Bài giảng Bản vẽ kỹ thuật - Chương 6: Biểu diễn vật thể

Bài giảng Bản vẽ kỹ thuật - Chương 6: Biểu diễn vật thể với mục tiêu giúp các bạn nắm khái niệm được về hình chiếu cơ bản, hình chiếu riêng phần, hình cắt và mặt cắt; Phân biệt rõ hai hệ thống góc chiếu thứ nhất và thứ ba; Sử dụng đúng các ký hiệu quy ước về hình chiếu, hình cắt và mặt cắt.

Chương 6 BIỂU DIỄN VẬT THỂ

6.1 CÁC LOẠI HÌNH CHIẾU

• Phân biệt rõ hai hệ thống góc chiếu thứ nhất và thứ ba

• Sử dụng đúng các ký hiệu quy ước về hình chiếu,hình cắt

và mặt cắt

2 VỀ KỸ NĂNG:

• Vẽ đúng các loại hình chiếu, hình cắt và mặt cắt

• Ứng dụng các loại hình chiếu, hình cắt và mặt cắt thích hợp khi biểu diễn vật thể

NỘI DUNG CHƯƠNG 6

6.1 CÁC LOẠI HÌNH CHIẾU

6.1.1 HÌNH CHIẾU CƠ BẢN

(Đây là phương pháp góc tư thứ nhất)

Hình chiếu của vật thể trên mặt phẳng hình chiếu

cơ bản gọi là hình chiếu cơ bản

6.1.1 HÌNH CHIẾU CƠ BẢN

TCVN 5-78 quy định lấy sáu mặt của một hình hộp làm sáu mặt phẳng hình chiếu cơ bản

Tên gọi 6 hình chiếu cơ bản:

1) Hình chiếu từ trước(hình chiếu đứng)

2) Hình chiếu từ trên (hình chiếu bằng)

3) Hình chiếu từ trái (hình chiếu cạnh)

4) Hình chiếu từ phải

5) Hình chiếu từ dưới

6) Hình chiếu từ sau.

6.1.1 HÌNH CHIẾU CƠ BẢN

Phương pháp góc tư thứ 3( Anh, Mỹ, Canada, Thái lan, Hàn quốc)

Phương pháp này quy định mặt phẳng hình

chiếu được đặt giữa người quan sát và vật thể

Hệ thống góc tư thứ 1 Hệ thống góc tư thứ 3

KÝ HIỆU CÁC HỆ THỐNG HÌNH CHIẾU

VUÔNG GÓC

6.1.2 HÌNH CHIẾU RIÊNG PHẦN

- Khi cần minh hoạ đầy đủ

và rõ ràng các bộ phận của vật thể mà chưa được biểu diễn rõ trên hình chiếu toàn

bộ, có thể biểu diễn bằng hình chiếu riêng phần

- Có thể vẽ hình chiếu riêng phần đặt ở vị trí khác so với

vị trí mũi tên chỉ hướng chiếu

A 48°

Chương 6 BIỂU DIỄN VẬT THỂ

6.2 HÌNH CẮT

-Làm rõ vật thể nhờ giảm nét đứt -Thuận lợi khi ghi kích thước

Ưu điểm của hình cắt

6.2.1 Khái niệm về hình cắt và mặt cắt

• Hình cắt :  là hình biểu diễn phần còn lại của vật thể lên mặt

phẳng hình chiếu song song mặt

phẳng cắt ( sau khi đã tưởng

tượng bỏ đi phần vật thể ở

giữa người quan sát và mặt

phẳng cắt ).

• Mặt cắt : là hình biểu diễn phần vật thể tiếp xúc với mặt

phẳng cắt.

Khác biệt giữa bản vẽ có hình cắt và bản

vẽ chỉ có hình chiếu là gì?

Ký hiệu vật liệu trên mặt cắt

TCVN 7:1993 quy định các ký hiệu vật liệu trên mặt cắt như bảng sau:

Kim loại

Đất thiên nhiên (vẽ ở xung quanh đường bao mặt cắt)

Bê tông cốt thé p

Gỗ

- Vẽ bằng nét liền mảnh song song nhau, cách đều nhau (1,5- 10 mm) và nghiêng 45 so với đường bao hoặc với trục đối xứng của hình biểu diễn

Cách vẽ đường gạch gạch

Cách vẽ đường gạch gạch

- Nếu đường bao hay trục chính của hình biểu diễn nghiêng 45 thì đường gạch gạch vẽ nghiêng 30 hay 60

Cách vẽ đường gạch gạch

- Đường gạch gạch của mỗi chi tiết phải khác

nhau về góc nghiêng hay khoảng cách

gạch dọc theo đường biên

- Nếu chi tiết mỏng quá (< 2mm) thì được phép tô đen

LƯU Ý

LỖI SAI PHỔ BiẾN

• Có mấy loại hình cắt?

• Khi biểu diễn vật thể có thể sử dụng hình cắt nào cho phù hợp?

HÌNH CẮT ĐỨNG

Mặt phẳng cắt song song với mặt phẳng hình chiếu đứng

6.2.2 PHÂN LOẠI HÌNH CẮT

6.2.2.1 Theo vị trí mặt phẳng cắt

HÌNH CẮT CẠNH

Mặt phẳng cắt song song với mặt phẳng hình chiếu cạnh

HÌNH CẮT BẰNG

Mặt phẳng cắt song song với mặt phẳng hình chiếu bằng

HÌNH CẮT NGHIÊNG

Mặt phẳng cắt xiên với mặt phẳng hình chiếu cơ bản

HÌNH CẮT XOAY

Hai mặt phẳng cắt giao nhau

HÌNH CẮT TOÀN PHẦN

6.2.2 PHÂN LOẠI HÌNH CẮT

6.2.2.3 Theo phần vật thể bị cắt

HÌNH CẮT BÁN PHẦN (HALF SECTION VIEW)

( HÌNH CẮT KẾT HỢP HÌNH CHIẾU)

Nếu hình cắt bán phần có nét liền đậm ở giữa

• Thì dùng nét lượn sóng làm đường phân cách

• Nét lượn sóng được vẽ lệch sang phần hình chiếu hay phần hình cắt tuỳ theo nét liền đậm nằm phía trước hay phía sau mặt phẳng cắt

HÌNH CẮT RIÊNG PHẦN

( HÌNH CẮT CỤC BỘ)

• Khi biểu diễn hình cắt, cần phải nhớ

ký hiệu và quy ước gì ?

6.2.3.Ký hiệu và quy ước về hình cắt

Ký hiệu

• Nét cắt

• Mũi tên chỉ hướng chiếu

• Cặp chữ ký hiệu bằng chữ in hoa

6.2.3.Ký hiệu và quy ước về hình cắt

LƯU Ý: Không ghi ký hiệu khi mặt phẳng cắt trùng với mặt phẳng đối xứng của vật thể

Quy ước về hình cắt

• Gân chịu lực (hình a), nan hoa (hình b), răng của

bánh răng, trục đặc, đinh tán, bi, chốt không phải vẽ

ký hiệu vật liệu ngay mặt cắt, khi cắt dọc

VÍ DỤ: hãy chọn hình biểu diễn tối ưu

TỐT

6.3 MẶT CẮT

6.3.1 Phân loại mặt cắt

6.3.1.1.MẶT CẮT RỜI

• Là mặt cắt đặt bên ngoài hình biểu diễn hoặc đặt ở phần cắt lìa của một hình chiếu nào đó.

• Đường bao của mặt cắt rời vẽ bằng nét liền đậm

Mặt cắt rời

6.3.1.2.MẶT CẮT CHẬP

• Là mặt cắt đặt ngay trên hình biểu diễn tương ứng.

• Đường bao

của mặt cắt

chập vẽ bằng nét liền mảnh

Example : Situation that removed section is preferred.Ưu điểm của mặt cắt rời

rõ ràng xấu

Quá lộn xộn!!

6.3.2 KÝ HIỆU VÀ QUY ƯỚC VẾ MẶT CẮT

• Cách ghi chú ký hiệu trên mặt cắt giống như trên hình cắt , gồm có:

6.3.2 KÝ HIỆU VÀ QUY ƯỚC VẾ MẶT CẮT

Không ghi chú kí hiệu:

• Khi mặt cắt là hình đối xứng

• Trục đối xứng của nó đặt trùng với vết của mặt phẳng cắt hay với đường kéo dài của mặt phẳng cắt

Quy ước về mặt cắt

• Nếu mặt phẳng cắt đi qua trục của lỗ tròn xoay hoặc phần lõm tròn xoay

• thì đường bao của lỗ hoặc phần lõm tròn

xoay đó phải vẽ đầy đủ trên mặt cắt

Quy ước về mặt cắt

• Nếu mặt cắt không đối xứng phải có ký hiệu nét cắt và

Quy ước mặt cắt (tt)

• Mặt cắt phải vẽ đúng hướng mũi tên chỉ hướng nhìn

• Nếu mặt cắt đã được xoay đi một góc thì trên cặp chữ ký hiệu có dấu mũi tên cong

• Nhiều mặt cắt có hình dạng giống nhau nhưng

vị trí và góc độ cắt khác nhau thì ghi cùng kí hiệu

và chỉ vẽ một mặt cắt

B-B

A-A B

B

A

A

A A

Quy ước mặt cắt

Trong trường hợp đặc biệt cho phép dùng mặt trụ để cắt

• Khi đó mặt cắt được vẽ ở dạng đã trải

A-A đã trải

6.4 HÌNH TRÍCH

6.4 HÌNH TRÍCH

• Hình trích là hình biểu diễn trích ra từ hình biểu diễn đã có trên bản vẽ và thường được phóng to

• Hình trích được dùng khi cần thể hiện một cách rõ ràng, tỉ mỉ về đường nét,

về hình dạng, về kích thước của một phần tử nào đó trên vật thể mà trên các hình biểu diễn khác khó thể hiện

I

R

TL 2:1

I

• Hình trích có thể cùng loại hoặc khác loại với hình

biểu diễn tương ứng

• Trên hình trích có ghi ký hiệu bằng chữ số la mã và

tỉ lệ phóng to Còn trên hình biểu diễn tương ứng

vẽ đường tròn khoanh phần được trích kèm theo cùng chữ ký hiệu như trên

TL 2:1

I I

CŨNG CỐ BÀI

• Có mấy hình chiếu cơ bản,

• Phân biệt các dạng hình chiếu riêng phần, hình cắt và mặt cắt, hình trích

• Ký hiệu vật liệu trên mặt cắt

• Các loại hình cắt

• Các loại mặt cắt

• Các trường hợp phải dùng ký hiệu trên hình

chiếu cơ bản, hình chiếu phụ, hình chiếu riêng phần, hình cắt và mặt cắt

• Cách vẽ hình cắt và mặt cắt

CŨNG CỐ BÀI

Ký hiệu vật liệu trên mặt cắt

THEO VỊ TRÍ MẶT PHẲNG CẮT

THEO PHẦN VẬT THỂ BỊ CẮT

HÌNH CẮT BẰNG HÌNH CẮT ĐỨNG

HÌNH CẮT PHỨC TẠP

HÌNH CẮT ĐƠN GIẢN

HÌNH CẮT BẬC

THEO VỊ TRÍ MẶT PHẲNG CẮT

HÌNH CẮT BẰNG HÌNH CẮT CẠNH HÌNH CẮT NGHIÊNG

PHÂN

LOẠI

HÌNH

CẮT

Hãy chọn hình cắt đúng:

Hãy chọn hình cắt bán phần đúng:

C ĐÚNG D

Hãy chọn hình cắt bán phần đúng:

Hãy chọn hình cắt bán phần đúng:

Hãy vẽ hình cắt thích hợp vào hình chiếu đưng và hình

chiếu cạnh

Hãy điền tên thích hợp vào mặt cắt đã vẽ:

Hãy điền tên thích hợp vào mặt cắt đã vẽ:

Hãy điền tên thích hợp vào mặt cắt đã vẽ:

DẶN DÒ

• Đọc hết các phần còn lại của chương 6 để vận dụng vào giải bài tập

• Làm bài tập chương 6: bài tập số 7, 8,14,15 - sách Bài

tập Vẽ kỹ thuật do GV Nguyễn thị Mỵ soạn

• Làm bài tập đã chỉ định cụ thể cho từng sinh viên, nộp vào tuần sau

• Ngoài ra có thể tham khảo thêm bài tập trong các sách của:

1 Bài tập Vẽ kỹ thuật cơ khí - Tập 1 và Tập 2

của tác giả TRẦN HỮU QUẾ – NGUYỄN VĂN TUẤN