Tài liệu Đề tài " Hoạt động giúp đỡ về mặt quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào( giai đoạn 1954-1975) " pptx

Nó kế tục truyền thống từ xưa của nhân dân các bộ tộchai bên biên giới,trực tiếp là trong kháng chiến chống Pháp, sự giúp đỡ của Nghệ Angóp công cùng cả nước đã tạo điều kiện cho bạn có

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

LUẬN VĂN

Hoạt động giúp đỡ về mặt quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào( giai

đoạn 1954-1975)

A.Phần mở đầu.

1.Lý do chọn đề tài.

1.1.Về mặt khoa học.

Lúc sinh thời chủ tịch Hồ Chí Minh từng ca ngợi:

“Việt –Lào hai nước chúng taTình sâu hơn nươc Hồng Hà,Cửu Long”

Có thể nói, chưa bao giờ và chưa ở nơi đâu mối quan hệ giữa hai dân tộc lạison sắt thủy chung đặc biệt như quan hệ Viêt Nam-Lào Trong suốt chiều dài lịch

sử, nhân dân hai dân tộc đã sát cánh cùng nhau,dựa vào nhau xây dựng và phát triểnkinh tế, chống các thế lực ngoại xâm Đặc biệt trong kháng chiến chống thực dânPháp và chống đế quốc Mỹ, mối tình hữu nghị ấy lại càng được thắt chặt vì một mụctiêu chung : Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Hiện nay mối quan hệ ấy đượcphát huy và ngày càng phát triển tốt đẹp

Sự giúp đỡ của nhân dân Nghệ An đối với cách mạng Lào trong kháng chiếnchống Mỹ là một minh chứng sinh động cho tình nghĩa keo sơn, “môi hở răng lạnh”của hai dân tộc Việt –Lào Nó kế tục truyền thống từ xưa của nhân dân các bộ tộchai bên biên giới,trực tiếp là trong kháng chiến chống Pháp, sự giúp đỡ của Nghệ Angóp công cùng cả nước đã tạo điều kiện cho bạn có những thắng lợi nhất định tronggiai đoạn này.Đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước các hoạt động giúp đỡcủa Nghệ An lại càng được tăng cường, trong đó phải kể đến tầm quan trọng của cáchoạt động giúp đỡ về mặt quân sự Tuy nhiên vấn đề này vẫn chưa có công trìnhkhoa học nào đề cập một cách thấu đáo, xứng với tầm vóc của nó

Hơn nữa, năm 2009 là tròn kỷ niệm 50 năm thành lập quân tình nguyện ViệtLào Những chiến sỹ tình nguyện của Việt Nam nói chung, Nghệ An nói riêng đãngã xuống khắp chiến trường Lào trong hai cuộc kháng chiến Là một người contrên quê hương Nghệ An, tôi muốn tìm hiểu một phần hoạt động của các chiến sỹtình nguyện Nghệ An, đóng góp của họ đối với cách mạng bạn

Do đó về mặt khoa học chúng tôi chọn đề tài “Sự giúp đỡ về quân sự của Nghệ

An đối với cách mạng Lào trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975 )nhằm làm sáng rõ, bổ sung, làm phong phú thêm mối quan hệ Việt –Lào nói chung,đóng góp của quân dân Nghệ An nói riêng đối với cách mạng bạn

1.2 Về mặt thực tiễn

• Đề tài góp phần xây dựng cuốn “ Lịch sử Nghệ An”

• Là tài liệu học tập cho sinh viên, tài liệu thm khảo cho các giáo viên khi tìmhiểu về lịch sử Nghệ An, mối quan hệ Việt – Lào

2.Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Đề tài đã được đề cập đến trong một số công trình lịch sử sau đây:

Trước hết trong cuốn “Nghệ An – Lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước” đã

đề cập đến một số hoạt dộng cơ bản của quân dân Nghệ An làm nhiệm vụ quốc tếvới Lào trong tổng thể lịch sử kháng chiến chống Mỹ của nhân dân Nghệ An

Cuốn “Quân khu IV- Lịch sử kháng chiến cứu nước” cũng điểm qua những hoạtđộng giúp đỡ của quân dân quân khu IV đối với cách mạng Lào

Một số tác phẩm có liên quan như : “ Quan hệ Việt –Lào trong giai đoạn 1975” của Tiến sỹ Lê Đình Chỉnh, hay “ Sự phối hợp chiến đấu giữa quân và dânNghệ An –Xiêng Khoảng trong kháng chiến chống Mỹ” của Trương Thị Thu Hằng(Đại học Vinh) …

Tuy nhiên về cơ bản các tài liệu mới chỉ đề cập sơ lược hoặc trên bình diệntổng thể mà chưa đi sâu vào khai thác các hoạt động giúp đỡ của quân dân Nghệ Antrên lĩnh vực quân sự đối với cách mạng Lào cũng như vị trí , ý nghĩa, đặc điểm củacác hoạt động ấy

Kế thừa các thành tựu của các nhà Sử học,các nhà nghiên cứu,… về vấn đề sựgiúp đỡ của Nghệ An đối với cách mạng Lào, tác giả từ góc độ sử học tiếp tục trìnhbày một cách cụ thể hơn, vạch ra vị trí và ý nghĩa cũng như đặc điểm của hoạt độnggiúp đỡ của Nghệ An về mặt quân sự đối với cách mạng Lào

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

• Trình bày các nhân tố thúc đẩy sự giúp đỡ của Nghệ An đối với cách mạngLào

• Trình bày cụ thể các hoạt động giúp đõ về mặt quân sự của Nghệ an đối vớicách mạng Lào trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước

• Rút ra vị trí ý nghĩa ,đặc điểm của những hoạt động giúp đỡ ấy

4.Giới hạn và phương pháp nghiên cứu

4.1 Giới hạn

Đề tài nghiên cứu trong phạm vi sự giúp đỡ trên lĩnh vực quân sự của quân dânNghệ An đối với cách mạng Lào trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1975) Trong chừng mực nào đó đề tài đi sâu vào những hoạt động của lực lượng vũtrang Nghệ An ở khu vục Mường Mộc –Xiêng Khoảng vì đây là địa bàn hoạt độngchủ yếu của lực lượng vũ trang Nghệ An

Chương 2: Hoạt động giúp đỡ về mặt quân sự của Nghệ An đối với cách mạngLào( giai đoạn 1954-1975)

Chương 3: Vị trí, ý nghĩa và đăc điểm của các hoạt động giúp đỡ trên lĩnh vựcquân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào

Hà Tĩnh, phía Đông có biển Đông rộng lớn, phía Tây có chung đường biên giới dài419km với ba tỉnh của nước bạn Lào (Hủa Phăn, Xiêng Khoảng và Bôlykhămxay”[11;9] Nghệ An có vị trí chiến lược quan trọng cả về kinh tế, chính trị và quốcphòng, nhiều lần giữ vị trí căn cứ địa vững chắc trong lịch sử chiến tranh giải phóng

và chiến tranh vệ quốc của dân tộc Từ thế kỉ XV, Nguyễn Trãi coi Nghệ An là

“phên dậu thứ ba ở phương Nam” Nhà sử học Phan Huy Chú nhận định là đất

“hiểm yếu như thành đồng, ao nóng của nước nhà và là then khóa của các triều đại”.Đầu thế kỉ XIX, quốc sử quán triều Nguyễn cũng viết: “Nghệ An địa thế rộng rãi,chính là đất xung yếu giữa Nam và Bắc… núi cao sông sâu, thực là một tỉnh lớn cóhình thế hiểm yếu” Như vậy, hình thế Nghệ An tạo nên thế “thiên hiểm” cho phòngthủ đất nước, là vùng đất có vị trí quan trọng về quốc phòng

Song Nghệ An cũng dễ bị chia cắt chiến lược, bởi đây nằm ở vị trí nối liềnĐông – Tây, địa hình dài rộng và đa dạng, có cả miền núi và trung du, đồng bằngbiển đảo và thềm lục địa Đặc biệt khu vực miền Tây Nghệ An là vùng đất xung yếu,lại chiếm phần lớn diện tích của tỉnh Ở đây có dãy Trường Sơn trùng điệp chạy từhuyện Kỳ Sơn qua Tương Dương, Con Cuông, Thanh Chương vào các tỉnh phía

Nam, tạo thành biên giới tự nhiên giữa Nghệ An và các tỉnh của nước bạn Lào Cóthể ví Nghệ An hợp với các tỉnh nước bạn Lào cùng chung biên giới như một máinhà chung với thế liên hoàn, liên kết không thể tách rời; cùng dựa lưng vào dãyTrường Sơn hùng vĩ.

Trong thời kỳ cận hiện đại, có thể khẳng định: nếu chiếm được khu vực miềnTây Nghệ An, miền Tây các tỉnh thuộc địa bàn Quân khu IV và vùng Trung - HạLào sẽ cắt chiến trường Đông Dương ra làm hai, do đó sẽ khống chế uy hiếp ĐôngDương Chính vì vậy, ngay sau khi Nhật đầu hàng Đồng minh, thực dân Pháp đã có

kế hoạch chiếm Napê (Lào) để làm bàn đạp đánh chiếm thành phố Vinh (tỉnh NghệAn), chiếm khu vực Bắc Trung Bộ để khống chế cách mạng Việt Nam cũng nhưcách mạng Lào, nhằm xác lập địa vị thống trị của chúng ở Đông Dương Trongkháng chiến chống Mỹ, Nghệ An là hậu phương của tiền tuyến lớn miền Nam cũng

là hậu phương của cách mạng Lào Chính vì vậy địch coi đây là vùng “cán xoong”,

“cuống họng” của chiến trường miền Nam và Đông Dương, nên chúng tập trungđánh phá vô cùng ác liệt

Do đó, nhiệm vụ bảo vệ miền Tây luôn được Nghệ An chú trọng thực hiện.Muốn bảo vệ miền Tây vững chắc thì hơn ai hết Nghệ An và các tỉnh của Lào cóchung biên giới phải có sự phối hợp, giúp đỡ lẫn nhau Yêu cầu liên kết, giúp đỡluôn được đặt ra xuất phát từ sự gần gũi về mặt địa lý đó

Mặt khác, Nghệ An có sự giao lưu, liên hệ với nước bạn Lào thông qua mạnglưới giao thông Trong giai đoạn 1945 – 1975, mạng lưới giao thông còn chưa pháttriển cao song có giá trị rất lớn về mặt quốc phòng Đặc biệt đường số 7 nối liềnquốc lộ 1A từ ngã ba Diễn Châu lên thị trấn Mường Xén băng qua dãy Trường Sơnđến cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn sang tỉnh Xiêng Khoảng (Lào) Đây là một tuyếngiao thông quan trọng, nếu cách mạng nước bạn gặp khó khăn thì kẻ địch có thểkhống chế tuyến đường này để xâm nhập miền Tây Nghệ An Do đó yêu cầu giúpbạn tức là cũng tự giúp mình

Như vậy, chính sự giáp ranh, gần gũi về mặt địa lý đã thúc đẩy Nghệ An cùngnhân dân các bộ tộc Lào gắn kết với nhau Tình đoàn kết gắn bó ấy càng được phát

huy cao độ trong thời đại Hồ Chí Minh, vì mục tiêu chung của hai dân tộc: chống kẻthù chung, giành độc lập tự do.

1.1.2.Nhân tố văn hoá.

Do sự gần gũi về địa lý nên trong quá trình hình thành và phát triển, Nghệ An

và các tỉnh chung biên giới của Lào như Xiêng Khoảng, Hủa Phăn, Bôlykhămxay có

sự tương đồng về mặt văn hoá

Cư dân hai bên khu vực này đã có mối quan hệ với nhau từ rất sớm Đến thế kỉ

IX, đặc biệt là thế kỉ XIII, diễn ra sự di cư ồ ạt của người Thái xuống Lào, tràn sang

cả miền Tây Nghệ An Sự chuyển cư này làm cho một bộ phận nói tiếng Lào Thay ởNghệ An tăng lên đáng kể Tộc người hai bên dãy Trường Sơn có nét tương đồng về

ăn mặc, tiếng nói, kiến trúc Sự tương đồng ấy thể hiện ở chỗ:

Về phương thức canh tác lúa nước, lúa rẫy cư dân hai bên không có gì khác nhau

Về nhà ở: đều dùng nhà sàn và đây là loại hình nhà truyền thống của cư dân nóitiếng Lào Thay dọc biên giới Việt – Lào

Về trang phục, sản phẩm của người Thái Nghệ An và người Thái ở Lào giống nhauđến mức khó phát hiện đâu là sản phẩm của người Thái Nghệ An, đâu là sản phẩmcủa người Thái ở Lào

Về sinh hoạt văn hoá, cư dân Thái đều thích múa lăm vông, cư dân ven biêngiới đều đan xen lẫn nhau

Người H’mông ở Nghệ An và Xiêng Khoảng lại càng gần gũi Trong lòng họkhông có biên giới quốc gia Khái niệm Tổ quốc đối với họ thường không có ýnghĩa Do đó những vấn đề liên quan đến sự an nguy của dòng họ mình không thểthuộc Việt hay Lào đều được cư dân hai bên quan tâm

Chính sự tương đồng về mặt văn hoá ấy đã góp phần không nhỏ vào sự gầngũi và hiểu biết lẫn nhau giữa cư dân hai bên Trong quan hệ giữa các dân tộc, sựtương đồng về ngôn ngữ và văn hoá là chất xúc tác làm cho người ta dễ đồng cảm,

dễ xích lại gần nhau một cách tự nhiên

1.1.3.Nhân tố chính trị - xã hội.

Hai nước Việt – Lào từ cuối thế kỉ XIX đều bị thực dân Pháp đô hộ Từ đó đếnnăm 1975, nhân dân hai nước đều chung một kẻ thù là thực dân Pháp rồi đế quốc

Mỹ, chung một mục đích là đấu tranh giải phóng dân tộc Trong cuộc đấu tranhchống kẻ thù chung, từ năm 1930 đến năm 1951 cả hai dân tộc đều có chung mộtđảng lãnh đạo Đến năm 1955, tuy ở hai nước có hai đảng lãnh đạo, nhưng cả haiđảng đều lấy chủ nghĩa Mác – Lênin làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hànhđộng Do đó Đảng ta luôn đề cao nhiệm vụ giúp đỡ phối hợp chiến trường Lào, tạonên mối quan hệ đặc biệt Việt – Lào Vì thế Nghệ An giúp cách mạng Lào thuộc vềnhiệm vụ chiến lược của Đảng, của cách mạng Việt Nam; đồng thời cũng vì sự yênbình của nhân dân miền Tây; là sự nối tiếp truyền thống giúp đỡ của ông cha hai dântộc

Như vậy, sự giúp đỡ của Nghệ An đối với cách mạng Lào trong kháng chiếnchống Mỹ là một tất yếu, bởi các điều kiện điạ lý – văn hoá – chính trị - xã hội quyđịnh Bởi cư dân hai bên đều:

Làm ruộng chung nươngLàm nương chung mái

Ăn chuối cùng chung một bẹĐánh giặc cùng chung một kẻ thù

1.2.Tổng quan sự giúp đỡ của Nghệ An về mặt quân sự đối với cách mạng Lào trước 1954.

Nghệ An và các tỉnh thuộc nước bạn Lào cùng chung biên giới có mối quan hệ

từ rất lâu đời trên các lĩnh vực tự nhiên, lịch sử, xã hội và đều có chung kẻ thù xâmlược “Nghệ An là một tỉnh có vị trí cực kì quan trọng trên mọi lĩnh vực Nơi đây cótruyền thống yêu nước cách mạng, là đất đứng chân của nhiều thời kỳ lịch sử đấutranh giữ nước của cả hai dân tộc Việt Nam và Cộng hoà dân chủ nhân dânLào”[6;29] Các thế hệ cha ông đi trước đã dày công vun đắp cho mối tình hữu nghịthủy chung giữa nhân dân hai bên Tình cảm sâu nặng của hai dân tộc Việt – Lào đãđược lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc khơi dòng mạch chảy từ những ngày bình minh củacách mạng hai nước Tháng 4/1931, chi bộ Môn Sơn (Nghệ An) ra đời không chỉ có

nhiệm vụ lãnh đạo phong trào cách mạng ở vùng rừng núi Nghệ An mà còn cónhiệm vụ xây dựng địa bàn cách mạng chung cho cả một số địa phương ở nước bạnLào trong suốt hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ sau này.Khi cao trào Xô Viết - Nghệ Tĩnh bị đàn áp, kẻ địch ngày đêm lùng sục, bắt bớ cán

bộ Đảng, đồng bào dân tộc anh em của các tỉnh biên giới Việt – Lào trong đó cóXiêng Khoảng đã dang rộng cánh tay nuôi dưỡng, che chở cho những người con yêunước của Nghệ An đã tham gia hoạt động trong cao trào Xô Viết - Nghệ Tĩnh bịthực dân Pháp truy lùng

Sự chia sẻ của nhân dân Nghệ An và nhân dân các bộ tộc Lào trong buổi đầu đãgieo mầm cho cách mạng và cho mối tình đoàn kết hữu nghị của hai dân tộc Việt –Lào cùng đứng lên chống kẻ thù trong những chặng đường cách mạng tiếp theo.Cũng từ khi có Đảng, sự giúp đỡ của nhân dân Nghệ An mang tính tự giác hơn vàđặc biệt được tăng cường trong kháng chiến chống Pháp và có ý nghĩa rất lớn trongthời kỳ chống Mỹ cứu nước

Từ những ngày gần kề của cách mạng tháng 8/1945, nhiệm vụ cách mạng rấtkhẩn trương, mặc dù vậy quân và dân Nghệ An vẫn…

đoạn mua chuộc, lôi kéo những người dân nhẹ dạ theo chúng, móc nối với quan lại

cũ người Việt ở miền Tây Nghệ An để chờ thời cơ hành động

Miền Tây Nghệ An bị hoạ xâm lăng trực tiếp uy hiếp Trước tình hình đó, ngày24/8/1945 hai tỉnh bộ Việt Minh họp liên tịch, bàn và quyết định “phối hợp với nhauđánh địch trước, đến nơi có địch mà đánh, nhân lúc địch mới phục hồi Trước mắtcần giải phóng Napê, đẩy lùi nguy cơ địch tiến công theo hướng quốc lộ 8, đồngthời giúp cách mạng Lào phát triển”

Lực lượng vũ trang Hà Tĩnh đóng vai trò chủ chốt trong trận đánh này vớinhiệm vụ chính là “tiêu diệt địch ở Na Pê, bắt liên lạc với lực lượng yêu nước Làohoạt động đánh địch ở vùng Laksao, Khăm Cợt Tỉnh Nghệ An đóng vai trò chi viện

và tích cực phối hợp Lực lượng chi viện của Nghệ Anlà một phân đội gồm 60 ngườithuộc chi đội Đội Cung Nhờ có thêm lực lượng bổ sung đó mà ngày 8/8/1945 tatiếp tục tấn công Kết quả ta làm chủ trận địa, Na Pê được giải phóng

Tiếp đó một đơn vị huyện Thanh Chương (Nghệ An) do đồng chí Thọ chỉ huy phốihợp với du kích bạn do ông Phay Đang (một lãnh tụ yêu nước Lào) bất ngờ tập kichquân Pháp đồn trú ở thị trấn Khăm Cợt diệt một số địch Tàn quân chúng bỏ chạy, tatruy kích diệt thêm hai tên ở Na Hương, thu một bản đồ kế hoạch đánh chiếm thànhphố Vinh của địch

Chiến thắng Na Pê – Khăm Cợt đầu tháng 9/1945 là chiến công đầu rất có ýnghĩa của lực lượng vũ trang hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh, cùng nhân dân và dukích Lào anh em phối hợp đánh quân Pháp ở cửa ngõ đường quốc lộ 8 Trận đánh đãtiêu hao nặng nề một bộ phận sinh lực địch, làm chủ vùng Na Pê, không cho Pháp

mở rộng phạm vi kiểm soát vùng này, giảm bớt sự uy hiếp của địch từ phía TâyNam của tỉnh, bước đầu xây đắp mối quan hệ chiến đấu giữa hai tỉnh cùng chungbiên giới Việt – Lào

Ngày 10/12/1945, Lào tuyên bố độc lập Ngày 14/10/1945, chính phủ Việt NamDân chủ Cộng hoà đã công nhận nền độc lập của Vương quốc Lào Ngày16/10/1945, đại diện hai chính phủ tuyên bố giúp đỡ lẫn nhau chống thực dân Phápxam lược, bảo vệ nền độc lập của mỗi nước

Thực hiện cam kết trên, ngày 17/10/1945, ở hướng đường 7 tỉnh Nghệ An đãđiều động một đơn vị giải phóng quân hợp nhất của hai huyện Ạnh Sơn, ThanhChương do đồng chí Trần Văn Hợp chỉ huy, đồng chí Nguyễn Như Cầu làm chínhtrị viên, giao nhiệm vụ đánh địch ở Noọng Hét Tại đây một trung đội của ta phụckích tổn thất nặng, đơn vị phải rút về Tương Dương củng cố Tỉnh tiếp tục điều độngđại đội giải phóng quân huyện Diễn Châu lên hoạt động ở Noọng Hét Rút kinhnghiệm, đơn vị đã hoạt động thận trọng, bí mật hơn, bắt liên lạc với du kích bạn,phối hợp xây dựng cơ sở vũ trang tuyên truyền, hoạt động nhỏ lẻ đánh địch càn quétlấn chiếm.

Đánh giá ý nghĩa những hoạt động của lực lượng vũ trang của ta trong nhữngngày đầu cách mạng, trong cuốn “Lịch sử quân tình nguyện Việt Nam trong cuộckháng chiến chống thực dân Pháp tại Lào 1945-1954” đã viết: “sự có mặt rất sớmcủa các đơn vị bộ đội Việt Nam (lực lưọng vũ trang Nghệ An) nhằm chống lại âmmưu của Pháp định dùng Trung Lào uy hiếp Bắc Trung Bộ Việt Nam, đồng thời hỗtrợ cho nhân dân Lào nổi dậy giành và giữ chính quyền”tr78)

Ngày 16/10/1945, Hoàng thân Xuvanuvông đến Nghệ An với tư cách Bộtrưởng ngoại giao làm việc với uỷ ban nhân dân tỉnh Nghệ An và tỉnh bộ Việt Minh.Đồng chí Lê Viết Vượng trực tiếp làm việc với Hoàng thân Trong cuộc gặp gỡ thântình hai vị đã khẳng định: “Đoàn kết giúp đỡ nhau chống kẻ thù chung là nhiệm vụchiến lươcvj lâu dài thuỷ chung” Hai bên đã nhanh chóng thỏa thuận sẽ hoạt độngphối hợp với nhau về mọi mặt, cùng nhau xây dựng cơ sở chính trị, cơ sở khángchiến, giúp nhau vũ khí và vật chất, giúp nhau nơi đứng chân của hai bên Sự kiệnnày đánh dấu mốc quan trọng, làm cơ sở pháp lý cho những hoạt động giúp đỡ củaquân và dân Nghệ An đối với cách mạng Lào

Ngày 30/10/1945, hiệp định quân sự Việt – Lào được kí kết Theo đó, hai chínhphủ Việt Nam dân chủ cộng hoà và Vương quốc Lào thoả thuận thnàh lập Liên quânLào – Việt Thực hiện kí kết ấy, Nghệ An đã cử một số cán bộ chiến sĩ gia nhập liênquân làm nghĩa vụ quốc tế Sự kiện này không những đánh dấu quan hệ Việt – Lào

đã chính thức chuyển sang giai đoạn mới – giai đoạn mối quan hệ đoàn kết chiến

đấu chống thực dân Pháp xâm lược của nhân dân hai nước dưới sự lãnh đạo của mộtĐảng mà còn là một nhân tố thúc đẩy mạnh mẽ sự giúp đỡ của quân dân Nghệ Anđối với cuộc kháng chiến của nhân dân Lào.

Cùng thời gian này (cuối 1945) theo chủ trương của Bộ chỉ huy khu IV, đồngchí khu trưởng Lê Thiết Hùng cùng đồng chí Nguyễn Tào – Phó chủ tịch uỷ banhành chính Nghệ An và nhiều cán bộ đầu ngành của tỉnh đi khảo sát và làm việc ởmiền Tây Các đồng chí lãnh đạo khu và tỉnh đã chỉ thị và hướng dẫn, đề ra nhiềuchủ trương biện pháp quan trọng để giúp đỡ miền Tây và củng cố mối quan hệViệt- Lào Các đồng chí lãnh đạo đã thăm hỏi đồng bào các dân tộc, gặp gỡ một sốngười thuộc tàng lớp trên, giải thích tình hình nhiệm vụ và chủ trương, chính sách

m, à nhân dân đang quan tâm, động viên mọi người ra sức xây dựng và bảo vệ vùngmiền núi biên cương của tỉnh, đoàn kết với nhân dân Lào anh em, bảo vệ thành quảcách mạng của hai nước Phương thức hoạt động tác chiến được chỉ rõ, đó là: gắnhoạt động của ta với giúp bạn xây dựng cơ sở chính chính trị, vũ trang ngày cùngchiến đấu, cùng trưởng thành Huyện uỷ Quỳ Châu sau đó đã lực chọn người thànhlập đội vũ trang tuyên truyền cùng du kích Lào hoạt động sâu vào hai huyện Sầm

Tớ, Mường Na (tỉnh Sầm Nưa) Cán bộ cơ sở và bộ đội hai huyện đã bắt liên lạc vàquan hệ chặt chẽ với ông Phay Đang và các đơn vị bộ đội yêu nước Lào của Xanh

Cà Pô, Nênh Vừ, Thao Tu, Xiêng Xin…thuộc khu Đông Lào Kết qủa đạt được củacuộc khảo sát còn có có ý nghĩa chính trị mạnh mẽ, giác ngộ đồng bào hai bên biêngiới Bà con có dịp hiểu rõ cách mạng, củng cố niềm tin, vạch trần lụân điệu kẻ địch,hơn thế nữa còn giác ngộ thức giúp đỡ giữa nhân dân hai bên biên giới chống một

kẻ thù chung, thấm nhuần tinh thần giúp bạn là tự giúp mình

Đầu năm 1946, tình hình có những thay đổi theo hướng bất lợi cho cách mạngViệt Nam cũng như cách mạng Lào Tuy đã kí kết với ta hiệp định Sơ bộ (6/3/1946)song Pháp vẫn tìm mọi cách phá hoại hiệp định, bội ước những gì đã cam kết Ởmiền Nam, Pháp tiếp tục đánh chiếm và bình định cả Nam Bộ, Nam Trung Bộ, TâyNguyên, quân Pháp vừa khiêu khích vừa lấn chiếm nhiều nơi ở Lạng Sơn, Phủ LạngThương, Đồng Đăng, Móng Cái, khu mỏ Đông Bắc, lập xứ Nùng tự trị

Ở Lào tình hình chiến sự diễn ra ác liệt vì thực dân Pháp dùng mọi thủ đoạn

để xâm lược Lào lần thứ hai Pháp tuyên bố không công nhận chính phủ Vươngquốc Lào do ông Xuphanuvông làm thủ tướng, công khai đưa lực lượng tiến côngchiếm nhiều trung tâm quan trọng như Xavanakhẹt, ThaKhẹt (3/1946),Viêng Chăn(4/1946), luôngphbăng (5/1946), Sầm Nưa, Xiêng Khoảng (6/1946) Hoàng thânXupha nuvông suýt bị hại ở Thà khẹt khi đang vượt sông Mê Công Gia đình ôngPhay Đang bị quân Pháp phục kích ở Xa Luép( Xiêng Khoảng) nhưng được liênquân Lào – Việt ra sức bảo vệ mới thoát vây được an toàn Đến tháng 8 về cơ bảnPháp đã chiếm được Lào Đến cuối tháng 12/1946 Pháp lập được bộ máy cai trịthuộc địạ từ trung ương đến địa phương Từ 28/12/1946, Pháp tuyên bố “bình định”xong nước Lào Sau khi hiệp ước đầu hàng của Hoàng gia Lào đã được vua Lào Xi

Xa Vang Vông kí với Đơ Ray Mông ngày 27/12/1946, cuộc kháng chiến của quân

và dân các bộ tộc Lào chống thực dân Pháp xâm lược dưới sự lãnh đạo của mặt trậnyêu nước Lào đã bắt đầu trong hoàn cảnh cực kì khó khăn

Miền Tây Nghệ An tình hình cũng không kém phần căng thẳng Khi chiếmđược Lào, Pháp tập trung lực lượng ở Sầm Nưa, đồng thời rải quân đóng nhiều vị trígiáp biên giới nước ta, đối diện với Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh Mỗi vị trí cómột tiểu đội đến một trung đội lính nguỵ Lào chốt giữ Mặt khác, Pháp mua chuộcthổ ti, lang đạo, tù trưởng, tộc trưởng làm tay sai và huấn luyện bọn phỉ để quấy rối.Chúng đã mua chuộc được những tên như Sầm Văn Viên, Sầm Văn Kim ở QuỳChâu - Nghệ An, lừa bịp nhân dân hai bên biên giới về cái gọi là “khu tự trị TháiMường”

Trước tình hình đó, để bảo vệ biên giới miền Tây, Liên khu IV chỉ thị cho cáctỉnh đội thành lập quân đội “Tây tiến” tiến lên Na Mèo, Na Pê, BaNaPhào, Sê Pôn

và Mường Xén Đồng thời, để giúp bạn xây dựng lực lượng vũ trang có tính lâu dài

và hiệu quả, đầu năm 1946, Liên khu IV mở lớp đào tạo cán bộ quân sự giúp bạn,đâyn là khoá đào tạo cán bộ quân sự đầu tiên cho bạn Khoá này có 26 người, sau đóLiên khu IV mở tiếp hai kháo giúp bạn đào tạo được 105 người

Để bảo toàn lực lượng, một số đơn vị du kích của Lào được lệnh rút phía Tâyliên khu IV trong đó có đơn vị của ông Phay Đang, Nhiêu Vư rút về Mường Xén -Nghệ An Nhân dân Nghệ An nói chung, Kì Sơn nói riêng đã đón tiếp, đùm bọc giúp

đỡ toàn diện trong suốt thời gian đơn vị đóng quân ở đây

Tháng 10/1946 tại thành phố Vinh-Nghệ An đã diễn ra một cuộc họp quantrọng, thành phần cuộc họp gồm cán bộ các tỉnh khăm Muộn, Xavanakhẹt, SầmNưa, Xiêng Khoảng Hội nghị đã bầu ra uỷ ban giải phóng Đông Lào do ông NuhắcPhaxavẳn làm chủ tịch, uỷ bạn nhận được sự giúp đỡ của Liên khu IV và tỉnh Nghệ

An trong suốt thời gian đóng trên đất Nghệ An

Trước sự xâm lược trắng trợn của thực dân Pháp, ngày 19/12, chủ tịch Hồ ChíMinh ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến Dựa vào ưu thế quân sự, đầu 1947, thựcdân Pháp tạm thời chiếm được các đô thị lớn và các trục giao thông chính Các tỉnhThanh Nghệ Tĩnh vẫn do ta kiểm soát và đã trở thành hậu phương của chiến trườngBắc Trung Bộ và chiến trường Trung Lào

Nhận xét:

1947-1950:

Các lực lượng yêu nước và liên quân Lào - Việt đã chiến đấu anh dũng ngoancường, gây cho Pháp nhiều tổn thất Nhưng với một đội quân xâm lược nhà nghềđược trang bị mạnh hơn hẳn lực lượng kháng chiến Lào, giặc Pháp vẫn liên tiếp mởrộng phạm vi chiếm đóng Để bảo toàn lực lượng, chuẩn bị cho cuộc kháng chiếnlâu dài, xứ uỷ lâm thời lào quyết định điều các đơn vị vũ trang sang Thái Lan Một

bộ phận vũ trang và các tổ chức kháng chiến yêu nước rút về miền Tây - Việt nam

để củng cố xây dựng tổ chức

Tháng 1/1947, uỷ ban vận động độc lập Đông Lào do ông Thao Nu Hắc làmChủ tịch, gồm 70 cán bộ nhân viên và một trung đội bảo vệ có 35 cán bộ chiến sĩvượt biên giới sang miền Tây Nghệ An, đóng cơ quan ở một địa điểm lấy tên là

“Đồn điền” cách huyện Con Cuông 3km về phía Cửa Rào

Mọi sinh hoạt phí và nhu cầu vật chất do chính phủ Việt Nam và uỷ ban khángchiến Nghệ An đảm nhiệm.

Theo thoả thuận của hai chính phủ, Đảng bộ và nhân dân Nghệ An giúp đỡ, tạomọi điều kiện cho bạn mở trường quana chính đào tạo cán bộ tại xã Lĩnh Sơn, huyệnAnh Sơn Đây là trường quân chính đầu tiên của Trung Lào có 150 học viên Vềnước tham gia kháng chiến phần đông học viên quân chính đều trở thànhcán bộnòng cốt của Đảng và lực lượng vũ trang cách mạng Lào

Thực dân Pháp chiếm đóng nước Lào, nhất là Trung và Thượng Lào Điều đó chẳngnhững khiến cách mạng Lào gặp nhiều khó khăn mà còn ảnh hưởng đến miền TâyNghệ An

Hội nghị quân sự toàn quốc lần thứ nhất (1/1947) đã nhận định: “Căn cứ địacủa rừng núi miền Tây Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có một vị trí chiến lược hết sứcquan trọng đối với miền Bắc Việt Nam và cả miền Bắc Đông Dương” (văn kiện hộinghị quân sự toàn quốc, kho lưu trữ bộ quốc phòng, phòng bộ quốc phòng(hồ sơ40) “Hùng cứ được vùng đó ở vào cái thế “cứ cao lâm hạ” có thể uy hiếp hậuphương của ta , mà chúng lại mong thực hiện âm mưu thâm độc “dĩ Việt chế Việt”,chia rẽ các anh em dân tộc thiểu số, dùng bộ đội người Việt thiểu số để đánh chúngta” (Thư Bộ Tổng chỉ huy gửi bộ đội Tây tiến - Lịch sử cuộc kháng chiến chốngthực dân Pháp (1945 -1954), NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1994, tr268)

Bộ trưởng quốc phòng - tổng tư lệnh quyết định mở mặt trận miền Tây – Tâytiến Mục đích của mặt trận miền Tây là tiêu diệt một bộ phận quân địch, phá thế uyhiếp của chúng đối với miền tây Bắc và Bắc Trung Bộ Các đơn vị vừa tác chiến,vừa vũ trang tuyên truyền, vạch rõ âm mưu của thực dân Pháp, củng cố tình đoànkết Việt – Lào , củng cố và mở rộng các tổ chức quần chúng, động viên nhân dânkháng chiến

Như vậy, với quyết định này chúng ta đã xác định được vai trò vô cùng quântrọng của miền Tây Tổ qupốc, hơn nữa tạo thêm một nhân tố mới nhằm giúp đỡcáchmạng Lào – đó là lực lượng bộ đội Tây tiến

Tiểu đoàn 265 Nghệ An cùng 5 tiểu đoàn của khu II, khu III, Hà Nội và ThanhHoá tham gia Mặt tận miền Tây.

Đối với Nghệ An, miền Tây trở thành mặt trận xung yếu, thường xuyên bị uyhiếp Bên kia biên giới, Pháp đã rải quân chiếm hầu hết các vị trí quan trọng ở XiêngKhoảng, Sầm Tớ Đối diện Quỳ Châu có các vị trí bản Hang, Mường Pao, Bản Táu,Mườn Na, Pung Thái, Mường Dương gồm 650 tên (trong đó có 40 sĩ quan Pháp).Riêng căn cứ Mường Pao có một trung đội lính lê dương cơ động

Đối diện Tương dương có các vị trí Mường Mô, Pha Vén, Noọng Hét NoọngHét được chúng coi là trọng điểm, nên từ trang bị cho đến bố phòng đều tăng cườnghơn hẳn các vị trí khác Chủ lực địch tập trung ở Xiêng Khoảng có 2000 tên

Cùng với việc tàn phá các cơ sở kháng chiến của cách mạng Lào, quân Phápcòn nhiều lần cho lực lượng thọc qua biên giới vào quấy phá miền Tây Nghệ An, hỗtrợ và kích động các phần tử phản động trong vùng chống phá kháng chiến

Dưới sự lánh đạo, chỉ đạo trực tiếp của khu uỷ IV, Tỉnh uỷ Nghệ An đã kiên quyếttập trung chỉ đạo giải quyết vấn đề miền Tây Đây là hướng chính quan trọng nằmtrong thế trận chung của khu và cả nước, là địa bàn có đặc điểm và tính chất đặc biệtnên tỉnh chủ trương xây dựng kế hoạch đồng bộ, huy động lực lượng nhiều ngành,nhiều cấp tham gia, kết hợp chặt chẽ biên pháp vũ trang với chính trị

Đi đôi với việc trấn áp tiêu diệt lực lượng đầu sỏ, phá tan tổ chức và lực lượng

vũ trang phản động, đồng thời kết hơp với việc vận động giáo dục quần chung, chútrọng xây dựng tổ chức cách mạng và lực lượng vũ trang cơ sở, quan tâm cải thiện

và nâng cao đời sống cho tầng lớp nông dân nghèo, kết hợp đánh địchbên trong vàbên ngoài biên giới

Tỉnh thành lập một số ban chỉ huy để thống nhất việc chỉ huy, chỉ đạo các khuvực

Ban chỉ huy mặt trận đường 7 gồm đại diện trung đoàn 57 và ban chỉ huy bộ đội liênquân Lào - Việt, chỉ huy sở đặt ở thị trấn Mường Xén Tiểu đoàn 265 bổ sung thêmquân số và trang bị tham gia vào lực lượng miền Tây – Tây tiến của Bộ tổng tư lệnh,được bố trí đứng chân ở huyện Tương Dương để phối hợp triển khai hoạt động với

các đại đội bộ đội Lào yêu nước - đại đội Xiêng Xinh ở Mỹ Lý đại đội Thao Tu ởMường Xén và đại đội Bu Liêng hoạt động ở giáp Con Cuông.

Ban chỉ huy mặt trận Quỳ Châu gồm các đồng chí chỉ huy đại đội 58 và trung đội bộđội địa phương, chỉ huy sở ở Kẻ Bọn

Sau khi được củng cố và chuẩn bị mọi mặt, tiểu đoàn 265 vựot biên giới sangphía Tây Bắc, cùng với 2 tiểu đoàn của Thanh Hoá tạo thành hai gọng kìm kẹp quânđịch ở Sầm Nưa, cắt đứt liên lạc của quân Pháp ở Bắc Lào Cuối tháng 2/1947, tiểuđoàn 265 đồng loạt nổ súng đánh địch ở các vị trí Sầm Tớ, Bản Táu, Mường Na,phối hợp với cánh quân ở Thanh Hoálàm chủe tuến sông MMã và Sầm Tớ Tháng3/1947, bộ đội Tây tiến cùng lực lượng vũ trang yêu nước Lào bao vây thị xã SầmNưa Bộ chỉ huy Pháp lập tức mở cuộc hành quân theo hai hướng đến giải vây.Hướng thứ nhất từ Hà Nội lên, hướng thứ hai tuìư Yên Xuân , Sơn La xuống Bộ đội

ta phản công quyết liệt, khiến quân địch phải chạy về Mường Na để củng cố lựclượng

Cuộc chiến đấu của tiểu đoàn 265 vốn đã khó khăn phức tạp ngày càng trở nêncăng thẳng, ác liệt hơn:“Địa thế hiểm trở,núi rừng trùng điệp, khí hậu khắc nghiệt,thiếu gạo muối, thiếu súng đạn” Đặc biệt các đơn vị hoạt động ở Mường Mô,Noọng Hét có lúc phải sống bằng rau rừng, bắp ngô, củ sắn, phải đốt cỏ tranh thaymuối Phần lớn các chiến sĩ tình nguyện bị bệnh sốt rét nhưng với tinh thần quốc tế

vô sản cao cả “vẹn tình trọn nghĩa”, bộ đội Việt Nam vẫn bám địa bàn trên đất bạncùng bạn hoạt động Các chiến sĩ nêu cao tinh thần quốc tế, giúp bạn vượt qua nguyhiểm vừa đánh địch, vừa tuyên truyền vận động nhân dân, bước đầu xây dựng cácđịa bàn đứng chân ở một số địa phương bạn, làm cho nhân dân các bộ tộc Lào hiểubiết và tin tưởng hơn vào cuộc kháng chiến chống Pháp và mối quan hệ đoàn kếtchiến đấu của nhân dân hai nước Việt – Lào

Các đồng chí lãnh đạo cấp Liên khu, tỉnh và nhân dân hậu phương NghệAnvẫn luôn theo dõi và dành mối quan tâm đặc biệt đối với cán bộ chiến sĩ ở mặttrận miền Tây

Cuối năm 1947, thực dân Pháp bị thất bại trong chiến dịch tấn công lên VIệtBắc, chúng phải chấp nhận một cuộc chiến tranh lâi dài với ta.

Như vậy, trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến, Nghệ An đã tạo điều kiệngiúp bạn xây dựng lực lượng từ không đến có Bạn đã thành lập được một số căn cứkháng chiến và lực lượng vũ trang để làm nòng cốt Lực lượng vũ trang Liên khi IVcũng như lực lượng bộ đội địa phương Nghệ An đã phối hợp với bạn chiến đấu tiêuhao sinh lực địch Nhân dân Nghệ An đặc biệt là khu vực miền Tây Nghệ An đã cưumang giúp đỡ chiến sĩ Lào cũng như liên quân Lào - Việt và bộ đội Tây tiến hoànthành nghĩa vụ quốc tế cao cả Điều quan trọng nữa là ta đã phối hợp với bạn tuyêntruyền giác ngộ nhân dân để hoj hiểu đường lối kháng chiến của Đảng, của chínhphủ hai nước Việt – Lào

Bước sang năm 1948, cuộc kháng chiến của nhân dân Lào tiến lên những bướcmới nhờ hoạt động của lực lượng vũ trang yêu nước Lào cũng như sự giúp đỡ của

bộ đội Tây tiến

Sau thất bại ở Việt Bắc, thực dân Pháp thực hiện những âm mưu mới gây cho tanhững khó khăn mới Trước tình hình đó, từ ngày 15 – 17/1/1948, Hội nghị banchấp hành Trung ương Đảng được tiến hành Hội nghị vạch ra nhiệm vụ và phươnghướng cách mạng ở giai đoạn mới về việc giúp đỡ bạn, Đảng đã xây dựng đề cươngcách mạng Lào – Miên và thành lập Ban cán sự hải ngoại giúp cách mạng Lào –Miên phát triển Đề cương chỉ rõ: cách mạng Lào là sự nghiệp của quần chúng nhândân Lào, vận mệnh dân tộc Lào do người Lào quyết định Việt Nam giúp Lào lànghĩa vụ quốc tế nhưng không can thiệp vào nội bộ của Lào [ddmdd;150] Theo đónhiệm vụ của các lực lượng vũ trang giúp bạn là lấy việc xây dựng cơ sở chính trị,

cơ sở chính quyền, cơ sở du kích, phát triển chiến trnah du kích và xây dựng Đảnglàm mục tiêu hoạt động Bản đề cương cũng xá định: Người đảng viên, cán bộ,chiến sĩ Việt Nam hiên đang hoạt động ở Lào phải đứng trên quyền lợi của nhân dânLào mà chiến đấu Chúng ta chỉ có thể là mưu sĩ giúp đỡ ý kiến chứ không phải làchủ tướng, hạnh phúc của người Lào do dân Lào tự tranh thủ lấy Bản đề cương

cách mạng Lào – Miên là “cẩm nang”dẫn đường cho cán bộ chiến sĩ và nhân dânNghệ An thực hiện giúp đỡ cách mạng Lào có hiệu quả hơn.

Tháng 5/1948, Hội nghị đại biểu “Hội Lào cứu quốc” Trung Lào khai mạc ở một địađiểm gần biên giới Nghệ An Đại hội bầu ra uỷ ban độc lập kháng chiến Trung Lào

để thống nhất điều hành mọi hoạt động chính trị, quân sự, kinh tế, văn hoá, xã hộicủa các lực lượng yêu nước, kháng chiến trong vùng Tuyên ngôn của đại hội kêugọi nhân dân Lào đoàn kết kháng chiến, chống thực dân Pháp xâm lược, giành độclập thống nhất nước Lào, đoàn kết với người anh em thân thiết Việt Nam khángchiến chống kẻ thù chung

Phong trào kháng chiến của nhân dân Lào từ sau Hội nghị Trung Lào có sựphát triển mạnh mẽ hơn, thu hút được rộng rãi các tầng lớp nhân dân Hoạt độngchống địch và bất hợp tác với địch có nhiều hình thức sinh động và thiết thực, kể cảtrong hàng ngũ binh lính địch

Hội cứu quốc Lào kết nạp tất cả những người yêu nước không phân biệt thànhphần dân tộc, đẳng cấp xã hội Mỗi Tà Xẻng có trên 500 hội viên, 24 cán bộ và 1trung đội du kích Ở các vùng địch kiểm soát, nhiều Nai Bản là người của Hội cứuquốc Nhân dân còn tìm cách để giảm số lượng đóng góp các khoản gạo, tiền, thuốcphiện…cho địch, trốn tránh vào rừng hoặc chạy sang vùng giải phóng

Ngày 4/7/1948, có 3 lính nguỵ mang theo 3 súng, 515 viên đạn chạy sang hàng ngũkháng chiến

Ngày 6/8/1948, bộ đội giải phóng Lào được nhân dân và gia đình lính nguỵgiúp đỡ cải trang thành thường dân vào đồn Bản La ở sâu trong vùng địch tạmchiếm vận động được 50 lính nguỵ mang theo 50 súng, bỏ đồn về với gia đình.Những kết quả hoạt động vừa qua đã giúp bộ đội Tây tiến, liên quân Lào - Việt cóđiều kiện mới để đẩy mạnh hoạt động tác chiến và mở rộng công tác vận động cácmặt kinh tế - văn hoá – xã hội

Ban chỉ huy tiểu đoàn 265 phối hợp với phòng thông tin tuyên truyền của uỷ banđộc lập kháng chiến Trung Lào, tổ chức các lớp bình dân học vụ cho nhân dân và bộđội Lào Cán bộ phòng biên chính liên khu IV cùng phòng thông tin tuyên truyền

Lào có sự giúp đỡ của Ty bình dân học vụ Nghệ An, biên soạn sách giáo khoa bằngchữ Lào, được bộ đội Tây tiến cũng như nhân dân và bộ đội Lào ham thích Tiểuđoàn mở lớp đầu tiên cho 25 học viên để rút kinh nghiệm mở rộng của các lớp khác.

Ở vùng giải phóng bộ đội Việt – Lào vừa giúp dân học chữ, huấn luyện dân quân dukích, vừa cùng dân sản xuất và tham gia mọi sinh hoạt văn hoá, văn nghệ Anh em

bộ đội Việt say sưa học tiếng, học chữ Lào Nhiều anh em nói thnàh thạo như ngườiđịa phương “Ở đâu bộ đội Việt – Lào cũng được bà con các dân tộc Lào thươngyêu, đùm bọc và tận tình giúp đỡ Thế trận lòng dân và tình đoàn kết keo sơn Việt –Lào đã tạo điều kiện cho bộ đội liên quân hoạt động liên tục” [11;158]

Sau nhiều lần nghi binh thăm dò, ngày 21/12/1948, Pháp cho hai tiểu đoàn tạo thànhhai gọng kìm tiến công Mường Mô để diệt chủ lực của ta Suốt ngày chúng khônggặp được bộ đội liên quân Lào - Việt 3giờ sáng ngày 22/12/1948 một đại đội củaliên quân bất nhờ tập kích vào vị trí dã ngoại của địch Trận đánh diễn ra chớpnhoáng, tuy lực lượng ít và trang bị kém hơn, quân ta vẫn tiêu diệt 15 tên địch, có 4

sĩ quan Pháp, thu 1 tiểu liên và 1 súng trường Anh Trong trận này, bên ta có 6 chiến

sĩ hi sinh

Cùng ngày 21/12/1948, đại đội 1 tiểu đoàn 265 phối hợp với đại đội 21 ôngThao Kê, đánh địch ở Mường Nham, buộc chúng phải rút về Xiêng Khoảng Ngày3/1/1948, một trung đội lính nguỵ do 2 sĩ quan Pháp chỉ huy, cả trung đội nguỵhoảng sợ, chạy tán loạn vào rừng Ngày 7/1/1949, hai đại đội địch tấn công MườngNham, vấp phải trận địa phục kích của liên quân, chúng phải rút chạy mang theo xác

6 tên Pháp

Chiến thắng trong các trận đánh của liên quân tuy không lớn, nhưng lực lượngđịch bị tiêu diệt phần lớn là sĩ quan Pháp, làm cho binh lính địch hoang mang sợ hãi,nhân dân thêm tin tưởng vào lực lượng kháng chiến Uy tín của Mặt trận yêu nướcLào lan rộng trong nhân dân Các tổ chức yêu nước kháng chiến Lào phát triển vàhoạt động ngày càng tích cực

Phát huy thắng lợi, bộ đội liên quân phân tán lực lượng, liên tục quấy phálàm cho địch phải co lực lượng, không dám ngang nhiên hành quân càn quét vùnggiải phóng.

Sau nhiều năm tháng chiến đấu liên tục trong những điều kiện khó khăn ác liệt

bộ đội liên quân cần được chấn chỉnh, bổ sung củng cố về mọi mặt để tiếp tục thựchiện những mục tiêu, nhiệm vụ mà Bộ tổng tư lệnh giao phó Do đó tháng 7/1948,tiểu đoàn 265 bàn giao nhiệm vụ cho du kích địa phương, rút về Nghi Lộc để củng

cố và bồi dưỡng Cùng về với tiểu đoàn 265 có đại đội người Mẹo của ông Ba Tu.Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Nghi Lộc vui mừng đón tiếp tận tình, chăm lomọi mặt cho bộ đội Tây tiến chiến thắng trở về như con em trong nhà

Tuy nhiên, lợi dụng chủ lực ta đang ở sâu trong hậu phương, địch lại tămng cườnghoạt động quấy rối và càn quét miền Tây, đặc biệt là khu vực Mường Lống – TươngDương, mở rộng phạm vi hoạt động, đóng quân chốt giữ dài ngày và sâu trong địabàn ta Điều đó chẳng những ảnh hưởng đến nhân dân Tây Nghệ An mà còn gây tâm

lí hoang mang đối với nhân dân bộ tộc Lào gần kề biên giới Do đó, tỉnh uỷ đã đánhgiá lại tình hình miền Tây, điều động lực lượng trở lại Tương Dương, tiến hành vũtrang tuyên truyền xây dựng cơ sở chính trị, giải phóng Mường Lống

Nhờ đó tình hình an ninh vùng biên giới từ Quỳ Châu đến Tương Dương từngbước ổn định Quân dân Nghệ An có thêm điều kiện để đoàn kết chiến đấu với quândân Lào, đưa cuộc kháng chiến của hai dân tộc tiến lên

Từ đầu năm 1949, cuộc kháng chiến của nhân dân Lào có những bước chuyểnbiến đáng kể Ngày 20/1/1949, tại đơn vị Lạt Xa Vông ở chiến khu Xiêng Keo, tỉnhSầm Nưa, đồng chí Cay Xỏn Phômvihản tuyên bố thành lập quân đội Lào Itxala -tiền thân của quân đội giải phóng nhân dân Lào ngày nay Đây là sự kiện trọng đạiđối với cuộc kháng chiến của nhân dân các bộ tộc Lào và nhân dân Đông Dương.Ngày 1/3/1949, khu kháng chiến Hạ Lào được thành lập

Để ngăn chặn sự phát triển của lực lượng kháng chiến Lào, thực dân Pháp xiếtchặt sự cai trị của chúng trên phần lớn lãnh thổ Lào bằng các biện pháp quân sự vàtiến hành nhều thủ đoạn tàn bạo, thanh toán các thế lực có xu hướng tiến bộ hoặc

trung lập, lập ra chính phủ cực hữu để phục vụ đắc lực cho mục đích chính trị củaPháp, tổ chức ra quân đội quốc gia Lào đặt dưới quyền chỉ huy của quân đội Pháp(14/7/1949).

Nhân dân Lào tập hợp xung quanh Mặt trận yêu nước Lào và Hoàng thânXuvanuvông vẫn tiếp tục đẩy mạnh cuộc kháng chiến Các lực lượng vũ trang yêunước Lào, có sự phối hợp của bộ đội tình nguyện Việt Nam, vừa vũ trang tuyêntruyền xây dựng cơ sở chính trị, vừa tiếp tục tổ chức đánh địch

Ngày 22/7/1949, Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp ra Huấn lệnh cho liênkhu IV về tình hình nhiệm vụ trước mắt, Huấn lệnh chỉ rõ phải mở rộng mặt trậnsang Lào[17;181], đẩy mạnh chiến tranh du kích ở đường 9, liên lạc với khu du kích

ở Bôlôven, mở rộng căn cứ du kích ở Xiêng Khoảng, hoạt động về phía Viên Chăn

và liên lạc với Sầm Nưa, có kế hoạch đào tạo cán bộ người Lào và người Việt đểtăng cường cho mặt trận Lào, chuẩn bị lực lượng khi có điều kiện có thể đưa sanghoạt động ở Lào, phối hợp kế hoạch mở rộng mặt trận Lào – Miên của Bộ

Đến cuối 1949, hàng loạt căn cứ gải phóng được xây dựng và mở rộng trên địabàn toàn quốc Lào Có nhiều căn cứ nối liền với vùng tự do Việt Nam, làm cho thếtrận liên hoàn Lào - Việt có điều kiện phát triển thuận lợi

Trải qua 3 năm (1947 – 1949) vừa xây dựng vừa chiến đấu, các lực lượng vũtrang Nghệ An đã trưởng thành về tổ chức chỉ huy và trình độ mọi mặt, có khả năngđáp ứng yêu cầu phát triển của tình hình Tháng 3/1950, trung đoàn 57 bàn giaonhiệm vụ chiến đấu ở miền Tây cho tiểu đoàn 198 Mường Xén để chính thức thamgia thnàh lập đại đoàn 304

Nhận nhiệm vụ, cán bộ chiến sĩ tiểu đoàn 198 bứoc ngay vào cuộc chiến đấu.Ngày 7/5/1950, đại đội 29, tiểu đoàn 198 chặn đánh địch tại Noọng Hét, diệt 25 tên,

có một quan hai Pháp

Theo chủ trương của Bộ tổng tư lệnh, ngày 19/5/1950, tại Linh Cảm - ĐứcThọ - Hà Tĩnh, liên khu IV tiến hành thnàh lập trung đaòan 120 quân tình nguyệnTrung Lào Lực lượng trung đoàn bao gồm cán bộ chiến sĩ bộ đội địa phương củahai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh, nhất là những đồng chí đã tham gia chiến đấu ở Lào

từ năm 1946 và một số cấp uỷ viên, đảng viên làm nòng cốt Trung đoàn quân tìnhnguyện sát cánh chiến đấu với quân đội Lào Itxala và các lực lưọng vũ trang yêunước Lào đã tạo điều kiện cho quân dân Lào phát triển chiến tranh du kích, mở rộngcăn cứ kháng chiến ở Xiêng Khoảng, TrungLào và Hạ Lào.

Trước sự phát triẻn của tình hình, sự lớn mạnh của cách mạng Lào nên cầnphải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và các tổ chức yêu nước cũng như phải tăngcường đoàn kết các lực lượng yêu nước.,do đó ngày 29/6/1950, Đảng cộng sảnĐông Dương triệu tập hội nghị cán bộ toàn Lào, Hội nghị xác định trong thời gian

1950 – 1951 phải cố gắng giành cho được lợi thế về mặt chính trị ở Lào, phải phốihợp chặt chẽ với cuộc kháng chiến của nhân dân Việt nam để giành thắng lợi vềmặt quân sự trên chiến trường Đông Dương Hội nghị còn đề ra nhiệm vụ triệu tậpĐại hội quốc dân Lào Ngày 13 – 15/8/1950 Đại hội quốc dân Lào đã họp thốngnhất các tổ chức quần chúng, thành lập mặt trận Lào Itxala và chính phủ khángchiến Lào Itxala Đại hội định ra 12 chính sách lớn thể hiện cương lĩnh chính trị củacách mạng Lào giai đoạn trước mắt Trong đó, khẳng định sự đoàn kết với các dântộc Việt Nam, Khơ Me đánh đuổi đế quốc Pháp Đây là một sự kiện chính trị quantrọng của nhân dân các bộ tộc Lào nhằm đẩy mạnh cuộc kháng chiến đến thắng lợi.Hơn thế Nữa, tình đoàn kết chiến đấu của quân dân Nghệ An với quân dân XiêngKhoảng – Trung Lào càng có thêm cơ sở vững chắc để phát triển tốt đẹp

Có thể nói những thắng lợi ở mặt trận miền Tây – Tây tiến đối với đảng bộ và quândân Nghệ An là thắng lợi có ý nghĩa chiến lược vì đã tích cực đánh địch, phá tanđược âm mưu thâm độc của thực dân Pháp chiếm đóng và sử dụng địa bàn phía Tâydùng người Việt đánh người Việt Đồng thời, động viên được tinh thần và lực lượngcủa quân dân toàn tỉnh phối hợp chiến đấu giúp đỡ bạn Lào trong việc xây dựng cơ

sở chính trị và lực lượng vũ trang, phát triển chiến tranh du kích, mở rộng các căn

cứ giải phóng, góp một phần tạo thế và lực đưa cuộc kháng chiến của hai nước tiếnlên trong giai đoạn mới

1950 đến 1954

Ngày 16/9/1960, ta mở chiến dịch Biên giới, để phối hợp với chiến dịch Biêngiới liên khu IV được lệnh đẩy mạnh hoạt động ở Trung Lào để gìm chân một bộphận lực lượng cơ động của địch.Thực hiện mệnh lệnh trên, tiểu đoàn 195 thuộc liênkhu IV phối hợp với bộ đội Bắc Lào tấn công địch ở Noong Hét,Mường Dương,Sầm Tớ, Sầm Nưa giam chân một bộ phận địch ở đây,không cho chúng rút bớt lựclượng để tăng cường cho chiến trường Bắc Bộ(Nghệ An lịch sử kháng chiến chốngPháp;226)

Bước sang 1951, trải qua 5 năm kháng chiến chống Pháp,phong trào cách mạng

ở mỗi nước đã phát triển và trưởng thành Cuộc kháng chiến của 3 nước ĐôngDương tuy có cùng 1 mục tiêu và cùng chung 1 chiến trường, nhưng đòi hỏi pải cómột tổ chức và một đường lối phù hợp với đặc điểm của mỗi nước Trước hoàn cảnhmới,để đáp ứng nhu cầu phát triển của cách mạng và phong trào kháng chiến của cả

3 nước, tháng 2/1951 Đại hội lần thứ II của Đảng cộng sản đông dương được triệutập Đại hội quyết định thành lập ở mỗi nước Đông dương một Đảng Mácxit cócương lĩnh cách mạng riêng ,thích hợp với hoàn cảnh cụ thể để lãnh đạo cuộc khángchiến từng bước tiến đến thắng lợi hoàn toàn.Tại Đại hội,Chủ Tịch Hồ Chí Minhđọc bản báo cáo chính trị, Người nêu rõ: ”Chúng ta kháng chiến,dân tộc bạn MiênLào cũng kháng chiến Bọn thực dân Pháp và bọn can thiệp Mỹ là kẻ thù của ta vadân tộc Miên Lào.Vì vậy,ta phải ra sức giúp đỡ kháng chiến Miên-Lào và tiến đếnthành lập mặt trận thống nhất các dân tộc Việt-Miên-Lào (25;25) Sau đại hội Đảngngày 11/3/1951, theo sáng kiến của Đảng ta triệu tập hội nghị của đại diện của nhândân 3 nước Việt Nam,Lào,Campuchia Hội nghị khẳng định: nhiệm vụ cơ bản củacách mạng Đông Dương là đánh đuổi kẻ thù chung: bọn xâm lược Pháp và can thiệpMỹ,làm cho 3 nước Việt Nam, Lào, Campuchia hoàn toàn độc lập,xây dựng 3 quốcgia mới, làm cho dân tộc 3 nước tự do,ấm no,sung sướng va tiến bộ,góp phần tíchcực vào hòa bình thế giới

Đại hội đại biểu lần thứ II của Đảng cộng sản đông dương và Hội nghị liênminh nhân dân ba nước Đông dương đầu năm 1951 đã góp phần tăng cường đoànkết chiến đấu giữa ba dân tộc,cùng chống kẻ thù chung, đặt cơ sở cho liên minh lâu

dài của ba dân tộc trong chặng đường lịch sử sau này cũng như tăng cường của quândân Nghệ an cho chiến trường Lào.

Ở mặt trận Trung Lào, liên quân Lào- Việt vừa tổ chức tác chiến,vừa tổ chức vũtrang tuyên truyền, đẩy mạnh công tác địch vận ở Mahảxay,Banaphào,được nhândân tin tưởng và cam kết sẽ phối hợp với bộ đội để kháng chiến

Sự giúp đỡ của liên khu IV nói chung và nghệ an nói riêng đối với bạn đãgóp phần thúc đẩy lực lượng bạn phát triển mạnh.Trong báo cáo của đồng chíPhumni Viêngvichít tại hội nghị ủy ban kháng chiến Trung Lào ngày 25/11/1951 đãnêu rõ kết quả của sự phối hợp giữa ta và bạn.do nắm vững phương châm hoạt độngvới ý thức trách nhiệm đầy đủ của mình các lực lượng vũ trang Trung Lào và bộ độitình nguyện Việt Nam đạt một số thắng lợi quan trọng, ủy ban kháng chiến và mặttrận Ítxala được kiện toàn, nhiều thôn bản thành lập được chính quyền và tổ chứcquần chúng Cơ sở cách mạng được củng cố ở một số vùng dọc Trường Sơn nhưCăm Cớt, Bulapha, Tà Ôi, Mường Dưong, Mahaxay, Keeng Coọc, Nhommarat Đếncuối 1952, Trung Lào đã có 479 cơ sở mặt trận thuộc 419 bản ở 60 xã toàn khu vực.Cán bộ lực lượng vũ trang được tăng thêm: Bulapha có 93 người, Mường Noòng cómột trung đội Đây là những hạt nhân của phong trào kháng chiến của bạn trong việchuấn luyện, tổ chức chống càn, bảo vệ chính quyền, phối hợp với lực lượng vũ trangLiên khu IV có hiệu quả Trên cơ sở có cán bộ, Uỷ ban kháng chiến Trung Làoquyết định thành lập mỗi bản một tiểu đội du kích làm lực lượng nòng cốt tháng1/1952, Liên khu IV giúp đoà tạo cho bạn 300 cán bộ, đây là lực lượng cốt cán đểxây dựng phong trào Nhờ vậy mà cuối 1952, Trung Lào có 130 tiểu đội du kích, 4đại đội địa phương và 2 đại đội chủ lực

Cuối năm 1952, cùng với cả nước, quân dân Nghệ An đã vượt qua nhữngnăm thử thách, xây dựng một tỉnh hậu phương vững mạnh, một lực lượng vũ trangđang ngày càng trưởng thành toàn diện sẵn sàng về mọi mặt đáp ứng yêu cầu nhiêm

vụ hết sức nặng nề của những năm tiếp theo

Cuối tháng 1/1953, Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá II họp hội nghịlần thứ 4 xác định nhiệm vụ năm 1953 của quân và dân ta là tiêu diệt sinh lực địch,

phá tan âm mưu “dùng người Việt trị người Việt”, “lấy chiến tranh nuôi chiến tranh”của địch; bồi dưỡng sức dân, tăng cường lực lượng kháng chiến.

Trong khi đó, trêan chiến trường Bắc Đông Dương, tổng chỉ huy quân đội Pháp

ở Bắc Bộ Chúng chia Thượng Lào thành hai khu: khu Mê Công và khu Trấn Ninh.Khu Mê Công gồm hai phân khu: Viên Chăn và Luôngphabăng, khu Trấn Ninh gồmhai phân khu: Sầm Nưa và Xiêng Khoảng Âm mưu của địch càng thúc đẩy thêmliên minh chiến lược giữa ta và bạn Lào cùng chống kẻ thù chung Trên cơ sở nhữngthoả thuận giữa hai Đảng, hai chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà và chính phủkháng chiến Lào Tháng 4/1953 quân tình nguyện Việt Nam và Quân đội Pathet Làophối hợp mở chiến dịch Thượng Lào nhằm tiêu diệt sinh lực địch, giải phóng đấtđai, đạp tan các cuộc càn quét của địch, thúc đẩy sự phát triển của cuộc kháng chiến

ở Lào, giải toả sự kiềm chế của địch đối với vùng tự do Việt Nam Trong thư gủi cácđơn vị chủ lực Việt Nam làm nhiệm vụ giúp cách mạng Lào, ngày 3/4/1953, chủtịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Lần này là lần đầu tiên các chú nhận nhiệm vụ quantrọng và ve vang như nhiệm vụ này, tức là giúp nhân dân nước bạn Mà giúp nhândân nước bạn tức là tự giúp mình”(hồ chí minh toàn tập, tập VI, NXB Sự thật, hànội, 1986, 401)

Thực hiện nhiệm vụ cấp trên giao phó, quân và dân Nghệ An đã tích cực chiviện sức người, sức của cho chiến trường Thượng Lào Các lực lượng chủ lực từLiên khu IV được điều động cũng như lực lượng vũ trang của tỉnh, bộ đội địaphương các huyện cũng đuợc huy động Đặc biệt phải kể đến sự giúp đỡ cũng nhưtinh thần khắc phục khó khăn của các anh chị dân công vận chuyển lương thực, thựcphẩm, vũ khí, đạn dược phục vụ chiến dịch

Bốn tháng trước ngày chiến dịch nổ súng, tỉnh Nghệ An đã tích cực chuẩn bịcông tác đảm bảo giao thông, chủ động đáp ứng một phần kế hoạch chiến lược 2năm của trung ương Khắc phục xong đường Đô Lương – Mường Xén sang Lào dài

170 km, làm 100 cầu phao, cầu tạm, hết 72900 công, nâng cấp mở rộng đường ĐôLương - Như Xuân (Thanh Hóa) dài 102 km, làm 3 cầu lớn, 52 cầu nhỏ, 53 cống, sử

dụng hết 1574152 công, làm xong đường Đô Lương –Nam Đàn dài 30 km hết 40190công

Sửa chữa đường ôtô Đô Lương - Diễn Châu 34 km,đường Phủ Quỳ - Yên Lý 38

km, đường 38 Yên Thành - Cầu Bùng, đường Bảo Nham - Phương Tích và đườngSen –Yên Thành dài 30 km nối miền ngược với miền xuôi Nạo vét kênh nhà Lê35656m3 đất cát

Tổng số ngày công làm giao thông trong 4 tháng la 1958800 công Tổng kinh phíchi trả nhân công là 3000 tấn gạo và sử dụng hết 200 tấn vật tư kỹ thuật

Hệ thống giao thông tại địa bàn Nghệ An đảm bảo cho chiến dịch đã có 270 kmđường ôtô chạy, 280 km đường xe bò, 480 km xe thồ, ba gác, kênh đào nhà Lê bảođảm cho thuyền lưu thông từ 20-25 ngày trong tháng

Bí thư liên khu ủy Hoàng Anh làm việc với bí thư tỉnh ủy Minh Châu về nhiệm vụchiến dịch Để bảo đảm bí mật, những cuộc họp bàn triển khai nhiệm vụ đều lấy tênHội nghị “lâm thổ sản”

Ngày 21/2/1953 tỉnh ủy mở hội nghị gồm đại biểu quân – dân – chính, Đảng bànthực hiện nhiệm vụ trên giao Cụ thể là:

Bảo đảm cung cấp đầy đủ cho đại đoàn 304, đoàn 81 quân tình nguyện Việt – Lào,tiểu đoàn 195 của tỉnh và các tiểu đoàn quân giải phóng Pathet lào chiến đấu trongtháng 4 và tháng 5 năm 1953 Tỉnh huy động dân công vận chuyển lương thực thựcphẩm, vũ khí, đạn dược phục vụ chiến dịch

Ủy ban kháng chiến hành chính tỉnh ra quyết định thành lập hhooij đồng cung cấpmăt trận với tên gọi “Ban lâm thổ sản tỉnh Nghệ An’ Cơ quan hội đồng cung cấpgọi là K311 đóng tại Đô Lương

Tỉnh huy động thuyền thuộc công đoàn vân tải Sông Lam, các xã Lạng Sơn,Dặng Sơn gồm 180 chiếc trọng tải từ 3 tấn đến 6 tấn Biên chế mỗi tổ 3 thuyền, mỗithuyền cho 6 người chèo giỏi Hơn 100 thuyền độc mộc của xã Luân Mai, Mỹ Lýchở mỗi thuyền từ 3 tạ đến 8 tạ vượt thác lên Mường Xén Nhân dân các huyện miềnxuôi nhận xay lúa nhộn nhịp suốt ngày đêm, sau đó chở gaọ lên nộp tại kho TùngSơn ( bên trên Bara đô Lương)

Để vận chuyển được hàng tới tiền phương Xiêng Khoảng, bộ đội dân công mởđường xuyên rừng Noọng Hét, Bản Ban Một dường qua núi Phu Quặc cao chót vótbên Đông nonga, bên Tây rét, mây phủ kín trời Đường mở đến đâu, Ban chỉ huycho đặt tram kho đến đó Trạm AB Phu Quặc, trạm AB1 đặt tại vị trí Hoi Ca Nhoi,trạm AB2 đặt tại Nận Tiệp, ttram AB3 đặt tại Na Phiên, trạm AB4 đặt gần đường thị

Tham gia chiến dịch có ddaij đoàn 308, 316 phối hợp với quân giải phóng Làođang dứng chân trên địa bàn Sầm Nưa do đồng chí Cayxonr Phômvihẳn chỉ huy Đạiđoàn 304 xuất quân từ NGhệ An tiến theo đường số 7 sang Xiêng KHoảng phối hợpvới tiêut đoàn giải phóng quân Pathet Lào do đồng chí Thao TU chỉ huy cùng đi vớihướng này có đồng chí Phu mivông vi chit đại diện chính phủ kháng chiến Lào.Ngày 9/4 chiến dịhc Thượng Lào mở màn, đại đoàn 304, tiểu đoàn 195, các đại đội

121, 123 và các tiểu đoàn giải phóng Pathet Lào tiến công giải phóng NOọng Hét.Ngày 17/4 giải phóng Bản Ban, Khang Khay, thị xã Xiêng KHoảng Tiểu doànPathet Lào do Thao TU chỉ huy làm chủ đoạn đường số 7 từ biên giới Việt - Lào tớiXiêng Khaỏng BỘ đội truy kích địch, 5300 dân công bám theo bộ đội tiếp tế lươngthực, thực phảm, tải thương, thu dọn chiến trường, chuyển gạo muối nông cụ chovùng giải phóng

Gần 3 thnag dầm Sương, dãi gió, vượt qua bom đạn địch, ăn uống kham khổ, đêmnhủ rừng thiếu lán trại, ngày lội suối trèo đèo, bệnh tật sốt rét hoành hành, bộ đội –dân công Nghệ An đã góp phần xứng đáng cùng các đại đoàn chủ lực phối hợp vớiquân dân nức bạn kết thúc thắng lợi chiến dịch THượng Lào Trong chiến dịch nay,

57 chiến sĩ dân công đã nằm lại trong lòng đất nước Triệu Voi, góp phần vun đắp

cho tình đoàn kết chiến đấu chống kẻ thù chung vì độc lập tự do cho hai dân tộc Việt– Lào.

Trong nỗi niềm xúc động sâu sắc, nhân dân các vùng sâu, vùng xa của bạn đượcgiải phóng đón nhận những nông cụ và những hạt muối chứa chan tình nghĩa từNghệ An chuyển tới nghẹn ngào không nói nên lời

Tiểu đoàn 195 nhân nhiệm vụ ở lại giúp bạn củng cố xây dựng vùng giảiphóng và được các đoàn cán bộ, đơn vị vũ trang và nhân dân Lào giúp đỡ thân tình.Tiểu đoàn chiến đấu độc lập trên một địa bàn rộng ở xa Tổ quốc đã vượt qua nhiềugian khổ hi sinh tự phấn đấu rèn luyên, biết dựa vào dân để xây dựng cư sở chính trịcho bạn Trong một thời gian ngắn, 54 làng bản đã lập xong uỷ ban khang chiến, 64làng bản xây dựng cơ sở chính trị và tổ chức tiểu đội du kích Đại đội 17 tiểu đoàn

193 do đại đội trưởng Hoàng Thông và chính trị viên Phan Mạnh Trọng chỉ huy làđơn vị có nhiều thành tích chiến đấu giúp bạn

Chiến dịch Thượng Lào với thắng lợi giải phóng toàn bôj tỉnh Sầm Nưa, mộtphần tỉnh Phongxalỳ và Xiêng Khoảng đã tạo nên một vùng giải phóng liên hoàn

4000 km2, giúp hậu phương kháng chiến của Lào nối liền vớí vùng tự do Thanh Nghệ - Tĩnh, tạo thế mới, lực mới cho cuộc đấu tranh cách mạng của hai dân tộcViệt – Lào

Cuộc chiến tranh ngày càng đẩy địch lún sâu vào thế bị động trên chiến trường Để cứu vãn tình thế, tháng 7/1953 Pháp cử tướng Nava sang làm Tổng chỉ huyquân đội viễn chinh Vừa nhạn chức, Nava cho ra đời một kế hoạch với nội dung:tập trung xây dựng một lực lượng cơ động mạnh, tổ chức những cuộc tiến côngmang tính chiến lược ở miền Nam, rồi ở miền Bắc nhằm tìm kiếm một chiến thắngquân sự để kết thúc chiến tranh có lợi cho Pháp

TRước tình hình đó, Bộ chính trị đã đề ra kế hoạch Đông – Xuân 1953 – 1954nhằm phá tan kế hoạch Nava: Trước mts là tạm thời tránh xa chỗ mạnh, đánh chỗyếu buộc chúng phải phân tán lực lượng đối phó với ta Hướng xác đinh tiến công làTây Bắc, Trung - Hạ Lào, Tây Nguyên Phương châm tác chiến là: tích cực, chủđộng linh hoạt, đánh chắc, tiến chắc

Thực hiện chủ trương của Bộ chính trị, tháng 11/1953, ta quyết định phối hợpvới bạn mở chiến dịch Trung Lào nhằm tiêu hao sinh lực địch, cắt đường giao thôngBắc – Nam Đông Dương, giải phóng đất đai, thu hút, giam chân quân cơ động Pháp,phá thế tập trung của chúng ở đồng bằng Bắc Bộ, mở rộng vùng giải phóng Trung –

Hạ Lào Đây là một trong các đòn chiến lược chuẩn bị và phối hợp với trận quyếtchiến chiến lược Điện Biên Phủ

Hai tỉnh Nghệ An – Hà Tĩnh vinh dự được giao nhiệm nhiệm vụ tổ chức dâncông chuyển lương thực thực phẩm phục vụ chiến dịch Trung Lào Đồng chí DươngVăn Dật – đại diện tỉnh Nghệ An trực tiếp phụ trách đoàn dân công Nghệ An ĐoànNghệ An gồm 20000 dân công, 1500 xe đạp thồ, 1006 dân công thuyền Ngày10/11/1953 tât cả dân công Nghệ An cùng hợp lực với 32000 dân công và 1800 xeđạp thồ tỉnh Hà Tĩnh chuyển 4600 tấn gạo lên Thanh Luyện – Chu Lễ - Tân Ấp xómCục Sau đó đoàn dân công Nghệ An được phân công phục vụ hỏa tuyến

Suốt thời gian chiến dịch, dân công đã bám sát đội hình bộ đội chiến đấu băng quađường 12, vừa đi vừa xẻ qua núi tiến về Ba Ngào, nhiều quãng phải theo la bàn, đạpgóc phương vị, cắt đường mà đi, đến nơi bộ đội đang nổ súng diệt địch Đại đội dâncông Anh Sơn trong một đêm vượt 38km để kịp theo bộ đội, đoàn xe thồ khi leođèo, tụt dốc lúc vượt suối tiến vào Mahảxay – Thà Khet Nhờ tương trợ lẫn nhau,phân công hợp lý dân công đã nâng năng suất vận chuyển bình quân từ 60kg lên130kg/chuyến Anh Nguyễn Văn Hán, Nguyễn Văn Hựu đội xe thồ Anh Sơn nânglên 240kg, được tặng thưởng huân chương chiến công hạng Ba, chị Thái Thị Trúc(thị trấn Đô Lương) được tặng danh hiệu chiến sỹ thi đua Đại đội 3 Diễn Châu đưanăng suất thồ bình quân lên 135kg Hai vạn dân công đã góp phần làm mọi việc: vậnchuyển lương thực, thực phẩm

Đồng chí Phan Sĩ Vinh trực tiếp dân một đơn vị mở đường từ trạm Y20 vềphía sau Địch ném bom vào Y20 Trạm trưởng Đồng, chính trị viên Cừ và 2 cán bộdân công hi sinh Ban chỉ huy đoàn và anh em lo mai táng chu đao rồi tiếp tục thựchiện nhiệm vụ Quân Pháp đánh ra Kavác, Pha Cuội, cắt tuyến vận chuyển các đạiđội xe thồ Không lùi bước, các đại đội Anh Sơn, Quỳnh Lưu, Quyết Tiến và đại đội

4 kiên quyết tổ chức kịp thoừi dời kho trạm, không để một hạt gao, viên đạn rơi vàotay địch Các đơn vị khác đảm nhận toàn bộ việc vận chuyển, chăm sóc thương binh

để bộ đội có điều kiện tiế tục phát triển thắng lợi

Vào đợt 3 chiến dịch, đại đội 4 và đại đội Quỳnh Lưu được giao nhiệm vụvượt đèo La Bồi, Ca Rong mở tuyến mới chuyển đạn, gạo cho trung đoàn 66 Suốt

16 ngày không rời đội hình tiến quân, hai đơn vị đã tự nguyện rút khẩu phần ănxuông 400gam và ăn cháo sắn 2 ngày để dành gạo cho bộ đội đủ ăn

Đã hết hạn phục vụ chiến dịch nhưng theo yêu cầu của chiến trường, kãnhđạo đoàn kêu gọi anh chị em tiếp tục ở lại phục vụ Đa số cán bộ, đảng viên, dâncông nhất loạt xung phong tình nguyện Các đơn vị dân công vừa bám sát phục vụ

bộ đội đánh bại các cuộc tấn công của địch tái chiếm thị xã Thà Khẹt và địa bànthuộc tỉnh Khăm MUộn bảo vệ vùng giải phóng, vừa theo sát đội hình tiến quânxuống vúng đường 9 Đường 9 vào xuân nhưng gió mùa Đông Bắc vẫn kéo dài hàngtháng Dân công dầm trong mưa, rét, chăm chút gói bọc cẩn thanạ từng sọt hàng, chechắn chu đoá cho mỗi cáng thương binh, vượt qua bom gầm, đạn réo Tại đây cácđơn vị bộ đội đã diẹt gọn các vị trí Pha Lan, Huxolai, Xêtamốc, Mường Phìn Trungđoàn 18 đánh bại nhiều cuộc hành quân càn quét của địch, cắt đứt tuyến đường giaothông chiến lược Xavanakhẹt – Đông Hà - Huế - Đà Nẵng và mở rộng vùng giảiphóng xuống miền Đông tỉnh Xavanakhẹt

Suốt 7 thnág ròng dân công NGhệ An đã không quản ngại khó khăn, gian khổhiểm nguy giữ nghieme kỉ luật chiến trường, kỉ luật quan hệ với nhân dân và quânđội bạn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ phục vụ chiến dịch, để lại chiến công và tìnhcảm đẹp đẽ không thể nào phai trong lòng bộ đội ta và bạn Lào

Đồng chí Hoàng Sâm – Tư lệnh chiến dịch đã đánh giá: “Dân công không chỉ là lựclượng hùng hậu vận chuyển tiếp tế, cứu nạn, tải thương mà còn là lực lượng chiếnđấu nữa”

ĐỒng chí Phumi Vông vichít đai diện chính phủ trung ương Lào khi về dự lễmừng chiến thắng giải phóng thị xã Thà Khẹt rất cảm động ttrước tình cảm quốc tếsâu nặng và trong sáng của các chiến sĩ dân công Nghẹ An

Cùng thi đua với dân công, tiểu đoàn 195 cuả tỉnh cùng các đại đội bộ đội địaphương 123, 124, 125; các trung đội 60, 70, 71 được giao nhiệm vụ hoạt động trênhướng đường 7 vừa lập công trong chiến đấu, vừa xây dựng phát triển được nhiều

cơ sở, giupa bạn giữ vững vùng giải phóng

22/12/1953 chiến dịch mở màn, đến thnág 4/1954 chiến dịch kết thúc Trongchiến dịch này ta đã lạo ganà 3000 địch, giam chân 2 binh đoàn cơ động của chúng,góp phần phân tán khối quân cơ động cua địch ở chiến trường Bắc Bộ, phối hợp vớichiến dịch Điện Biên Phủ Địch tuy chiếm đựoc Banaphào nhưng chúng không pháđược tuyến cung cấp của ta Chiến thắng Trung Lào đã làm cho báo chí ở Pari la ó:Đông Dương đã bị cắt làm đôi

Khi đánh giá về tác dụng của mặt trận Lào, kí giả Pháp Rôbe Ghilanh đã nhận xét:mặt trạn Lào quả là một cái bơm,bơm cạn hết gần nguồn sinh lực của các mặt trậnkhác

Tính chung trong Đông xuân 1953-1954,mặt trận Trung-Hạ Lào đã tiêu diệt

6115 tên địch,bẻ gãy tuyến phòng ngự đường 12,cắt đường 9, giải phóng 400000

km2 và 40000 dân, khai thông căn cứ địa của bạn từ Thượng Lào đến hạ Lào,thunhiều vũ khí,bảo vệ được hậu phương Thanh –Nghệ Tĩnh,phá vỡ âm mưu củng cốTrungLaof của địch, phá tan âm mưu tập trung binh lực của Nava, đã cùng nhân dân

và các lực lượng cách mạng Lào xây dựng và củng cố vùng giải phóng.bên cạnhđó,ta và bạn vẫn có những thiếu sót nhất định trong quá trình tác chiến như đánh giáđịch không đúng mức,không đánh giá được sự lúng túng của địch, cũng như cố gắngcủa chúng,bỏ lỡ cơ hội diệt địch

Sau 55 ngày đêm chiến đấu anh dũng,ngày 7/5/1954 ta đã tiêu diệt tập đoàn cứđiểm Điện Biên Phủ :”Điện Biên Phủ đã điểm tiếng chuông báo giờ chết của chủnghĩa thực dân Pháp không những ở Việt Nam mà cả ở bộ phận còn lại trong khốithuộc địa của nó (sức mạnh Việt Nam,QĐND,HN,1976,114)

Đối với nhân dân 3 nước Việt Nam,Lào, Campuchia, chiến thắng Điện Biên Phủkhông chỉ là thắng lợi to lớn của nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chốngthực dân Pháp mà còn là thắng lợi của tình đoàn kết chiến đấu liên minh giữa quân

đội và nhân dân ba nước,trong đó quân đội và nhân dân Việt Nam đảm nhiệm vai tròchính trên các chiến trường Chiến cuộc Đông Xuân 1953-1954 và chiến thắng ĐiệnBiên Phủ đã tạo cơ sở thuận lợi cho mặt trận đấu tranh ngoại giao của ta ở hội nghịGiơnevơ, kết thúc chiến tranh, lập lại hòa bình, độc lập ba nước Việt Nam- Lào-Campuchia.

Tuy nhiên, trong bối cảnh quốc tế có sự đan xen, toan tính của nhiều thế lực chonên giải pháp Giơnevơ chưa phản ánh hết những thắng lợi trên chiến trường màquân dân 3 nước Đông Dương đã giành được Theo đó, Việt Nam mới chỉ giảiphóng được nửa nước,ở Lào là 2 tỉnh Sầm Nưa và Phongxali, Campuchia lực lượngkháng chiến phải phục viên tại chỗ

Mặc dù vậy giải pháp Giơnevơ cũng đánh dấu mộc quan trọng,kết thúc thắng lợicuộc đấu tranh chống Pháp của nhân dân ba nước Đông Dương Đây cũng la thắnglợi của quan hệ đoàn kết chiến đấu Việt Nam-Lào, trong đó góp 1 phần không nhỏ làhoạt động tình nguyện của quân dân Nghệ An đối với cách mạng Lào

1.3 Tiểu kết chương 1.

Như vậy, do quan hệ chặt chẽ về địa -văn hóa, địa-lịch sử, địa- kinh tế, đặc biệt là

về địa -chính trị- xã hội mà nhân dân liên khu IV,đặc biệt là nhân dân Nghệ An đã

có sự giúp đỡ nhân dân các bộ tộc Lào, đó là điều tất yếu khách quan

Trong suốt chiều dài lịch sử,nhân dân Nghệ An và nhân dân các tỉnh Lào cùngchung biên giới và biết đoàn kết với nhau, bồi đắp mối quan hệ ấy bởi họ đều:

“ Làm ruộng chung nương

Làm nương chung núi

Ăn chuối cùng chung một bẹ

Đánh giặc cùng chung một kẻ thù”

Tình đoàn kết đạc biệt ấy là cơ sở, nền tảng, để rồi trong kháng chiến chốngPháp,dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ, quân dân Nghệ An luôn giữ trọn tìnhnghĩa thủy chung với nhân dân các bộ tộc Lào, sát cánh cùng nhau: “hạt gạo cắn đôi,cọng rau sẻ nửa”

Trong kháng chiến chống Pháp (1945-1954), thực dân Pháp cố tìm mọi cáchhòng chiếm đóng toàn bộ lãnh thổ, nhất là làm chủ cánh đồng Chum-XiêngKhoảng,để khống chế Bắc Đông Dương, uy hiếp trực tiếp và đánh chiếm các tỉnhNghệ An- Thanh Hóa -Hà Tĩnh.

Nắm vững âm mưu thâm độc của kẻ thù, cùng với đường lối đoàn kết quốc tếchiến đấu của Đảng ta và Đảng Nhân dân cách mạng Lào, đảng bộ, quân dân Nghệ

An cùng các tỉnh bạn Lào có cùng biên giới đã kề vai, sát cánh chống kẻ thù chungthực dân Pháp

Kẻ địch luôn sẵn sàng tấn công hậu phương của ta từ phía Tây, vì vậy bảo vệ

an toàn miền Tây là một vấn đề không những có ý nghĩa sống còn của Nghệ An màcòn liên quan trực tiếp đến mối liên kết hậu phương Thanh - Nghệ - Tĩnh

Thực tế diễn biến trong cả quá trình cuộc kháng chiến cho thấy, không thể có antoàn ổn định ở biên giới phía Tây khi các tỉnh bạn Lào ở tiếp giáp bị địch phá hoại.Ngược lại, miền Tây Nghệ An không ổn định thì các tỉnh Bạn cũng gặp nhiều khókhăn

Suốt 9 năm kháng chiến, cán bộ chiến sĩ nhân dân Nghệ An đã đồng cam cộngkhổ, chia ngọt sẻ bùi, chiến đấu cùng lực lượng vũ trang nhân dân Bạn, xây dựnggom góp những chiến công nhỏ thành lớn

Bạn trưởng thành vững mạnh nhiều mặt, vừa tự đảm đương nhiệm vụ cách mạngcủa dân tộc mình, vừa góp phần tích cực tăng cường sức mạnh liên minh chiến đấuLào-Việt

Do đặc điểm vị trí, khả năng của một tỉnh hậu phương liên khu IV đối vớichiến trường Bắc Bộ, Trung và Thượng Lào đảng bộ và quân dân Nghệ an đã vậndụng nhiều hình thức liên minh cùng bạn chiến đấu:

• Các cấp lãnh đạo hai nước gặp nhau, hội đàm thỏa thuận,quyết định nhữngnhiệm vụ chung trao đổi kinh nghiệm, thống nhất các biện pháp thưc hiện

• Ta đã giúp bạn đào tạo cán bộ, đặc biệt là đào tạo bồ dưỡng cán bộ cơ sở cốtcán

• Các đơn vị vũ trang, cán bộ cơ sở phối hợp với nhau hoạt động trên địa bànđược phân công Hai bên có những quy ước về lực lượng vũ trang ta sangđánh địch trên đất Bạn hoặc lực lượng vũ trang Bạn tạm thời đứng chân trênđất ta.

• Trong chiến dịch Thượng Lào nhân dân Nghệ An đảm nhận cung cấp vậnchuyển phần lớn lương thực , vũ khí phục vụ quân đội Pathét Lào phối hợpvới quân đội nhân dân Việt Nam chiến đấu và còn mang theo nhiều nông cụ,thuốc chữa bệnh giúp nhân dân vùng giải phóng phục hồi sản xuất

Những biểu hiện về nghĩa tình quốc tế trong sáng của quân và dân Nghệ an càngthấm sâu lời dạy của Bác Hồ “ Giúp bạn là tự giúp mình”

Nhận thức sâu sắc mục đích, ý nghĩa chiến lược liên minh Việt-Lào, đảng bộ quân

và dân Nghệ An nêu cao tinh thần yêu nước chân chính và tinh thần quốc tế cao cả,vun đắp mối tình đoàn kết đặc biệt trong sáng thủy chung của hai dân tộc “ Mãi mãixanh tươi, muôn đời bền vững”

Hoạt động của quân dân Nghệ an trong giai đoạn này chính là nền tảng,là tiền đềquan trọng cho hoạt động giúp đỡ đối với Lào trong giai đoạn sau

Chương 2 Hoạt động giúp đỡ về quân sự của Nghệ An đối với cách mạng Lào trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 –

1975).

2.1.Những nhân tố mới dẫn đến sự giúp đỡ của Nghệ An đối với cách mạng Lào trong thời kì chống Mỹ cứu nước (1954 – 1975).

2.1.1.Chính sách của Mỹ đối với Việt Nam và Lào sau năm 1954.

Trước chiến tranh thế giới thứ hai, vì điều kiện chưa cho phép, nên Mỹ chưachú ý đến bán đảo Đông Dương Đại chiến thế giới thứ hai bùng nổ, “Mỹ mới thọcsâu bàn tay của mình vào Đông Dương” [4;27].Chỉ sau khi Đông Dương bị Nhậtchiếm đóng, Mỹ mới nhận ra đây là tiền đồn chiến lược giám sát con đường biểnquan trọng ở Đông Nam Á[6;38]

Kết thúc chiến tranh thế giới thứ hai cũng là lúc bùng nổ mâu thuẫn ý thức

hệ Trước sự lớn mạnh của Liên Xô và các nước Đông Âu cũng như phong trào giảiphóng dân tộc ở các nước Á, Phi, Mỹ latinh, đặc biệt là sự lớn mạnh của cách mạngTrung Quốc, sự thất bại của thực dân Pháp trên chiến trường Đông Dương làm Mỹ

và thế giới tư bản chủ nghĩa lo ngại về cái gọi là “sự bành trướng của chủ nghĩacộng sản” ở Đông Nam Á và các nơi khác Vì lẽ đó mà thuyết Đôminô ra đời Theo

đó, Mỹ tính toán rằng với sự thắng lợi của cách mạng Trung Quốc, cộng sản TrungHoa sẽ tiếp tục phát triển xuống phía Nam, Đông Dương sẽ bị biến thành cộng sản

và không chừng sẽ là Đông Nam Á, ở bên kia Thái Bình Dương là biên giới nước

Mỹ Ở phía Đông sau Trièu Tiên sẽ là Nhật Bản, Philippin và cũng tương tự phíaĐông Nam sẽ là nước Mỹ Đó là lý do chính phủ Mỹ sốt sắng tìm cách ngăn chặn sự

bành trướng của cộng sản ở cả hai phía Đông Dương và Triều Tiên đã được lựachọn để hình thành “những con đê ngăn làn sóng đỏ”.

Đối với Đông Nam Á, đến năm 1950 Mỹ tìm mọi cách giải quyết vấn đềInđônêxia với sự rút lui của Hà Lan, nhưng đây cũng là lúc Mỹ can thiệp sâu vàochiến trường Đông Dương hi vọng Pháp sẽ thắng cuộc, ngăn chặn là sóng chủ nghĩacộng sản tràn xuống Đông Nam Á Sở dĩ Mỹ can thiệp vào Đông Dương vì Mỹ pháthiện ra rằng cuộc đấu tranh ở Inđônêxia do giai cấp tư sản lãnh đạo, còn ở Việt Nam

do Đảng cộng sản lãnh đạo Do đó Mỹ có thể hoà hoãn ở Inđônêxia nhưng ở ViệtNam Mỹ không thể bỏ cuộc Vừa giúp Pháp đồng thời Mỹ tìm mọi cách dọn đường

để gạt Pháp, nắm lấy Đông Dương

Tháng 7/1954, Hiệp định Giơnevơ được kí kết Theo đó, Pháp và các nướctham dự công nhận độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của ba nước ĐôngDương Hiệp định Giơnevơ đã đạt được một giải pháp quân sự kèm theo giải phápchính trị Việt Nam tạm thời bị chia làm hai miền, lấy vĩ tuyến 17 làm giới tuyếntạm thời, hai bên tập kết chuyển quân, Pháp rút quân về miền Nam để rút quân vềnước, lực lượng kháng chiến rút về miền Bắc Việt Nam sẽ được thống nhất vàotháng 7/1956 bằng cuộc tổng tuyển cử tự do trong cả nước

Ở Lào, lực lượng kháng chiến tập kết về hai tỉnh Sầm Nưa và Phongxalì vàmột hành lang nối hai vùng với diện tích 22000 km2 Lúc này bạn chỉ có 300 Đảngviên cộng sản, 600 quần chúng cảm tình với Đảng, kinh nghiệm về mọi mặt còn nonyếu, nhất là cán bộ chủ chốt So sánh lực lượng giữa ta và bạn thì chưa có lợi chobạn

Với Hiệp định Giơnevơ, Việt Nam được giải phóng nửa nước, từ vĩ tuyến 17trở ra Với Lào chỉ mới giải phóng được hai vùng tập kết : Sầm Nưa và Phongxalì Trước sự thắng lợi của nhân dân dân ba nước Đông Dương, Mỹ không thể làmngơ Từ thái độ trung lập đối với cuộc chiến Việt – Pháp, đến năm 1950 Mỹ bắt đầucan thiệp và đến Hội nghị Giơnevơ những toan tính của người Mỹ đã thể hiện rõ

Mỹ không để cho mình bị ràng buộc vào những điều khoản của Hiệp định bằng việckhông kí vào hiệp định nhằm mục đích dọn đường thay chân Pháp

Tiếp đó, 31/5/1954, Mỹ đem hàng không mẫu hạm CAT hoạt động công khai

ở Việt Nam, ráo riết giúp bọn ngụy thành lập các sư đoàn nhẹ và các đơn vị bộ binh.25/6/1950, Mỹ ép Bảo Đại, gạt Bửu Lộc khỏi ghế Thủ tướng, đem Ngô Đình Diệm– lá bài được Mỹ chọn từ 1950 lên thay Cuối tháng 5/1954, được sự giúp đỡ của

Mỹ quân lực Việt Nam cộng hoà đã phát triển lên tới 24900 người [6;39]

Chỉ mấy tháng sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Mỹ đã hoàn tất các khâu cuối cùng

để chuẩn bị dựng lên chính phủ Ngô Đình Diệm nhằm khuyếch trương thế giới tự

do 23/7/1954, Ngoại trưởng Mỹ Đalet tuyên bố: Từ nay về sau vấn đề bức thiếtkhông phải là than tiếc dĩ vãng, mà lợi dụng thời cơ thất thủ ở miền Bắc Việt Namkhông mở đường cho chủ nghĩa cộng sản bành trướng ở Đông Nam Á và Tây NamThái Bình Dương.*

Tháng 9/1954, Mỹ cùng một số nước đồng minh của mình thành lập khối quân

sự SEATO, đặt miền Nam Việt Nam dưới sự bảo trợ của khối này Tháng 5/1956,Pháp rút hết quân ở miền Nam trong khi những điều khoản trong hiệp định có liênquan đến trách nhiệm của họ chưa được thi hành Trong đó có điều khoản về tổ chứctổng tuyển cử hai miền Nam - Bắc Việt Nam Pháp đẩy trách nhiệm thi hành nhữngđiều khoản còn lại của hiệp định cho Mỹ và Diệm kế tục Pháp ở miền Nam ViệtNam.Chính quyền Ngô Đình Diệm với sự giúp đỡ của Mỹ đã ra sức phá hoại hiệpđịnh Giơnevơ, từ chối hiệp thương với chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (Mỹ

đã tính toán rằng nếu tổng tuyển cử chính phủ cụ Hồ sẽ được 80% số phiếu ) Đếnthời hạn tổng tuyển cử tháng 2 năm 1957, Ngô Đình Diệm tuyên bố : không có hiệpthương tổng tuyển cử, chúng ta không kí hiệp định Giơnevơ, bất cứ phương diện nàochúng ta cũng không bị ràng buộc bởi hiệp định đó Theo đó chính quyền họ Ngô đã

tổ chức tuyển cử riêng rẽ, lập quốc hội lập hiến (5/1956), ban hành hiến pháp ViệtNam Cộng Hoà (10/1956), tiến hành thanh trừng, tàn sát các thế lực chính trị đốilập…Với những hành động trên, Mỹ-Diệm đã phá hoại trắng trợn hiệp địnhGiơnevơ, biến miền Nam Viêt Nam thành một căn cứ quân sự của Mỹ

Đối với Lào, âm mưu của Mỹ cũng nhằm biến Lào thành thuộc địa kiểu mớicủa mình thông qua chính quyền tay sai