Hoạt động sư phạm của giáo viên là toàn bộ hoạt động mang tính nghề nghiệp của người giáo viên, từ việc chuẩn bị bài, giảng dạy, giáo dục học sinh ở trong và ngoài lớp đến việc thực hiệ
Trang 1BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
TRƯỜNG CÁN BỘ QUẢN LÝ GIÁO DỤC TP HỒ CHÍ MINH
- -
TIỂU LUẬN CUỐI KHÓA
Lớp bồi dưỡng CBQL trường trung học phổ thông
Tên tiểu luận: Công tác kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên ở trường
Trung học cơ sở và trung học phổ thông Dân Thành,
Thị xã Duyên Hải, Tỉnh Trà Vinh
Học viên: Nguyễn Văn Đầy Đơn vị công tác: Trường THCS & THPT Dân Thành,
Thị xã Duyên Hải, Tỉnh Trà Vinh
TRÀ VINH, THÁNG 3 NĂM 2021
Trang 31 Lý do chọn chủ đề tiểu luận
1.1 Lý do pháp lý:
- Luật giáo dục 2019 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2020
- Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành kèm Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT ngày 15/6/2020 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo
- Nghị định số 42/2013/NĐ-CP ngày 09/5/2013 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động thanh tra giáo dục;
- Thông tư số 39/2013/TT-BGDĐT ngày 04/12/2013 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo Hướng dẫn thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực giáo dục;
- Hướng dẫn số 1293/SGDĐT-TTr ngày 17/9/2020 của Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Trà Vinh về việc hướng dẫn công tác thanh tra, kiểm tra nội bộ năm học 2020-2021;
- Kế hoạch số 31/KH-THCSTHPT.DT ngày 30/9/2020 của Hiệu trưởng trường Trung học cơ sở và trung học phổ thông (THCS & THPT) Dân Thành về việc thực hiện nhiệm vụ năm học 2020-2021
1.2 Lý do về lí luận:
Trong quản lí chức năng cơ bản mà nhà quả lí phải thực hiện đó là kiểm tra Đây là công việc – hoạt động nghiệp vụ mà người quản lý ở bất kỳ cấp nào cũng không thể thiếu Lênin đã nói: “Lãnh đạo mà không kiểm tra thì coi như không lãnh đạo”
Trong lĩnh vực giáo dục, hoạt động kiểm tra là một chức năng quan trọng trong công tác quản lý của Hiệu trưởng Qua công tác kiểm tra, Hiệu trưởng sẽ hiểu
rõ hoạt động của các cấp có phù hợp với các yêu cầu, nhiệm vụ, mục tiêu, kế hoạch của nhà trường hay không Trên cơ sở đó Hiệu trưởng có cơ sở chuẩn xác để điều chỉnh kịp thời các quyết định cho phù hợp mục tiêu và yêu cầu kế hoạch đã đề ra Kiểm tra nội bộ trường học là khâu đặc biệt quan trọng trong chu trình quản lý, đảm bảo mối tạo lập mối liên hệ ngược thường xuyên, kịp thời giúp Hiệu trưởng hình thành cơ chế điều chỉnh trong quá trình quản lý nhà trường Đây là một công
cụ quan trọng góp phần tăng cường hiệu lực quản lý trường học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, giảng dạy trong nhà trường Chủ tịch Hồ Chí Minh có nói:
Trang 4“Nếu tổ chức việc kiểm tra được chu đáo thì công việc của chúng ta nhất định tiến
bộ gấp mười lần, gấp trăm lần”
Hoạt động sư phạm của giáo viên là toàn bộ hoạt động mang tính nghề
nghiệp của người giáo viên, từ việc chuẩn bị bài, giảng dạy, giáo dục học sinh ở trong và ngoài lớp đến việc thực hiện các qui định về chuyên môn như: thực hiện chương trình, kiểm tra và chấm bài học sinh, đảm bảo đầy đủ các yêu cầu về hồ sơ chuyên môn, tự bồi dưỡng và tham gia bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ…và thực hiện các công việc chuyên môn khác theo yêu cầu của các cấp quản lý Đặc biệt, hoạt động sư phạm của giáo viên còn thể hiện qua phẩm chất đạo đức lối sống của giáo viên
Kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên là hoạt động kiểm tra, đánh giá
việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy – giáo dục và thực hiện quy chế chuyên môn của giáo viên theo yêu cầu của chương trình và nội quy của nhà trường
Ý nghĩa của việc kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên:
- Giúp Hiệu trưởng có thông tin đầy đủ, chính xác về thực trạng hoạt động
sư phạm của giáo viên trong đơn vị mình, là cơ sở trong việc phân công, bố trí sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, xếp loại, đãi ngộ giáo viên một cách hợp lý;
- Phát hiện, lựa chọn, phổ biến kinh nghiệm giảng dạy, giáo dục, tạo nội lực cho giáo viên hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ của mình đồng thời uốn nắn, điều chỉnh những sai sót lệch lạc trong quá trình giảng dạy, giáo dục nhằm nâng cao năng lực
sư phạm, nâng cao nhận thức, giữ gìn đạo đức, nhân cách của nhà giáo, nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, góp phần phát triển hệ thống giáo dục quốc dân;
- Tạo động lực để giáo viên có ý thức tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và tự kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ;
- Giúp Hiệu trưởng nhận rõ kế hoạch, việc phân công, điều hành, chỉ đạo…
có khoa học, khả thi không, từ đó có các biện pháp điều chỉnh, giải quyết kịp thời những khó khăn của giáo viên nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học, giáo dục
1.3 Lý do thực tiễn
Trường THCS & THPT Dân Thành là trường mới được thành lập, trong năm học qua công tác kiểm tra nội bộ nói chung và công tác kiểm tra hoạt động sư phạm
Trang 5nói riêng được quan tâm Công tác kiểm tra được duy trì thường xuyên, số lượng giáo viên được kiểm tra ngày càng nhiều Điều này giúp công tác quản lí hoạt động dạy và học của nhà trường đạt được mục tiêu và kế hoạch đề ra, góp phần nâng cao kết quả giáo dục và nâng cao uy tín của Nhà trường
Tuy nhiên, việc kiểm tra hoạt động sư phạm vẫn còn bộc lộ những hạn chế nhất định Việc kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên chủ yếu để đánh giá, xếp loại tay nghề, bình xét danh hiệu thi đua chứ chưa đi sâu vào việc tư vấn thúc đẩy, tuyên dương những mặt tốt cần phát huy, chỉ ra những tồn tại, thiếu sót cần khắc phục, nên dẫn đến thiếu khoa học, đánh giá vấn đề chưa thật sự chính xác, toàn diện, từ đó hiệu quả chưa như mong đợi
Từ những lí do trên, qua nghiên cứu nội dung được tiếp nhận trong quá trình
nghiên cứu tôi chọn đề tài “Công tác kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên
ở trường Trung học cơ sở và trung học phổ thông Dân Thành, Thị xã Duyên Hải, Tỉnh Trà Vinh”
2 Phân tích tình hình thực tế về nội dung tiểu luận ở trường ở trường Trung học cơ sở và trung học phổ thông Dân Thành
2.1 Khái quát về nhà trường
Trường THCS & THPT Dân Thành được thành lập theo quyết định số 218/QĐ-UBND ngày 07 tháng 2 năm 2020 trên cơ sở nâng cấp trường THCS Dân Thành và điểm học của trường THPT Duyên Hải Trường tọa lạc tại Ấp Láng
Cháo, Xã Dân Thành Thuộc thị xã Duyên Hải, Trà Vinh Tổng số cán bộ, giáo
viên, nhân viên 35 (trong đó có 01 Hiệu trưởng; chưa có Phó hiệu trưởng) Phần
lớn cán bộ, giáo viên trường đều đạt chuẩn và trên chuẩn Trường hiện đang còn thiếu 06 giáo viên, không có giáo viên dạy các môn như: Giáo dục quốc phòng, âm nhạc Do trường có 2 cấp nên còn nhiều giáo dạy hai môn, dạy nhiều khối, có giáo viên dạy 5 khối Trường chia làm 5 tổ chuyên môn và tổ Văn phòng Hệ thống chính trị trong nhà trường có đầy đủ như Chi bộ, Công đoàn, Đoàn thanh niên, đội TNTP HCM Trường có 636 học sinh trong đó học sinh khối THPT 280 và THCS
356 học sinh Về cơ sở vật chất Trường có 10 phòng học, 1 phòng thực hành hóa
sinh, 1 phòng thực hành Lý và CN, 1 phòng thư viện, 1 phòng thiết bị, 1 phòng
Trang 6giáo viên và 1 phòng khác Do thiếu phòng học nên nhà trường phải tổ chức học 2
ca buổi sáng và chiều
2.2 Thực trạng kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên
2.2.1 Xây dựng kế hoạch kiểm tra
Ngay từ đầu năm học, trên cơ sở tình hình, đặc điểm của nhà trường, yêu cầu của công tác quản lí, công tác chuyên môn và hướng dẫn của sở giáo dục và đào tạo, Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch kiểm tra nội bộ trong đó có nội dung kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên trong năm học nhằm đảm bảo cho công tác kiểm tra có định hướng, thường xuyên, có tác động đến các đối tượng thuộc thẩm quyền quản lí của Hiệu trưởng Trong kế hoạch có thể hiện rõ, chi tiết các nội dung như:
cơ sở pháp lý, nhận định đặc điểm tình hình của nhà trường, mục tiêu, yêu cầu của công tác kiểm tra, nội dung kiểm tra
Căn cứ vào các công việc trong năm học, Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch theo từng tháng để đảm bảo các công việc được thực hiện kịp tiến độ, không dồn ứ, đến cuối năm thì chạy để thực hiện mang lại hiệu quả không cao Kế hoạch được công khai, phổ biến đến tổ, nhóm chuyên môn, ban ngành đoàn thể, các bộ phận và được sở giáo dục phê duyệt trước khi đưa vào thực hiện Khi trong quá trình thực hiện, có những nội dung chưa phù hợp với thực tế, hoặc có yêu cầu mới từ cấp trên,
kế hoạch được điều chỉnh, bổ sung kịp thời Nhìn chung kế hoạch kiểm tra nội bộ trường nói chung và kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên đã được xây dựng đúng với quy định nhưng việc thực hiện kế hoạch được đảm bảo
2.2.2 Tổ chức công tác kiểm tra
2.2.2.1 Tổ chức lực lượng kiểm tra
Đầu năm học, Hiệu trưởng quyết định thành lập Ban kiểm tra nội bộ (gọi tắt
là Ban kiểm tra) của trường Ban kiểm tra có đầy đủ các thành phần là cán bộ chủ chốt trong nhà trường, ban này được thành lập với 9 thành viên Trong đó, Hiệu trưởng là trưởng ban, do trường chưa có phó hiệu trưởng nên Chủ tịch công đoàn trường làm phó ban, các thành viên còn lại là tổ trưởng và bí thư đoàn thanh niên.Có thể thấy trong ban kiểm tra được lựa chọn và những thầy cô có thâm niên công tác, có uy tín trước tập thể, có phẩm chất đạo đức tốt, và đa số là giáo viên
Trang 7dạy giỏi cấp cơ sở trở lên Một số thành viên am hiểu sâu về các văn bản chỉ đạo của cấp trên và qua lớp tập huấn thanh tra
Khi thành lập ban kiểm tra, Hiệu trưởng tổ chức tập huấn cho các thành viên hoặc cho các thành viên tham gia các lớp tập huấn nghiệp vụ thanh tra do sở tổ chức
Bên cạnh đó, Hiệu trưởng cũng đã tiến hành cuộc họp phân công nhiệm vụ
rõ ràng cho các thành viên trong ban kiểm tra Từ đó, các thành viên biết được nhiệm vụ mà bản thân sẽ thực hiện, từ đó công tác kiểm tra được thuận lợi và hiệu quả kiểm tra cũng được nâng lên
Tuy nhiên, bên cạnh các công việc làm được thì nhà trường chưa xây dựng được chuẩn để kiểm tra Các thành viên trong Ban kiểm tra chủ yếu dựa vào các nội dung được qui định trong các văn bản pháp lý của cấp trên để xem xét đối chiếu Trong quá trình kiểm tra, phần lớn thành viên chỉ dựa vào thang điểm chấm giờ dạy là chủ yếu Xem đây là cơ sở để xếp loại giáo viên, còn các mặt khác hàu như chỉ nhận xét chung chung chưa đưa ra những nhận định rõ ràng giúp đối tượng được kiểm tra nhận thấy điểm mạnh, yếu của bản thân trong quá trình công tác
2.2.2.2 Chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ kiểm tra
Trước khi tiến hành kiểm tra, tất cả giáo viên được Trưởng ban kiểm tra phổ biến các yêu cầu, nội dung, hình thức và cách tiến hành kiểm tra Giáo viên được kiểm tra có trách nhiệm hợp tác với ban kiểm tra và chuẩn bị tất cả các nội dung được ban kiểm tra yêu cầu
Nội dung kiểm tra khi tiến hành kiểm tra ở trường thông thường gồm các nội dung như: phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của giáo viên; trình độ tay nghề; thực hiện quy chế chuyên môn; kết quả giảng dạy, giáo dục; các công tác khác khi được giao như công tác công đoàn, đoàn thanh niên, phổ cập giáo dục, chủ nhiệm…
Hình thức kiểm tra được ban kiểm tra thực hiện gồm nhiều hình thức, để kiểm tra phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của giáo viên, ban kiểm tra dựa vào cách quan sát về hành vi ứng xử của giáo viên Để kiểm tra trình độ tay nghề của giáo viên, ban kiểm tra tiến hành dự giờ một số tiết (thường 2 tiết) để đánh giá theo thang điểm qui định Còn để kiểm tra thực hiện quy chế chuyên môn, ban kiểm tra
Trang 8căn cứ vào hồ sơ của giáo viên, hồ sơ tổ chuyên môn và các hồ sơ khác của trường như sổ báo giảng, sổ đầu bài… Khi đánh giá về chất lượng dạy học thì ban kiểm tra dựa vào kết quả các cột điểm kiểm tra của học sinh hoặc kết quả trung bình học kì
Trong quá trình kiểm tra, nếu phát hiện sai sót từ phía giáo viên ban kiểm tra ghi nhận và chỉ ra cho giáo viên những cơ sở pháp lý đã nhận định và sai sót này được ghi vào các biên bản kiểm tra Khi kết thúc kiểm tra, các thành viên trong ban họp thống nhất các nội dung, sau đó tiến hành họp thông báo đến các giáo viên được kiểm tra
Kết quả trong thời gian vừa qua (học kì 1), nhà trường đã tiến hành kiểm tra được 100% giáo viên trong tổ về thực hiện quy định chuyên môn, kiểm tra toàn diện được 5/30 giáo viên (tổng số cần kiểm tra trong năm là 10 giáo viên) Trong
đó, đa số giáo viên đều thực hiện tốt, còn một vài giáo viên chưa thực hiện tốt chủ yếu các lỗi như: chưa phê sổ đầu bài, báo giảng chưa kịp thời, kế hoạch bài dạy chưa soạn theo hướng đổi mới phương pháp
Bên cạnh kết quả đạt được cũng còn những hạn chế trong công tác kiểm tra + Thành viên kiểm tra chưa thực sự trách nhiệm còn kiểm tra sơ sài, chiếu lệ + Giáo viên chưa chuẩn bị đầy đủ các nội dung theo yêu cầu
+ Việc kiểm tra các nội dung chưa thực sự tổng quát, ví dụ để kiểm tra phấm chất, đạo đức nhà giáo không chỉ thông qua hành vi, cử chỉ mà còn phải thông qua giáo viên khác, học sinh hay rộng hơn là phụ huynh học sinh Kiểm tra tay nghề không chỉ 2 tiết mà là quá trình giảng dạy từ đầu năm, bởi nếu giáo viên vì lí do nào đó hai tiết được dự không tốt thì đánh giá chưa tốt, mặc dù trong thời gian trước giáo viên này đa số các tiết đều dạy tốt
+ Khi phát hiện sai sót, thành viên kiểm tra cũng chỉ ghi và thông báo cho giáo viên Còn công tác tư vấn, thúc đẩy để giáo viên đó biết cách khắc phục thì hầu như chưa thực hiện
+ Công tác hậu kiểm tra cũng chưa được thực hiện khi ban kiểm tra đã kết luận
2.3 Những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức trong công tác kiểm tra
hoạt động sư phạm của giáo viên
2.3.1 Điểm mạnh
Trang 9- Nhà trường đã xây dựng được kế hoạch và ban hành kế hoạch kiểm tra nội
bộ ngay từ đầu năm học, kế hoạch đựa đưa ra bàn bạc trước tập thể và được sở giáo dục và đào tạo phê duyệt trước khi thực hiện
- Ngay từ đầu năm, Hiệu trưởng cũng đã thành lập được ban kiểm tra nội bộ với đầy đủ các thành phần như lãnh đạo trường, tổ trưởng chuyên môn, đại diện công đoàn, đoàn thanh niên
- Đội ngũ cán bộ, giáo viên là thành viên trong ban kiểm tra là những người gương mẫu, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn, am hiểu hệ thống văn bản chỉ đạo của các cấp
- Cán bộ, giáo viên, người được kiểm tra có ý thức trách nhiệm cao, có tinh thần sẵn sàng hợp tác với ban kiểm tra trường
- Nội dung kiểm tra luôn bám sát vào chỉ đạo cấp trên và đặc thù của đơn vị
- Trước khi kiểm tra các thành viên được phân công cụ thể từ đó thành viên biết được mình làm cái gì; giáo viên được thông báo trước để chuẩn bị tạo tâm thế sẵn sàng hợp tác khi có yêu cầu
2.3.2 Điểm yếu
- Trường có xây dựng được kế hoạch kiểm tra nhưng chưa xây dựng chuẩn
để kiểm tra
- Nhà trường còn thiếu cơ sở vật chất như phòng học, phòng họp, phòng bộ môn Từ đó công tác kiểm tra còn bị động về thời gian luôn cả đối với người kiểm tra và người được kiểm tra Giáo viên dạy nhiều môn, nhiều khối nên việc soạn giảng theo yêu cầu chưa thực sự đảm bảo Người kiểm tra khác với chuyên môn của người được kiểm tra nên khó đánh giá sát tiết dạy của giáo viên
- Trường chỉ có Hiệu trưởng và một vài thành viên được qua các lớp tập huấn kĩ năng, còn nhiều thành viên khác trong ban kiểm tra chưa được tập huấn kĩ năng nghiệp vụ Hiện nay, chưa có chế độ đãi ngộ, bồi dưỡng cho ban kiểm tra mà chủ yếu thực hiện là trách nhiệm, từ đó hiệu quả công tác kiểm tra chưa cao Một
số thành viên chưa thực sự am hiểu hoặc chưa kịp thời cập nhật các hệ thống văn bản của ngành
- Một vài giáo viên chưa thực sự chủ động hợp tác với ban kiểm tra như chưa chuẩn bị các nội dung theo yêu cầu của ban kiểm tra Sau khi kiểm tra, người
Trang 10được kiểm tra tuy đã được chỉ ra những hạn chế nhưng chưa có kế hoạch cụ thể trong việc khắc phục những hạn chế hay khắc phục chậm
- Công tác tư vấn, thúc đẩy chưa được chú trọng; Công tác phúc tra chưa kịp thời sau khi đã có kết luận kiểm tra một thời gian
- Việc sơ, tổng kết cho công tác kiểm tra nội bộ chưa được tổ chức riêng mà
mà chủ yếu lồng ghép vào cuộc họp hội đồng từ đó chưa được làm rõ phân tích sâu
2.3.3 Cơ hội
- Hệ thống các văn bản của ngành ngày càng hoàn thiện và đồng bộ Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện công tác kiểm tra nội bộ nói chung và kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên nói riêng ngày càng cụ thể, chi tiết Giúp công tác kiểm tra được tiến hành bày bản, có hiệu quả
- Sự quan tâm của các cấp, đặc biệt là Sở giáo dục đối với công tác kiểm tra tại đơn vị được chú trọng và thường xuyên hơn Cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm được mở rộng từ đó giúp nhà trường thông thoáng hơn trong công tác kiểm tra
- Các lớp tập huấn kĩ năng nghiệp vụ thanh tra được các cấp tổ chức ngày càng nhiều, tạo điều kiện cho giáo viên được tham gia tốt hơn
2.3.4 Thách thức
- Hiện nay, hệ thống văn bản của ngành ngày càng nhiều, thay đổi liên tục nên việc cập nhật các văn bản của cán bộ kiểm tra cũng như giáo viên gặp nhiều khó khăn
- Cơ chế chính sách đãi ngộ cho cán bộ làm công tác kiểm tra chưa có Kinh phí cấp cho đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ chưa nhiều Vì thế việc đưa các cán bộ đi tập huấn nghiệp vụ gặp khó khăn về kinh phí đào tạo
- Sự đầu tư cơ sở vật chất cho nhà trường còn chậm Bổ sung giáo viên cho nhà trường để đảm bảo biên chế hoạt động còn chậm hoặc chưa được thực hiện
2.4 Những kinh nghiêm thực tế trong công tác kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên
Trong thời gian từ khi mới thành lập đến nay, bản thân tác giả đã quan sát theo dõi và ghi nhận một số tình huống xảy ra trong trường xin được chia sẽ như sau: