giải pháp cho vấn đề được đặt ra

1.3.4 Dạy học tích cực

Tích cực là một phẩm chất vốn có của con người, tính tích cực nhận thức, đặc trưng ở khát vọng nhận biết, cố gắng trí lực, có nghị lực cao trong quá trình

chiếm lĩnh tri thức, bởi vì để tồn tại cùng phát triển con người luôn luôn phải chủ động tích cực cải biến môi trường tự nhiên và cải tạo xã hội

Tích cực học tập là tính tích cực nhận thức, cố gắng, khát vọng muốn hiểu biết biểu hiện ở những dấu hiệu như: Hăng hái trả lời các câu hỏi của GV, bổ sung các câu hỏi cho bạn, thích phát biểu ý kiến, hay thắc mắc và hay đòi hỏi GV trả lời-giải thích cặn kẽ vấn đề chưa hiểu rõ, tập trung chú ý vào vấn đề đang học, tự mình tìm kiếm tài liệu cho phù hợp, kiên trì hoàn thành các bài tập

Theo Kharlamov: Tích cực trong học tập có nghĩa là hoàn thành một cách chủ động, tự giác, có nghị lực, có định hướng rõ rệt, có sáng kiến, hành động trí óc

và tay chân nhằm nắm vững kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo, vận dụng chúng vào học tập

và thực tiễn

Dạy học tích cực hướng vào việc chuẩn bị cho người học có khả năng độc lập, tự lực khám phá, tìm tòi tri thức, làm chủ tri thức, vận dụng các kiến thức lý thuyết, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề

Trong dạy học tích cực là dạy học phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của người học, hướng tới việc hoạt động nhận thức của người học là nhận thức có phân tích, có chọn lọc, có nhận xét và có sáng tạo HS là chủ thể hoạt động, GV đóng vai trò người hướng dẫn tổ chức, đòi hỏi GV phải có kiến thức sâu rộng, có kĩ năng sư phạm

Tóm lại: Dạy học tích cực là cách thức hoạt động của người dạy và người học nhằm nâng cao tính chủ động của người học trong việc chiếm lĩnh tri thức Đòi

hỏi GV phải có về năng lực chuyên môn, năng động sáng tạo trong việc vận dụng các linh hoạt các phương pháp dạy học một cách phù hợp và có hiệu quả

1.3.5 Dạy nghề phổ thông

Theo chữ La tinh, "nghề nghiệp" có nghĩa là công việc chuyên môn được

hình thành một cách chính thống, là dạng lao động đòi hỏi một trình độ chuyên môn, học vấn nào đó và là hoạt động cơ bản giúp con người tồn tại

Theo tác giả E.A.Klimốp thì: "Nghề nghiệp là một lĩnh vực sử dụng sức mạnh vật chất và tinh thần của con người một cách có giới hạn, cần thiết cho xã hội,

nó tạo cho mỗi con người khả năng sử dụng lao động của mình để thu lấy những phương tiện cho việc tồn tại và phát triển"

Theo chỉ thị số 33/2003/CT - Bộ GD - ĐT "Về tăng cường công tác giáo dục hướng nghiệp - dạy nghề cho học sinh" mục tiêu dạy nghề phổ thông là giúp cho học

sinh tìm hiểu nghề, làm quen với một số kĩ năng lao động nghề nghiệp, góp phần định hướng nghề nghiệp, tự tạo việc làm hoặc tiếp tục học lên trình độ cao hơn

Tóm lại: Dạy nghề phổ thông là nghề phổ biến, thông dụng, làm quen với một số kĩ năng lao động nghề nghiệp, định hướng nghề nghiệp, thói quen lao động

có kế hoạch, có kỉ luật, có kĩ thuật, có ý thức đảm bảo an toàn lao động, giữ vệ sinh môi trường và đang cần phát triển ở mỗi quốc gia Những nghề này có kĩ thuật đơn

giản, quá trình dạy nghề không đòi hỏi trang thiết bị phức tạp, nguyên liệu dùng cho việc dạy nghề rất dễ kiếm, dễ phù hợp với điều kiện kinh tế và thời gian học nghề ngắn Thích ứng yêu cầu nền kinh tế - xã hội, đồng thời tạo điều kiện để dịch chuyển lao động nghề nghiệp phù hợp những thay đổi nhanh chóng về việc làm

1.3.5 Nghề Tin học văn phòng THPT (lớp 11)

Nghề tin học văn phòng lớp 11 được hiểu là một môn học nghiên cứu về quá

trình giáo dục nghề nghiệp hình thành kĩ năng lao động ban đầu chủ yếu là "Hướng nghiệp" trong các lĩnh vực sản xuất và phi sản xuất bao gồm nhiều bậc đào tạo

Môn Nghề Tin học văn phòng lớp 11 nằm trong kế hoạch dạy học, có nội dung, chương trình dạy nghề và danh mục nghề cho học sinh trường phổ thông bậc trung học Đặc điểm của môn học như: Đối tượng lao động, nội dung công việc, công cụ lao động hoặc phương tiện lao động, điều kiện lao động, các yêu cầu của nghề đối với người lao động và chống chỉ định y học

Nghề tin học văn phòng thường được đào tạo ở các Trung tâm Kỹ thuật tổng hợp - Hướng nghiệp, Trung tâm dạy nghề, Trung tâm giáo dục thường xuyên và đào tạo tại khoa Công nghệ thông tin, các Trường Trung cấp, Cao đẳng, Đại học

Tóm lại ta có thể hiểu: Nghề tin học văn phòng là một bộ môn học tự chọn, không ràng buộc mọi người ai cũng có thể học được, nghiên cứu về nội dung giáo dục kĩ thuật nghề nghiệp, sự hình thành ban đầu các kĩ năng - kĩ thuật nghề nghiệp,

những phẩm chất nhân cách do yêu cầu nghề nghiệp và sự phát triển thói quen lao động của học sinh trong điều kiện của trường phổ thông

1.3.6 Phương pháp dạy học

1.3.6.1 Phương pháp

Phương pháp là hình thức vận động bên trong của nội dung bài dạy

Phương pháp là cách thức hành động để đạt được phương hướng, mục tiêu phấn đấu, hành động để làm việc trong những điều kiện và bối cảnh nhất định

Trong quá trình dạy học tùy thuộc vào từng mục tiêu bài dạy, nội dung, chương trình, đối tượng HS, cơ sở vật chất mà GV có thể sử dụng các phương pháp hoặc nhóm các phương pháp khác nhau để đạt được mục tiêu đề ra Hệ thống các phương pháp giảng dạy được sử dụng trong trường phổ thông bao gồm:

1 Thuyết trình 10 Diễn trình làm mẫu

2 Đàm thoại 11 Trao đổi kinh nghiệm

3 Diễn giảng 12 Hướng dẫn từng học sinh

4 Làm bài tập 13 Nghiên cứu tình huống

5 Thảo luận 14 Động não

6 Thảo luận theo nhóm nhỏ 15 Nêu và giải quyết vấn đề

7 Thực hành-Làm thí nghiệm 16 Nghe-Nhìn

9 Hướng dẫn đọc tài liệu

Tóm lại, việc lựa chọn và vận dụng các phương pháp một cách linh hoạt và

có hiệu quả với nhau trong từng bài dạy phụ thuộc vào nghệ thuật sư phạm của mỗi người GV dựa trên mục tiêu, nội dung của bài học mà lựa chọn phương pháp cụ thể

1.3.6.2 Phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, ngày nay khi mà khoa học - công nghệ đang phát triển với tốc độ như vũ bão, tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực của giáo dục, nhất là đổi mới phương pháp dạy học là rất cần hơn bao giờ hết

Theo Gentner & Markman, 1994, viết phương pháp dạy học đầu tiên có tên là; " Nhận ra sự giống nhau và khác nhau" trong thực tế, nhận ra sự giống nhau và

khác nhau được xem là cốt lõi của tất cả các hoạt động có thể tìm ra được giải pháp một cách dễ dàng trực tiếp nhất giúp HS hiểu ra

Theo Iu.K.Babanxki, 1983 viết "Phương pháp dạy học là cách tương tác giữa thầy và trò nhằm giải quyết các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển quá trình dạy học"

Theo I.Ila.Lecne, 1981 viết "Phương pháp dạy học là một hệ thống những hành động có mục đích của giáo viên nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và thực hành của học sinh và đảm bảo học sinh lĩnh hội nội dung học vấn"

Nhà sư phạm J.A.Kômenxki (1592-1670) là ông tổ của nền giáo dục cận đại, người đặt nền móng cho sự ra đời của nhà trường hiện nay, nhà giáo dục lỗi lạc người tiệp khắc đã khẳng định: "Không có khát vọng học tập, không có khát vọng

suy nghĩ sẽ không trở thành tài năng", trong tác phẩm "Phép giảng dạy vĩ đại" ông

đã nêu ra các nguyên tắc, phương pháp giảng dạy nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh và ông kiên quyết phản đối lối dạy học áp đặt, giáo điều làm cho học sinh thụ động

Theo Đặng Thành Hưng quá trình học tập của con người có năm kiểu [17,116]

- Học bắt chước: Đặng trưng cho việc học thụ động dựa trên nguyên tắc sao chép mẫu sẵn

- Học bằng hành động: Biểu thị việc học tập thiết thực bằng các hành động cảm tính rồi tiến đến các hành động lý tính có tính chất hoạt động, tìm tòi, thực nghiệm dựa trên nguyên tắc thực hiện các phương thức hoạt động khác nhau trong quá trình học tập

- Học bằng trải nghiệm các quan hệ và tình huống: Nguyên tắc cơ bản là dựa trên sự tham gia của cá nhân và nhóm vào các tình huống hợp tác, chia sẽ giá trị, các kinh nghiệm trong công việc

- Học bằng suy nghĩ lý trí: Dựa vào kinh nghiệm và nhận thức

- Học bằng phương thức hỗn hợp: Là kiểu phổ biến nhất của con người mặc

Phương pháp dạy học không chỉ đơn giản là cung cấp tri thức mà phải hướng dẫn hành động đối với từng cá nhân, địa phương và toàn xã hội Phương pháp dạy học là một nhân tố cơ bản cùng với nội dung mà người học có thể chiếm lĩnh tri thức, kĩ năng, kĩ xảo theo những phương pháp khác nhau là các bước thực hiện của người dạy và người học trong giờ học

Phương pháp dạy học là con đường để đạt được mục đích dạy học, cách thức dạy học, cách thức hành động bao giờ cũng diễn ra luôn đi kèm trong những hình thức tổ chức dạy học cụ thể, là cách thức hành động của GV và của HS trong quá trình dạy học Phương pháp dạy học có một số đặc điểm, đặc trưng như được định hướng có mục đích dạy học, có sự thống nhất của phương pháp dạy, phương pháp học, có sự thống nhất của cách thức hành động, phương tiện dạy học, phương pháp dạy học cụ thể quy định những mô hình hành động của GV và HS và các tiến trình phương pháp Ví dụ: Phương pháp thuyết trình, phương pháp đàm thoại, phương pháp thảo luận, phương pháp học nhóm, phương pháp thực hành-luyệt tập Để điều khiển quá trình dạy học Mặt khác thông qua hoạt động dưới sự chỉ đạo của người dạy phương pháp dạy học mang tính tập thể, trong đó có sự trợ giúp, hỗ trợ lẫn nhau giữa các cá nhân và là kết quả người học tiếp thu được kiến thức thông qua các hoạt động giữa người học với người học, người dạy với người học

Tóm lại; phương pháp dạy học là cách thức làm việc của người dạy nhờ đó

mà người học nắm được kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo một cách tự giác, tích cực, tự lực

và phát triển năng lực nhận thức Phương pháp dạy học được phát triển ngày càng

hoàn thiện, chọn lọc về tâm lý sư phạm và lí luận dạy học mà người dạy áp dụng và người học sẽ lựa chọn phương pháp học giúp cho hoạt động học tập sao cho đạt hiệu quả cao nhất

1.3.6.3 Phương pháp dạy học theo nhóm

Cần kết hợp phương pháp dạy học theo nhóm với việc lựa chọn đúng phương pháp đặc trưng bộ môn trên cơ sở nội dung bài học và các phương pháp này phát huy tính tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo, làm việc theo sự phân công hợp tác của HS dưới sự tổ chức chỉ đạo của GV