Cấu tạo hoá học của prôtêin bậc hai Cấu trúc bậc hai của protein - liên kết hydrogen Liên kết hydrogen được phát hiện nhờ phương pháp quang phổ phần hồng ngoại bị mạch này hấp phụ.. Li
Trang 1Cấu tạo hoá học của
prôtêin (bậc hai)
Cấu trúc bậc hai của protein - liên kết hydrogen
Liên kết hydrogen được phát hiện nhờ phương pháp quang phổ (phần hồng ngoại bị mạch này hấp phụ)
Liên kết hydrogen thường xuất hiện trong những hợp chất có hiện tượng phân cực rõ rệt trong phân tử
Ví dụ ở nước, do sự phân cực mà ở nguyên tử oxy có điện tích âm dư và ở
Trang 2hydro có điện tích dương dư Khi hai phân tử nước nằm gần nhau đến một mức
độ nhất định, giữa các điện tích dư đối dấu của chúng sẽ xảy ra liên kết phụ, gọi là liên kết hydrogen Đặc tính của liên kết này là không cố định mà có tính linh động, lực liên kết của nó yếu gấp 10 - 12 lần so với liên kết đồng hoá trị
Trên mặt phẳng có thể biểu diễn liên kết hydrogen do các nhóm - Co - NH - của hai chuỗi peđtid như sau:
Trang 3Dựa vào số liệu về kích thước phân
tử và góc tạo nên bởi các gốc acid amin, người ta cho rằng chuỗi peptid trong protein tự nhiên thường cuộn theo hình xoắn ốc
Có nhiều kiểu xoắn ốc như α, β, γ Nhưng loại xoắn ốc kiểu α (alfa) được nhiều người cho là gần chân lý nhất Đặc điểm của loại này là mạch hydrogen giữa các liên kết peptid chiếm
số đông, tạo cho xoắn ốc thế ổn định nhất
Trang 4và những nguyên tử sinh liên kết peptid -
CO - NH - đều nằm trong một mặt phẳng
- Nhiều protein của cơ, máu, các mô mềm chứa các đoạn xoắn chuỗi peptid cuộn lại theo hình lò xo, tạo thành những bước xoắn Bước xoắn chứa 3,7 gốc acid amin
- Dạng gấp nếp β là cấu trúc bậc hai đặc trưng cho nhiều protein dạng sợi như keratin ở lông, sừng, móng
Liên kết hydrogen giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong tính cơ động, linh hoạt của các phân tử sinh học, của protein cũng như mô bào Chính cấu trúc bậc hai đã làm cho phân tử protein mềm dẻo có thể đàn hồi được
Trang 5Mặc dù cấu trúc protein được củng cố rất nhiều bằng liên kết hydrogen, nhưng các thí nghiệm về hoá lý cho thấy rằng cấu tạo vòng xoắn ốc trong dung dịch không
đủ bền và sẽ bị bung ra thành chuỗi nối Điều này đưa đến việc đề ra cấu trúc bậc
ba với nhiều loại liên kết có tác dụng ổn định đáng kể những mi xen protein dạng cầu