Chuyên đề: KINH NGHIỆM BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN TIN HỌC

Về phía giáo viên: - Chưa có biện pháp tốt để chọn đúng đối tượng học sinh cho việc bồi dưỡng học sinh giỏi; - Chưa xác định được các nội dung ôn tập và chưa có tài liệu ôn cho các em

0

MỤC LỤC PHẦN I: CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI 1

KINH NGHIỆM BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN TIN HỌC, BÙI THANH TIỆN, THCS MỸ PHƯỚC

2

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BỒI DƯỠNG ĐỘI TUYỂN HỌC SINH GIỎI MÔN TIN HỌC, QUÁCH ĐỨC HIỆP, THCS AN HIỆP. 8

CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI Ở TRƯỜNG THCS HUỲNH HỮU NGHĨA, TỔ LÝ – TIN –

CN, THCS HUỲNH HỮU NGHĨA 13

MỘT SỐ KINH NGHIỆM BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN TIN HỌC TRƯỜNG THCS MỸ PHƯỚC

A, NGUYỄN TUẤN ĐẠT, THCS MỸ PHƯỚC A 17

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TỔ CHỨC ÔN THI HỌC SINH GIỎI Ở TRƯỜNG THCS DÂN TỘC NỘI TRÚ HUYỆN LONG PHÚ, VÕ VĂN QUỐC, THCS DTNT LONG PHÚ 23

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI, TRẦN CÔNG SÁCH, THCS VĨNH THÀNH 27

PHẦN II: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TIN HỌC Ở ĐƠN VỊ 31

THỰC TRẠNG CỦA VIỆC GIẢNG DẠY BỘ MÔN TIN HỌC VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC, MÔN TIN HỌC Ở TRƯỜNG THCS HƯNG PHÚ, NGUYỄN MINH CƯỜNG 32

MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TIN HỌC Ở TRƯỜNG THCS THUẬN HƯNG, TĂNG HỮU LỢI 39

KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP “NÊU VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ” TRONG DẠY HỌC MÔN TIN HỌC CHO HỌC SINH THCS, TRỊNH HOÀNG PHÚC, THCS AN THẠNH TÂY 47

GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TIẾT THỰC HÀNH MÔN TIN HỌC, SƠN PHƯỚC, THCS LẠC HÒA 56

THỰC TRẠNG CỦA VIỆC GIẢNG DẠY BỘ MÔN TIN HỌC VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI PPDH MÔN TIN HỌC, HUỲNH MINH TÍNH, THCS AN THẠNH NAM 61

PHẦN III: CÔNG TÁC ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ HỌC SINH Ở BỘ MÔN TIN HỌC 65

“KINH NGHIỆM TRONG VIỆC ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ HỌC SINH Ở BỘ MÔN TIN HỌC TRƯỜNG THCS MỸ TÚ”, NGÔ THỊ KHÉO 66

KINH NGHIỆM TRONG VIỆC ĐỔI MỚI KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ HỌC SINH Ở BỘ MÔN TIN HỌC, TRẦN TRUNG NGHĨA, THCS THUẬN HƯNG 70

PHẦN IV: TỔ CHỨC GIẢNG DẠY TĂNG CƯỜNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN CHO GIỚI TRẺ HỘI NHẬP VÀ PHÁT TRIỂN 74

TỔ CHỨC GIẢNG DẠY TĂNG CƯỜNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN CHO GIỚI TRẺ HỘI NHẬP VÀ PHÁT TRIỂN Ở TRƯỜNG THCS HUỲNH HỮU NGHĨA, NGHIÊM MINH TUẤN 75

TĂNG CƯỜNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN CHO GIỚI TRẺ HỘI NHẬP VÀ PHÁT TRIỂN Ở TRƯỜNG DÂN TỘC NỘI TRÚ MỸ TÚ, TRÀ THỊ OANH 83

PHẦN V: NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG CƠ SỞ VẬT CHẤT PHỤC VỤ DẠY HỌC MÔN TIN HỌC Ở TRƯỜNG THCS 89

NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG CƠ SỞ VẬT CHẤT PHỤC VỤ DẠY HỌC, LÂM NHẠN, THCS MỸ

PHẦN VI: DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ Ở BỘ MÔN TIN HỌC 101

DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ MÔN TIN HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CỞ SỞ, ĐOÀN HOÀNG VŨ, THCS PHÚ MỸ 102

DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TRƯỜNG THCS MỸ PHƯỚC A, DƯƠNG VIỆT SANG 111

“DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ” CHỦ ĐỀ TIN HỌC 8 “BIẾN TRONG CHƯƠNG TRÌNH”, NGUYỄN THỊ BÍCH CHIÊN, THCS DTNT MỸ TÚ 117

1

XFVFSDF

bồi dưỡng học sinh giỏi của giáo viên các trường THCS Mỹ Phước,

THCS Huỳnh Hữu Nghĩa, THCS Mỹ Phước A của huyện Mỹ Tú; THCS

An Hiệp huyện Châu Thành, THCS DTNT huyện Long Phú và THCS

Kinh nghiệm bồi

dưỡng học sinh giỏi,

Bùi Thanh Tiện, Giáo

viên trường THCS Mỹ

Phước

Một số giải pháp nâng cao chất lượng bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi môn tin học, Quách Đức Hiệp, Giáo viên trường THCS An Hiệp, Châu Thành

Công tác bồi dưỡng

học sinh giỏi ở trường

THAM LUẬN 4

Một số kinh nghiệm tổ chức ôn thi học sinh giỏi ở trường THCS DTNT huyện Long Phú, Võ Văn Quốc, Giáo viên trường THCS DTNT huyện

Long Phú

THAM LUẬN 5

Một số kinh nghiệm trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, Trần Công Sách, Giáo viên Trường THCS Vĩnh Thành, Thạnh Trị

PHẦN

CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI

I

2

Chuyên đề:

KINH NGHIỆM BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN TIN HỌC

Bùi Thanh Tiện Giáo viên trường THCS Mỹ Phước

I THỰC TRẠNG

Những ngày đầu tiên tổ chức bồi dưỡng cho đội tuyển học sinh giỏi

trường để tham gia dự thi cấp huyện gặp rất nhiều khó khăn:

1 Về phía giáo viên:

- Chưa có biện pháp tốt để chọn đúng đối tượng học sinh cho việc bồi

dưỡng học sinh giỏi;

- Chưa xác định được các nội dung ôn tập và chưa có tài liệu ôn cho các

em, dẫn đến việc ôn theo cảm hứng, không có kế hoạch lộ trình rõ ràng, kết quả

không cao;

- Phương pháp ôn tập của giáo viên chưa kích thích được động cơ học tập

và tạo niềm tin cho các em

2 Về phía học sinh:

- Đa số các em trong đội tuyển nhà xa trường điều kiện đi lại khó khăn, tất

cả đều không có máy tính ở nhà, chủ yếu tiếp cận nhiều với máy tính ở trường

nên chưa có nhiều thời gian luyện tập

- Các em còn ngại khó, chưa có sự quyết tâm tham gia ôn tập, một số em khác chưa thật sự tin tưởng khả năng ôn tập của giáo viên

II GIẢI PHÁP

1 Thời điểm chọn học sinh:

Trong quá trình giảng dạy phát hiện học sinh năng khiếu và tiến hành chọn vào cuối HKI của lớp 6 hoặc lớp 7 Vì khi chọn những học sinh ở các lớp này giáo viên sẽ có thời gian dài để ôn tập các nội dung đầy đủ và hoàn chỉnh

hơn

2 Cách chọn học sinh vào đội tuyển:

- Bước một: Xác định đối tượng

Kiểm tra kết quả học tập gần nhất (kết quả HKI, hoặc kết quả cuối năm)

và tìm hiểu hoàn cảnh gia đình của các em có tạo được sự thuận lợi cho các em trong quá trình ôn tập hay không?

- Bước hai: Tìm hiểu sở thích của học sinh dự kiến sẽ lựa chọn

3

Bước này nhằm đánh giá học sinh, không chọn theo cảm hứng, qua đó

GV cũng có thể gợi ý và định hướng đúng cho học sinh trong việc chọn môn thi nếu như học sinh thực sự đủ năng lực

- Bước ba: Làm bài test bằng công việc thực tế để thử tính kỷ luật và lòng

kiên nhẫn của học sinh

+ Tính kỷ luật đó là nghiêm chỉnh về giờ giấc ôn tập: giờ ôn và giờ kết thúc là phải đúng giờ Thường thì ở đây tôi ôn buổi chiều bắt đầu 13h30 kết thúc tùy theo buổi, buổi sáng bắt đầu 7h30 kết thúc tùy theo buổi mà giáo viên giao công việc

- Lòng kiên nhẫn và niềm tin của học sinh: Giáo viên giao việc cho học sinh tự nhập dữ liệu vào trang tính từ 3-5 tuần mà không có giáo viên theo dõi, nhưng giờ giấc phải theo quy định

Sau khi thực hiện các bước nêu trên nếu học sinh đáp ứng được các yêu cầu của giáo viên đưa ra chứng tỏ học sinh có tư tưởng vững vàng có tính kỹ luật, có lòng kiễn nhẫn, có phẩm chất đạo đức tốt, có tính cầu tiến lúc này ta mới tiến hành ôn học sinh

3 Kế hoạch ôn tập:

Giáo viên cần phải có kế hoạch ôn tập cụ thể phù hợp với từng đối tượng học sinh, ở đây tôi nêu ra hai kế hoạch một là kế hoạch tổng thể, hai là kế hoạch cho từng đối tượng học sinh

a) Kế hoạch tổng thể:

- Đối với học sinh lớp 6, sau khi chọn học sinh vào cuối học kì I (HKI) tôi bắt đầu ôn vào đầu học kì II (HKII), mỗi tuần tôi ôn một buổi cho đến hết năm học, nội dung ôn chủ yêu là cho các em nhập dữ liệu vào trang tính

- Đối với học sinh lớp 7: Bắt đầu ôn học sinh đầu năm học đến hết HKI, nội dung chủ yêu là định dạng trang tính và một số hàm cơ bản Nếu chọn học sinh từ lớp 7 thì ôn cả hai phần đó là nhập, định dạng và sử dụng một số hàm cơ bản Sang HKII, nội dung ôn là một số bài tập kết hợp nhiều hàm và bài tập nâng cao THời lượng ôn tập là 1 buổi/tuần

- Đối với học sinh lớp 8: Bắt đầu ôn học sinh đầu năm học đến hết HKI, nội dung chủ yêu là bài tập nâng cao Microsoft Excel và Pascal Nội cụ thể một buổi học tôi ôn hai phần là một bài tập Excel nâng cao, một đến hai bài tập Pascal cơ bản và mức độ khó dần cho đến khi học sinh đạt được những kiến thức trước đó Nếu học sinh không ôn ở lớp 6, 7 thì phải có kế hoạch khác cụ thể như sau: Tiến hành ôn Excel trước với nội dung vừa nêu trên, thời gian ôn bắt đầu HKI đến nữa tháng 10 sau đó tôi kết hợp ôn pascal với nội dung cũng như trên Đối với học sinh lớp 8 thời lượng ôn tang lên từ 2-4 buổi/tuần

- Đối với học sinh lớp 9 nội chủ yếu là ôn kiến thức cũ và bổ sung kiến thức mới Thời gian ôn là 2-4 buổi/tuần tùy theo tình hình thực tế chương trình học trên lớp của học sinh

4

b) Kế hoạch cho từng đối tượng học sinh:

Phải lựa chọn bài tập phù hợp với mức độ tiếp thu kiến thức cũng như sự tìm tòi khám phá của từng đối tượng học sinh với yêu cầu ngày càng cao Tôi đưa ra kế hoạch này nhằm gây kích thích sự tiến bộ của học sinh làm cho học sinh không tự mãn với kiến thức đã học được đối với những em tiếp thu nhanh

Kế hoạch cụ thể cũng dựa vào kế hoạch tổng thể

4 Lựa chọn tài liêu ôn tập sau cho phù hợp với mức độ tiếp thu của học sinh:

Đối tượng biên soạn tài liệu này gồm hai đối tượng đó là giáo viên và học sinh ôn qua từng năm

a) Đối với giáo viên: Tài liệu cụ thể như sau:

- Phần I: Microsoft Excel

+ Các bài tập liên quan đến nhập dữ liệu vào trang tính

+ Các bài tập liên quan đến định dạng trang tính

+ Các bài tập tính toán với những hàm đơn giản

+ Các bài tập kết hợp nhiều hàm

- Phần II Pascal

+ Bước một: Hướng dẫn học sinh các kiểu dữ liệu; Các hằng; Tên gọi; Biến; Khai báo hằng và biến; Các phép toán số học và hàm; Phép gán; Cấu trúc chương trình

+ Bước 2

 Hướng dẫn học sinh giải các bài tập SGK tin học quyển 3

 Dựa vào bài tập SGK quyển 3 cho học sinh làm bài tập dạng tương tự

 Hướng dẫn học sinh làm một số bài tập dạng logic

 Hướng dẫn học sinh làm bài tập về biến mảng

 Viết chương trình nhập xuất biến mảng

 Viết chương trình giải các bài tập sử dụng biến mảng đơn giản

 Viết chương trình giải các bài tập sử dụng biến mảng nâng cao theo mức độ tiếp thu học sinh

 Nhận dạng bài tập và giải đề

b) Đối với học sinh:

Giáo viên hướng dẫn học sinh ra đề làm bài tập, sau khi hướng dẫn xong học sinh có thể tự ra đề thi cho riêng mình và giải đề, tiếp theo đó giáo viên theo các đề học sinh làm và lựa chọn đề nào hay thì giáo viên bổ sung vào tài liệu ôn tập hoặc là đề mà học sinh sưu tầm được Nhưng điều quan trọng ở đây giáo

5

viên cần ghi nhận công lao của học sinh Giáo viên ghi nhận công học sinh bằng nhiều cách, ở đây tôi ghi nhận bằng cách để tên người soạn, giải là tên học sinh cuối bài Bằng cách này qua nhiêu năm ôn tập, tài liệu của giáo viên rất phong phú giúp các em những năm tiếp theo có ý thức học tập để phấn đấu đạt được như các anh chị lớp trước

5 Phương pháp ôn tập: Phương pháp ở đây tôi ôn dựa vào hai vấn đề a) Dựa vào tâm lý

- Đối với giáo viên: Làm việc với tinh thần trách nhiệm cao, cố gắng để

học sinh tin tưởng tuyệt đối Ngoài những ngày học bình thường, những ngày lễ, tết giáo viên dành một ít thời gian để trò chuyện với các em, hiểu được tâm tư nguyện vọng của các em, để có thể giúp đở hay khuyến khích các em (Chẳng hạn: Hằng năm tôi thường mời các em tôi ôn tập từ trước tới thời điểm hiện tại

về gặp tại trường để giao lưu chia sẽ với những em đang ôn đồng thời cũng có một buổi tiệc nho nhỏ với các em Hoặc là sau một buổi ôn thầy trò cùng nhau đi uống nước…)

- Đối với học sinh: Tự tin vào kiến thức mình đạt được và có niềm tin vào

người ôn đồng thời phải có niềm tin vào bản thân Đối với các em thi đạt giải thì các em không được tự cao, không được tự mãn Trường hợp các em học hết khả năng của mình mà vẫn rớt thì các em cũng không nên buồn và hỗ thẹn với lương tâm vì những người quan tâm em mà em càng phấn đấu nhiều hơn nữa để có thành tích tốt hơn vào năm sau Chính vì vậy sau khi thi huyện xong về tôi vẫn

ôn học sinh dù các em đạt hay không đạt

b) Phương pháp dạy học phân hóa

- Tôi thường sử dụng phương pháp dạy học phân hóa để ôn cho học sinh,

vì mức độ tiếp thu kiến thức của các em thường là không đồng đều Tiếp theo, tôi ôn tập học sinh theo mức độ tiếp thu kiến thức của các em Theo tôi, nếu không ôn theo phương pháp này thì học sinh dể nhàm chán Tuy nhiên để làm được hai vấn đề nêu trên thì giáo viên cần ôn học sinh với thời gian dài (đã có trong kế hoạch nêu trên) Bên cạch đó, tôi còn tạo điều kiện cho các em chia sẽ kiến thức với nhau bằng cách cho học sinh lớp 7 kèm những em lớp 6, và 9 kèm

8 đồng thời tôi cũng nhờ những em có thành tích cao những năm trước đi học cấp 3 gần trường về ôn cho các em để học hỏi kinh nghiệm

III KẾT LUẬN

1 Kết quả đạt được

Qua 06 năm tôi được nhà trường phân công trực tiếp ôn và bồi dưỡng cho đội tuyển học sinh giỏi môn tin học đạt được như sau:

6

Năm học

Số HS tham gia

Số HS đạt HSG

SốHS tham gia

Số HS đạt HSG

02

Đạt 02 HSG:

01

Đạt 01 HSG:

01 giải ba

2015-2016 03

Đạt 02 HSG:

01 giải nhì; 01 giải ba

01

Đạt 01 HSG:

04

Đạt 03 HSG:

01 giải nhì;

01 giải ba ;

01 giải kk 2017-2018 04

2 Bài học kinh nghiệm

- Năm học 2012-2013 tôi được BGH nhà trường phân ôn học sinh giỏi môn tin học thật sự tôi không biết ôn học sinh bất đâu từ đâu và ôn như thế nào? Tôi ôn học sinh theo cảm hứng thích phần nào thì ôn phần đó Chính vì vậy mà kết quả học sinh thi không cao, nguyên nhân là đo tôi ôn không hệ thống, không logic kiến thức Tôi đã nhận thấy khuyến điểm cần phải khắc phục Để ôn học sinh có kết quả cao và bền vững trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp huyện và tỉnh

thì cần phải ôn tập học sinh một cách hệ thống và logic theo kiến thức môn học

- Năm học 2013-2014 tôi bắt đầu soạn tài liệu ôn học sinh giỏi nhưng rất khó khăn; khó khăn ở đây không phải là kiến thức mà là hệ thống logic kiến thức vì giáo viên ôn thường nghĩ học sinh giỏi thì phải nắm được kiến thức cơ bản, không cần ôn mà chỉ ôn kiến thức nâng cao và giải đề mà thôi Nhưng riêng tôi thì tôi không nghĩ vậy (ông bà xưa thường nói muốn xây nhà cao thì nền

- Giáo viên phải làm cho học sinh yêu thích môn học mà giáo viên giảng dạy bằng chính phẩm chất và năng lực của chính mình Từ đó làm cho học sinh

tự tin vào những vấn đề thầy ôn và tự tin vào khả năng thi đạt kết quả cao

- Phải có biện pháp giáo dục cho học sinh tự ý thức được trách nhiệm và tinh thần tụ giác cao trong suốt quá trình ôn (không cần có giáo viên trực tiếp ôn

mà các em vẫn nghiêm túc ôn tập, chỉ cần học sinh báo cáo kết quả cho giáo viên, nhưng giáo viên phải có kiểm tra đánh giá từng học sinh)

IV ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ

1 Đối với nhà trường

- Cần mua sắm tài liệu ôn tập mới, tài liệu nâng cao giúp cho giáo viên

và học sinh có thêm nhiều nguồn tư liệu tham khảo phong phú

- Có kế hoạch khen thưởng kip thời cho những học sinh và giáo viên có thành tích trong phong trào học sinh giỏi Tổ chức cho các học sinh đạt giải và giáo viên ôn tập đi tham quan, giao lưu tại các đơn vị trường học khác để học hỏi kinh nghiệm Bên cạnh đó, nhà trường cần quan tâm động viên về tinh thần giúp cho các em cố gắng vượt khó vươn lên học tốt hơn và cần ưu tiên trong quá trình xét thi đua cuối năm cho giáo viên có nhiều thành tích trong phong trào ôn

và bồi dưỡng học sinh giỏi

2 Đối với phòng giáo dục

- Cần quan tâm sâu sắc đối với giáo viên ôn học sinh giỏi đặc biệt là các giáo viên có học sinh giỏi các cấp, kịp thời khen thưởng và động viên tinh thần, kịp thời chi trả bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên này để giúp họ có niềm tin và phấn đấu làm tốt hơn tạo động lực mới thúc đẩy cho phong trào học sinh giỏi huyện nhà Cần có văn bản chỉ đạo cụ thể về ưu tiên xét thi đua những giáo viên

có thành tích tốt các trong phong trào HSG cấp tỉnh

- Sưu tầm nhiều bộ đề thi học sinh giỏi huyện, tỉnh gửi các đơn vị tham khảo, vì đây chính là nguồn tư liệu tham khảo có giá trị

- Tổ chức các chuyên đề trao đổi giao lưu kinh nghiệm về việc bồi dưỡng học sinh giỏi giữa các đơn vị

8

Tham luận:

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BỒI DƯỠNG ĐỘI

TUYỂN HỌC SINH GIỎI MÔN TIN HỌC

Quách Đức Hiệp

GV THCS An Hiệp, Châu Thành

1 Giới thiệu sơ lược về đặc điểm của Trường THCS An Hiệp:

Trường THCS An Hiệp nằm trên địa bàn ấp đặc biệt khó khăn, ấp Giồng Chùa A, xã An Hiệp, huyện Châu Thành Trường có 53 cán bộ, giáo viên, nhân viên, trường được công nhận trường đạt chuẩn quốc gia vào tháng 12/2012 Hằng năm trường đều có học sinh đạt giải cao trong các phong trào cấp tỉnh: học sinh giỏi cấp tỉnh, hội khỏe phù động tỉnh,… có học sinh thi đậu vào Trường THPT Chuyên Nguyễn Thị Minh Khai và Trường THPT Hoàng Diệu

Trong những năm học vừa qua trường có 5 giáo viên được công nhận giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh, trong đó có 2 giáo viên đạt 2 giải nhất, 1 giáo viên đạt giải khuyến khích; có 2/2 sản phẩm Elearning dự thi được Sở giáo dục và đào tạo công nhận đạt, trong đó có 1 sản phẩm Elearning đạt giải nhì và 1 giải ba Trường được Đoàn đánh giá ngoài của Sở giáo dục công nhận đạt kiểm định chất lượng giáo dục mức độ 3

- Học sinh được học trực tiếp trên phòng máy vi tính, có lắp đặt mạng Internet nên học sinh có điều kiện thực hành nhiều với máy tính, với những kênh thông tin hỗ trợ đắc lực cho việc tự học, sưu tầm tài liệu Hầu hết các em đều rất

tự tin về kiến thức đã tiếp thu và rất yêu thích môn học

- Nhà trường có hai phòng máy vi tính phục vụ cho giảng dạy đáp ứng

được nhu cầu học tập của các em học sinh

Bên cạnh những thuận lợi đã có thì trong công tác bồi dưỡng của giáo

viên còn gặp không ít những khó khăn

2.2 Khó khăn:

- Vì thuộc vùng kinh tế đặc biệt khó khăn nên đa số các em chỉ được tiếp xúc với máy vi tính ở trường là chủ yếu, do đó khả năng thao tác với máy vi tính

và kỹ năng thực hành còn hạn chế

9

- Trình độ ngoại ngữ của các em còn thấp dẫn đến việc ghi nhớ kiến thức bài học chưa cao, đặc biệt là môn Tin học 8 các em phải tiếp thu cấu trúc lệnh và các bản thông báo lỗi bằng tiếng Anh nên gặp rất nhiều khó khăn vì vậy khả năng tiếp thu bài mới và vận dụng bài cũ cũng như kĩ năng thực hành viết chương trình trên máy tính rất yếu

- Học sinh học chương trình chính khóa lại phải học thêm những môn ngoại khóa khác, cộng thêm chương trình bồi dưỡng HSG nên rất hạn chế về thời gian tự học nên các em đầu tư ít thời gian cho việc học bồi dưỡng HSG còn hạn chế

- Học sinh chưa hệ thống hóa được các dạng kiến thức đã được bồi dưỡng

và chưa biết kiểm tra bài làm của mình đúng hay chưa

- Đa số giáo viên dạy bồi dưỡng vừa phải bảo đảm chất lượng đại trà, vừa phải hoàn thành chỉ tiêu chất lượng mũi nhọn và công việc kiêm nhiệm khác do

đó cường độ làm việc quá tải và việc đầu tư cho công tác bồi dưỡng HSG cũng

ở phần giải pháp sau đây

xu thế đổi mới phương pháp giáo dục mới hiện nay

- Đặt vấn đề (giới thiệu bài), giáo viên nêu tình huống thực tế có liên quan đến nội dung bài học để tạo tình huống có vấn đề, qua đó học sinh phát hiện, nhận dạng được vấn đề nảy sinh cần được giải quyết, để giải quyết được vấn đề nảy sinh đó thì các em phải tập trung nghiên cứu nội dung bài học mới, từ đó kích thích tính tò mò, mong muốn tìm ra được hướng giải quyết tình huống trên

- Sau khi đã tiếp thu nội dung kiến thức mới, giáo viên yêu cầu học sinh

đề xuất các cách giải quyết tình huống ở phần đặt vấn đề

- Giáo viên cho học sinh nhận xét và đánh giá kết quả (hay sản phẩm) sau

đó giáo viên chốt lại

3.2 Lựa chọn đội tuyển HSG

- Tuyển chọn đội tuyển học sinh giỏi ngay từ lớp 6, sau khi có kết quả kiểm tra Học kì I, trường tổ chức cho HS khá giỏi đăng ký môn học yêu thích để tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi, đối với đội tuyển môn Tin học phải đảm bảo học sinh phải có điểm trung bình của môn Toán từ khá trở lên

- Sau khi có danh sách đăng ký, giáo viên bồi dưỡng tổ chức kiểm tra năng lực môn học nhằm phát hiện sở trường, năng khiếu của các em phù hợp với môn học (có thể chọn tối đa không quá 6 HS/đội tuyển), sau đó tiến hành bồi dưỡng để các em phát huy hết năng lực của mình

3.3 Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng đội tuyển HSG:

3.3.1 Về thời gian bồi dưỡng:

Để chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi có hiệu quả thì giáo viên bồi dưỡng phải có kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi liên tục và đều đặn, không dồn

ép ở tháng cuối trước khi thi, vừa quá tải đối với học sinh vừa ảnh hưởng đến quá trình tiếp thu kiến thức ở môn học khác của học sinh (thông thường thì ít nhầt 2 buổi/ tuần, 4 tiết kể cả trong hè)

3.3.2 Về chương trình bồi dưỡng:

- Giáo viên cần biên soạn chương trình, nội dung bồi dưỡng rõ ràng, cụ thể, chi tiết cho từng khối lớp, theo từng mảng chuyên đề kiến thức, xây dựng theo mức độ từ thấp đến cao, từ dễ đến khó để các em HS bắt nhịp dần

- Xác định rõ trọng tâm kiến thức bồi dưỡng trong từng chuyên đề và phải

có sự liên thông trong suốt 4 năm liền (các chuyên đề đã bồi dưỡng từ lớp 6 đến lớp 9)

3.3.3 Tài liệu bồi dưỡng:

- Giáo viên sưu tầm các bộ đề thi các cấp trong tỉnh và các tỉnh khác thông qua Internet nhằm giúp các em tiếp xúc làm quen với các dạng đề

- Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm kiếm các tài liệu, sách vở, phù hợp với từng chuyên đề bồi dưỡng để các em tự rèn luyện thêm ở nhà Đồng thời cung cấp hoặc giới thiệu các địa chỉ trên mạng để học sinh có thể tự học, tự nghiên cứu, bổ sung kiến thức

11

3.4 Tổ chức bồi dưỡng

Sau khi lựa chọn được học sinh bồi dưỡng và đã có kế hoạch bồi dưỡng,

ta tiến hành bồi dưỡng phải bám theo kế hoạch tránh tình trạng thích đâu dạy đó, dạy theo chuyên đề là biện pháp hữu hiệu nhất Trong quá trình bồi dưỡng cần nắm vững phương châm: dạy chắc cơ bản rồi mới nâng cao và phải biết kết hợp nhiều phương pháp để công tác bồi dưỡng đạt hiệu quả cao hơn

3.4.1 Rèn kỹ năng kiểm tra tính đúng sai khi tính toán hay chạy chương trình:

Trong quá trình bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi, ngoài việc rèn kỹ năng tính toán và kỹ năng viết chương trình cho học sinh, người giáo viên bồi dưỡng cần chú ý rèn cho kỹ năng cho HS kiểm tra tính đúng sai kết quả tính toán hay chạy chương trình thông qua các cách:

- Đối với kiến thức Excel: Kiểm tra, đối chiếu, so sánh giá trị tính toán

- Đối với kiến thức Pascal: kiểm tra kết quả bằng cách chạy chương trình trên giấy với từng giá trị cụ thể, khác nhau hoặc sử dụng nhiều bộ dữ liệu (bộ test) đầu vào

3.4.1 Tăng cường kiểm tra, đánh giá:

- Sau mỗi chuyên đề giáo viên ra đề kiểm tra để giúp giáo viên nắm được mức độ và khả năng tiếp thu, vận dụng của các em, từ đó các em rút ra được những sai sót sửa chữa kịp thời, qua đó giáo viên có kế hoạch bù đắp những lỗ hỏng (nếu có)

- Sau khi kiểm tra, đánh giá ở mỗi chuyên đề, dựa vào kết quả giáo viên

có thể xếp thứ tự ưu liệt học sinh trong đội tuyển, có thể tuyên dương kịp thời các em có thành tích cao nhất trong đội và động viên cố gắng đối với những em

có kết quả chưa cao

4 Hiệu quả:

Từ những giải pháp trên tôi đã áp dụng hiệu quả giải pháp vào quá trình bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi môn Tin học dự thi các cấp Kết quả cho thấy chất lượng bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi luôn được giữ vững được thể hiện

rõ nét qua kết quả thi học sinh giỏi cấp Tỉnh các năm như sau:

Năm học Số HS được

chọn dự thi Số giải đạt cấp tỉnh

2010-2011 3 01 giải nhì, 01 giải ba 2011-2012 3 01 giải nhì, 01 giải KK

2013-2014 2 01 giải nhì, 01 giải ba 2014-2015 2 01 giải nhì, 01 giải ba

12

5 Kết luận:

Qua một thời gian tham gia công tác bồi dưỡng HSG, tôi nhận thấy để

nâng cao chất lượng trong công tác này cần quan tâm những vấn đề sau:

- Muốn có HSG phải có Thầy giỏi vì thế người thầy phải luôn luôn có ý thức tự rèn luyện, tích lũy tri thức và kinh nghiệm, trau dồi chuyên môn, luôn xứng đáng là “người dẫn đường tin cậy” cho học sinh noi theo Phải thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu các tư liệu, các kiến thức nâng cao trên mạng Internet

và qua các đồng nghiệp

- Làm tốt công tác động viên, khen thưởng thích đáng giáo viên có học

sinh đạt kết quả cao trong các kỳ thi học sinh giỏi các cấp

Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là công việc khó khăn, vất vả, đòi hỏi giáo viên phải có năng lực về chuyên môn, trách nhiệm, nhiệt tình, tâm huyết cùng sự đam mê sáng tạo và cả hi sinh vì sự nghiệp Tôi tin rằng với sự nỗ lực hết mình của các thầy cô giáo tham gia bồi dưỡng đội tuyển HSG, cùng sự cố gắng không ngừng của các em trong đội tuyển học sinh giỏi tôi hi vọng rằng những kì thi học sinh giỏi sắp tới sẽ là những mùa vàng bội thu của những thầy trò đã nỗ lực phấn đấu

Trên đây là một số ý kiến tham luận về việc nâng cao chất lượng bồi dưỡng đội tuyển học sinh Để bản tham luận được hoàn thiện hơn, rất mong

nhận được ý kiến đóng góp của các đồng chí, đồng nghiệp và các cấp lãnh đạo

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

2016-2017 2 01 giải nhì, 01 giải ba

13

Tham luận:

CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI Ở TRƯỜNG THCS

HUỲNH HỮU NGHĨA

Tổ Lý – Tin – Công nghệ Trường THCS Huỳnh Hữu Nghĩa

Kính thưa các vị lãnh đạo, các vị đại biểu, các thầy cô giáo!

Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là một nhiệm vụ quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, bồi dưỡng nhân tài cho nhà trường nói riêng, cho địa phương nói chung

Bồi dưỡng học sinh giỏi là công việc rất khó khăn, đòi hỏi nhiều công sức của cả thầy và trò Trong những năm gần đây đội tuyển học sinh giỏi môn Tin học trường THCS Huỳnh Hữu Nghĩa đã đạt được một số thành tích góp phần vào kết quả chung cho trường và cho huyện Mỹ Tú Trong hội nghị hôm nay, tôi xin trình bày một số kinh nghiệm trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi như sau

Trước hết chúng ta nhìn lại thực trạng công tác bồi dưỡng học sinh giỏi của trường THCS Huỳnh Hữu Nghĩa

I Thực trạng

1 Thuận lợi:

- Được sự quan tâm, chỉ đạo kịp thời của lãnh đạo nhà trường, có những

kế hoạch cụ thể, lâu dài trong công việc bồi dưỡng học sinh giỏi (HSG)

- Trường có cơ sở vật chất khá khang trang, trang thiết bị phục vụ tương đối đầy đủ giúp cho việc dạy và học đạt kết quả tốt

- Giáo viên có trình độ chuyên môn vững vàng, có tinh thần học hỏi, bồi

dưỡng nâng cao trình độ góp phần tích cực vào công tác bồi dưỡng HSG hàng

năm

- Học sinh hiếu học, yêu thích môn học, có tính tự giác cao

- Đa số phụ huynh đều quan tâm đến chất lượng học sinh giỏi

2 Khó khăn:

- Giáo viên không trực tiếp giảng dạy các lớp chọn học sinh, việc phát hiện và lựa chọn học sinh có năng khiếu, yêu thích môn Tin học còn nhiều hạn chế, một số phụ huynh học sinh và học sinh cho rằng môn Tin học là bộ môn phụ nên không cho con em mình tham gia bồi dưỡng HSG môn Tin học

- Giáo viên chưa có tài liệu – chương trình bồi dưỡng cụ thể khoa học

- Thời gian bồi dưỡng còn khá hạn chế do phải kiêm nhiệm việc dạy học

chính khóa khá nhiều tiết, số phòng máy trống để các em có thể thực hành trên

máy không đáp ứng đủ

14

- Quy trình bồi dưỡng còn chưa khoa học, bồi dưỡng tràn lan, lúng túng nên việc tiếp thu của các em chưa đạt hiệu quả cao

- Sau một thời gian ôn tập đa số các em quên đi kiến thức bồi dưỡng trước

đó do không được kiểm tra kiến thức thường xuyên

II Giải pháp

1 Phát hiện - lựa chọn học sinh giỏi

- Trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi khâu đầu tiên và quan trọng nhất

là khâu phát hiện và tuyển chọn học sinh Việc phát hiện học sinh giỏi chủ yếu

thông qua đánh giá thường xuyên của giáo viên và kết quả các kì thi

- Nên lựa chọn đội tuyển ngay sau khi kết thúc năm học thông qua việc trao đổi với giáo viên giảng dạy trước đó để lựa chọn những em có khả năng, tư chất, lòng đam mê vào đội tuyển, làm nguồn cho năm học kế tiếp Đặc biệt với môn Tin học ngoài việc các em có lòng đam mê với máy tính, các em còn phải

có kiến thức về các môn tự nhiên như Toán, Lý…

- Khối lớp phù hợp để tham gia lựa chọn các em là từ lớp 7, 8 do ở khối 7

các em đã được học phần Excel, lớp 8 các em đã làm quen với lập trình Pascal

cơ bản

- Trình bày cho các em và gia đình hiểu rõ đối với bộ môn Tin học ngày

nay rất quan trọng, trong các lĩnh vực đời sống xã hội thời đại ngày nay không thể thiếu môn Tin học, các lĩnh vực giải trí gần gủi với các em như các ứng điện thoại di động, mạng xã hội đều được lập trình từ Tin học, Tin học không chỉ là môn có kiến thức đơn lẻ mà còn tập hợp rất nhiều kiến thức từ các môn khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và kiến thức xuất phát từ thực tiển của cuộc sống

hàng ngày quanh các em

2 Lựa chọn tài liệu, chương trình bồi dưỡng

- Giáo viên cần biên soạn giáo trình bồi dưỡng, nội dung bồi dưỡng rõ

ràng, cụ thể, chi tiết theo từng mảng kiến thức Mỗi phần kiến thức trọng tâm được phân chia theo từng chương, từng chủ đề và nhất thiết phải theo quy trình

từ thấp đến cao, từ dễ đến khó để các em HS bắt nhịp dần

- Bên cạnh đó cần hướng dẫn học sinh tìm các tài liệu, sách vở, phù hợp

với trình độ của các em để tự rèn luyện thêm ở nhà Đồng thời cung cấp hoặc giới thiệu các địa chỉ trên mạng để học sinh có thể tự học, tự nghiên cứu, bổ

sung kiến thức

- Sử dụng phần mềm Pascal_study để tham gia bồi dưỡng cho các em

Phần mềm được biên soạn bằng tiếng Việt và có khối kiến thức rất đầy đủ từ lý thuyết đến bài tập

3 Phân bố thời gian bồi dưỡng

15

- Để bồi dưỡng học sinh giỏi có hiệu quả, cần có kế hoạch bồi dưỡng liên tục và đều đặn, chủ yếu là tập trung bồi dưỡng trái buổi học chính khóa với các

em để học sinh và giáo viên có sự chuẩn bị

- Bắt đầu ôn luyện vào đầu năm học Trong những tuần đầu, để học sinh

làm quen thì ôn 2 buổi/tuần Sau tăng lên 3 – 4 buổi/tuần Không nên dồn ép ở

tuần cuối trước khi thi

- Tận dụng bồi dưỡng lý thuyết cho các em trước khi có phòng máy trống

thì tiến hành cho các em thực hành trên máy, tận dụng các máy tính trống của

trường (phòng Tổ trưởng)

4 Quy trình bồi dưỡng

- Bồi dưỡng học sinh theo từng chủ đề, với mỗi chủ đề cần có kế hoạch

bồi dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định Dạy lý thuyết trước, làm bài

tập thực hành sau Cho các em làm chắc các dạng bài cơ bản rồi mới nâng cao

- Bồi dưỡng cho các em về phần Excel trước để các em nắm lại kiến thức

từ năm lớp 7 sau đó mới tiến hành bồi dưỡng phần Pascal

- Sau mỗi buổi học, cần giao một số bài tập để các em về nhà suy nghĩ

Đến buổi học sau, học sinh vào thực hành sẽ đở mất thời gian hơn

- Đầu tiên cho học sinh làm các bài tập được biên soạn trong giáo trình,

sau đó đến các bài tập (đề thi) sưu tầm trong các năm trước hay được tìm trên mạng Internet Tập hợp các dạng bài tập có liên quan làm thành một bài tập mới

để các em tự giải

- Sau đó yêu cầu học sinh tự tìm các dạng bài tập, đề thi trên Internet và

tiến hành giải (ở nhà, trường) khi có vướn mắc thì liên hệ giáo viên để dược hỗ trợ

5 Củng cố kiến thức cho các em bằng việc kiểm tra đánh giá

Sau mỗi chủ đề cần cho học sinh làm bài kiểm tra kiến thức trong chủ đề

đó, khi bồi dưỡng được 3-4 chủ đề thì làm 1 bài kiểm tra chung cho các chủ đề

đó để các em có thể củng cố lại kiến thức đã được bồi dưỡng sau khoản thời gian mà không bị quên

16

2015-2016 1 giải nhất 1 giải ba

2016-2017 1 KK

2017-2018 1 giải nhì, 1 giải ba, 2 KK 2 giải KK

Tóm lại: Muốn đạt được kết quả tốt trong công tác bồi dưỡng HSG thì người giáo viên phải thường xuyên học hỏi, tự trau dồi nâng cao trình độ, phải liên tục cập nhật nâng cao kiến thức để theo kịp những đổi mới về phương pháp giảng dạy cũng như các yêu cầu của các kỳ thi học sinh giỏi Ngoài ra việc tổ chức chọn lựa chính xác và thành lập đội tuyển học sinh giỏi sớm, có kế hoạch

cụ thể cho việc bồi dưỡng đội tuyển là khâu hết sức quan trọng để đạt được thành công

IV Đề xuất, kiến nghị

1 Đối với HS và gia đình:

- Phụ huynh cần quan tâm tạo điều kiện, động viên tích cực con em học tập tốt hơn

- Học sinh phải nhận thức đúng về tầm quan trọng của học tập, phải yêu thích môn học, say mê trong học tập và ham học hỏi, phải cần cù tích luỹ và chăm chỉ rèn luyện, ngoài luyện sách giáo khoa, học sinh cần luyện thêm ở sách tham khảo và tài liệu khác

2 Đối với nhà trường, PGD

Quan tâm, theo dõi, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên và học sinh về phòng học, mua tài liệu, photo bài học, bài tập làm trên lớp cũng như ở nhà

- Tăng cường đầu tư, bố trí cơ sở vật chất như máy tính, Internet… để tạo điều kiện thuận lợi cho việc bồi dưỡng HSG đạt hiệu quả cao hơn

- Có những chế độ khen thưởng, ưu tiên cho những học sinh, giáo viên có thành tích tốt trong việc bồi dưỡng HSG để tạo động lực cho cả thầy và trò cùng nhau cố gắn đạt thành tích trong công tác bồi dưỡng HSG nói riêng và thành tích học tập nói chung

Trên đây chỉ là một vài kinh nghiệm của chúng tôi đã rút ra được trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi của mình Chắc chắn rằng các vị lãnh đạo, thầy cô giáo có những ý kiến và giải pháp khác quí giá hơn rất nhiều Rất mong được sự trao đổi và giúp đỡ của các thầy cô giáo để chúng tôi có thể làm tốt hơn công việc của mình góp phần vào thành tích của Nhà trường và sự nghiệp giáo dục của địa phương

Cuối lời tôi xin kính chúc quý vị lãnh đạo, quí đại biểu, quí thầy cô giáo tham dự hội nghị hôm nay luôn mạnh khoẻ, hạnh phúc, thành công trong công tác, chúc hội nghị thành công tốt đẹp

Tôi xin chân thành cảm ơn!

17

Tham luận:

MỘT SỐ KINH NGHIỆM BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI

MÔN TIN HỌC TRƯỜNG THCS MỸ PHƯỚC A

Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là nhiệm vụ nặng nề nhưng cũng rất vinh dự cho giáo viên khi tham gia bồi dưỡng Những câu hỏi mà bất cứ ai khi tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi cũng luôn đặt ra là: Làm thế nào để các em lĩnh hội tốt các kiến thức khi tham gia ôn luyện? Làm thế nào để kết quả đạt được tốt nhất? Làm thế nào để mang lại thành tích cho các em và mang lại vinh

dự cho nhà trường? Từ những băn khoăn đó, bằng tất cả nỗ lực của bản thân, qua tìm tòi, trao đổi và thảo luận với các đồng nghiệp, tôi xin chia sẻ kinh nghiệm với các đồng nghiệp về để tài mà tôi đã nghiên cứu trong thời gian qua:

"Kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi môn tin học lớp 9" Mong cùng góp một phần nhỏ vào công tác bồi dưỡng học sinh giỏi chung của trường, của huyện, để đội ngũ học sinh giỏi của trường, của huyện ta ngày càng đạt kết quả cao hơn

- Bồi dưỡng HSG ở bậc Trung học cơ sở (THCS) là một quá trình mang tính khoa học, nghiêm túc, không thể chỉ một vài tháng thực hiện có hiệu quả, mà phải có tính chiến lược dài lâu trong suốt cả bốn năm học Chỉ có quá trình này mới cung cấp được tương đối đầy đủ các kiến thức cần thiết cho học sinh (HS) và phát hiện chính xác khả năng học tập của các em, từ đó mới có thể xét chọn được

HS để ôn luyện và tham dự kỳ thi HSG các cấp đạt kết quả

- Với ý nghĩa đó, trong những năm qua bản thân tôi đã cố gắng biên soạn

đề cương, sưu tầm tài liệu, học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp trong và bên ngoài nhà trường để tích góp được nhiều kinh nghiệm nhằm mục đích ôn luyện cho các em Rèn luyện cho các em có tính tự lập học tập, khả năng tư duy nhận thức ở mức độ cao và có kỹ năng vận dụng kiến thức tốt

II THỰC TRẠNG

- Số lượng HS của trường ít, mỗi năm chỉ có 1 đến 2 lớp 9 Số lượng HSG không nhiều, nên việc tuyển chọn HSG để ôn luyện cũng gặp nhiều khó khăn Ngoài ra, việc tìm kiếm chọn lựa và ôn luyện HSG là một quá trình lâu dài đôi

- Học sinh thường có tâm lý lựa chọn những môn trọng tâm như Toán, Văn, nên khi được chọn ôn môn Tin học các em chưa dành hết tâm huyết và trí lực Đặc biệt Tin học lớp 8 là môn học có tính trừu tượng cao đòi hỏi HS phải

có khả năng tư duy và suy luận tốt, nên môn Tin học là môn hơi khô khan và khó đối với các em bậc THCS

III MỘT SỐ GIẢI PHÁP

1 Phát hiện và chọn học sinh giỏi môn tin học

- Trong công tác bồi dưỡng HSG khâu đầu tiên là khâu phát hiện và tuyển chọn HS Việc phát hiện và bồi dưỡng HSG phải được tiến hành từ những lớp học đầu cấp (lớp 6 hoặc lớp 7) Giáo viên đứng lớp trực tiếp phát hiện lựa chọn những HS có năng khiếu, tố chất và đặc biệt phải có sự yêu thích với môn học Bởi nếu không có trí lực và tình yêu đối với môn học thì các em khó mà theo được lớp học bồi dưỡng HSG

- Một HS giỏi môn Tin học sẽ có biểu hiện thường xuyên là có ý thức tự giác trong học tập, ghi chép bài đầy đủ, chủ động tiếp thu kiến thức trong giờ học, tích cực phát biểu, thường xuyên hỏi và đặt vấn đề mình chưa hiểu rõ Trong giờ thực hành khi giao bài tập các em có tinh thần trách nhiệm hoàn thành tốt bài tập, thực hành tốt các thao tác kỹ năng mà giáo viên hướng dẫn

- Mặc dù HS được tự do lựa chọn môn học để tham gia bồi dưỡng nhưng chúng ta nên lựa chọn những HS có kiến thức, kỹ năng, phải yêu thích môn học, say mê trong học tập và ham học hỏi phù hợp với đặc trưng của bộ môn Thông qua giáo viên chủ nhiệm định hướng, sự thỏa thuận của giáo viên bồi dưỡng ở các đội tuyển để tránh tình trạng chồng chéo giữa môn này với môn kia

- Có người nói rằng: HS giỏi chỉ là “thiên bẩm” Là người trực tiếp giảng dạy, với tôi không nghĩ như vậy Năng khiếu, tri thức và đạo đức văn hoá nói chung phải được bồi đắp theo năm tháng, gắn liền với sự nhạy bén của tố chất cá nhân Người thầy phải là “chất xúc tác” trong quá trình biến đổi chất, là nguồn động lực tiếp sức định hướng cho các em Do vậy cần biết phát hiện sớm khả năng, sở trường ở HS, tạo điều kiện tốt để các em học tập, phát huy tốt khả năng

tư duy, tính sáng tạo, thể hiện được năng khiếu của mình

- Nhân tài là kết quả của 99% là mồ hôi, nước mắt Một HS vốn thông minh nhưng không được tôi luyện, kèm cặp, bồi dưỡng thường xuyên thì cũng

19

khó có thể khẳng định, phát triển được trí thông minh ở các em Đó cũng là yêu cầu đặt ra trong quá trình dạy học, bồi dưỡng cho HS

2 Xây dựng đề cương bồi dưỡng học sinh giỏi môn tin học

- Mục tiêu đào tạo của ngành là giáo dục HS trở thành những con người phát triển toàn diện: có phẩm chất năng lực, có tri thức và kỹ năng, có khả năng chiếm lĩnh tri thức mới một cách độc lập sáng tạo Để thực hiện tốt những yêu cầu trên những người làm công tác giáo dục ngoài việc trang bị cho HS kiến thức kỹ năng cơ bản, thì việc bồi dưỡng HS mũi nhọn cũng rất quan trọng nhằm phát hiện bồi dưỡng nhân tài cho đất nước Để có được sản phẩm HSG Tin học, người giáo viên phải dày công nghiên cứu, trang bị cho HS về phương pháp học tập, về kiến thức kỹ năng tốt nhất phù hợp với từng đối tượng HS

- Do đó khi biên soạn đề cương để ôn luyện cho HSG tôi cũng dựa vào yếu tố là hướng đến phương pháp học tập, yêu cầu và nội dung thi HSG các cấp,

để đưa vào nội dung ôn tập phù hợp cho từng phần, từng chương, từng bài

- Để biên soạn nội dung bồi dưỡng thì ngoài nội dung kiến thức trong chương trình dạy, giáo viên cần tìm sách nâng cao, các giáo trình tự học từ cơ bản đến nâng cao, các tài liệu tham khảo khác trên internet và đặc biệt là sưu tầm đề thi HSG của các cấp qua các năm Từ đó, giáo viên chọn lọc để biên soạn nội dung ôn tập bồi dưỡng HS từ cái cơ bản tiến dần tới chương trình nâng cao (tức là nội dung ôn tập trước hết phải khắc sâu kiến thức trọng tâm cơ bản của chương trình học chính khoá, từ đó vận dụng để mở rộng và nâng cao dần)

- Đối với nội dung thi HSG môn Tin học các cấp của bậc THCS sẽ gồm hai phần cơ bản là chương trình bảng tính (Excel) và lập trình cơ bản (Pascal)

Do đó nội dung biên soạn cũng phân ra làm hai phần Excel và Pascal

+ Đối với phần chương trình bảng tính (Excel), chia ra làm các chương như: các thao tác cơ bản về địa chỉ ô, địa chỉ khối, cách viết và sử dụng công thức hàm, địa chỉ tương đối và tuyệt đối; các phép toán học và logic; các hàm thường dùng; xây dựng biểu đồ; thao tác sắp xếp và lọc dữ liệu; trình bày trang tính để in ấn Ở mỗi chương cần có nhiều bài tập từ thấp đến cao để HS vận dụng và rèn kĩ năng

+ Đối với phần lập trình cơ bản (Pascal), chia ra làm nhiều chương như: các kiểu dữ liệu, khai báo biến, hằng và các lệnh; các câu lệnh lặp; dữ liệu kiểu mảng; xâu kí tự; kiểu file (đọc và ghi file) Ở mỗi chương cần có nhiều bài tập từ thấp đến cao để HS vận dụng và rèn kĩ năng

- Phần cuối cùng của đề cương là những đề thi mẫu, đề thi HSG các cấp của các năm trước, đề thi sưu tầm và đề thi của giáo viên ra Khi HS độc lập giải được những đề thi này sẽ tạo cho các em một tinh thần tự tin với một tâm thế vững vàng bước vào cuộc thi các cấp

3 Quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi

20

- Dạy bồi dưỡng theo hướng phân hóa đối tượng HS: Dạy những kiến thức HS “Cần”, phù hợp theo từng đối tượng, nhằm bổ sung những thiếu sót trong kiến thức cơ bản cho HS, đồng thời phát huy được tính sáng tạo, năng lực, khả năng tư duy của từng đối tượng HS, chứ không phải dạy cái Thầy “Có”

- Đối với HS, giáo viên có thể phân chia việc tổ chức giảng dạy theo từng giai đoạn như sau:

+ Giai đoạn 1: Giới thiệu chương trình, sách giáo khoa, các loại sách, tài

liệu tham khảo dành riêng cho HSG (chú ý nhà xuất bản, tên tác giả) và cách truy cập Internet để tìm tài liệu học tập Hướng dẫn HS cách học, cách nghe giảng và ghi chép bài học Hướng dẫn HS tiếp thu kiến thức cơ bản của môn bồi dưỡng Qua đó làm cho các em yêu thích môn học mà mình sắp đeo đuổi

+ Giai đoạn 2: Giúp HS biết cách giải quyết, khai thác một đơn vị kiến

thức, một bài tập hay vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề đặt ra Từ đó rèn luyện cho các em khả năng tư duy logic, tư duy độc lập sáng tạo và biết cách tương tự hóa, mở rộng hóa, tổng quát hóa một vấn đề của kiến thức

+ Giai đoạn 3: Sau khi các em đã học xong một số kiến thức cơ bản, cần

tổ chức thi kiểm tra để phân loại mặt bằng học tập và giúp giáo viên dạy hiểu rõ từng đối tượng HS Từ đó để có cách dạy phù hợp sát đối tượng HS (thực hiện theo đúng các bước của một buổi bồi dưỡng HSG của nhà trường quy định)

+ Giai đoạn 4: Hoàn thiện kiến thức, giáo dục cho các em tính chủ động,

tự tin và sẵn sàng tham gia kỳ thi HSG các cấp

Các giai đoạn này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau trong từng buổi bồi dưỡng và xuyên suốt cả quá trình bồi dưỡng để giáo viên dạy, bổ sung, điều chỉnh

về nội dung và phương pháp bồi dưỡng phù hợp tường đối tượng HS vừa để tạo hứng thú, đam mê học tập cho HS vừa để nâng cao hiệu quả của công tác bồi dưỡng

- Những lưu ý khi ôn:

+ Dạy chắc cơ bản trước rồi mới nâng cao: Các bài cơ bản là những bài tương đối dễ, chỉ liên quan đến một hoặc vài loại kiến thức kỹ năng, cần phải luyện tập nắm vững từng loại trước Sau đó mới nâng cao dần những bài tổng hợp nhiều loại kiến thức, HS đã nắm vững từng loại sẽ dễ dàng nhận ra và giải quyết được các bài tập tương tự

+ Mỗi loại cần thông qua một hoặc hai bài điển hình, quan trọng là phải rút

ra phương pháp rồi cho thêm một số bài cho HS tự vận dụng cho thành thạo phương pháp, cần kiểm tra sự tiếp thu kiến thức của HS

+ Chú ý kết hợp giữa lí thuyết phân tích từ đó vận dụng thực hành trên máy

để HS trải nghiệm được kết quả, trong quá trình này chúng ta nên tập cho HS thói quen giải bài tập theo 3 bước: Xác định được yêu cầu (thấy trước được kết quả là như thế nào), mô tả diễn đạt được cách làm, cuối cùng sử dụng câu lệnh thích hợp

để làm bài

21

+ Sau khi kết thúc “Giai đoạn 3” khi giao bài tập cho HS, giáo viên chỉ nên gợi mở để HS tìm tòi ra cách giải, không nên giải hoàn toàn cho HS khi nào thật

sự HS không làm được thì giáo viên mới hỗ trợ

+ Trong quá trình ôn tập giáo viên phải tạo không khí nhẹ nhàng, gần gũi với các em Tôn trọng và thường xuyên khích lệ tinh thần các em

- Tóm lại: Quá trình bồi dưỡng HSG môn tin học người giáo viên đóng vai trò vô cùng quan trọng Từ khâu phát hiện và chọn HS phải đúng là giỏi môn Tin học, xây dựng đề cương ôn tập, quá trình ôn tập; người giáo viên đóng vai trò là người biên kịch và là đạo diễn còn HS chính là người diễn viên Do đó để HS có được buổi biểu diễn tốt ở cuộc thi các cấp thì người giáo viên phải bỏ ra rất nhiều tâm huyết, trí lực và thời gian

IV KẾT LUẬN, BÀI HỌC KINH NGHIỆM, KIẾN NGHỊ

1 Kết quả và bài học kinh nghiệm

- Qua nghiên cứu trình bày ở trên, trong quá trình ôn tập thực tế cho HSG môn Tin học ở trường, tôi xin rút ra một số kết luận sau:

+ Giáo viên phải vững vàng về kiến thức chuyên môn, kỹ năng truyền đạt kiến thức cho HS tốt Thường xuyên học tập bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn và phương pháp giảng dạy phù hợp

+ Tâm huyết với công việc bồi dưỡng HSG Tham khảo nhiều tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau để hoạn thiện đề cương ôn tập ngày một tốt hơn

+ Giáo viên phải khơi dậy cho HS niềm say mê, yêu thích môn học Phối hợp với giáo viên, nhà trường và gia đình tạo điều kiện tốt nhất cho các em tham gia ôn luyện

- Bên cạnh những kết luận, tôi rút ra được bài học kinh nghiệm là:

+ Tuỳ vào thời gian bồi dưỡng mà phân bố thời lượng tiết ôn tập hợp lí; tuỳ khả năng tiếp thu của HS mà ôn luyện lý thuyết và bài tập nâng cao ở mức

độ khó dễ cho phù hợp

+ Không quá chú trọng việc giải được thật nhiều bài tập nâng cao mà toàn

là có sự giúp đở của giáo viên Cần chú trọng việc rèn luyện cho các em khả năng tư duy, phân tích, lập luận và sáng tạo, thiết kế và mô tả cách giải bài toán Tin học Đó cũng chính là mục tiêu chính của việc bồi dưỡng HSG môn Tin học

- Các đoàn thể, Đội, Hội Khuyến học, Ban đại diện cha mẹ HS, cũng cần

có biện pháp động viên giúp đỡ các em, nhất là những HSG có hoàn cảnh gia đình là hộ nghèo hoặc khó khăn Để có sự giúp đở kịp thời cho các em về mặt

Xin trân thành cảm ơn!

23

Tham luận:

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TỔ CHỨC ÔN THI HỌC SINH GIỎI

Ở TRƯỜNG THCS DÂN TỘC NỘI TRÚ HUYỆN LONG PHÚ

Võ Văn Quốc Giáo viên trường THCS DTNT huyện Long Phú

- Phần lớn học sinh được tuyển đầu vào, nên có ý thức, chăm chỉ, có ý thức vươn lên trong học tập và rèn luyện đạo đức

1 Các bước để hướng học sinh giải bài tập excel:

- Giáo viên hướng dẫn cho học sinh lập bảng tính: Cho học sinh chỉ nhập

dữ liệu loạt các bài tập Trong quá tình nhập giáo viên hướng dẫn học sinh từng

kiểu dữ liệu có trên bảng dữ liệu đó

2 Các bước để hướng dẫn học sinh lập trình pascal:

Giáo viên hướng dẫn học sinh các khái niệm cơ bản về lập trình, ngôn ngữ lập trình, cách sử dụng ngôn ngữ lập trình Các bước để giải một bài toán bằng ngôn ngữ lập trình:

Bước 1: Xác định bài toán (xác định Input, Output)

Bước 2: Mô tả thuật toán đảm bảo 3 bước:

Nhập (giá trị nêu trong phần Input)

Xử lí Xuất (xuất giá trị nêu trong phần Output)

Bước 3: Viết chương trình

Yêu cầu học sinh giải mọi bài toán đều phải thực hiện đầy đủ và đúng các bước nêu trên

Bước đầu giáo viên cho học sinh làm quen với lập trình thông qua bài toán sử dụng lệnh gán, thủ tục nhập, xuất để nhập để giải các bài toán đơn giản

Sau đó giải các bài toán theo cấp độ nâng dần: sử dụng lệnh gán để tính toán, sử dụng câu lệnh điều kiện, câu lệnh rẽ nhánh để giải các bài toán phụ thuộc vào điều kiện, câu lệnh lặp… Mỗi bài toán từ dễ đến khó giáo viên đều yêu cầu học sinh thực hiện theo đúng các bước trên Khi học sinh quen dần cách

sử dụng các câu lệnh cơ bản, hướng dẫn học sinh cách sử dụng các lệnh để giải các bài toán trên mảng, xâu kí tự…

Ý tưởng dạy lập trình Pascal giải toán nâng cao: dựa trên cách sử dụng hàm để giải toán một cách quen thuộc như các em đã học ở phần Excel Giáo viên hướng dẫn học sinh lập trình dựa vào việc xây dựng, sử dụng kết hợp các hàm và thủ tục cơ bản để giải toán

Ở mỗi nội dung và cấu trúc dữ liệu giáo viên hướng dẫn học sinh cách xây dựng và sử dụng các hàm, thủ tục cơ bản đã có

Ví dụ:

Dữ liệu số nguyên:

Hàm Ktsnt(n) hàm kiểm tra số nguyên n có phải là số nguyên tố hay không Hàm ktscp(n) hàm kiểm tra số nguyên n có phải là số chính phương hay không

“ngỏ cụt” thì giáo viên chỉ hướng, gợi mở thêm cho học sinh con đường để đi đến kết quả Có như thế học sinh mới khắc sâu được phương pháp và cách giải bài toán

Giáo viên hướng dẫn học sinh cách viết hàm ngay sau các bài toán có thể Hình thành dần kỹ năng xây dựng hàm cho học sinh Tuy ban đầu học sinh tiếp thu rất chậm, nhưng sau khi biết cách xây dựng và sử dụng hàm thì việc viết chương trình trở nên đơn giản hơn rất nhiều

III Kết quả đạt được

Trong thời gian qua sử dụng kinh nghiệm này để ôn tập: tôi nhận thấy rằng khả năng lập trình của học sinh ngày càng được nâng cao Học sinh có thể

mô tả và giải được những bài toán khó một cách nhanh hơn…

Trong các năm qua cũng đạt được kết quả trong kì thi học sinh giỏi các cấp, nhưng kết quả chưa cao

Trong ôn tập, hướng dẫn học sinh giải bài tập trên máy tính Muốn hình thành kỹ năng đòi hỏi học sinh ngoài giờ thực hành trên lớp còn phải có thời gian

tự thực hành trên máy tính Chúng ta đã biết máy tính và internet là một công cụ tuyệt vời để phục vụ việc tự học, đồng thời cũng có rất nhiều dịch vụ rất thu hút lứa tuổi học sinh như game, zalo, facebook… dẫn đến giảm thời gian, chất lượng

tự học Do đó rất cần sự quan tâm, tạo điều kiện, giúp đỡ, giám sát, thông cảm từ nhà trường cũng như phụ huynh trong việc tự học tin học của học sinh

Qua các năm ôn luyện học sinh giỏi bản thân thường nhận thấy rằng học sinh thường rất ít tự suy nghĩ làm bài tập, thường trông chờ giáo viên hướng dẫn: tôi rất mong quý thầy cô chia sẻ kinh nghiệm trong việc làm thế nào để kích thích tính tò mò, động viên học sinh chủ động tự giác, tích cực nghiên cứu làm bài tập

Trên đây là một số ít kinh nghiệm của tôi về trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, rất mong được sự đóng góp ý kiến nhiệt tình từ Lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo, Lãnh đạo nhà trường và các đồng chí, đồng nghiệp để bản thân

26

có thể rút ra được nhiều bài học bổ ích để áp dụng vào công tác để có kết quả cao hơn Xin chân thành cảm ơn./

27

Tham luận:

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC

BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI

Trần Công Sách Giáo viên Trường THCS Vĩnh Thành, Thạnh Trị

Do đặc thù của môn Tin học khi ôn luyện học sinh cần phải có máy tính

để thực hành Nhưng đa số học sinh ở vùng sâu không trang bị được máy tính cá nhân

Kiến thức ôn luyện cho học sinh rất cao và sâu, nên vấn đề truyền đạt để các em hiểu thực sự rất khó khăn Việc ôn luyện sẽ dễ dàng hơn nếu các em được trang bị tốt ở bộ môn Toán

Giáo viên gặp khó khăn vì tài liệu ôn luyện phải tự soạn, tự sưu tầm để giảng dạy cho học sinh

Học sinh dễ phát sinh tâm lý chán nản khi phải ôn luyện trong khoảng thời gian dài

2 Giải pháp

2.1 Lựa chọn học sinh

Lựa chọn học sinh là vấn đề quan trọng hàng đầu trong bồi dưỡng học sinh giỏi Làm tốt khâu này sẽ tạo cơ hội cho các em học sinh có đủ năng lực, cũng như tránh được việc ép các em học sinh học quá sức

28

Trước tiên cần khảo sát điểm trung bình các môn ở các năm học trước (chú ý nhiều hơn ở môn Toán) Riêng môn Tin học, ở mỗi bài kiểm tra định kì giáo viên cần thiết kế 1 đến 2 câu hỏi khó (từ 0.5 đến 1 điểm), nhằm mục đích tìm ra những em học sinh có tố chất

Bên cạnh khảo sát kết quả học tập, giáo viên cần quan sát quá trình học tập, thực hành của các em Một học sinh giỏi thực sự, các em sẽ luôn hoàn thành tốt bài tập thực hành một cách nhanh chóng, sáng tạo và hiệu quả

Ngoài các yếu tố trên, giáo viên cần phải quan tâm đến việc học sinh có thực sự đam mê đối với môn học hay không Nếu các em không có niềm đam

mê khi gặp những vấn đề khó khăn chắc chắn các em sẽ nản chí Đây là điều tối

kị trong ôn luyện học sinh giỏi

2.2 Biên soạn tài liệu

Ngoài việc lựa chọn học sinh, biên soạn tài liệu cũng là yếu tố mang tính chất quyết định đến thành quả của quá trình ôn luyện

Trong công văn của Sở Giáo dục và Đào tạo về giới hạn nội dung đối với môn Tin học 9 gồm 2 phần đó là: Excel và Pascal hoặc 1 NNLT khác để giải 1 hoặc nhiều bài toán theo yêu cầu

Hai mảng kiến thức rất rộng, nếu giáo viên không hệ thống lại sẽ dẫn đến

ôn đại trà không đúng trọng tâm

Đối với phần Excel: bao gồm các thao tác cơ bản với bảng tính, các hàm

cơ bản trong tin học văn phòng, bao gồm cả sắp xếp, lọc và vẽ biểu đồ

Đối với Pascal: bao gồm các lệnh nhập xuất cơ bản; các hàm cơ bản; các kiểu dữ liệu cơ bản; các cấu trúc như: câu lệnh điều kiện, câu lệnh rẽ nhiều nhánh, các lệnh lặp,…; chương trình con; đọc ghi file; v.v…

Sau khi giáo viên đã hoàn thành bộ tài liệu với đầy đủ các kiến thức tối thiểu thì giáo viên có thể bắt đầu ôn luyện Tuy nhiên, để bộ tài liệu đầy đủ hơn, hàng năm giáo viên cần bổ sung thêm những kiến thức cần thiết trong quá trình

ôn luyện Ngoài ra, giáo viên có thể trao đổi học hỏi kinh nghiệm với đồng nghiệp để bộ tài liệu ngày càng phong phú hơn

2.3 Bố trí thời gian ôn luyện

Với bộ tài liệu ngày càng nhiều kiến thức, thì việc lên kế hoạch giảng dạy phải rõ ràng và hợp lý

Thông thường thời gian bắt đầu ôn luyện là vào đầu năm học sinh học lớp

7 Tuy nhiên, do các em phải học chính khóa nhiều nên bắt đầu ôn vào thời gian

hè là phù hợp Nếu thời gian quá ngắn, các em sẽ không có được các kĩ năng cần thiết Các kiến thức về lý thuyết các em chưa thể vận dụng nhuần nhuyễn để giải quyết các bài tập

29

Cùng với việc bố trí thời gian hợp lý, giáo viên cần ôn tạo nguồn cho các

em học sinh Thời gian ôn luyện càng lâu thì kinh nghiệm và kiến thức của các

em càng được nâng cao

2.4 Phương pháp

Phương pháp truyền đạt của một giáo viên ảnh hưởng rất lớn đến học sinh Cùng bộ tài liệu, cùng học sinh nhưng mỗi giáo viên giảng dạy sẽ mang lại những hiệu quả khác nhau

Giảng dạy cho học sinh trú trọng các em “hiểu thực sự” Nếu các em “giả

vờ hiểu” hoặc “hiểu chưa tường tận” thì khi gặp các vấn đề phức tạp hơn có liên quan các em chắc chắn sẽ không thực hiện được

Ví dụ: Giáo viên yêu cầu các em hoàn thành tuần tự các bài tập sau:

Kĩ năng thực hành của học sinh cũng phải được quan tâm, các em cần được thực hành nhiều Khi thực hành nhiều các em sẽ tự khắc phục được các lỗi

cơ bản (đặc biệt là Pascal), từ đó các em sẽ tự tin hơn trong các kì thi

Giáo viên khi giảng dạy cũng cần chú ý phát triển tư duy logic cho các

em Đây là tố chất không thể thiếu của một học sinh giỏi Bởi vì, khi ôn giáo viên chỉ dạy các kiến thức nhất định, sẽ rất ít khi ôn trúng đề cấp huyện, tỉnh Chính vì vậy, trang bị cho các em đồng thời kiến thức và khả năng tư duy giúp các em có thể giải quyết các bài toán khó dựa trên những nền tảng kiến thức đã học

Muốn giảng dạy tốt trước tiên giáo viên cần phải trang bị một kiến thức thật vững chắc, cần phải trau dồi về phương pháp giảng dạy và phải tăng cường học hỏi ở đồng nghiệp

30

Bên cạnh dạy kiến thức, giáo viên cần giáo dục đạo đức và ý chí cho học sinh Khi ôn luyện sẽ có những vấn đề nảy sinh như: nản chí (do thời gian ôn luyện dài hoặc khi gặp các vấn đề khó khăn), tư tưởng “ta đây” (do các em quá giỏi nên có xu hướng tự cao)

3 Kết luận

3.1 Kết quả thực hiện

- Khi mới bắt đầu ôn luyện, tôi còn rất bỡ ngỡ chưa hiểu rõ về cách thức

ôn luyện, nội dung ôn luyện nên kết quả rất khiêm tốn

3.2 Bài học kinh nghiệm

Dù đã ôn luyện rất tích cực nhưng khi tham gia các kì thi, học sinh còn gặp rất nhiều khó khăn Lượng kiến thức ngày càng đa dạng, sâu sắc, chính vì vậy cập nhật tài liệu một cách thường xuyên là điều rất cần thiết

Thời gian ôn luyện chắc chắn sẽ bị động khi trùng với lịch hoạt động của nhà trường Nên giáo khi lập kế hoạch giáo viên cần có những buổi dự trù hợp

31

XFVFSDF

môn Tin học và một số giải pháp đổi mới phương pháp dạy học môn

Tin học Nội dung này gồm có 3 chuyên đề và 2 tham luận của giáo

viên các trường THCS Hưng Phú, THCS Thuận Hưng của huyện Mỹ

Tú; THCS An Lạc Tây huyện Kế Sách, THCS Lạc Hòa thị xã Vĩnh Châu

Nguyễn Minh Cường,

Giáo viên trường

THCS Hưng Phú

Một số giải pháp đổi mới phương pháp dạy học môn Tin học ở trường THCS Thuận Hưng, Tăng Hữu Lợi, Giáo viên trường THCS Thuận Hưng

THAM LUẬN 1

Giải pháp nâng cao hiệu quả tiết thực hành môn Tin học, Sơn Phước, Giáo viên trường THCS Lạc Hòa, thị xã Vĩnh Châu

Kinh nghiệm sử dụng

phương pháp “Nêu và

giải quyết vấn đề”

trong dạy học môn

Tin học cho học sinh

Cù Lao Dung

PHẦN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP

DẠY HỌC MÔN TIN HỌC Ở ĐƠN VỊ

II

32

Chuyên đề:

THỰC TRẠNG CỦA VIỆC GIẢNG DẠY BỘ MÔN TIN HỌC

VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

MÔN TIN HỌC Ở TRƯỜNG THCS HƯNG PHÚ

Nguyễn Minh Cường

Giáo viên Trường THCS Hưng Phú

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Tin học là một môn học mới được đưa vào giảng dạy trong nhà trường trong những năm học gần dây, Tin học giữ vai trò chủ đạo trong việc chuẩn bị cho học sinh khả năng tiếp nhận, mở rộng tri thức và sáng tạo trong thời đại thông tin, kết nối và toàn cầu hóa Môn học cũng hỗ trợ đắc lực cho học sinh tự học và tập nghiên cứu; tạo cơ sở vững chắc cho việc ứng dụng công nghệ kỹ thuật số, phục vụ phát triển nội dung kiến thức mới, triển khai phương thức giáo dục mới và hiện đại cho tất cả môn học

Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm và coi trọng vai trò của tin học, công nghệ thông tin và truyền thông trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đặc biệt là ứng dụng và phát triển tin học, công nghệ thông tin và truyền thông trong lĩnh vực giáo dục ở mọi cấp học của hệ thống giáo dục quốc dân Tin học đã được đưa vào giảng dạy chính thức trong chương trình trung học phổ thông, kể từ năm học 2006-2007 môn Tin học là môn học chính khoá cho tất cả các trường trung học

Do đây là một môn học mới nên trong quá trình giảng dạy không tránh khỏi những khó khăn nhất định, do đó tôi nghiên cứu chuyên đề: “Thực trạng của việc giảng dạy bộ môn Tin học và một số giải pháp đổi mới phương pháp dạy học môn Tin học ở trường THCS Hưng Phú” nhằm chia sẻ, trao đổi, học hỏi

và bồi dưỡng thêm kinh nghiệm cho bản thân tôi nói riêng cũng như cho giáo viên tin học của trường

II THỰC TRẠNG

Được sự quan tâm của các cấp quản lí, nhà trường cũng được trang bị phòng máy vi tính, máy chiếu tạo điều kiện thuận lợi cho dạy và học môn Tin học trong nhà trường, tuy nhiên trong quá trình giảng dạy chúng tôi nhận thấy một số vấn đề khó khăn sau:

- Lý thuyết của môn Tin học khô khan, không có nhiều lý luận, nếu dùng ngôn ngữ để diễn đạt học sinh sẽ khó tiếp thu được kiến thức

- Tuy nhà trường được bố trí hai phòng máy ở hai điểm trường nhưng số lượng máy còn rất ít, hiện tại chỉ còn 14 máy cho hai điểm trường, trong khi số lượng học sinh của mỗi lớp lại khá đông, do điều kiện máy vi tính còn hạn chế nên khi tới tiết thực hành do học sinh ngồi theo nhóm nên một số em không thể thực hành trực tiếp được mà chỉ quan sát bạn khác thực hành hoặc đôi khi được thực hành nhưng rất ít, đa số thực hành trên máy chỉ tập trung vào học sinh khá

đó nên cũng gây nhiều khó khăn trong việc giảng dạy

- Tin học gắn liền với việc thực hành trên máy, tuy nhiên các lệnh trên các phần mềm máy tính chủ yếu là tiếng Anh chuyên ngành nên gây khó nhớ cho học sinh

Xuất phát từ thực tế trên, và nhằm khắc phục các bất cập, yếu kém trong việc giảng dạy đồng thời góp phần hoàn thiện, đổi mới, nâng cao chất lượng việc dạy và học tin học ở trường, việc nghiên cứu “Thực trạng của việc giảng dạy bộ môn Tin học và một số giải pháp đổi mới phương pháp dạy học môn Tin học ở trường THCS Hưng Phú” là thật sự cần thiết Đó cũng chính là lý do tôi chọn đề tài này làm chuyên đề nghiên cứu

III GIẢI PHÁP

1 Sử dụng trực quan trong giảng dạy

Dạy học tin học thường gồm có hai phần: Lý thuyết và thực hành, cả hai được kết hợp song song với nhau trong quá trình dạy học, phần lý thuyết Tin học là rất mới đối với đa số học sinh Vì vậy trong một tiết học lý thuyết Tin học thường rất khô khan, có thể nói, sự cung cấp kiến thức thường diễn ra một chiều, bởi vì : Đây là một môn học mới, khó học, có nhiều khái niệm trừu tượng, nhiều thuật ngữ chuyên ngành, ngôn ngữ tiếng Anh, vì vậy học sinh khó hiểu, khó hình dung, còn xa lạ với nhiều học sinh, do đó trong tiết học lý thuyết Tin học rất dễ bị nhàm chán, những học sinh theo không kịp không thể tự tìm cho mình kiến thức

Do đó với những bài dạy lý thuyết dạy về các thao tác thực hành, giáo viên sử dụng máy chiếu để vừa dạy lý thuyết vừa thực hành trên máy cho học sinh quan sát và cho một vài học sinh lên máy giáo viên thực hành lại thao tác,

từ đó giúp các em dễ dàng tiếp nhận được kiến thức; ngoài ra trong giờ dạy lý thuyết giáo viên cũng sắp xếp cho học sinh ngồi vào phòng máy để các em vừa học lý thuyết vừa được thực hành ngay, giúp ghi nhớ kiến thức lâu hơn

Việc khai thác tốt các hình ảnh, video thông qua phương pháp dạy học trực quan trong quá trình dạy học không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mới nhanh hơn, hiệu quả hơn mà còn rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích, dự đoán,

so sánh, khái quát, kỹ năng vận dụng để học sinh nâng cao kỹ năng thực hànhvà

có hứng thú hơn đối với môn học Do đó giáo viên thường dùng các tranh ảnh, biểu tượng có liên quan để hỗ trợ thêm trong giờ dạy lý thuyết

Ví dụ dạy bài: “Máy tính và phần mềm máy tính” trong Tin học 6, giáo viên chuẩn bị những hình ảnh trực quan khi giới thiệu cấu trúc chung của máy tính điện tử như: bộ xử lí trung tâm (CPU), thanh RAM, các ổ đĩa các thiết bị

34

lưu giữ thông tin như USB, đĩa mềm, đĩa CD, DVD hay hình ảnh của một số loại máy vi tính trong thực tế bằng cách chụp bởi tranh ảnh hoặc các dụng cụ trực quan thiết thực như thế học sinh mới nhớ lâu và thấy trong thực tế có thể gọi tên dụng cụ trực quan chính xác

và hướng dẫn các bạn cùng nhóm thực hiện các bài tập do giáo viên giao

Giải pháp này thể hiện sự hợp tác cùng tiến bộ, giáo viên cần nhắc nhở học sinh thực hiện tốt vai trò của người hỗ trợ và người nhận hỗ trợ Giáo viên cũng nên chỉ ra các điều kiện cần để đảm bảo có được hoạt động học sinh hỗ trợ lẫn nhau hiệu quả, giáo viên cũng cần phải hỗ trợ, quan sát, kiểm tra công việc của nhóm hỗ trợ

Những học sinh học tốt hơn có vai trò hỗ trợ sẽ giải thích khi cần thiết, đặt câu hỏi và đưa ra phản hồi tại thời điểm thích hợp giúp học sinh nhận hỗ trợ sẽ

dễ hiểu hơn Việc này giúp các em thoải mái trao đổi, không sợ sai; đồng thời có

cơ hội để thảo luận, tăng kỹ năng phối hợp, hợp tác

Giáo viên có thể kiểm tra hiệu quả bằng cách chỉ định một học sinh bất kỳ trong nhóm thực hiện các yêu cầu đặt ra của nội dung thực hành Nếu học sinh được chỉ định không hoàn thành nhiệm vụ, trách nhiệm sẽ thuộc về cả nhóm Hoặc cho học sinh trong nhóm kiểm tra kết quả thực hành lẫn nhau Làm như vậy, học sinh sẽ có ý thức hơn trong thực hành

Ngoài ra, trong giờ thực hành giáo viên cũng nên tạo sự tranh đua giữa các nhóm bằng cách phân công các nhóm làm bài thực hành, sau đó các nhóm nhận xét, chấm điểm của nhau để tạo được sự hào hứng học tập và sáng tạo trong quá trình thực hành

3 Giáo viên có kế hoạch bồi dưỡng để nâng cao kiến thức bản thân đáp ứng được những yêu cầu đổi mới, cập nhật thông tin một cách đầy đủ, chính xác

Theo hướng dẫn của sách giáo khoa, nên cài đặt đúng phần mềm đó để phù hợp với kiến thức chung của bộ môn Tuy nhiên, trong thời đại công nghệ phát triển như vũ bảo hiện nay, chắc chắn sẽ có nhiều phiên bản mới, cả về hệ điều hành lẫn phần mềm ứng dụng Chẳng hạn trước đây sách giáo khoa Tin học chủ yếu hướng dẫn các thao tác trên Window XP, nhưng sau Window XP còn có Window 7, Window 8, Window 8.1, và hiện nay là Window 10, tượng tự trước đây là Microsoft Office 2003 (Word 2003, Excel 2003, PowerPoint 2003),

35

nhưng sau đó còn có các bảng Office 2007, Office 2010, Office 2013, Office

2016 Hiện nay sách giáo khoa mới nhất hướng dẫn Window 10 và Office 2010 Ngoài ra còn nhiều phần mềm học tập khác thường xuyên được nâng cấp phiên bản

Giáo viên phải có kỹ năng sử dụng nhuần nhuyễn theo yêu cầu bộ môn, cài đặt phần mềm học tập liên quan tiết thực hành Khi giảng dạy trên lớp người giáo viên không chỉ dạy theo nội dung sách giáo khoa mà còn phải giới thiệu thêm các phiên bản khác để các em có thể thao tác tốt trên mọi phiên bản, điều

đó đòi hỏi người giáo viên phải tự học, tự nghiên cứu để đảm bảo vững chắc kiến thức truyền đạt cho các em

Ngoài kiến thức trong sách giáo khoa, Bản thân tôi còn tự nghiên cứu, tìm tòi kiến thứ thông qua sách tham khảo, internet Tôi còn cài đặt trực tiếp các phiên bản phần mềm trên máy tính để có thể sử dụng nắm bắt các tính năng trên phần mềm đó Khi đứng lớp ngoài việc giới thiệu nội dung trong sách giáo khoa tôi còn giới thiệu thêm và cho học sinh thực hành trên cả phiên bản phần mềm

cũ và phiên bản mới

4 Giúp học sinh ghi nhớ lệnh bằng các biểu tượng hoặc các phím tắt

Khả năng tiếp thu tiếng Anh đặc biệt là tiếng Anh công nghệ thông tin của học sinh còn rất hạn chế, việc học Tin học đòi hỏi phải thực hành thường xuyên thì mới có thể ghi nhớ được kiến thức, tuy nhiên với các thao tác hầu hết liên quan đến các lệnh tiếng Anh, học sinh lại không có nhiều điều kiện thực hành trên máy thường xuyên, chủ yếu là khoảng thời gian thực hành ở trường nên mặc dù trong lúc thực hành các em thao tác được nhưng sau khoảng thời gian sau các em lại mau quên vì không được thực hành lại thường xuyên và các lệnh cũng rất khó nhớ

Để giúp học sinh ghi nhớ được các thao tác, giáo viên lưu ý cho học sinh ghi nhớ các biểu tượng của các nút lệnh, các phần mềm trong bộ Office như Word, Excel, PowerPoint tuy có nhiều phiên bản nhưng biểu tượng của các nút lệnh không thay đổi nhiều thậm chí là trong một số phần mềm học tập khác cũng

có các nút lệnh với chức năng tương tự, ví dụ một số nút lệnh sau:

- Lưu tệp tin

- Mở tệp tin

- Sao chép đối tượng được chọn vài bộ nhớ tạm

- Di chuyển đối tương vào bộ nhớ tạm

- Dán đối tượng từ bộ nhớ tạm vào vị trí được chọn

- Chọn cỡ chữ

- Chọn màu chữ

- Chọn kiểu chữ, B kiểu đậm, I kiểu nghiên, U kiểu gạch chân

- Các nút lệnh căn lề, tương ứng là căn thẳng lề trái, căn giữa, căn thẳng lề phải, căn thẳng hai lề

36

Ngoài ra còn rất nhiều nút lệnh khác mà mọi phiên bản Office đều thực hiện cùng một lệnh nào đó, thậm chí trong những phần mềm khác mà có những nút lệnh này thì chức năng nó cũng gần như tương tự, do đó các em chỉ cần nhớ biểu tượng thì các em đã có thể thực hiện thao tác được trên rất nhiều phần mềm Thực tế cho thấy học sinh học Tin học 7, 8, 9, giáo viên rất nhẹ trong việc hướng dẫn lại các thao tác này vì các em đã quá quen với các nút lệnh đã được học ở Tin học 6

Mặc khác dùng phím tắt cũng là giải pháp thay thế khá hiệu quả thay cho việc ghi nhớ các lệnh bằng tiếng Anh, ngoài ra còn giúp tiết kiện được thời gian thao tác trên chuột, hình thành tác phong làm việc chuyên nghiệp với máy tính, trong sách giáo khoa ít đề cập tới việc sử dụng phím tắt nhưng trong quá trình giảng dạy giáo viên cũng giới thiệu qua cho học sinh nắm cách sử dụng phím, ví

dụ một số phím tắt:

- Thao tác sao chép thay bằng tổ hợp phím Ctrl + C và Ctrl + V

- Thao tác di chuyển thay bằng tổ hợp phím Ctrl + X và Ctrl + V

- Để lưu tệp tin lên máy tính dùng tổ hợp phím Ctrl + S

- Để mở tệp tin dùng tổ hợp phím Ctrl + O

- Để tạo tệp tin mới trong phần mềm dùng tổ hợp phím Ctrl + N

- Để tạo kiểu chữ đậm dùng tổ hợp phím Ctrl + B

- Để tạo kiểu chữ nghiên dùng tổ hợp phím Ctrl + I

- Để tạo kiểu chữ gạch chân dùng tổ hợp phím Ctrl + U

…

Các phím tắt ở các phiên bản phần mềm trong bộ Office cũng gần tương

tự nhau, nên cũng giống như việc ghi nhớ các biểu tương của nút lệnh, việc nhớ các phím tắt thậm chí còn giúp các em thao tác nhanh hơn và dễ ghi nhớ hơn

Việc giúp các em ghi nhớ thao tác bằng các biểu tượng hoặc các phím tắt nên được tiến hành ở Tin học lớp 6, do các em mới tiếp xúc với máy tính, nhờ

đó hình thành thói quen và nắm vững kiến thức để học các lớp tiếp theo được dễ dàng hơn

IV KẾT LUẬN - ĐỀ XUẤT

1 Kết quả đạt được

Bằng các phương pháp dạy học nêu trên, chất lượng học tập của học sinh thể hiện qua bộ môn Tin học như sau:

Chất lượng bộ môn Tin học năm học 2015 -2016:

K6 39 31.5% 57 46.0% 28 22.6% 0 0.0% 0 0.0% 124 100.0% K7 21 21.9% 50 52.1% 23 24.0% 2 2.1% 0 0.0% 94 97.9% K8 11 15.3% 14 19.4% 33 45.8% 14 19.4% 0 0.0% 58 80.6% K9 20 35.7% 27 48.2% 8 14.3% 1 1.8% 0 0.0% 55 98.2%

37

Chất lượng bộ môn Tin học năm học 2016 -2017:

Khối Giỏi TL% Khá TL% TB TL% Yếu TL% Kém TL% TB trở lên TL%

K6 34 31.2% 55 50.5% 18 16.5% 2 1.8% 0 0.0% 107 98.2% K7 33 30.8% 50 46.7% 22 20.6% 2 1.9% 0 0.0% 105 98.1% K8 0 0.0% 17 21.3% 56 70.0% 7 8.8% 0 0.0% 73 91.3% K9 19 29.7% 38 59.4% 7 10.9% 0 0.0% 0 0.0% 64 100.0%

Kết quả trên tuy chưa cao nhưng phần nào cho thấy có sự tiến bộ trong học tập của học sinh qua thực hiện các phương pháp trên

2 Bài học kinh nghiệm

Để việc học Tin học của học sinh đạt kết quả tốt, chất lượng cao, học sinh cần nắm chắc bài, biết thao tác trên máy tính cần cho học sinh học tại phòng máy, học sinh vừa nghe giáo viên giảng bài vừa ghi bài và thực hiện trên máy tính theo từng bước một

Người giáo viên phải có trình độ chuyên môn sâu rộng, cần rèn luyện, học tập, cập nhật kiến thức thường xuyên Việc dạy bộ môn Tin học cần phải linh hoạt, không nhất thiết phải lấy nội dung trong sách giáo khoa làm chuẩn, trong quá trình học cần phải kết hợp nhiều phương pháp để giúp học sinh nắm vững kiến thức

Các thiết bị dạy học rất có ý nghĩa giáo viên phải luôn phát huy hết tác dụng của các thiết bị dạy học, có như vậy mới gây được hứng thú học tập của các em Bên cạnh mỗi tiết dạy giáo viên luôn nỗ lực chuẩn bị các đồ dùng dạy học đầy đủ phù hợp với nội dung bài dạy từ đó giáo viên mới tạo được sự hứng thú bộ môn cho các em

Các tài liệu, tư liệu minh họa, tranh ảnh cần tìm hiểu sưu tầm và cập nhật thường xuyên để theo kịp thời đại

3 Đề xuất

- Đối với giáo viên: Cần nâng cao hơn nữa trách nhiệm của người giáo viên trong việc truyền thụ kiến thức cho học sinh, luôn không ngừng học hỏi, tìm tòi các phương pháp mới giúp học sinh tiếp thu tốt kiến thức

- Đối với nhà trường: thường xuyên tham mưu với các cấp quản lí để bổ sung thêm máy vi tính cho các em có điều kiện thực hành được tốt hơn

- Đối với phòng giáo dục: nên tổ chức các cuộc hội thảo chuyên đề Tin học để giáo viên có thể học hỏi và trao đổi kinh nghiệm

Trên đây là một số thực trạng và một số phương pháp dạy học mà trong quá trình dạy học tôi và đồng nghiệp đã đút kết được Tuy nhiên đây cũng mới

38

chỉ là những vấn đề cơ bản mà bản thân tôi và đồng nghiệp trong trường nghiên cứu và tìm hiểu được, chắc chắn còn nhiều thiếu sót, sai lầm mong quý thầy giáo, cô giáo đóng góp ý kiến để chúng tôi rút kinh nghiệm và hoàn thiện hơn

39

Chuyên đề:

MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TIN

HỌC Ở TRƯỜNG THCS THUẬN HƯNG

Tăng Hữu Lợi

GV trường THCS Thuận Hưng

I ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH :

1 Cơ sở vật chất :

- Phòng học: tổng số:17 (trong đó: 7 phòng sử dụng giảng dạy, 1 phòng nhạc, 1 phòng tin học 1 phòng hóa-sinh, 1 phòng lý - CN, 1 phòng thư viện, 1 phòng giáo viên, 1 phòng HT, 1 phòng PHT, 1 phòng Y tế và 1 phòng thường trực)

- Bàn ghế học sinh 182 bộ 2 chỗ ngồi, bàn ghế giáo viên 11 bộ

- GV Giảng dạy: 36/12 ( Đạt trên chuẩn 34, chuẩn 2)

- Nhân viên: 4/4 ( Đạt trên chuẩn 1, chuẩn 1)

- Được sự quan tâm, giúp đỡ và tạo điều kiện từ lãnh đạo nhà trường

- Trường có 1 phòng máy vi tính đủ đáp ứng cho việc giảng dạy và học

tập của giáo viên và học sinh

- Giáo viên Tin học có trình độ trên chuẩn về chuyên môn đào tạo, trẻ, khỏe, nhiệt tình trong công tác