Bài 1 gen, mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN

Cấu trúc chung của gen cấu trúc Mỗi gen mã hóa protein có cấu trúc gồm 3 vùng trình tự nucleotit: + Vùng điều hòa: nằm ở đầu 3’ mạch gốc điều hòa phiên mã + Vùng mã hóa: mang thông tin

Phần 5 Di truyền học

Phần 6 Tiến hóa

Phần 7 Sinh thái học

Phần 5: DI TRUYỀN HỌC

Chương 1 Cơ chế di truyền và biến dị

Bài 1 Gen, mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN

 Tìm hiểu về gen

 Mã di truyền

 Quá trình nhân đôi ADN

Hãy kể tên một số loại tính trạng ở người mà em biết?

Bài 1 Gen, mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN

I Tìm hiểu về gen

1 Khái niệm

Các loại gen:

Gen cấu trúc: mang thông tin quy định cấu trúc 1 loại protein

Gen điều hòa: nhận tín hiệu từ môi trường gây kích thích hoặc ức chế gen cấu trúc hoạt động

Tại sao gen lại có những chức năng như

vậy?

Tại sao gen lại có những chức năng như

vậy?

I Tìm hiểu về gen

2 Cấu trúc chung của gen cấu trúc

Mỗi gen mã hóa protein có cấu trúc gồm 3 vùng trình tự nucleotit:

+ Vùng điều hòa: nằm ở đầu 3’ mạch gốc điều hòa phiên mã

+ Vùng mã hóa: mang thông tin mã hóa các axit amin

+ Vùng kết thúc: mang tín hiệu kết thúc phiên mã.

Cấu trúc của gen cấu trúc

Bài 1 Gen, mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN

nào?

Gen được cấu trúc như thế

nào?

Các vùng Vùng điều hòa Vùng mã hóa Vùng kết thúc

Đặc điểm

Chức

năng

- Nằm ở đầu 3’ của mạch mã gốc của gen, có trình tự nu đặc biệt giúp ARN polimeraza có thể nhận biết và liên kết.

- Ở sinh vật nhân sơ (gen không phân mảnh):

vùng mã hoá liên tục.

-Ở sinh vật nhân thực (gen phân mảnh): vùng

mã hoá không liên tục, gồm các đoạn êxôn và intron xen kẽ

- Khởi động và điều hoà quá trình phiên mã

- Mang thông tin mã hoá các axitamin

- Nằm ở đầu 5’ của mạch

mã gốc của gen

- Mang tín hiệu kết thúc phiên mã.

Nghiên cứu thông tin SGK và hoàn thành thông tin bảng sau:

Vùng điều hoà Vùng mã hoá Vùng kết thúc

Không phân mảnh

Intron

Gen cấu trúc ở sinh vật nhân thực

Gen cấu trúc ở sinh vật nhân sơ

Là nhờ mã di truyền.

II Mã di truyền

Gen được cấu tạo từ các nucleotit, prôtein lại được cấu tạo từ các axit amin Vậy làm thế nào mà gen quy định tổng hợp prôtein?

- Mã di truyền là trình tự cụm 3 Nu liền kề trong gen cùng mã hóa cho 1 axit amin trong phân tử prôtêin.

UAU UAX

UAA UAG

Tyr

KT

UGU UGX

UGA

UGG

Cys

KT Trp

U X A G

Pro

XAU XAX XAA XAG

His

Gln

XGU XGX XGA XGG

Arg

U X A G

AXU AXX AXA AXG

Thr

AAU AAX AAA AAG

Asn

Lys

AGU AGX AGA AGG

Ser

Arg

U X A G

Ala

GAU GAX GAA GAG

Asp

Glu

GGU GGX GGA GGG

Gly

U X A G

- Mã di truyền được đọc từ một điểm xác định theo từng bộ ba nucleotit mà không gối lên nhau.

- Mã di truyền có tính phổ biến, tất cả các loài đều có chung 1 bộ mã di truyền, trừ một vài ngoại lệ.

- Mã di truyền có tính đặc hiệu, tức là 1 bộ ba chỉ mã hoá cho 1 loại aa.

- Mã di truyền mang tính thoái hoá, tức nhiều bộ ba khác nhau cùng xác định một loại aa trừ ( AUG và

UGG trên ARN ) hay (TAX và AXX trên ADN ).

II Mã di truyền

3 Đặc điểm của mã di truyền

05:55:09 PM 14

Bài 1 Gen, mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN

Bằng cách nào mà thông tin di truyền trên gen

( mã di truyền ) có thể truyền đạt qua các thế hệ tế

bào?

Nhờ quá trình nhân đôi ADN

III Quá trình nhân đôi ADN

Quá trình nhân đôi ADN xảy ra ở đâu

vào thời điểm nào?

Quá trình nhân đôi ADN xảy ra ở đâu

vào thời điểm nào?

Quá trình nhân đôi ADN:

- Xảy ra trong nhân tế bào

- Ở kì trung gian (pha S)

III Quá trình nhân đôi ADN

05:55:09 PM 16

Diễn biến: Gồm 3 bước:

-B1: Tháo xoắn phân tử ADN.

-B2: Tổng hợp các mạch ADN mới

-B3: Hai phân tử ADN được tạo thành

III Quá trình nhân đôi ADN

Bài 1 Gen, mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN

Hãy sơ đồ hóa quá trình nhân đôi

ADN?

Hãy sơ đồ hóa quá trình nhân đôi

ADN?

III Quá trình nhân đôi ADN

Kết quả: từ 1 phân tử ADN mẹ → 2 phân tử ADN con.

ligaza

05:55:09 PM 18

Hãy nhận xét về cấu trúc của 2 ADN con?

III Quá trình nhân đôi ADN

Bài 1 Gen, mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN

Hai phân tử ADN con giống hệt nhau, mỗi phân tử đều có 1 mạch mới và

Nguyên tắc nhân đôi : Bổ sung và bán bảo toàn

Hãy nêu ý nghĩa của quá trình nhân đôi ADN?

Ý nghĩa :

Tạo điều kiện cho NST được nhân đôi

 Đảm bảo cho bộ NST duy trì ổn định không đổi qua các thế hệ tế

bào

ADN mẹ

ADN polimeraza ARN polimeraza

tổng hợp mồi

Enzim nối ligaza

Tại sao lại có hiện tượng một mạch được tổng hợp liên tục, một mạch được tổng hợp ngắt quãng?

Mạch được tổng hợp liên tục là mạch gốc có chiều 3’-5’,

mạch tổng hợp ngắt quãng là mạch bổ sung có chiều 5’-3’.

Nguyên nhân: là do enzim ADN polimeraza chỉ xúc tác tổng hợp được mạch mới có chiều 5’-3’ nên sự tổng hợp liên tục ở cả hai mạch là không thể.

Bài 1 Gen, mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN

Nguyên tắc bán bảo tồn có ý nghĩa gì?

Nếu gọi n là số đợt nhân đôi ADN, a là số ADN ban đầu Hãy cho biết tổng số ADN con được tạo ra?

-Nguyên tắc bán bảo tồn giúp đảm bảo các phân tử con giống nhau và giống phân tử ADN mẹ.

-Tổng số phân tử ADN con được tạo ra từ a phân tử ADN, sau n lần nguyên phân là: a.2n

III Quá trình nhân đôi ADN

Bài 1 Gen, mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN

-Các mạch đơn duy trì ổn định không xoắn trở lại.

-Enzim ADN polymerase bám vào mạch khuôn tổng hợp nên mạch mới theo nguyên tắc bổ sung.

-Mạch bổ sung được tổng hợp ngắt quãng tạo nên các đoạn Okazak i, sau đó nối lại với nhau.

- Quá trình nhân đôi kết thúc, hai phân tử ADN con tách nhau ra tạo thành phân tử ADN hoàn chỉnh.