Bài giảng môn Kinh tế học - Chương 3: Lý thuyết lựa chọn của người tiêu dùng

Bài giảng Kinh tế học - Chương 3: Lý thuyết lựa chọn của người tiêu dùng, cung cấp cho người học những kiến thức như: Hữu dụng; Đường đẳng ích; Đường ngân sách; Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng; Đường Engel. Mời các bạn cùng tham khảo!

1 • Hữu dụng

Các giả định

• Mức thỏa mãn khi tiêu dùng sản phẩm có thể định lượng và đo lường được Hữu dụng được đo lường bởi các “đơn vị hữu dụng”

• Các sản phẩm có thể chia nhỏ

• Người tiêu dùng luôn có sự lựa chọn hợp lý

Một số khái niệm cơ bản

• Hữu dụng (U): là sự thỏa mãn mà NTD cảm nhận

được khi tiêu dùng hàng hóa và dịch vụ Hữu dụng mang tính chủ quan

• Tổng hữu dụng (TU): là tổng mức thỏa mãn mà

NTD đạt được khi tiêu dùng một số lượng hàng hóa

và dịch vụ nhất định trong một đơn vị thời gian nhất định

Hữu dụng biên

• Khái niệm: Hữu dụng biên (MU) là sự thay đổi trong

tổng hữu dụng khi thay đổi một đơn vị sản phẩm tiêu dùng trong mỗi đơn vị thời gian với điều kiện các yếu







dX dTU

Hữu dụng biên

Qui luật hữu dụng biên giảm dần

• Với giả định các yếu tố khác không đổi, khi sử dụng ngày càng nhiều một sản phẩm thì hữu dụng biên

(MU) của sản phẩm đó giảm dần

• Mối quan hệ giữa TU và MU

- MU > 0 TU tăng dần

- MU < 0 TU giảm dần

- MU = 0 TU cực đại

2 • Đường đẳng ích

3

4

5

Ba giả thuyết về sở thích của NTD

• Sở thích có tính hoàn chỉnh

• NTD luôn thích có nhiều hàng hóa hơn là có ít hàng hóa (đối với hàng hóa tốt)

• Sở thích có tính bắc cầu

Khái niệm

• Đường đẳng ích (đường bàng quang) là tập hợp các phối hợp khác nhau giữa hai sản phẩm cùng mang lại một mức thỏa mãn cho người tiêu dùng

• Các đường đẳng ích càng xa gốc O thì mức thỏa mãn càng cao

Rổ hàng hóa Thực phẩm (X) Quần áo (Y)

 Dựa vào giả

định thích nhiều hơn ít Ta lấy rổ

hàng hóa A làm chuẩn và so sánh các rổ hàng hóa khác với A

Khái niệm

Vùng kém ưa thích hơn so với A

Sơ đồ bàng quan là một tập hợp các đường bàng quan biểu thị sở thích của một người tiêu dùng đối với tất cả các phối hợp của hai hàng hóa

Đặc điểm

• Dốc xuống về bên phải

• Các đường đẳng ích không cắt nhau

• Lồi về phía gốc O

Tỷ lệ thay thế biên (MRS) là số

lượng một hàng hóa mà người tiêu dùng có thể từ bỏ để tiêu dùng thêm một đơn vị hàng hóa khác mà lợi ích không đổi

MRS được xác định bằng độ dốc của đường bàng quan

MRS = Y / X

Tỷ lệ thay thế biên và hữu dụng biên

Dạng đặc biệt của đường đẳng ích

Y

X

Y

X

3 • Đường ngân sách

4

5

Khái niệm

• Đường ngân sách là tập hợp các phối hợp khác nhau

giữa hai sản phẩm mà người tiêu dùng có thể mua được với cùng một mức chi tiêu và giá các sản phẩm đã cho

• Phương trình: X Px + Y Py = I

• Với: X là lượng sản phẩm X được mua

Y là lượng sản phẩm Y được mua

Px là giá sản phẩm X

Py là giá sản phẩm Y

I là thu nhập của người tiêu dùng

• Độ dốc – Px/Py

(I/P C) =

40

2

1

-

Độ dốc =

C = 40 – ½ F

Sự dịch chuyển của đường ngân sách

Sự dịch chuyển của đường ngân sách

L 1

L 3 (I =$40)

Thu nhập giảm làm đường ngân sách dịch chuyển vào trong

Sự dịch chuyển của đường ngân sách

L 3

Giá thực phẩm giảm xuống $0,5 làm thay đổi độ dốc của đường ngân sách và nó dịch chuyển xoay ra ngoài

Sự dịch chuyển của đường ngân sách

Giống như thu nhập tăng

Pc = $2

P f = $1

I = $80

4 • Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng

Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng

• Người tiêu dùng sẽ lựa chọn các phối hợp giữa các hàng hóa nhằm tối đa hóa hữu dụng với một ngân sách giới

hạn

• Do đó, rổ hàng hóa lựa chọn phải thỏa mãn hai điều kiện:

1) Phải nằm trên đường ngân sách

2) Phải mang lại cho người tiêu dùng hữu dụng cao nhất Nghĩa là phải thỏa mãn hệ phương trình sau:

Y X

P

MU P

MU

I P

Y P

Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng

5 • Đường Engel

Định nghĩa

• Đường tiêu dùng theo thu nhập là tập hợp các phối hợp tối ưu giữa hai sản phẩm, khi thu nhập thay đổi, giá các sản phẩm không đổi

Ví dụ

• Cho I = 800$, Pf = 20$/sp, Pc = 40$/sp, TU = (C-2)F Tìm phối hợp tối ưu của 2 sản phẩm và tính tổng hữu dụng

Ví dụ

• Bà Cẩm có thu nhập hàng tháng là 1 tr đồng để mua 2

hàng hóa là thịt và khoai tây

a Giả sử giá thịt là 20 ngàn đ/kg, giá khoai tây là 5 ngàn

đ/kg Thiết lập phương trình đường ngân sách

b Hàm tổng hữu dụng được cho:

Ví dụ

• Một người tiêu dùng có thu nhập I = 900 dùng để mua 2 sản phẩm X và Y với Px = 10đ/sp; Py = 40đ/sp Mức thỏa mãn

được thể hiện qua hàm số TU = (X – 2) * Y

a Viết phương trình đường ngân sách theo 3 dạng khác nhau

b Viết phương trình hữu dụng biên cho hai loại hàng hóa

c Tìm phối hợp tối ưu giữa hai loại hàng hóa và tính tổng hữu dụng tối đa đạt được

d Nếu thu nhập tăng lên 1220, trong khi giá hai hàng hóa không đổi, phối hợp tối ưu mới và tổng hữu dụng đạt được là bao

nhiêu?

e Nếu thu nhập giảm xuống còn 740 trong khi giá 2 hàng hóa không đổi, phối hợp tối ưu mới và tổng hữu dụng dạt được là bao nhiêu?

f Tính hệ số co giãn của cầu theo thu nhập của X trong 2 khoảng thu nhập: (1) từ 740 đến 900 và (2) từ 900 đến 1220

a Viết phương trình đường ngân sách theo 3 dạng khác nhau

b Viết phương trình đường hữu dụng biên cho 2 loại hàng hóa

c Tìm phối hợp tối ưu giữa 2 loại hàng hóa vá tính tổng hữu

dụng tối đa đạt được

d Nếu giá thịt tăng lên 100.000d/kg, trong khi thu nhập và giá gạo không đổi, phối hợp tối ưu mới và tổng hữu dụng là bao nhiêu?

e.Nếu giá thịt giảm xuống còn 60.000d/kg, trong khi thu nhập và giá gạo không đổi, phối hợp tối ưu mới và tổng hữu dụng là bao nhiêu?

f Tính hệ số co giãn của cầu theo giá của mặt hàng thịt trong 2 khoảng biến động giá: (1) từ 80 lên 100 và (2) từ 80 xuống 60